118/2007/ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ

Συλλογή διατάξεων για τις διαδικασίες ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών




… ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ mydocmangr@gmail.com ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ Admin e-book Eκδοση 4η 2015-16/7/2015 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Από το χειρόγραφα και τον πολύγραφο στο WEB Πολλοί από μας θυμόμαστε την χειρόγραφη δημιουργία εγγράφων, τις γραφομηχανές και τον πολύγραφο. Η πρώτη μεγάλη επανάσταση στην πρόσβαση στις πληροφορίες έγινε με τα φωτοαντιγραφικά μηχανήματα. Μέσω της τεχνολογίας αυτής οι υπάλληλοι είχαν τη δυνατότητα να αναπαράγουν έγγραφα-πληροφορίες και να δημιουργήσουν υποτυπώδη υπηρεσιακά αρχεία με τα σημαντικότερα έγγραφα που τους ενδιέφεραν. Πολύ γρήγορα οι Η/Υ έδωσαν την δυνατότητα δημιουργίας εγγράφων από τους ίδιους τους συντάκτες και επίσης τη δυνατότητα αποθήκευσης των πληροφοριών αυτών στους HDD των υπολογιστών. Η εύκολη δημιουργία εγγράφων, η εκτύπωσή τους, το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο, η πρόσβαση στο Εθνικό τυπογραφείο κλπ, δημιούργησαν έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών, που συσσωρεύεται καθημερινά. Η διαχείριση των εγγράφων και των πληροφοριών που μεταφέρουν Στη σημερινή εποχή έχουν γίνει μεγάλα βήματα για τη δημοσιοποίηση των εγγράφων που παράγει το Δημόσιο. Εκτός από το Εθνικό Τυπογραφείο, δικτυακοί τόποι Δημοσίων Φορέων αλλά και ιδιώτες δραστηριοποιούνται και δημοσιοποιούν περιεχόμενα νόμων , εγκυκλίων και εγγράφων. Τεράστιος όγκος πληροφοριών αποθηκεύεται στο WEB, σε τέτοια έκταση και δυναμική, που μπορούμε πια να μιλάμε για την Δημοκρατία της πληροφορίας, αφού πια οι πάντες μπορούν να έχουν πρόσβαση και να λαμβάνουν γνώση πληροφοριών, που σε σχέση με άλλες εποχές, ήταν αδιανόητο να αποκτήσουν. Η πρόσβαση στα έγγραφα , προϋπόθεση απόκτησης γνώσης. Το μεγαλύτερο μέρος της γνώσης είναι απλώς πληροφορίες-δεδομένα. Η ίδια η γνώση είναι κάτι πιο βαθύ. Η γνώση είναι πληροφορίες συνδυασμένες με πείρα, ερμηνεία και στοχασμό. Είναι η γνώση, η οποία πηγάζει από τις πληροφορίες, αυτή που σου δίνει το συγκριτικό πλεονέκτημα. Οι περισσότεροι από μας ζούμε σε μια Δημοκρατία της πληροφορίας. Αν έχεις πρόσβαση στο διαδίκτυο, μπορείς να έχεις στα χέρια σου σχεδόν κάθε πληροφορία που είναι διαθέσιμη σε όλον τον κόσμο. Προηγμένο λογισμικό και υπηρεσίες διαδικτύου μπορούν να σε βοηθήσουν να εντοπίσεις και να επεξεργασθείς τις πληροφορίες με τρόπο αδιανόητο μόλις πριν μια δεκαετία. Στη σημερινή εποχή δεν είναι υπερβολή να πούμε ότι η αξία ενός δικτύου είναι περίπου ίση με το τετράγωνο του αριθμού των ανθρώπων που το χρησιμοποιούν. Αυτός ο χώρος παρέχει τεράστιες προοπτικές ανάπτυξης, αλλά και μια εκπληκτικά δύσκολη πρόκληση. Ενώ η e-book Eκδοση 16.7.2015 4 πληροφορία θέλει να είναι ελεύθερη, η γνώση προσκολλάται πιό εύκολα-είναι πιο δύσκολα μεταβιβάσιμη -πιό 1 υποκειμενική,λιγότερο ευπροσδιόριστη. Για παράδειγμα η γνώση που αποκτάς κατά τη διάρκεια της καριέρας σου-η εμπειρική γνώση και όχι αυτή που βρίσκεις στα βιβλία ή εγχειρίδια-καθορίζει την αξία που έχεις για τον Οργανισμό στον οποίο εργάζεσαι. Η ικανότητά σου να συνθέτεις τη γνώση σου με αυτή των συναδέλφων σου, των συνεργατών σου , μπορεί να κάνει τη διαφορά ανάμεσα στην επιτυχία και την αποτυχία, για σένα και τον εργοδότη σου. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Το WEB παγκόσμια βιβλιοθήκη Το υλικό που αποθηκεύεται στην Ιστοσελίδα www.docman.gr , αντλείται κυρίως από τα υπηρεσιακά έγγραφα, τα ΦΕΚ τ.Α και Β , από υλικό που δημοσιεύεται στις ιστοσελίδες Υπουργείων, ΝΠΔΔ, οργανισμών και ανεξαρτήτων αρχών,στην ιστοσελίδα διάυγεια και από υλικό που δεν κοινοποιείται ή δεν δημοσιεύεται και η απόκτησή του είναι δύσκολη (κυρίως νομολογία) . Ο τρόπος παρουσίασης έχει να κάνει με τις ιδέες πάνω στις οποίες στηρίζεται το WEB. Μοιάζει με καθημερινή εφημερίδα, ώστε ο κάθε χρήστης να μπορεί να ενημερώνεται σε καθημερινή βάση για τις νέες διατάξεις, νόμων, εγκυκλίων, κ.λ.π. που εκδίδονται. Παράλληλα έχει γίνει σημαντική προσπάθεια για θεματική ταξινόμηση (βιβλιοθήκη) που βασίζεται στο ιεραρχικό σύστημα αλλά και με εκτενή χρήση tags ώστε να υπάρχει καλύτερη οργάνωση/ταξινόμηση του ψηφιακού περιεχομένου. Με τον τρόπο αυτό είναι δυνατή η εύκολη εύρεση του σχετικού υλικού. Η ανάγκη αυτή στην σημερινή εποχή δεν είναι πολυτέλεια διότι όλοι μας γνωρίζουμε τον όγκο των υπηρεσιακών εγγράφων που παράγονται σε βάθος χρόνου και τον χρόνο τον οποίο σπαταλούμε για να ανακτήσουμε τα έγγραφα αυτά. Οι παραδοσιακοί τρόποι πληροφόρησης. Η αξία της ηλεκτρονικής πληροφόρησης είναι αναμφισβήτητη. Όμως σημαντική είναι και η αξία του παραδοσιακού βιβλίου,διότι το σύνολο σχεδόν των απασχολουμένων με νομικές πληροφορίες, έχουν ανάγκη εκτύπωσής τους,ώστε να έχουν την ευχέρεια να μελετήσουν ξανά και ξανά το θέμα που τους απασχολεί. Ωστόσο οι συχνές τροποποιήσεις των διατάξεων που ισχύουν, καθιστούν γρήγορα ένα βιβλίο ξεπερασμένο. Τα πλεονεκτήματα της ηλεκτρονικής πληροφόρησης σε συνδυασμό με την οικονομία στην κατανάλωση του χαρτιού οδηγούν αργά αλλά σταθερά στην μελλοντική επικράτηση του ηλεκτρονικού βιβλίου σε σχέση με το παραδοσιακό. Το παρόν βιβλίο ασχολείται με τις συμβάσεις υπηρεσιών Δημοσίου Τομέα.Στόχος του είναι να συγκεντρώσει και να παρουσιάσει με τρόπο εύληπτο τις ισχύουσες διατάξεις.Απευθύνεται σε κάθε ασχολούμενο με θέματα συμβάσεων παροχής υπηρεσιών. Οι αναγνώστες θα έχουν παράλληλα τη δυνατότητα να ενημερώνονται για τις μεταβολές της νομοθεσίας των δημοσίων δαπανών μέσω τις ιστοσελίδας www.docman.gr, αλλά και να αντλούν τα πλήρη κείμενα των νομολογίας στην οποία γίνονται παραπομπές. www.docman.gr e-book Eκδοση 16.7.2015 διατάξεων που παρατίθενται ώστε να είναι πάντα ενήμεροι για το σύνολο των ισχυουσών διατάξεων και της 2 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr e-book Eκδοση 16.7.2015 4 ΣΥΜΒΟΛΑ 3 Υπόδειξη Χρησιμοποιείται ως ένδειξη υποδείξεων, συστάσεων και συμβουλών που αφορούν σε θέματα βέλτιστων πρακτικών και διαδικασιών που θα πρέπει να ακολουθούνται. Προσοχή/ Πολύ σημαντικό Χρησιμοποιείται ως ένδειξη κρίσιμων και εξαιρετικά σημαντικών σημείων, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά την εφαρμογή τους. Προς αποφυγή Χρησιμοποιείται ως ένδειξη πρακτικών, ενεργειών και προσεγγίσεων που δεν θα πρέπει να ακολουθούνται ή να εφαρμόζονται. Σημείωση Χρησιμοποιείται ως ένδειξη αναλυτικότερων επεξηγήσεων/ περιγραφών αναφορικά με διαδικασίες, ενέργειες και πρακτικές. Εργαλεία/ Τεχνικές Χρησιμοποιείται ως ένδειξη συγκεκριμένων εργαλείων ή πρακτικών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να διευκολύνουν την υλοποίηση συγκεκριμένης διαδικασίας. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Περιεχόμενα ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ......................................................................................10 ΕΙΣΑΓΩΓΗ ...........................................................................................................................................................10 ΟΡΙΣΜΟΙ ...............................................................................................................................................................11 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ......................................................................................................................................................15 Α)ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΛΗΝ ΟΤΑ......................................................................................................15 ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ...............................................................................................................................15 1) N.4072/11.4.2012-ΦΕΚ 86/Α/11.4.2012 ................................................................................................15 ΒΕΛΤΙΩΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ − ΝΕΑ ΕΤΑΙΡΙΚΗ ΜΟΡΦΗ − ΣΗΜΑΤΑ − ΜΕΣΙΤΕΣ ΑΚΙΝΗΤΩΝ − ΡΥΘΜΙΣΗ ΘΕΜΑΤΩΝ ΝΑΥΤΙΛΙΑΣ, ΛΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΑΛΙΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ. 15 «Ά Ρ Θ Ρ Ο 239 ................................................................................................................................................15 ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΣΥΝΑΨΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΗ ΓΕΝΙΚΗ Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ε Ι Α Ε Μ Π Ο Ρ Ι Ο Υ .................................................................................................................15 2)ΑΠΟΦΑΣΗ ΑΡΙΘΜ. 2043748/519/00261989 (ΦΕΚ 388 Β’), ΘΕΜΑ: ΡΥΘΜΙΣΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΕΡΓΑΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΚΑΙ ΤΟ Ν.Π.Δ.Δ. ...................17 3) Π. Δ. ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 118/6.7.2007-ΦΕΚ A 150/10.7.2007 .................................................................18 ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ (Κ.Π.Δ.) ................................................................................18 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ...............................................................................................................................................19 ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ............................................................................................................................19 Ά Ρ Θ Ρ Ο 1 ..............................................................................................................................................................19 Π Ε Δ Ί Ο Ε Φ Α Ρ Μ Ο Γ Ή Σ ...................................................................................................................................19 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ...............................................................................................................................................20 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ – ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ...............................................................20 Ά Ρ Θ Ρ Ο 2 ..............................................................................................................................................................20 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ....................................................................................................20 ................................................................................................................................................................29 ...................................................................................................................................................40 4.1.Η Δ Η Μ Ο Σ Ι Ό Τ Η Τ Α Κ Α Τ Ά Τ Ο Ε Θ Ν Ι Κ Ό Δ Ί Κ Α Ι Ο -Ν Έ Ε Σ Δ Ι Α Τ Ά Ξ Ε Ι Σ Γ Ι Α Τ Η Ν Ε Ν Ί Σ Χ Υ Σ Η Τ Η Σ Δ Ι Α Φ Ά Ν Ε Ι Α Σ ..........................................................................................................40 4.2.Ο Ι Κ Α Ν Ό Ν Ε Σ Δ Η Μ Ο Σ Ι Ό Τ Η Τ Α Σ Κ Α Τ Ά Τ Ο Κ Ο Ι Ν Ο Τ Ι Κ Ό Δ Ί Κ Α Ι Ο . .....................44 4.3.Κ Ο Ι Ν Ο Τ Ι Κ Ό Δ Ί Κ Α Ι Ο Π Ο Υ Ε Φ Α Ρ Μ Ό Ζ Ε Τ Α Ι Σ Τ Η Ν Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν Ο Ι ΟΠΟΊΕΣ ΔΕΝ ΚΑΛΎΠΤΟΝΤΑΙ Ή ΚΑΛΎΠΤΟΝΤΑΙ ΕΝ ΜΈΡΕΙ ΑΠΌ ΤΙΣ ΟΔΗΓΊΕΣ ΓΙΑ Τ Ι Σ Δ Η Μ Ό Σ Ι Ε Σ Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ι Σ ............................................................................................................46 4.4.Α Μ Ο Ι Β Ή Γ Ι Α Τ Η Ν Κ Α Τ Α Χ Ώ Ρ Ι Σ Η Δ Η Μ Ο Σ Ι Ε Ύ Σ Ε Ω Ν ..................................................48 Ά Ρ Θ Ρ Ο 5 ..............................................................................................................................................................49 Γ Λ Ώ Σ Σ Α ................................................................................................................................................................49 Ά Ρ Θ Ρ Ο 5 Α ...........................................................................................................................................................49 Σ Τ Ά Δ Ι Α Δ Ι Α Δ Ι Κ Α Σ Ί Α Σ , Χ Ρ Ό Ν Ο Σ Κ Α Ι Τ Ρ Ό Π Ο Σ Υ Π Ο Β Ο Λ Ή Σ Σ Τ Ο Ι Χ Ε Ί Ω Ν .......................49 e-book Eκδοση 16.7.2015 2.1.Ο Ν Ο Μ Ι Κ Ό Σ Χ Α Ρ Α Κ Τ Ή Ρ Α Σ Τ Η Σ Δ Ι Α Κ Ή Ρ Υ Ξ Η Σ Σ Ύ Μ Φ Ω Ν Α Μ Ε Τ Η Ν Ο Μ Ο Λ Ο Γ Ί Α ................................................................................................................................................29 Ά Ρ Θ Ρ Ο 3 ..............................................................................................................................................................34 Τ Ε Χ Ν Ι Κ Έ Σ Π Ρ Ο Δ Ι Α Γ Ρ Α Φ Έ Σ ...................................................................................................................34 Ά Ρ Θ Ρ Ο 4 ..............................................................................................................................................................36 Κ Α Ν Ό Ν Ε Σ Δ Η Μ Ο Σ Ι Ό Τ Η Τ Α Σ ...................................................................................................................36 4 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Ά Ρ Θ Ρ Ο 6 ..............................................................................................................................................................52 ΚΡΙΤΉΡΙΑ ΕΠΙΛΟΓΉΣ, ΠΡΟΣΌΝΤΑ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΆ ΣΥΜΜΕΤΟΧΉΣ ΚΑΙ Κ Α Τ Α Κ Ύ Ρ Ω Σ Η Σ .................................................................................................................................................52 Ά Ρ Θ Ρ Ο 7 ..............................................................................................................................................................58 Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Ά Ε Ν Ώ Σ Ε Ω Ν Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Υ Τ Ώ Ν ...........................................................................................58 Ά Ρ Θ Ρ Ο 8 ..............................................................................................................................................................58 Κ Ρ Ι Τ Ή Ρ Ι Α Ε Π Ι Λ Ο Γ Ή Σ Κ Α Ι Α Ξ Ι Ο Λ Ό Γ Η ΣΗ Σ Τ Ω Ν Α Ι Τ Ή Σ Ε Ω Ν Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Υ Τ Ώ Ν Γ Ι Α Σ Υ Μ Μ Ε Τ Ο Χ Ή Τ Ο Υ Σ Σ Ε Κ Λ Ε Ι Σ Τ Ο Ύ Σ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Ο Ύ Σ ...............................................................58 Ά Ρ Θ Ρ Ο 8 Α ...........................................................................................................................................................60 Ά Ρ Θ Ρ Ο 9 ..............................................................................................................................................................61 Ά Ρ Θ Ρ Ο 9 Α ...........................................................................................................................................................61 Π Λ Η Ρ Ό Τ Η Τ Α Κ Α Ι Ν Ο Μ Ι Μ Ό Τ Η Τ Α Τ Ω Ν Δ Ι Κ Α Ι Ο Λ Ο Γ Η Τ Ι Κ Ώ Ν ..................................................61 Ά Ρ Θ Ρ Ο 10 ...........................................................................................................................................................61 Π Ρ Ο Θ Ε Σ Μ Ί Ε Σ Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Ώ Ν .............................................................................................................61 Ά Ρ Θ Ρ Ο 11 ...........................................................................................................................................................65 Χ Ρ Ό Ν Ο Σ Κ Α Ι Τ Ρ Ό Π Ο Σ Υ Π Ο Β Ο Λ Ή Σ Π Ρ Ο ΣΦ Ο Ρ Ώ Ν ........................................................................65 Ά Ρ Θ Ρ Ο 12 ...........................................................................................................................................................66 Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Έ Σ .....................................................................................................................................................66 Ά Ρ Θ Ρ Ο 13 ...........................................................................................................................................................67 Χ Ρ Ό Ν Ο Σ Ι Σ Χ Ύ Ο Σ Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Ώ Ν ..............................................................................................................67 Ά Ρ Θ Ρ Ο 14 ...........................................................................................................................................................68 Α Ν Τ Ι Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Έ Σ ..........................................................................................................................................68 Ά Ρ Θ Ρ Ο 15 ...........................................................................................................................................................68 ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΈΣ ΠΡΟΣΦΥΓΈΣ ..............................................................................................................68 5 ................................................................................................................................................................71 15.Δ Ι Ο Ι Κ Η Τ Ι Κ Ή Κ Α Ι Δ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ή Π Ρ Ο Σ Τ Α Σ Ί Α Κ Α Τ Ά Τ Η Σ Ύ Ν Α ΨΗ Δ Η Μ Ο Σ Ί Ω Ν Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν . ..............................................................................................................................................71 15.1.Δ Ι Ο Ι Κ Η Τ Ι Κ Έ Σ Π Ρ Ο Σ Φ Υ Γ Έ Σ ..................................................................................................71 15.2.Δ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ή Π Ρ Ο Σ Τ Α Σ Ί Α Κ Α Τ Ά Τ Η Σ Ύ Ν Α Ψ Η Δ Η Μ Ο Σ Ί Ω Ν Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν Σ Ύ Μ Φ Ω Ν Α Μ Ε Τ Η Ν Ο Δ Η Γ Ί Α 2007/66/EK . .......................................................................72 15.3.Ο Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Τ Ω Ν Α Π Ο Φ Ά Σ Ε Ω Ν ΟΤΑ Α Κ Α Ι Β Β Α Θ Μ Ο Ύ . ..............................83 15.3.1.Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Τ Ω Ν Π Ρ Ά Ξ Ε Ω Ν Τ Ω Ν Δ Ή Μ Ω Ν Κ Α Ι Τ Ω Ν Π Ε Ρ Ι Φ Ε Ρ Ε Ι Ώ Ν . ........83 15.3.2.Έ Λ Ε Γ Χ Ο Ι Δ Ι Α Χ Ε Ι Ρ Ι Σ Τ Ι Κ Ή Σ Α Ρ Χ Ή Σ . ..........................................................................86 Ά Ρ Θ Ρ Ο 16 ...........................................................................................................................................................86 Π Ρ Ο Σ Φ Ε Ρ Ό Μ Ε Ν Η Τ Ι Μ Ή .............................................................................................................................86 Ά Ρ Θ Ρ Ο 17 ...........................................................................................................................................................87 Α Ν Α Π Ρ Ο Σ Α Ρ Μ Ο Γ Ή Τ Ι Μ Ώ Ν .......................................................................................................................87 Ά Ρ Θ Ρ Ο 18 ...........................................................................................................................................................87 Κ Α Τ Α Γ Ω Γ Ή Τ Ω Ν Π Ρ Ο Σ Φ Ε Ρ Ο Μ Έ Ν Ω Ν Υ Λ Ι Κ Ώ Ν Κ Α Ι Δ Ή Λ Ω ΣΗ Τ Η Σ Ε Π Ι Χ Ε Ί Ρ Η Σ Η Σ Κ Α Τ Α Σ Κ Ε Υ Ή Σ Τ Ο Υ Τ Ε Λ Ι Κ Ο Ύ Π Ρ Ο Ϊ Ό Ν Τ Ο Σ .......................................................................................87 Ά Ρ Θ Ρ Ο 19 ...........................................................................................................................................................88 Α Π Ο Σ Φ Ρ Ά Γ Ι Σ Η Τ Ω Ν Π Ρ Ο Σ Φ Ο Ρ Ώ Ν Κ Α Ι Α Ν Α Κ Ο Ί Ν Ω ΣΗ Τ Ι Μ Ώ Ν ............................................88 Ά Ρ Θ Ρ Ο 20 ...........................................................................................................................................................91 Κ Ρ Ι Τ Ή Ρ Ι Α Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Σ - Α Ξ Ι Ο Λ Ό Γ Η Σ Η Π Ρ Ο ΣΦ Ο Ρ Ώ Ν . .......................................................92 ................................................................................................................................................ 101 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 20.1.ΟΔΗΓΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΟΡΘΗ ΔΙΕΞΑΓΩΓΗ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΑΠΟΦΥΓΗ ΤΗΣ ΣΥΓΧΥΣΗΣ ΤΩΝ ΚΡΙΤΗΡΙΩΝ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ........................................ 101 20.2.Η Π Ρ Ο Σ Β Α Σ Η Σ Τ Α Δ Ι Ο Ι Κ Η Τ Ι Κ Α Ε Γ Γ Ρ Α Φ Α -ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ: .................... 109 Ά Ρ Θ Ρ Ο 21 ........................................................................................................................................................ 114 Κ Ρ Ί Σ Ε Ι Σ Α Π Ο Τ Ε Λ Ε Σ Μ Ά Τ Ω Ν Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι ΣΜ Ο Ύ ............................................................................... 114 Ά Ρ Θ Ρ Ο 22 ........................................................................................................................................................ 119 ΔΙΑΔΙΚΑΣΊΑ ΜΕ ΔΙΑΠΡΑΓΜΆΤΕΥΣΗ ........................................................................................ 119 ............................................................................................................................................................. 124 22.1.Π Ρ Ο Υ Π Ο Θ Έ Σ Ε Ι Σ Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Σ Μ Ε Δ Ι Α Π Ρ Α Γ Μ Ά Τ Ε Υ Σ Η ...................................... 124 22.2.Η Π Ε Ρ Ι Π Τ Ω Σ Η Τ Η Σ « Κ Α Τ Ε Π Ε Ι Γ Ο Υ Σ Α Σ Α Ν Α Γ Κ Η Σ ». ........................................ 125 22.3.ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ (ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ Η ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗ) ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΤΑ Α ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΟΥ ................................................................................................ 127 22.4.Κ Α Τ Ά Τ Μ Η Σ Η Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν ............................................................................................ 132 22.5.Η Ο Υ Σ Ι Ω Δ Η Σ Τ Ρ Ο Π Ο Π Ο Ι Η Σ Η Τ Ω Ν Α Ρ Χ Ι Κ Ω Ν Ο Ρ Ω Ν Τ Η Σ Σ Υ Μ Β Α Σ Η Σ 140 «Ά Ρ Θ Ρ Ο 22Α Σ Υ Μ Φ Ω Ν Ί Ε Σ - Π Λ Α Ί ΣΙ Ο ............................................................................................. 143 Ά Ρ Θ Ρ Ο 22Β Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Ο Ί Π Λ Ε Ι ΣΤ Η Ρ Ι Α ΣΜ Ο Ί ................................................................ 145 Ά Ρ Θ Ρ Ο 22Γ ..................................................................................................................................................... 148 Ά Ρ Θ Ρ Ο 22Δ Η Λ Ε Κ Τ Ρ Ο Ν Ι Κ Έ Σ Δ Η Μ Ό ΣΙ Ε Σ Σ Υ Μ Β Ά ΣΕ Ι Σ ....................................................... 149 Ά Ρ Θ Ρ Ο 22 Ε Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ι Σ Α Ν Α Τ Ι Θ Έ Μ Ε Ν Ε Σ Κ Α Τ ' Α Π Ο Κ Λ Ε Ι ΣΤ Ι Κ Ό Τ Η Τ Α ..................... 149 Ά Ρ Θ Ρ Ο 23 ........................................................................................................................................................ 149 Α Ν Α Κ Ο Ί Ν Ω Σ Η Κ Α Τ Α Κ Ύ Ρ Ω Σ Η Σ - Α Ν Ά Θ Ε ΣΗ Σ .............................................................................. 149 Ά Ρ Θ Ρ Ο 24 ........................................................................................................................................................ 150 Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ι Σ ................................................................................................................................................ 150 ................................................................................................................................................ 154 24.Π Ρ Ο Υ Π Ο Θ Έ Σ Ε Ι Σ Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Σ Δ Η Μ Ο Σ Ί Ω Ν Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν ..................................... 154 24.1.Μ Έ Τ Ρ Α Γ Ι Α Τ Η Δ Ι Α Σ Φ Ά Λ Ι Σ Η Δ Ι Α Φ Ά Ν Ε Ι Α Σ Σ Τ Η Ν Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Δ Η Μ Ο Σ Ί Ω Ν Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν . ........................................................................................................................................... 154 Ι)Π Ρ Ο Υ Π Ο Θ Έ Σ Ε Ι Σ Σ Υ Μ Μ Ε Τ Ο Χ Ή Σ Α Ν Ω Ν Ύ Μ Ω Ν Ε Τ Α Ι Ρ Ε Ι Ώ Ν Σ Ε Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Ο Ύ Σ ΙΙ)Δ Ι Κ Α Ι Ο Γ Η Τ Ι Κ Ά Ο Ν Ο Μ Α Σ Τ Ι Κ Ο Π Ο Ί Η Σ Η Σ ....................................................................... 156 24.2.Ο Ε Λ Ε Γ Χ Ο Σ Τ Ο Υ Ε Θ Ν Ι Κ Ο Υ Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ι Ο Υ Ρ Α Δ Ι Ο Τ Η Λ Ε Ο Ρ Α Σ Η Σ ( Ε.Σ.Ρ.) ........................................................................................................................................................................... 157 24.3.Ο Π Ρ Ο Σ Υ Μ Β Α Τ Ι Κ Ό Σ Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Α Π Ό Τ Ο Ε Λ Ε Γ Κ Τ Ι Κ Ό Σ Υ Ν Έ Δ Ρ Ι Ο ............ 158 I) Α. ΣΥΝΤΑΓΜΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΘΕΜΕΛΙΩΣΗ ΤΟΥ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕΓΑΛΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΑΞΙΑΣ ΑΠΟ ΤΟ ΕΛΕΓΚΤΙΚΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ........................................................................................................................................................................... 158 Β. ΥΠΑΓΩΓΗ ΣΤΟΝ ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟ ΕΛΕΓΧΟ ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΫΠΟΛΟΓΙΖΟΜΕΝΗ ΔΑΠΑΝΗ ............................................................................................. 160 Γ.ΠΡΟΣΥΜΒΑΤΙΚΟΣ ΕΛΕΓ ΧΟΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΟΤΑ Α ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΟΥ (ΑΡΘΡΑ 278 ΚΑΙ 279 & ΕΠ. ΤΟΥ Ν.3852/2010) ...................................................... 161 Δ)Π Ρ Ο Σ Υ Μ Β Α Τ Ι Κ Ό Σ Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Σ Υ Γ Χ Ρ Η Μ Α Τ Ο Δ Ο Τ Ο Ύ Μ Ε Ν Α Έ Ρ Γ Ω Ν Π Ρ Ο Σ Υ Μ Β Α Τ Ι Κ Ό Σ Έ Λ Ε Γ ΧΟ Σ Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν ΟΤΑ ............................................................ 170 ΙI) Δ Ι Κ Α Σ Τ Ι Κ Ή Π Ρ Ο Σ Τ Α Σ Ί Α Κ Α Ι Π Ρ Ο Σ Υ Μ Β Α Τ Ι Κ Ό Σ Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Α Π Ό Τ Ο Ε Λ Ε Γ Κ Τ Ι Κ Ό Σ Υ Ν Έ Δ Ρ Ι Ο .................................................................................................................... 176 Ά Ρ Θ Ρ Ο 25 ........................................................................................................................................................ 185 e-book Eκδοση 16.7.2015 ΜΕ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΌ ΑΝΤΙΚΕΊΜΕΝΟ Ή ΑΝΤΆΛΛΑΓΜΑ ΑΝΏΤΕΡΟ ΤΟΥ ΕΝΌΣ Ε Κ Α Τ Ο Μ Μ Υ Ρ Ί Ο Υ (1.000.000,00) Ε Υ Ρ Ώ . .............................................................................. 154 6 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Ε Γ Γ Υ Ή Σ Ε Ι Σ ..................................................................................................................................................... 185 Ε Γ Γ Υ Ή Σ Ε Ι Σ ............................................................................................................................................... 189 Ά Ρ Θ Ρ Ο 157 ................................................................................................................................................ 189 Ε Γ Γ Υ Η Σ Ε Ι Σ ............................................................................................................................................... 189 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ΄ ............................................................................................................................................ 190 ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΠΡΟΜΗ ΘΕΙΩΝ .......................................................................................................... 190 Ά Ρ Θ Ρ Ο 26 ........................................................................................................................................................ 190 Χ Ρ Ό Ν Ο Σ Φ Ό Ρ Τ Ω Σ Η Σ Ή Π Α Ρ Ά Δ Ο Σ Η Σ Υ Λ Ι Κ Ώ Ν ............................................................................ 190 Ά Ρ Θ Ρ Ο 27 ........................................................................................................................................................ 191 Π Α Ρ Α Λ Α Β Ή Υ Λ Ι Κ Ώ Ν .................................................................................................................................. 191 Ά Ρ Θ Ρ Ο 28 ........................................................................................................................................................ 193 Χ Ρ Ό Ν Ο Σ Π Α Ρ Α Λ Α Β Ή Σ Υ Λ Ι Κ Ώ Ν ........................................................................................................... 193 Ά Ρ Θ Ρ Ο 29 ........................................................................................................................................................ 194 Ν Α Ύ Λ Ω Σ Η – Α Σ Φ Ά Λ Ι Σ Η .......................................................................................................................... 194 Ά Ρ Θ Ρ Ο 30 ........................................................................................................................................................ 195 Α Ν Α Κ Ο Ί Ν Ω Σ Η Φ Ό Ρ Τ Ω Σ Η Σ ..................................................................................................................... 195 Ά Ρ Θ Ρ Ο 31 ........................................................................................................................................................ 195 Π Ο Ι Ο Τ Ι Κ Ό Σ Έ Λ Ε Γ Χ Ο Σ Σ Τ Ο Ε Ξ Ω Τ Ε Ρ Ι Κ Ό ....................................................................................... 195 Ά Ρ Θ Ρ Ο 32 ........................................................................................................................................................ 196 Κ Υ Ρ Ώ Σ Ε Ι Σ Γ Ι Α Ε Κ Π Ρ Ό Θ Ε Σ Μ Η Φ Ό Ρ Τ Ω Σ Η – Π Α Ρ Ά Δ Ο Σ Η ...................................................... 196 Ά Ρ Θ Ρ Ο 33 ........................................................................................................................................................ 197 Α Π Ό Ρ Ρ Ι Ψ Η Σ Υ Μ Β Α Τ Ι Κ Ώ Ν Υ Λ Ι Κ Ώ Ν – Α Ν Τ Ι Κ Α Τ Ά ΣΤ Α Σ Η ....................................................... 197 Ά Ρ Θ Ρ Ο 34 ........................................................................................................................................................ 198 Κ Ή Ρ Υ Ξ Η Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Υ Τ Ή Ε Κ Π Τ Ώ Τ Ο Υ ............................................................................................... 198 Ά Ρ Θ Ρ Ο 35 ........................................................................................................................................................ 200 ΤΡΌΠΟΣ ΠΛΗΡΩΜΉΣ - ΑΠΑΙΤΟΎΜΕΝΑ ΔΙΚΑΙΟΛΟ ΓΗΤΙΚΆ ΓΙΑ ΠΛΗΡΩΜΉ Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Υ Τ Ή Σ Τ Ο Ε Σ Ω Τ Ε Ρ Ι Κ Ό Κ Α Ι Ε ΞΩ Τ Ε Ρ Ι Κ Ό ................................................................. 200 Ά Ρ Θ Ρ Ο 36 ........................................................................................................................................................ 204 Δ Ε Ί Γ Μ Α Τ Α - Δ Ε Ι Γ Μ Α Τ Ο Λ Η Ψ Ί Α - Ε Ρ Γ Α ΣΤ Η Ρ Ι Α Κ Έ Σ Ε ΞΕ Τ Ά ΣΕ Ι Σ ................................... 204 Ά Ρ Θ Ρ Ο 37 ........................................................................................................................................................ 207 Α Ν Ω Τ Έ Ρ Α Β Ί Α ............................................................................................................................................... 207 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ΄ ............................................................................................................................................ 207 ΕΙΔΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ .......................................................................................................................... 207 Ά Ρ Θ Ρ Ο 38 ........................................................................................................................................................ 207 ΣΥΓΚΡΌΤΗΣΗ ΣΥΛΛΟΓΙΚΏΝ ΟΡΓΆΝΩΝ .................................................................................. 207 7 ............................................................................................................................................................. 209 38.Ο Ι Δ Ι Α Τ Ά Ξ Ε Ι Σ Τ Ο Υ ΚΔΔ Γ Ι Α Τ Α Σ Υ Λ Λ Ο Γ Ι Κ Ά Ό Ρ Γ Α Ν Α ....................................... 209 38.1.Η Σ Ύ Γ Κ Ρ Ο Υ Σ Η Σ Υ Μ Φ Ε Ρ Ό Ν Τ Ω Ν Σ Τ Α Π Λ Α Ί Σ Ι Α Δ Ι Α Γ Ω Ν Ι Σ Μ Ώ Ν Α Ν Ά Θ Ε Σ Η Σ Σ Υ Μ Β Ά Σ Ε Ω Ν Έ Ρ Γ Ω Ν Κ Α Ι Μ Ε Λ Ε Τ Ώ Ν ........................................................................................ 213 Ά Ρ Θ Ρ Ο 39 ........................................................................................................................................................ 216 Α Π Ο Κ Λ Ε Ι Σ Μ Ό Σ Π Ρ Ο Μ Η Θ Ε Υ Τ Ή .......................................................................................................... 216 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ε΄ ............................................................................................................................................ 217 ΤΕΛΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ......................................................................................................................... 217 Ά Ρ Θ Ρ Ο 40 ........................................................................................................................................................ 217 Μ Ε Τ Α Β Α Τ Ι Κ Έ Σ Δ Ι Α Τ Ά Ξ Ε Ι Σ ................................................................................................................... 217 Ά Ρ Θ Ρ Ο 41 ........................................................................................................................................................ 217 www.docman.gr ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ ............................................................................................................................................. 217 ΥΠΟΔΕΙΓΜΑΤΑ ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΕΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΚΗΡΥΞΕΩΝ ΔΙΑΓΩ ΝΙΣΜΩΝ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΩΝ ΜΕ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ ΓΙΑ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ...................................................................................................................................... 217 Α. ΠΡΟΚΑΤΑΡΚΤΙΚΗ ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ....................................................................................... 217 Β. ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ............................................................................................... 218 Γ.ΓΝΩΣΤΟΠΟΙΗΣΗ ΣΥΝΑΦΘΕΙΣΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ................................................. 220 Ά Ρ Θ Ρ Ο 42 ........................................................................................................................................................ 220 4) ΑΠΟΦΑΣΗ 2024709/601/0026/8-4-98 (ΦΕΚ 431 Β/7-5-98) .............................................. 221 ΘΕΜΑ: «ΠΕΡΙ ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΥ ΤΩΝ ΔΙΚΑΙΟΛΟΓΗΤΙΚΩΝ ΤΩΝ ΔΑΠΑΝΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΓΙΑ ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΚΑΙ ΕΡΓΑΣΙΕΣ» .................................................................................................................................................... 221 Ι. ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΜΕΧΡΙ ΤΟ ΟΡΙΖΟΜΕΝΟ ΑΠΟ ΤΙΣ ΙΣΧΥΟΥΣΕΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΟΣΟ. ........................................................................................................................................................................... 222 II. ΜΕ ΠΡΟΧΕΙΡΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ................................................................................................................... 225 III. ΜΕ ΤΑΚΤΙΚΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ............................................................................................................... 226 Α. ΑΝΟΙΚΤΟΣ ....................................................................................................................................................... 226 IV. ΜΕ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗ (ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ Η ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗ, ΣΥΜΦΩΝΑ ΜΕ ΤΑ ΟΡΙΖΟΜΕΝΑ ΣΤΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΕΩΝ Ι -VII ΤΗΣ ΠΑΡ.13 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 2 ΤΟΥ Ν.2286/95 ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΡ.2 ΚΑΙ 3 ΤΟΥ ΑΡΘΡΟΥ 83 ΤΟΥ Ν.2362/95). .................................................................................................... 228 Α. ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΕΝΕΡΓΕΙΑ ΑΚΑΡΠΟΥ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ ................................................................................... 228 Β. ΧΩΡΙΣ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ....................................................................................................................................... 229 V. ΠΡΟΜΗΘΕΙΕΣ ΕΞΩΤΕΡΙΚΟΥ .................................................................................................................... 229 Α. ΣΕ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΜΕ ΠΑΡΑΔΟΣΗ FΟΒ Η FΟΤ. .................................................................. 229 Β. ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ C+F......................................................... 229 Γ. ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ CIF. ................................................................................ 229 Δ. ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΠΡΟΜΗΘΕΙΑΣ ΜΕ ΤΟΝ ΟΡΟ ΠΑΡΑΔΟΣΗΣ "ΕΛΕΥΘΕΡΟΝ" ...................................... 230 5)ΠΛΗΡΩΜΕΣ ΜΕΤΑ ΑΠΟ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ......................................................................................... 234 6)Ν4270/2014-ΦΕΚ: 143/Α/2014 -ΑΡΧΕΣ ΔΗΜΟΣΙΟΝΟΜΙΚΗΣ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗΣ ΚΑΙ ΕΠΟΠΤΕΙΑΣ (ΕΝΣΩΜΑΤΩΣΗ ΤΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2011/85/ΕΕ) - ΔΗΜΟΣΙΟ ΛΟΓΙΣΤΙΚΟ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ...... 236 Ά Ρ Θ Ρ Ο 145 ................................................................................................................................................ 236 Κ Α Τ Ά Σ Χ Ε Σ Η Ε Ι Σ Χ Ε Ί Ρ Α Σ Τ Ο Υ Δ Η Μ Ο Σ Ί Ο Υ Κ Α Ι Ε Κ Χ Ώ Ρ Η Σ Η .................................. 236 Β)ΑΝΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΈΛΕΣΗ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΑΠΟ ΤΟΥΣ ΟΤΑ Α ΒΑΘΜΟΥ .................................................................................................................................................................................... 237 Γ)ΕΙΔΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ................................................................................ 240 1) Π.Δ. 261/16.9.1997 -ΦΕΚ 186 /Α'-23/9/1997.ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ ΣΤΗΝ ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗ ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΥΡΥΤΕΡΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ ΤΟΜΕΑ ΑΠΟ ΤΑ ΕΝΤΥΠΑ ΚΑΙ ΤΑ ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΑ ΜΕΣΑ ΕΝΗΜΕΡΩΣΗΣ. .................................................................................................................................................... 240 Ά Ρ Θ Ρ Ο 1. Α Ν Τ Ι Κ Ε Ι Μ Ε Ν Ο Τ Ο Υ Δ Ι Α Τ Α Γ Μ Α Τ Ο Σ .......................................................................... 240 Ά Ρ Θ Ρ Ο 2. Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι ................................................................................................................................... 240 Ά Ρ Θ Ρ Ο 3. Μ Η Τ Ρ Ω Ο Δ Ι Α Φ Η Μ Ι Σ Τ Ω Ν Τ Ο Υ Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Υ ........................................................... 245 Ά Ρ Θ Ρ Ο 4. Υ Π Ο Χ Ρ Ε Ω Σ Η Π Ρ Ο Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι ΣΜ Ο Υ Δ Ι Α Φ Η Μ Ι ΣΤ Ι Κ Η Σ Π Ρ Ο Β Ο Λ Η Σ . 245 Ά Ρ Θ Ρ Ο 5. Δ Ι Α Δ Ι Κ Α Σ Ι Α Α Ν Α Θ Ε Σ Η Σ Δ Ι Α Φ Η Μ Ι ΣΤ Ι Κ Ω Ν Υ Π Η Ρ Ε ΣΙ Ω Ν . ............................ 248 Ά Ρ Θ Ρ Ο 6. Δ Ι Α Δ Ι Κ Α Σ Ι Α Α Ν Α Θ Ε Σ Η Σ Μ Ε Τ Α Δ Ο Σ Η Σ Δ Ι Α Φ Η Μ Ι ΣΤ Ι Κ Ω Ν Κ Α Ι Λ Ο Ι Π Ω Ν Μ Η Ν Υ Μ Α Τ Ω Ν Τ Ο Υ Δ Η Μ Ο Σ Ι Ο Υ . ........................................................................................................... 256 Ά Ρ Θ Ρ Ο 7. Δ Ι Α Δ Ι Κ Α Σ Ι Α Α Ν Α Θ Ε Σ Η Σ Κ Α Τ Α Χ Ω Ρ Ι Σ Η Σ Δ Ι Α Φ Η Μ Ι ΣΤ Ι Κ Ω Ν Κ Α Ι Λ Ο Ι Π Ω Ν ΜΗΝΥΜΑΤΩΝ ΤΟΥ ΔΗΜΟΣΙΟΥ. .................................................................................................... 258 Ά Ρ Θ Ρ Ο 8. ' Έ Ν Α Ρ Ξ Η Ι Σ Χ Υ Ο Σ ................................................................................................................ 259 2)ΜΕΤΑΦΟΡΕΣ ΜΑΘΗΤΩΝ ....................................................................................................................... 260 e-book Eκδοση 16.7.2015 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ 8 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ΚΥΑ 24001/2013 -ΦΕΚ 1449 Β/14-6-2013 ............................................................................................ 260 Μ Ε Τ Α Φ Ο Ρ Α Μ Α Θ Η Τ Ω Ν Δ Η Μ Ο Σ Ι Ω Ν Σ Χ Ο Λ Ε Ι Ω Ν Α Π Ο Τ Ι Σ Π Ε Ρ Ι Φ Ε Ρ Ε Ι Ε Σ . ................ 260 3)ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΘΑΡΙΟΤΗΤΑΣ-ΦΥΛΑΞΗΣ ...................................................................................... 281 ΝΟΜΟΣ ΥΠ' ΑΡΙΘ. 3863-ΦΕΚ 115/15.7.2010 ΝΕΟ ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΚΑΙ ΣΥΝΑΦΕΙΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ, ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ ΣΤΙΣ ΕΡΓΑΣΙΑΚΕΣ ΣΧΕΣΕΙΣ. ........................................................................................................ 281 (..) ΆΡΘΡΟ 68.ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΟΛΑΒΙΑΣ ΕΤΑΙΡΕΙΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ........................................ 281 4)ΤΕΧΝΙΚΗ ΒΟΗΘΕΙΑ .................................................................................................................................. 285 Π.Δ. 4/14-1-2002 (ΦΕΚ Α 3/2002) : ......................................................................................................... 285 ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΕΝΕΡΓΕΙΩΝ ΤΕΧΝΙΚΗΣ ΒΟΗΘΕΙΑΣ ΣΤΗΡΙΞΗΣ ΚΑΙ ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΤΩΝ ΑΝΤΙΣΤΟΙΧΩΝ ΠΟΡΩΝ.285 5)ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΠΗΡΕΣΙΑΣ .................................................................... 294 Ν. 2932/27-6-2001 (ΦΕΚ 145 Α΄) ............................................................................................................... 294 ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΠΑΡΟΧΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΣΤΙΣ ΘΑΛΑΣΣΙΕΣ ΕΝΔΟΜΕΤΑΦΟΡΕΣ - ΣΥΣΤΑΣΗ ΓΕΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ ΛΙΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΛΙΜΕΝΙΚΗΣ ΠΟΛΙΤΙΚΗΣ - ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΛΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΑΜΕΙΩΝ ΣΕ ΑΝΩΝΥΜΕΣ ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ. ....................................................................................................................................... 294 6)ΜΕΛΕΤΕΣ-ΥΠΗΡΕΣΙΕΣ Ν.3316/2005- ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ...................... 294 ΝΟΜΟΣ 3316/2005 ΦΕΚ 42/Α/22.2.2005 ............................................................................................... 297 ΑΝΑΘΕΣΗ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΠΑΡΟΧΗΣ ΣΥΝΑΦΩΝ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΚΑΙ ΑΛΛΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ (ΟΠΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΘΗΚΕ ΚΑΙ ΙΣΧΥΕΙ) ........................................... 298 ΆΡΘΡΟ 1 ............................................................................................................................................................... 298 ΈΝΝΟΙΕΣ - ΟΡΙΣΜΟΙ.......................................................................................................................................... 298 ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α .................................................................................................................................................... 298 ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ.................................................................................................................................... 298 ΆΡΘΡΟ 2 ............................................................................................................................................................... 300 ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ - ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ........................................................................................... 300 ............................................................................................................................................................. 305 2.1.ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ ΤΟΥ Ν.3316/2005 ..................................................................................... 305 ΆΡΘΡΟ 3 ............................................................................................................................................................... 309 ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΣΗ ........................................................................................................................... 309 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 ................................................................................................................................................ 310 3.1.ΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΣΤΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΜΕΛΕΤΩΝ ....................... 310 3.2.ΟΙ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ- IN HOUSE ΑΝΑΘΕΣΕΙΣ 323 3.3.Η ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΤΩΝ ΠΡΟΓΡΑΜΜΑΤΙΚΩΝ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΜΕ ΤΟ ΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ..... 325 ΆΡΘΡΟ 9 ................................................................................................................................................................ 327 ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΣΥΜΒΑΣΗΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ............................................................................. 327 9 ............................................................................................................................................................. 331 9.1.ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΑΝΑΘΕΣΗΣ-ΠΡΟΥΠΟΘΕΣΕΙΣ ................................................................................. 331 7)ΤΕΧΝΙΚΟΙ ΣΥΜΒΟΥΛΟΙ .......................................................................................................................... 332 N. 3669/2008 -ΦΕΚ A 116/18.6.2008 ΚΥΡΩΣΗ ΤΗΣ ΚΩΔΙΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΗΣ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗΣ ΔΗΜΟΣΙΩΝ ΕΡΓΩΝ .............................................................................................................................................. 332 ΆΡΘΡΟ 1 ΠΕΔΙΟ ΕΦΑΡΜΟΓΗΣ - ΈΝΝΟΙΕΣ - ΓΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ................................................................ 332 (…) Ά Ρ Θ Ρ Ο 41 ......................................................................................................................................... 332 Σ Υ Μ Β Ο Υ Λ Ο Ι ............................................................................................................................................. 332 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΕΙΣΑΓΩΓΗ Σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν.4072/2012 -ΦΕΚ 86 Α ,η αρμοδιότητα για τη θέσπιση νομοθετικού πλαισίου για τη σύναψη και εκτέλεση συμβάσεων παροχής Υπηρεσι ών από οποιονδήποτε άλλο φορέα του δημοσίου τομέα όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 1β ν. 2362/1995 (Α΄ 247) ανήκει στο Υπουργείο Ανάπτυξης και Ανταγωνιστικότητας. Από τις ανωτέρω διατάξεις εξαιρούνται οι Ο.Τ.Α. Παρά την πρόβλεψη του ανωτέρω νόμου για έκδοση προεδρικού διατάγματος, δεν έχει εκδοθεί μέχρι σήμερα Κανονισμός Υπηρεσιών Δημοσίου και έτσι για τις συμβάσεις που συνάπτονται από τους φορείς του Δημόσιου τομέα εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ν.4072/2012, η αριθμ. 2043748/519/0026/1989 (ΦΕΚ 388 Β’) απ όφαση του Υπουργού Οικονομικών που κυρώθηκε με το άρθρο 11 παρ. 12 του ν. 1881/1990 (Α΄ 42),των άρθρων 82-85 του Ν.2362/1995 ΦΕΚ 247/Α/1995 και του π.δ. 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου (Κ.Π.Δ.)» (Α΄ 150), που μετά την κατάργηση του Ν.1797/1988 (ΦΕΚ 164/Α/4.8.1988) από τις διατάξεις του άρθρου 10 του ν.2286/1995-ΦΕΚ 19Α, οι διατάξεις του ( του πδ 118/2007) εφαρμόζεται αναλογικά για τις διαδικασίες ανάθεσης παροχής υπηρεσιών. Για τις συμβάσεις που εμπίπτουν στα όρια των κοινοτικών οδηγιών εφαρμόζονται τα π.δ. 59/2007 και 60/2007 και συμπληρωματικά οι πιο πάνω διατάξεις. Για τις συμβάσεις Υπηρεσιών που συνάπτονται από τους ΟΤΑ Α εφαρμόζονται οι διατάξεις του Π.Δ.28/1980-ΦΕΚ 11Α του ΕΚΠΟΤΑ σε συνδυασμό με τις διατάξεις του Ν.3463/2006 (ΔΚΚΑρθρα 209 παρ.2 και 273 παρ.) και του Ν.3852/2010.Για τις συμβάσεις των ΟΤΑ που υπερβαίνουν τα κοινοτικά όρια εφαρμόζονται οι διατάξεις των πδ. 59/2007- 63Α/2007 και Οι ΟΤΑ Β βαθμού (Περιφέρειες) εφαρμόζουν τις διατάξεις του Ν.3852/2010 και του ΠΔ 118/2007(Α΄ 150), Τέλος για ειδικότερες κατηγορίες συμβάσεων παροχής Υπηρεσιών (μελέτες,συμβάσεις διαφημιστικές προβολής κλπ) εφαρμόζονται ειδικές διατάξεις. e-book Eκδοση 16.7.2015 60/2007- ΦΕΚ A 6 4 /2 0 0 7 . 10 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ΟΡΙΣΜΟΙ Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 2δ του π.δ. 60/2007- ΦΕΚ A 64/2007 γ) «Δημόσιες συμβάσεις προμηθειών» είναι δημόσιες συμβάσεις, πλην αυτών του στοιχείου β), οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την αγορά, τη χρηματοδοτική μίσθωση, τη μίσθωση ή τη μίσθωση-πώληση, με ή χωρίς δικαίωμα αγοράς, προϊόντων. Δημόσια σύμβαση, η οποία έχει ως αντικείμενο την προμήθεια προϊόντων και καλύπτει, παρεμπιπτόντως, εργασίες τοποθέτησης και εγκατάστασης, θεωρείται ως «δημόσια σύμβαση προμηθειών». δ)«Δημόσιες συμβάσεις υπηρεσιών» είναι δημόσιες συμβάσεις, πλην των δημοσίων συμβάσεων έργων1 ή προμηθειών, οι οποίες έχουν ως αντικείμενο την παροχή των υπηρεσιών που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ. .Καθαρισμός κοίτης ρεμάτων – τάφρων(…) Ως «δημόσιο τεχνικό έργο» νοείται κάθε νέα κατασκευή, επέκταση, ανακαίνιση, επισκευή, συντήρηση ή ερευνητική εργασία που απαιτεί εξειδικευμένη τεχνική γνώση και επέμβαση και συνδέεται με το έδαφος ή το υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ούτως ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του, κατά την έννοια του άρθρου 953 Α.Κ., και να μην μπορεί να αποχωρισθεί από αυτό χωρίς βλάβη ή αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού της. Εξ αντιδιαστολής, ως σύμβαση εκτέλεσης εργασιών, κατά την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου τούτου, νοείται εκείνη στην οποία είτε το αποτέλεσμα των εργασιών δεν καθίσταται συστατικό του εδάφους, κατά την ανωτέρω έννοια, είτε για την επίτευξη του αποτελέσματος αυτού δεν απαιτείται η χρήση ιδιαίτερων τεχνικών γνώσεων και μεθόδων και ανάλογου εξοπλισμού (βλ. ενδεικτικά πράξ. VII Τμ. Ελ.Συν. 93/2011, 419, 409/2010, 90, 386/2009, 110, 111/2008). Προκειμένης, περαιτέρω, της ανάθεσης εκτέλεσης εργασιών από Δήμο, εξακολουθούν να εφαρμόζονται αναλογικώς οι διατάξεις του π.δ/τος 28/1980 (βλ. και το άρθρο 273 παρ. 1 του ν. 3463/2006, ΦΕΚ Α΄ 114), σύμφωνα με το άρθρο 39 του οποίου δεν επιτρέπεται η εκτέλεση των εργασιών από άλλο πρόσωπο, πλην του συμβληθέντος με τον Δήμο αναδόχου, χωρίς απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου, αρμοδίως εγκριθείσα. Την υποχρέωση δε τήρησης της ως άνω διαδικασίας, η οποία, ενόψει του δημοσίου σκοπού της σύμβασης, προβλέπεται προκειμένου να παρέχεται στην Υπηρεσία η δυνατότητα ασφαλούς εκτίμησης της καταλληλότητας (φερεγγυότητας, προσόντων κ.λπ.) του υπεισερχομένου στη σύμβαση τρίτου να εκτελέσει τις αναληφθείσες εργασίες, δεν μπορούν να αντιπαρέλθουν σιωπηρά τα αρμόδια όργανα, διά τούτο, άλλωστε, και η διαδικασία αυτή τάσσεται επί ποινή έκπτωσης του αρχικού αναδόχου(…)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη II της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει κατ' αρχάς ότι ο καθαρισμός των ρεμάτων και των χανδάκων, από τα φερτά υλικά, συνιστά εργασία δυνάμενη να εκτελεστεί προσηκόντως από επαγγελματίες χωματουργικών εργασιών, οι οποίοι διαθέτουν απλώς τα κατάλληλα μηχανήματα και τη σχετική εμπειρία, και όχι δημόσιο τεχνικό έργο, αφού ούτε το αποτέλεσμα αυτών συνίσταται σε νέα κατασκευή, επέκταση, ανακαίνιση ή επισκευή, συνδεόμενη κατά τρόπο άμεσο, διαρκή και σταθερό με το έδαφος, ούτε απαιτεί τη χρήση ειδικών τεχνικών γνώσεων και μεθόδων e-book Eκδοση 16.7.2015 4 1ΕΣ/ΤΜ.7(Κ.Π.Ε.)35/2013 11 •ΕλΣυν/Τμ.7(ΚΠΕ)/21/2013 (...)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν ερμηνευτικώς δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Κλιμάκιο κρίνει ότι ο προέχων χαρακτήρας των ανατεθεισών με την συναφθείσα σύμβαση εργασιών, όπως αυτές αναλυτικά περιγράφονται ανωτέρω προσιδιάζει σε εκτέλεση δημόσιου τεχνικού έργου, καθόσον οι εργασίες αυτές αφορούν στην επισκευή, ανακαίνιση και συντήρηση κτιρίων κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3669/2008, το αποτέλεσμα των οποίων συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του. Επιπλέον, αυτές απαιτούν ειδικές τεχνικές γνώσεις και μεθόδους, καθώς και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό με κατάλληλη οργάνωση και συντονισμό, ενόψει της ιδιαιτερότητας των σχολικών κτηρίων, που απαιτούν ιδιαίτερο επίπεδο έντεχνης εκτέλεσης εργασιών και πρόσθετες προϋποθέσεις ασφαλείας (βλ. πράξεις VII Τμήματος 40/2011, 70/2010, 331, 374/2009, 316/2010, όπου και μειοψηφία, αντίθετη 68/2010 VII Τμήματος, πράξεις Κλιμ. προληπτ., ελέγχου δαπανών στο VII Τμ. 9,92/2012). Εξάλλου, οι εν λόγω εργασίες πρέπει να εκτιμηθούν ως ενιαίο σύνολο και για το λόγο αυτό δεν ασκεί επιρροή για το χαρακτηρισμό τους ως «δημόσιου έργου», το γεγονός ότι σε αυτές περιλαμβάνονται και απλές εργασίες όπως τοποθετήσεις σωλήνων, πλαστικών καναλιών, ηλεκτρικού πίνακα κ.λπ.. Ως εκ τούτου, νομίμως υπολογίστηκε επί της αξίας των ως άνω εργασιών του 1ου λογαριασμού ποσοστό εργολαβικού οφέλους του αναδόχου. •ΕλΣυν/Τμ.4/12/2013.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Κλιμάκιο άγεται στην κρίση ότι η εντελλόμενη με το επίμαχο χρηματικό ένταλμα δαπάνη, κατά το μέρος που αφορά στην καταβολή του αντιστοιχούντος σε γενικά έξοδα και εργολαβικό όφελος ποσού 5.003,75 ευρώ στον προαναφερόμενο ανάδοχο είναι μη νόμιμη. Τούτο, διότι το ως άνω αντικείμενο δημοπράτησης, ήτοι κατά κύριο λόγο ο χρωματισμός των εξωτερικών ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr επιφανειών των κτιρίων του Α.Τ.Ε.Ι. Θεσσαλονίκης, δεν εμπίπτει στην έννοια του δημοσίου έργου, όπως αυτό προσδιορίζεται στο νόμο, αφού για την εκτέλεση των εργασιών αυτών δεν απαιτείται τέτοιου βαθμού εξειδικευμένη τεχνική γνώση ή τέτοιου είδους τεχνική επέμβαση, ώστε να μπορούν να χαρακτηριστούν δημόσιο έργο, αλλά δύνανται να εκτελεστούν προσηκόντως, υπό την καθοδήγηση και επίβλεψη από την αρμόδια Διεύθυνση Τεχνικών Υπηρεσιών του Ιδρύματος, από τεχνίτες με συνήθεις γνώσεις και συνήθη εργαλεία. Άλλωστε, αντικείμενο δημοπράτησης δεν αποτέλεσε η μόνιμη κατασκευή μεταλλικών ικριωμάτων, κατά τρόπον ώστε να καταστούν συστατικά του εδάφους, αλλά απλώς η πρόσκαιρη τοποθέτηση σιδηροκατασκευών με δάπεδα εργασίας από μαδέρια (σκαλωσιές), προκειμένου οι τεχνίτες να μπορούν να εκτελέσουν τις προβλεπόμενες εργασίες χρωματισμού, προβλέφθηκε δε ρητά η αποσυναρμολόγηση αυτών μετά την ολοκλήρωση των εργασιών. •2/79492/0026/2012 Επειδή από την περιγραφή των εργασιών, όπως αυτές αναφέρονται αναλυτικά στο Τιμολόγιο Μελέτης της παρούσης σύμβασης, αποδεικνύεται, χωρίς καμία αμφιβολία, ότι, οι συγκεκριμένες εργασίες δεν απαιτούσαν ειδικές τεχνικές γνώσεις και δεξιότητες και ως εκ τούτου δε μπορούν να χαρακτηριστούν ως δημόσιο έργο, κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 1, παρ. 3 του ν. 3669/2008, θεωρούμε ότι δε δύναται να εκδοθεί χρηματικό ένταλμα για την πληρωμή των λογαριασμών των ανωτέρω έργων κατά το μέρος που αυτοί αφορούν Γ.Ε. και Ο.Ε.. •ΕλΣυν/Τμ.6/895/2012.Εννοια δημοσίου έργου.Δημόσιο έργο είναι το έργο που εκτελείται για την εξυπηρέτηση του δημοσίου συμφέροντος καθόσον καλύπτει βασικές ανάγκες της κοινωνίας, συμβάλλει στην ανάπτυξη των παραγωγικών δυνατοτήτων και γενικά αποσκοπεί στη βελτίωση της ζωής των πολιτών. Από τεχνικής απόψεως δημόσιο έργο αποτελεί ένα σύνολο πράξεων και εργασιών που διενεργούνται από δημόσιους φορείς, στους οποίους περιλαμβάνονται οι Περιφέρειες, το οποίο κατατείνει στην κατασκευή, επισκευή, επέκταση, ανακαίνιση ή συντήρηση έργου, και απαιτεί, λόγω της πολυπολοκότητάς του, εξειδικευμένη τεχνική γνώση και επέμβαση, δηλαδή χρήση ειδικών τεχνικών γνώσεων και αντιστοίχων μέσων και προορίζεται να επιτελεί καθ’ εαυτό μία οικονομική και τεχνική λειτουργία επιφέροντας ένα άρτιο λειτουργικό αποτέλεσμα (Απόφαση VI Τμήματος 3371/2011, Πράξη ΙV Τμήματος 31/2010, Εφ.Λάρισας 45/2004). Το δημόσιο έργο πρέπει να συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή το υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί συστατικό αυτού κατά την έννοια του άρθρου 953 Α.Κ. και να μην μπορεί να αποχωρισθεί από αυτό χωρίς βλάβη ή αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού του (Πράξεις VII Τμήματος 24/2009, 3/2009, ΙV Τμήματος 31/2010, 196/2008, ΣτΕ 329/2007, 808/1997, 1426/1997). Αντιθέτως, όταν για την επίτευξη ενός αποτελέσματος απαιτούνται απλές εργασίες, χωρίς ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις και μεθόδους, χωρίς τη χρησιμοποίηση εξειδικευμένου επιστημονικού ή τεχνικού προσωπικού ή ιδιαίτερων τεχνικών μέσων και εγκαταστάσεων, καθώς και όταν το αποτέλεσμα των ενεργειών δεν καθίσταται συστατικό του εδάφους, τότε πρόκειται για εκτέλεση εργασιών ή παροχή υπηρεσιών (Απόφαση VI Τμήματος 3371/2011, Πράξεις VII Τμήματος 203/2011, 202/2011, 94/2011, 403/2010, 308/2009, 3/2009, 285/2008). Ακολούθως, όταν πρόκειται για δημόσιο έργο, κατά την ως άνω έννοια, εφαρμόζονται οι διατάξεις των άρθρων 57 παρ.3 και 17 παρ.7 του Κώδικα δημοσίων έργων, οι οποίες προβλέπουν την επιβάρυνση της απαιτούμενης δαπάνης με γενικά έξοδα και εργολαβικό όφελος καθώς και με το κονδύλιο των απροβλέπτων δαπανών, υπολογιζόμενα σε ποσοστό επί της αξίας των εκτελεσθησομένων εργασιών κατασκευής του έργου. Τέλος, όταν μία σύμβαση έχει μεικτό χαρακτήρα διότι σε αυτήν περιλαμβάνονται τόσο η εκτέλεση έργου όσο και η παροχή υπηρεσιών, η σύμβαση χαρακτηρίζεται από το κύριο αντικείμενο αυτής, υπολογιζόμενο από την αξία αυτού καθώς και τον παρεπόμενο χαρακτήρα των λοιπών αντικειμένων σε σχέση με το πρωτεύον τοιούτο (πρβλ. απόφαση ΔΕΚ της 19.4.1994 στη C-331/92, Cestiόn Hotelera Internacional, σκ. 20-29, απόφαση ΔΕΚ της 18.11.1999 στη C-107/98, Teckal, σκ. 38).(...)V. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη μείζονα σκέψη της παρούσας αποφάσεως το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι το αντικείμενο του κρινόμενου διαγωνισμού αφορά στην εκτέλεση έργου και όχι στην παροχή υπηρεσιών καθόσον πρόκειται για συντήρηση του υφιστάμενου δικτύου άρδευσης και στράγγισης της πεδιάδας της Άρτας. Ειδικότερα, για την πραγματοποίηση του καθαρισμού των τάφρων και των διωρύγων απαιτείται όχι μόνον η αποψίλωση της βλάστησης από τα πρανή και την κοίτη και η αποκομιδή των φερτών υλικών, αλλά, κατά κύριο λόγο, η αποκατάσταση της διατομής των τάφρων και των διωρύγων ώστε να επαναφερθούν τα τεχνικά χαρακτηριστικά τους (πλάτος, βάθος και κατά μήκος κλίση) στις πρότερες διαστάσεις καθώς και η διαμόρφωση, με εκσκαφές ακριβείας, ο πυθμένας και τα πρανή για να είναι επιτρεπτή η απρόσκοπτη διέλευση του νερού. Προς τούτο απαιτείται η χρήση ιδιαίτερων τεχνικών μέσων (ειδικοί εκσκαφείς συγκεκριμένης ισχύος κ.λπ.), που περιγράφονται στην τεχνική έκθεση και κυρίως, η πραγματοποίηση των εργασιών υπό την επίβλεψη, την καθοδήγηση και τις οδηγίες των ειδικών μηχανικών ή μηχανολόγων μηχανικών του αναδόχου και της Υπηρεσίας, ενώ περαιτέρω η άμεση σύνδεση των εργασιών κατά τρόπο σταθερό και διαρκή με το έδαφος είναι αυτονόητη. •ΕλΣυν/Τμ4/90/2011.Εργασίες ελαιοχρωματισμού.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στις προηγούμενες σκέψεις οι εντελλόμενες δαπάνες δεν είναι νόμιμες. Τούτο διότι, για την εκτέλεση των εργασιών ελαιοχρωματισμού της σπουδαστικής εστίας του Τ.Ε.Ι. Χαλκίδας απαιτήθηκε η χρήση ικριωμάτων, όπως προκύπτει από τη σχετική διακήρυξη και, εξάλλου, δεν αμφισβητείται από το Τ.Ε.Ι.. Συνεπώς, οι εν λόγω εργασίες συνιστούν εργασίες δόμησης, κατά την έννοια του Γενικού Οικοδομικού Κανονισμού, για τις οποίες ήταν υποχρεωτική η έκδοση οικοδομικής άδειας. Εφόσον δε η διατύπωση αυτή δεν τηρήθηκε εν προκειμένω, ο προβαλλόμενος από την Αναπληρώτρια Επίτροπο λόγος διαφωνίας παρίσταται βάσιμος. Πλην όμως το Τμήμα κρίνει ότι τα αρμόδια όργανα του Τ.Ε.Ι. Χαλκίδας δεν e-book Eκδοση 16.7.2015 •ΕλΣυν.Τμ.7-ΚΠΕ/79/2012 .Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη II της παρούσας, το Κλιμάκιο κρίνει κατ’ αρχάς ότι ο καθαρισμός των ρεμάτων και των χανδάκων, από τα φερτά, λόγω των ισχυρών βροχοπτώσεων, υλικά, συνιστά εργασία δυνάμενη να εκτελεστεί προσηκόντως από επαγγελματίες χωματουργικών εργασιών, οι οποίοι διαθέτουν απλώς τα κατάλληλα μηχανήματα και τη σχετική εμπειρία, και όχι δημόσιο τεχνικό έργο, όπως εσφαλμένα υπολαμβάνει ο διαφωνών Επίτροπος, αφού ούτε το αποτέλεσμα αυτών συνίσταται σε νέα κατασκευή, επέκταση, ανακαίνιση ή επισκευή, συνδεόμενη κατά τρόπο άμεσο, διαρκή και σταθερό με το έδαφος, ούτε απαιτεί τη χρήση ειδικών τεχνικών γνώσεων και μεθόδων. 12 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ενήργησαν με πρόθεση καταστρατήγησης των σχετικών διατάξεων του ως άνω Κανονισμού, αλλά ότι συγγνωστώς υπέλαβαν ότι δεν απαιτείτο εν προκειμένω η έκδοση οικοδομικής άδειας για την εκτέλεση των επίμαχων εργασιών. •ΕλΣυν./Τμ.7/69/2011.Συντήρηση Η/Μ εγκαταστάσεων.Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης, όπως παρατέθηκε ανωτέρω, αφορά σε εκτέλεση δημοτικού έργου, καθόσον αφενός μεν πρόκειται για συντήρηση μηχανολογικών εγκαταστάσεων που συνδέονται με το έδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό και αφετέρου για την εκτέλεση των παραπάνω ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ασφαλής λειτουργία των φωτεινών σηματοδοτών. •ΕλΣυν./Τμ.7/49/2011.Κατασκευή τσιμεντένιας τάφρου.Το αντικείμενο της επίδικης σύμβασης «κατασκευής τσιμεντένιας τάφρου» αφορά σε εκτέλεση δημόσιου τεχνικού έργου και όχι σε προμήθεια υλικών, ανεξαρτήτως εάν το κόστος των καθαρών εργασιών εκτέλεσης του έργου υπολείπεται αυτού της προμήθειας σκυροδέματος και σιδηρού πλέγματος,δεδομένου ότι δεν είναι δυνατός ο αποχωρισμός αυτών των υλικών από την τάφρο χωρίς ουσιώδη αλλοίωση της εγκατάστασης επί του εδάφους, ενώ τα υλικά αυτά κατέστησαν πλέον συστατικά του εδάφους και απώλεσαν την αυτοτέλειά τους. •ΕλΣυν/Τμ.4/11/2011.Με τα δεδομένα αυτά οι επίμαχες εργασίες, πράγματι αφορούν στην συντήρηση, εγκατάσταση, ανακαίνιση και επέκταση ακόμη και με νέες κατασκευές των υφισταμένων Η/Μ εγκαταστάσεων των κτιριακών υποδομών του Πανεπιστημίου Πειραιώς. Σύμφωνα όμως με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, ακόμη και στις περιπτώσεις που τα υλικά και μηχανήματα, των οποίων γίνεται προμήθεια, συναρμόζονται στο κτήριο κατά τρόπο ώστε να καθίστανται συστατικά αυτού (π.χ. τοποθέτηση πινάκων, εγκατάσταση συστήματος πυρανίχνευσης και συναγερμού, εγκατάσταση κεντρικής κλιματιστικής μονάδας), σε καμία περίπτωση δεν προκύπτει, ούτε άλλωστε και το Πανεπιστήμιο Πειραιώς ισχυρίζεται, ότι οι εκτελούμενες εργασίες ή έστω κάποιο τμήμα αυτών απαιτούν για την ολοκλήρωσή τους ειδικές τεχνικές γνώσεις, αφού πρόκειται για συνήθεις ηλεκτρολογικές ή λοιπές (υδραυλικές ή μηχανολογικές) εργασίες και για την ορθή εκτέλεσή τους αρκεί, με βάση και τα διδάγματα της κοινής πείρας, η ανάθεσή τους σε επαγγελματίες που διαθέτουν τη σχετική εμπειρία. Επομένως, το αντικείμενο της σύμβασης δεν συνιστά δημόσιο έργο αλλά προμήθεια υλικών και ανάθεση εργασιών και η εντελλόμενη δαπάνη, κατά το μέρος που αφορά σε γενικά έξοδα και εργολαβικό όφελος δεν παρίσταται νόμιμη. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 •ΕλΣυν/Τμ.7/419/2010.Εκτέλεση έργου «Δημοτικός φωτισμός των περιμετρικών οδών του χώρου αθιγγάνων» (..)Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι το αντικείμενο της επίμαχης σύμβασης, όπως παρατέθηκε ανωτέρω, αφορά στην εκτέλεση έργου, καθόσον οι εκτελούμενες εργασίες συνίστανται σε κατασκευή, κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ.3 του ν.3669/2008, το αποτέλεσμα της οποίας συνδέεται με το έδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του. Επιπλέον, για την εκτέλεση των παραπάνω εργασιών απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, προκειμένου να τεθούν σε πλήρη και ασφαλή λειτουργία τα φωτιστικά σώματα. Τέλος, ανεξαρτήτως του ότι δεν προσδιορίζεται επακριβώς το κόστος της προμήθειας των ιστών ηλεκτροφωτισμού και των φωτιστικών σωμάτων σε σχέση με το κόστος των εργασιών τοποθέτησής τους, ο προέχων χαρακτήρας της σύμβασης λόγω της φύσεως των εκτελεσθεισών εργασιών είναι αυτός της σύμβασης έργου. Επομένως, ο ανάδοχος δικαιούται εργολαβικό όφελος κατά τη νομοθεσία περί δημοσίων έργων 13 •ΕλΣυν/Τμ7/179/2010.Από τη διακήρυξη, καθώς και την τεχνική περιγραφή του έργου, προκύπτει ότι το αντικείμενο της εν λόγω σύμβασης συνίσταται κυρίως σε εργασίες καθαιρέσεως κτισμάτων (με φέρουσα τοιχοποιία, από λαμαρίνες και ξύλινο σκελετό, με φέροντα οργανισμό, από οπλισμένο σκυρόδεμα), καθώς και σε εργασίες αποξηλώσεως και δευτερευόντως σε εργασίες επισκευών, που θα προκύψουν στα εναπομείναντα τμήματα μετά τις κατεδαφίσεις. Ειδικότερα, όπως προκύπτει από τον επισυναπτόμενο προϋπολογισμό μελέτης, η δαπάνη για εργασίες καθαιρέσεως ανερχόταν στο ποσό των 112.069,60 ευρώ, για προμήθεια σκυροδέματος στο ποσό των 495,00 ευρώ και η δαπάνη των εργασιών για τοιχοποιίες - επιχρίσματα στο ποσό των 1.025,00 ευρώ. Για την εξόφληση του 1ου λογαριασμού εκτέλεσης των ανωτέρω εργασιών εκδόθηκε αρχικά το 1116, οικονομικού έτους 2009, ποσού 10.245,40 ευρώ και στη συνέχεια, αφού αυτό ακυρώθηκε, εκδόθηκαν τα 1611, οικονομικού έτους 2009 και 813, οικονομικού έτους 2010 χρηματικά εντάλματα πληρωμής ποσού 8.004,23 και 2.241,17 ευρώ, αντίστοιχα, το δεύτερο εκ των οποίων και ήδη ελεγχόμενο, αφορά στην καταβολή γενικών εξόδων και εργολαβικού οφέλους. Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα κρίνει ότι το κύριο αντικείμενο της προαναφερόμενης σύμβασης, όπως εκτέθηκε ανωτέρω, δεν αφορά σε εκτέλεση έργου, καθόσον οι εκτελούμενες κυρίως εργασίες καθαιρέσεως κτισμάτων και αποξηλώσεων υλικών δεν συνίστανται σε κατασκευή, επέκταση, ανακαίνιση, επισκευή, συντήρηση ή ερευνητική εργασία. Ούτε, εξάλλου για την εκτέλεσή τους απαιτούν ιδιαίτερες τεχνικές γνώσεις και μεθόδους, αλλά δύνανται να εκτελεστούν προσηκόντως από επαγγελματίες, που διαθέτουν τα κατάλληλα μηχανήματα και τη σχετική εμπειρία. Επομένως, η εν λόγω σύμβαση αφορά στην εκτέλεση εργασιών, για τις οποίες ο ανάδοχος δεν δικαιούται εργολαβικό όφελος, το οποίο προβλέπεται και καταβάλλεται μόνο στην εξόφληση λογαριασμών που αφορούν στην εκτέλεση δημοσίων έργων, όπως βάσιμα υποστηρίζει και η διαφωνούσα Επίτροπος. Εξάλλου, ο προβαλλόμενος ισχυρισμός ότι ο Δήμος θα επιβαρυνθεί με τόκους υπερημερίας αν ο εργολάβος προσφύγει στα δικαστήρια, δεν ασκεί επιρροή όσον αφορά τη νομιμότητα της εντελλόμενης δαπάνης, στην εξέταση της οποίας και μόνον περιορίζεται το Ελεγκτικό Συνέδριο κατά την παρούσα διαδικασία και δεν δύναται επ’ ουδενί να δικαιολογήσει τη θεώρηση του ελεγχόμενου χρηματικού εντάλματος (πρβλ. Πράξεις VII Τμ. 215/2008 και IV Tμ. 143/2007). Τέλος, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στη σκέψη ΙΙ της παρούσας, θα πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος και ο ισχυρισμός του Δήμου ότι το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν δικαιούται να προβαίνει σε παρεμπίπτοντα έλεγχο νομιμότητας των ατομικών διοικητικών πράξεων, που αποτελούν το έρεισμα της ελεγχόμενης δαπάνης, για τις οποίες ισχύει το τεκμήριο νομιμότητας. Κατ’ ακολουθίαν των ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Δημόσια σύμβαση, η οποία έχει ως αντικείμενο ταυτοχρόνως προϊόντα και υπηρεσίες που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ, θεωρείται ως «δημόσια σύμβαση υπηρεσιών», εφόσον η αξία των συγκεκριμένων υπηρεσιών υπερβαίνει την αξία των προϊόντων που περιλαμβάνονται στη σύμβαση. Δημόσια σύμβαση, η οποία έχει ως αντικείμενο υπηρεσίες που αναφέρονται στο Παράρτημα ΙΙ και η οποία δεν περιλαμβάνει δραστηριότητες που αναφέρονται στο Παράρτημα Ι παρά μόνο παρεμπιπτόντως σε σχέση με το κύριο αντικείμενο της σύμβασης, θεωρείται ως δημόσια σύμβαση υπηρεσιών.» ανωτέρω, η εντελλόμενη με το υπό κρίση χρηματικό ένταλμα δαπάνη δεν είναι νόμιμη και γι’ αυτό δεν πρέπει τούτο να θεωρηθεί. •ΕλΣυν/Τμ7/70/2010.Tο αντικείμενο της σύμβασης, όπως περιγράφεται ανωτέρω και περιλαμβάνει πέραν των εργασιών χρωματισμού επιφανειών που πιστοποιήθηκαν με τον 1ο λογαριασμό και εξοφλούνται με το επίμαχο ένταλμα, και χωματουργικές εργασίες (εκσκαφές) καθώς και χρήση οπλισμένου ή ελαφρά οπλισμένου σκυροδέματος, σε συνδυασμό με άλλες εργασίες όπως επιστρώσεις με πλακίδια και επενδύσεις των επιφανειών, μόνωση ταρατσών και στεγών, αντικαταστάσεις υδρορροών, επιχρίσματα, τοποθέτηση μεταλλικών θυρών, επιστεγάσεις καθώς και εκτέλεση ηλεκτρομηχανολογικών εργασιών σε διάφορα σχολικά κτίρια του ως άνω Δήμου, αφορά σε εκτέλεση έργου, καθόσον οι εργασίες αυτές αποτελούν εργασίες επισκευής και συντήρησης κτιρίων κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 3669/2008, το αποτέλεσμα των οποίων συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του, επιπλέον δε για την εκτέλεσή τους απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι καθώς και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό (βλ. Πρ. VII Τμ. 331, 374/2009). •ΕλΣυν/Τμ.7/331/2009.Εξόφληση 1ου λογαριασμού του έργου «Επισκευή διαμόρφωση χώρων γραφείων υπηρεσίας ύδρευσης». Νομίμως εφαρμόστηκαν οι διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας περί δημοσίων έργων, διότι το αντικείμενο της σύμβασης, περιλαμβάνει όχι μόνο εργασίες επιστρώσεων δαπέδων με πλακίδια, χρωματισμό επιφανειών και τοποθέτηση γυψοσανίδων, αλλά και εργασίες καθαίρεσης κατασκευών από σκυρόδεμα, επιστρώσεων δαπέδων με τσιμεντοκονίαμα και κατασκευής μικροκατασκευών από σκυρόδεμα, καθώς και διάνοιξη ανοιγμάτων σε υπάρχουσα τοιχοποιία, που αφορούν σε εκτέλεση έργου, καθόσον οι εργασίες αυτές συνίστανται σε επισκευή, συντήρηση κ.λπ., κατά την έννοια των άρθρων 1 παρ. 3 του ν. 1418/1984 και 1 παρ. 1 του ν. 2229/1999, το αποτέλεσμα των οποίων συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του. Επιπλέον για την εκτέλεση των παραπάνω εργασιών απαιτούνται ειδικές τεχνικές γνώσεις και μέθοδοι, που συνίστανται κυρίως σε ζητήματα στατικής επάρκειας, και εξειδικευμένο τεχνικό προσωπικό, προκειμένου να είναι ασφαλής η παραμονή στις συγκεκριμένες αίθουσες. •ΕλΣυν/Τμ.7/14/2009. Εξόφληση 4ου λογαριασμού του έργου « Κηποτεχνική διαμόρφωση Αυλείου χώρου». Μη νόμιμη η επιβάρυνση της συναφθείσας σύμβασης με ποσό που αντιστοιχεί στο εργολαβικό όφελος και στην αναθεώρηση, καθόσον το αντικείμενο της αφορά σε εκτέλεση εργασιών και όχι σε δημόσιο έργο κατά την έννοια των διατάξεων του άρθρου 1 παρ. 3 του ν.1418/1984, όπως αντικαταστάθηκε με το άρθρο 1 παρ. 1 του ν.2229/1999. Όμοιες οι 21, 34, 35, 56, 68, 71, 90, 127, 156, 198, 293,308, 310, 315, 322, 348/2009 πράξεις του ιδίου Τμήματος •ΕλΣυν/Τμ.7/3/2009.Η τοποθέτηση σε γήπεδο ποδοσφαίρου συνθετικού χλοοτάπητα αποτελεί κατασκευή, κατά την έννοια του άρθρου 1 παρ. 3 του ν. 1418/1984, καθόσον καθίσταται συστατικό του εδάφους στο οποίο επιστρώνεται και δεν μπορεί να αποκολληθεί χωρίς να υποστεί βλάβη. Συνεπώς είναι νόμιμη η καταβολή εργολαβικού οφέλους που προβλέπεται στο άρθρο 5 παρ. 4 του π.δ. 609/1985. Όμοιες οι 24, 374, 386/2009 πράξεις του ιδίου Τμήματος e-book Eκδοση 16.7.2015 •ΕλΣυν/Τμ.7/279/2009..Θεώρηση χρηματικού εντάλματος πληρωμής Δήμου που αφορά σε καταβολή χρηματικού ποσού στους φερόμενους ως δικαιούχους εργολάβους για πληρωμή λογαριασμού έργων. Νομοθετικό πλαίσιο δημοσίων έργων. Ως δημόσιο τεχνικό έργο νοείται κάθε νέα κατασκευή, επέκταση, ανακαίνιση, επισκευή, συντήρηση ή ερευνητική εργασία, που εκτελείται από δημόσιους φορείς και απαιτεί τεχνική γνώση και επέμβαση, το αποτέλεσμα της οποίας συνδέεται άμεσα με το έδαφος ή υπέδαφος κατά τρόπο διαρκή και σταθερό, ώστε να μπορεί να θεωρηθεί ότι αποτελεί συστατικό του και να μην μπορεί να αποχωρισθεί απ' αυτό χωρίς βλάβη ή αλλοίωση της ουσίας ή του προορισμού αυτού ή του κυρίου πράγματος. Η διαδικασία που πρέπει να τηρηθεί για την ανάδειξη αναδόχου εργοληπτικής εταιρίας για την κατασκευή ενός δημοτικού έργου τελεί κάθε φορά σε συνάρτηση με την σπουδαιότητα και την εξειδικευμένη φύση του ανατιθέμενου έργου, καθώς και με το ύψος της συνολικής δαπάνης που απαιτείται για την κατασκευή του. Οι εντελλόμενες χρηματικές δαπάνες είναι νόμιμες καθόσον η συντήρηση οδών, η οποία συνίσταται σε καθαρισμό και επίστρωση αυτών με αμμοχαλικώδες υλικό συνιστά δημόσιο έργο, αφού οι εργασίες για την εκτέλεσή του απαιτούν ειδικές τεχνικές γνώσεις και μηχανήματα. Επομένως, νομίμως επιμερίσθηκαν σε διαφορετικές πιστώσεις ανά τοπικό διαμέρισμα και ανατέθηκαν απευθείας, αφού η προϋπολογισθείσα δαπάνη καθενός έργου ανά τοπικό διαμέρισμα δεν υπερβαίνει το όριο της απευθείας ανάθεσης μικρών έργων Ο.Τ.Α. 14 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στην πράξη για τη διάκριση της σύμβασης παροχής υπηρεσιών από τη σύμβαση προμηθειών δεν υπαρχουν επιφυλάξεις.Για τη διάκριση της σύμβασης παροχής υπηρεσιών από τη σύμβαση Δημοσίου Εργου εφαρμόζονται οι διατάξεις του Ν.3669/2008 και η νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου.Για τη διάκριση της σύμβασης μελέτης από τις λοιπές συμβάσεις παροχής Υπηρεσιών εφαρμόζονται οι διατάξεις του ν.3316/2005 όπως έχει ερμηνευθεί από τη νομολογία. Η σημασία του σαφούς προσδιορισμού της φύσης της προς ανάθεση σύμβασης παροχής υπηρεσιών και η διάκρισή της από τις συμβάσεις προμηθειών και δημοσίων έργων έχει μεγάλη σημασία διότι έχει να κάνει με το εφαρμοστέο δίκαιο των διαδικασιών ανάθεσης και εκτέλεσης της σύμβασης αυτής. ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΑΝΑΘΕΣΗΣ ΚΑΙ ΕΚΤΕΛΕΣΗΣ ΣΥΜΒΑΣΕΩΝ ΠΑΡΟΧΗΣ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ Α)ΔΗΜΟΣΙΟΣ ΤΟΜΕΑΣ ΠΛΗΝ ΟΤΑ ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ 1) N.4072/11.4.2012 -ΦΕΚ 86/Α/11.4.2012 Βελτίωση επιχειρηματικού περιβάλλοντος − Νέα εταιρική μορφή − Σήματα − Μεσίτες Ακινήτων − Ρύθμιση θεμάτων ναυτιλίας, λιμένων και αλιείας και άλλες διατάξεις. (…) « Άρ θ ρο 2 3 9 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Κ ε ντ ρ ικ ή σύ ν αψ η κ αι ε κ τ έλ εσ η σ υμ βά σ ε ων υ π η ρε σι ών α πό τ η Γ ε νικ ή Γ ρα μ μα τ εί α Εμ πο ρ ίο υ 15 1. Στο Τμήμα Θεσμικών Ρυθμίσεων της Διεύθυνσης Πολιτικής Προμηθειών της Γενικής Διεύθυνσης Κρατικών Προμηθειών της Γενικής Γραμματείας Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας μεταφέρονται οι αρμοδιότητες της περίπτωσης ε΄ του άρθρου 12 του π.δ. 138/1993 (Α΄ 55) όπως προστέθηκε με την περίπτωση β΄ της παραγράφου 1 του άρθρου 35 του π.δ. 346/1998 (Α΄ 230), πλην της συλλογής και αποστολής στην Ευρωπαϊκή Ένωση στατιστικών στοιχείων δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών, που ασκείται από το Τμήμα Προγραμματισμού και στοιχείων της ίδιας Διεύθυνσης. 2.Η σύναψη και εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών κατά την έννοια του π.δ. 60/2007 (Α΄ 64) μπορεί να είναι, είτε κεντρική, όταν διενεργείται από το Υπουργείο Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (Γενική Γραμματεία Εμπορίου) είτε αποκεντρωμένη, όταν διενεργείται από οποιονδήποτε άλλο φορέα του δημοσίου τομέα όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 1β ν. 2362/1995 (Α΄ 247). 3.Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Οικονομικών και Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, εγκρίνεται Κανονισμός Υπηρεσιών Δημοσίου με τον οποίο ρυθμίζονται οι διαδικασίες για τη σύναψη και εκτέλεση των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών των ανωτέρω παραγράφων και περιέχει ιδίως: ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr α) τους όρους, τις προϋποθέσεις διενέργειας της διαγωνιστικής διαδικασίας για την παροχή υπηρεσιών, τις διαδικαστικές ενέργειες, τα κριτήρια συμμετοχής, β) τους ειδικότερους όρους συμμετοχής, τα κριτήρια αξιολόγησης και κάθε άλλη προϋπόθεση ή διαδικαστική ενέργεια μέχρι την ανακοίνωση της κατακύρωσης ή της απευθείας ανάθεσης της υπηρεσίας, την ευθύνη του οικονομικού φορέα (παρόχου) μετά την οριστική παραλαβή της υπηρεσίας, γ) τις προϋποθέσεις καταβολής εγγύησης, τον τύπο, το ύψος, τους υπόχρεους και κάθε άλλη λεπτομέρεια που αφορά στη διασφάλιση της ολοκλήρωσης των υπηρεσιών, δ) τις προθεσμίες, τους όρους και τις προϋποθέσεις ασκήσεως ενδικοφανούς προσφυγής, ε) το ύψος της προκαταβολής επί της συμβατικής αξίας, τις προθεσμίες απόδοσης λογαριασμού, τους διάφορους τρόπους πληρωμής και κάθε άλλο θέμα που αφορά την αποπληρωμή του τιμήματος της σύμβασης παροχής υπηρεσιών, στ) τις προθεσμίες των επί μέρους διαδικασιών, τη σύσταση των συλλογικών οργάνων που συμμετέχουν στη σύναψη και εκτέλεση των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών των επί μέρους φορέων, τον τρόπο διοικητικής επίλυσης των διαφορών που ανακύπτουν μέχρι την ολοκλήρωση της παροχής της υπηρεσίας, τις χρηματικές κυρώσεις (πρόστιμα, κατάπτωση ποινικής ρήτρας ή εγγυοδοσίας κ.λπ., αποκλεισμό εν όλω ή εν μέρει κ.λπ.), οποιαδήποτε άλλη διοικητική κύρωση στους μη εκπληρώνοντες τις ανειλημμένες υποχρεώσεις τους και κάθε άλλο θέμα αναγκαίο για την εφαρμογή του παρόντος άρθρου. Μέχρι την έκδοση του ως άνω Κανονισμού Υπηρεσιών εφαρμόζεται αναλογικά το π.δ. 118/2007 (Α΄ 150) ή οι οικείοι Κανονισμοί προμηθειών ή υπηρεσιών φορέων κατά περίπτωση. 2 4.Από το Υπουργείο Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (Γενική Γραμματεία Εμπορίου), συνάπτονται και εκτελούνται συμβάσεις υπηρεσιών, που η δαπάνη τους βαρύνει τον τακτικό προϋπολογισμό, τους προσαρτημένους σε αυτόν ειδικούς προϋπολογισμούς και λογαριασμούς, τον προϋπολογισμό δημοσίων επενδύσεων, καθώς και κάθε αποκεντρωμένη δημόσια σύμβαση για την παροχή υπηρεσιών κατά την έννοια της παραγράφου 2, εφόσον εγκριθεί, με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού. Η ως άνω αρμοδιότητα ασκείται από το Τμήμα Ιατρικών Μηχανημάτων και Εξοπλισμού της Διεύθυνσης Προμηθειών Ιατρικού Ηλεκτρονικού Εξοπλισμού και Επιστημονικών Οργάνων, που μετονομάζονται σε Τμήμα Ιατρικών Μηχανημάτων, Εξοπλισμού και Παροχής Υπηρεσιών και Διεύθυνση Ιατρικού Εξοπλισμού, Επιστημονικών Οργάνων και Παροχής Υπηρεσιών, αντίστοιχα. Ν.4281/2014, ΦΕΚ-160/Α/8.8.2014 παρ.1.Α.1 άρθρο 199:1. Από την έναρξη ισχύος του παρόντος νόμου (31/12/2015) : Α. Καταργούνται οι διατάξεις, όπως αυτές ισχύουν κατά το χρόνο έναρξης ισχύος του παρόντος νόμου: (..) 10. της παρ. 3 του άρθρου 239 του ν. 4072/ 2012 (Α΄ 86) (Άρθρο 201: Έναρξη ισχύος1.Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος Μέρους Β΄ αρχίζει από την 31η Δεκεμβρίου 2015, εκτός αν ορίζεται άλλως στις επιμέρους διατάξεις αυτού.2.Η παρ. 7 του άρθρου 1 του ν. 2286/1995 (Α΄ 19) καταργείται από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.3.Η ισχύς των άρθρων 134 έως 138, αρχίζει ως προς τις προμήθειες και υπηρεσίες, όσον αφορά τους φορείς της Κεντρικής Διοίκησης όπως ορίζεται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 την 1η Ιουλίου 2014, όσον αφορά τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης την 1η Οκτωβρίου 2014 και όσον αφορά το σύνολο του δημόσιου τομέα την 1η Οκτωβρίου 2015. Ως προς τα έργα, η ισχύς του αρχίζει όσον αφορά όλους τους φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης την 1η Ιανουαρίου 2015 και όσον αφορά το σύνολο του δημόσιου τομέα την 1η Δεκεμβρίου 2015.4.Η ισχύς του άρθρου 139 αρχίζει δώδεκα (12) μήνες από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.5.Το άρθρο 157 εφαρμόζεται για τις αναθέτουσες αρχές / αναθέτοντες φορείς των άρθρων 18 και 19 σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις υπό την έννοια του άρθρου 15, η διαδικασία ανάθεσης των οποίων αρχίζει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 37, μετά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.6.Η ισχύς των παραγράφων 2, 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 197 αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης της παραγράφου 5 του άρθρου 139.7.Οι διατάξεις των άρθρων 179 έως 194 αρχίζουν να εφαρμόζονται τρεις (3) μήνες μετά την έκδοση των προβλεπόμενων στα άρθρα 182, 183 και 187 προεδρικών διαταγμάτων.8.Η ισχύς της παραγράφου 1 του άρθρου 196 αρχίζει έξι (6) μήνες μετά την έκδοση της απόφασης της παραγράφου 4 του άρθρου 196.) e-book Eκδοση 16.7.2015 2 16 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 5.Με την επιφύλαξη της παραγράφου 6, με κοινή απόφαση των Υπουργών Ανάπτυξης Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού παρέχεται η ευχέρεια για τη σύναψη και εκτέλεση ενοποιημένων δημοσίων συμβάσεων παροχής υπηρεσιών για την κάλυψη αναγκών περισσοτέρων φορέων του δημόσιου τομέα, όπως αυτός ορίζεται στο άρθρο 1β του ν. 2362/1995. 6. Από τις διατάξεις των ανωτέρω παραγράφων εξαιρούνται οι Ο.Τ.Α.» 2)Απόφαση αριθμ. 2043748/519/00261989 (ΦΕΚ 388 Β’) 3, ΘΕΜΑ: Ρύθμιση διαδικασιών συμβάσεων ανάθεσης εκτέλεσης εργασιών από το Δημόσιο και το Ν.Π.Δ.Δ. Ο ΥΠΟΥΡΓΟΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΩΝ ΄Εχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις: α)Του ν. 1558/1985 «Κυβέρνηση και Κυβερνητικά όργανα» (ΦΕΚ 137/Α/ 26.7.1985). β)Του ν. 1797/1988 «Προμήθειες του δημόσιου τομέα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων» (ΦΕΚ 164/Α/4.8.1988). γ)Του ν.δ. 321/1969 (άρθρο 86) «Περί Κώδικος Δημοσίου Λογιστικού» (ΦΕΚ 205/Α/18.10.69). δ)Του ν.δ. 496/1974 (άρθρο 43) «Περί Λογιστικού των Νομικών Προσώπων Δημοσίου Δικαίου» (ΦΕΚ 204/Α/19.7.74). 2.Το γεγονός ότι με το άρθρο 17 του ν. 1797/1988 καταργήθηκαν οι διατάξεις των άρθρων 86 του ν.δ. 321/1969 και 43 του ν.δ. 496/1974 και για το μέρος που αφορά την εκτέλεση εργασιών. 3.Την επείγουσα ανάγκη ρύθμισης των θεμάτων που αφορούν την κατάρτιση συμβάσεων από το δημόσιο και τα ν.π.δ.δ. για την εκτέλεση εργασιών. Αποφασίζουμε 1.Οι διατάξεις του ν. 1797/88 «Προμήθειες του δημόσιου τομέα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων» εφαρμόζονται αναλογικά και για τις αναθέσεις εκτέλεσης εργασιών που γίνονται σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού και των Πρ/σμών των Ν.Π.Δ.Δ. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 2.Ειδικές διατάξεις που παραπέμπουν στα άρθρα 86 του ν.δ. 321/69 και 43 του ν.δ. 496/74, όπως τροποποιήθηκε, νοούνται εφεξής ότι παραπέμπουν στα κατ’ ιδίαν άρθρα του ν. 1797/88. 3.Συμβάσεις εκτέλεσης εργασιών, που έγιναν από της ισχύος του ν. 1797/88 μέχρι τη δημοσίευση και κύρωση της παρούσης, με βάση τις διατάξεις των άρθρων 86 του ν.δ. 321/69 και 43 του ν.δ. 496/74, θεωρούνται νόμιμες: 4.Οποιοδήποτε όριο ποσού που καθορίζεται από το ν. 1797/88 ή από τις κατ’ εξουσιοδότηση τούτου διοικητικές πράξεις, νοείται ότι συμπεριλαμβάνει και τον αναλογούντα Φ.Π.Α., εκτός αν ορίζεται άλλως στις διοικητικές πράξεις. 5.Το άρθρο 25 του π.δ. 715/79 (ΦΕΚ 212/Α/79) ως και κάθε διάταξη που αντιτίθεται στην παρούσα καταργείται. 3 17 Kυρώθηκε με το άρθρο 11 παρ. 12 του ν. 1881/1990 (Α΄ 42) ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Η απόφαση αυτή, που ισχύει από 1.1.1989, να δημοσιευθεί στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, και να κυρωθεί νομοθετικά. Αθήνα, 22 Μαΐου 1989 3) Π. Δ. ΥΠ’ ΑΡΙΘΜ. 118/6.7.2007 -ΦΕΚ A 150/10.7.2007 Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου (Κ.Π.Δ.) 4 5 6 Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΗΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑΣ Έχοντας υπόψη: 1.Τις διατάξεις του άρθρου 5 του ν. 2286/1995 (Α΄19) «Προμήθειες του δημοσίου τομέα και ρυθμίσεις συναφών θεμάτων», όπως ισχύουν. 2.Τις διατάξεις του άρθρου 90 του Κώδικα Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα, που κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του π.δ/τος 63/2005 «Κωδικοποίηση της Νομοθεσίας για την Κυβέρνηση και τα κυβερνητικά όργανα» (Α΄98). 3.Την υπ’ αριθμ. Δ15/Α/Φ19/4040/24.2.2006 κοινή απόφαση του Πρωθυπουργού και Υπουργού Ανάπτυξης «Ανάθεση αρμοδιοτήτων στους Υφυπουργούς Ανάπτυξης Αναστάσιο Νεράντζη και Ιωάννη Παπαθανασίου» (Β΄249). 4.Το γεγονός ότι από τις διατάξεις του παρόντος Προεδρικού Διατάγματος δεν προκαλείται δαπάνη σε βάρος του Κρατικού Προϋπολογισμού. 4Π1/4232/2007 5Π1/6073/2006. «Εφαρμογή των διατάξεων του Π.Δ/τος 118/07 (Α΄150) Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου (Κ.Π.Δ.)» «Διευκρινίσεις σχετικά με την εφαρμογή της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών» Ν.4281/2014, ΦΕΚ-160/Α/8.8.2014 παρ. 2.ε άρθρο 199: (…)2. Καταργούνται οι διατάξεις: (…) ε. του π.δ. 118/2007 (Α΄ 150), εκτός από: α) το άρθρο 15, το οποίο διατηρείται σε ισχύ μέχρι την έναρξη ισχύος των άρθρων 179-194 του παρόντος, σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 201 και β) τα άρθρα 26 έως 39, τα οποία διατηρούνται σε ισχύ μέχρι την έκδοση του διατάγματος του άρθρου 178, (Άρθρο 201: Έναρξη ισχύος1.Η ισχύς των διατάξεων του παρόντος Μέρους Β΄ αρχίζει από την 31η Δεκεμβρίου 2015, εκτός αν ορίζεται άλλως στις επιμέρους διατάξεις αυτού.2.Η παρ. 7 του άρθρου 1 του ν. 2286/1995 (Α΄ 19) καταργείται από τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.3.Η ισχύς των άρθρων 134 έως 138, αρχίζει ως προς τις προμήθειες και υπηρεσίες, όσον αφορά τους φορείς της Κεντρικής Διοίκησης όπως ορίζεται στο άρθρο 14 του ν. 4270/2014 την 1η Ιουλίου 2014, όσον αφορά τους φορείς της Γενικής Κυβέρνησης την 1η Οκτωβρίου 2014 και όσον αφορά το σύνολο του δημόσιου τομέα την 1η Οκτωβρίου 2015. Ως προς τα έργα, η ισχύς του αρχίζει όσον αφορά όλους τους φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης την 1η Ιανουαρίου 2015 και όσον αφορά το σύνολο του δημόσιου τομέα την 1η Δεκεμβρίου 2015.4.Η ισχύς του άρθρου 139 αρχίζει δώδεκα (12) μήνες από τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.5.Το άρθρο 157 εφαρμόζεται για τις αναθέτουσες αρχές / αναθέτοντες φορείς των άρθρων 18 και 19 σε όλες τις δημόσιες συμβάσεις υπό την έννοια του άρθρου 15, η διαδικασία ανάθεσης των οποίων αρχίζει, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 37, μετά τη δημοσίευση του παρόντος νόμου στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως.6.Η ισχύς των παραγράφων 2, 3, 4, 5 και 6 του άρθρου 197 αρχίζει από τη δημοσίευση της απόφασης της παραγράφου 5 του άρθρου 139.7.Οι διατάξεις των άρθρων 179 έως 194 αρχίζουν να εφαρμόζονται τρεις (3) μήνες μετά την έκδοση των προβλεπόμενων στα άρθρα 182, 183 και 187 προεδρικών διαταγμάτων.8.Η ισχύς της παραγράφου 1 του άρθρου 196 αρχίζει έξι (6) μήνες μετά την έκδοση της απόφασης της παραγράφου 4 του άρθρου 196.) e-book Eκδοση 16.7.2015 6 18 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 5.Την υπ’ αριθμ. 102/2007 Γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας με πρόταση του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών και του Υφυπουργού Ανάπτυξης, αποφασίζουμε : ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α΄ ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ Άρθρο 1 Πεδίο Εφαρμογής 1.Στις διατάξεις του παρόντος Προεδρικού Διατάγματος υπάγονται οι προμήθειες αγαθών που εκτελούνται από το Δημόσιο και τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ.) που αποτελούν οργανισμούς της καθ’ ύλην αυτοδιοίκησης. 2. Κατ’ εξαίρεση: α.Οι εκ των ανωτέρω προμηθειών εμπίπτουσες στο πεδίο εφαρμογής του π.δ/τος 60/2007 (Α΄64)7 8 9 10 εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις αυτού, συμπληρωματικώς, δε και με τις διατάξεις του παρόντος. 7ΕΑΑΔΗΣΥ/110/2014 .ΘΕΜΑ: Έκδοση Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής νια την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/Ε Κ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεωνΔ11δ/520/5/2014 .ΘΕΜΑ : Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών, τα οποία θα εφαρμόζονται από την 1-1-2014. ΥΠΕΣ/163/2014 .ΘΕΜΑ: Κατώτατα όρια δημοσίευσης για τις δημόσιες συμβάσεις των Οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ τα οποία εφαρμόζονται από 1-1-2014 από τους Ο.Τ.Α. Α΄και Β΄ βαθμού, τα νομικά τους πρόσωπα και τις επιχειρήσεις τους. Π1/155/2014 -ΘΕΜΑ: «Κανονισμός (EE) αριθ. 1336/2013 της Επιτροπής σχετικά με τα κατώτατα όρια εφαρμογής των οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων» Κανονισμός (ΕΕ) αριθμ. 1336/2013 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2013 «για την τροποποίηση των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων».Με τον ανωτέρω Κανονισμό καταργείται ο αντίστοιχος με αριθμό 1251/2011 και καθορίζονται τα κατώτερα όρια τα οποία θα εφαρμόζονται από 1 Ιανουαρίου 2014 και θα ισχύσουν για δύο (2) έτη.Συνοπτικά για τις συνήθεις περιπτώσεις συμβάσεων, με βάση τον εν λόγω Κανονισμό, τα κατώτερα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις που εμπίπτουν: e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 59/2007 – ΦΕΚ 63 Α/16-3-2007) και συγκεκριμένα:α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 414.000 €.β. Για δημόσιες συμβάσεις έργων είναι 5.186.000 €. 19 2. Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 60/2007-ΦΕΚ 64 Α/16-32007) και συγκεκριμένα προκειμένου για φορείς πλην των κεντρικών κυβερνητικών αρχών (ΟΤΑ Α’ και Β’ Βαθμού και λοιποί φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης):α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 207.000 €. Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 134.000 €. β.Για όλες τις αναθέτουσες αρχές προκειμένου για δημόσιες συμβάσεις έργων (συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων παραχώρησης δημοσίων έργων) είναι 5.186.000 €.Επισημαίνεται ότι για την εφαρμογή των παραπάνω ορίων οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να συμπεριλαμβάνουν και το ποσό που αντιστοιχεί σε τυχόν δικαιώματα προαίρεσης που προτίθενται να συμπεριλάβουν στη σύμβαση ανεξαρτήτως αν τα ασκήσουν. Στα παραπάνω ποσά δεν συμπεριλαμβάνεται ο Φ.Π.Α. και για τα δημόσια έργα συμπεριλαμβάνονται τα απρόβλεπτα και η αναθεώρηση. 54601+54576/2012.Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις που εφαρμόζονται από 1/1/2012 (ΕΕ) αριθ. 1251/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2011για την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων 81251/2011/EK.ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr β. Οι προμήθειες αγαθών, οι οποίες δεν εντάσσονται στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.) εκτελούνται σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 79 έως 85 του ν. 2362/1995 (Α΄247), συμπληρωματικώς, δε και με τις διατάξεις του παρόντος. 3.Οι προμήθειες υλικών, αναλώσιμων ή μη των Νομαρχιακών Αυτοδιοικήσεων διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 100 του π.δ/τος 30/1996 (Α΄21) «Κώδικας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης», όπως εκάστοτε ισχύει. 4. Οι προμήθειες των Δήμων, των Κοινοτήτων, και των πάσης φύσεως Συνδέσμων τους, των νομικών τους προσώπων δημοσίου δικαίου και των ιδρυμάτων τους διενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 209 του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων, που κυρώθηκε με το ν. 3463/2006 (Α΄114) «Κύρωση του Κώδικα Δήμων και Κοινοτήτων», όπως εκάστοτε ισχύει. ΚΕΦΑΛΑΙΟ Β΄ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ - ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ – ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ Άρθρο 2 ΠΡΟΚΗΡΥΞΗ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΥ 11 12 13 9Δ11δ/ο/3/72/2011.ΘΕΜΑ: Κανονισμός (ΕΚ) 842/2011 “περί καταρτίσεως τυποποιημένων εντύπων προς δημοσίευση προκηρύξεων και γνωστοποιήσεων στο πλαίσιο των δημοσίων συμβάσεων και περί κατάργησης του Κανονισμού 1564/2005” - Διευκρινήσεις σχετικά με την «Προκήρυξη για την εκούσια εκ των προτέρων διαφάνεια». 10842/2011/ΕΚ.ΕΚΤΕΛΕΣΤΙΚΟΣ ΚΑΝΟΝΙΣΜΟΣ (ΕΕ) αριθ. 842/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 19ης Αυγούστου 2011περί καταρτίσεως τυποποιημένων εντύπων για τη δημοσίευση προκηρύξεων και γνωστοποιήσεων στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων και περί καταργήσεως του κανονισμού (ΕΚ) αριθ. 1564/2005 115/15.7.2010.Νέο Ασφαλιστικό Σύστημα και συναφείς διατάξεις, ρυθμίσεις στις εργασιακές σχέσεις.(..) Άρθρο 68.Συμβάσεις εργολαβίας εταιρειών παροχής υπηρεσιών 1.Όταν το Δημόσιο, τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου (Ν.Π.Δ.Δ), οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης (Ο.Τ.Α.), οι φορείς και οι οργανισμοί του δημόσιου τομέα, όπως αυτός προσδιορίζεται από τις οικείες διατάξεις, αναθέτουν ή προκηρύσσουν διαγωνισμό για παροχή υπηρεσιών καθαρισμού ή φύλαξης, οφείλουν να ζητούν από τις εταιρείες παροχής υπηρεσιών καθαρισμού ή φύλαξης (εργολάβοι) να αναφέρουν στην προσφορά τους, εκτός των άλλων, τα εξής:α) Τον αριθμό των εργαζομένων.β) Τις ημέρες και τις ώρες εργασίας.γ) Τη συλλογική σύμβαση εργασίας στην οποία υπάγονται οι εργαζόμενοι.δ) Το ύψος του προϋπολογισμένου ποσού που αφορά τις πάσης φύσεως νόμιμες αποδοχές αυτών των εργαζομένων.ε) Το ύψος των ασφαλιστικών εισφορών με βάση τα προϋπολογισθέντα ποσά.στ) Τα τετραγωνικά μέτρα καθαρισμού ανά άτομο, όταν πρόκειται για καθαρισμό χώρων. Οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών καθαρισμού ή φύλαξης (εργολάβοι) πρέπει, με ποινή αποκλεισμού, να εξειδικεύουν σε χωριστό κεφάλαιο της προσφοράς τους τα ως άνω στοιχεία. Στην προσφορά τους πρέπει να υπολογίζουν εύλογο ποσοστό διοικητικού κόστους παροχής των υπηρεσιών τους, των αναλώσιμων, του εργολαβικού τους κέρδους και των νόμιμων υπέρ Δημοσίου και τρίτων κρατήσεων. Επιπροσθέτως, οφείλουν να επισυνάπτουν στην προσφορά αντίγραφο της συλλογικής σύμβασης εργασίας στην οποία υπάγονται οι εργαζόμενοι.2.Στη σύμβαση που συνάπτουν οι υπηρεσίες, οι φορείς και οι οργανισμοί της παραγράφου 1 με τους εργολάβους, περιλαμβάνονται τα στοιχεία α' έως στ' της προηγουμένης παραγράφου καθώς και ειδικός όρος για την εφαρμογή των διατάξεων της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου. Όταν δεν αναγράφονται τα ανωτέρω στοιχεία και όροι, η σύμβαση ακυρώνεται και απορρίπτεται η δαπάνη πληρωμής.3.Εργολάβος που αναθέτει την εκτέλεση του έργου ή μέρος του έργου σε υπεργολάβο, υποχρεούται άμεσα να ενημερώνει εγγράφως τον αποδέκτη των υπηρεσιών. Ο εργολάβος και ο υπεργολάβος ευθύνονται αλληλεγγύως και εις ολόκληρον, έναντι των εργαζομένων για την καταβολή των πάσης φύσεως αποδοχών και ασφαλιστικών εισφορών.4.Όταν οι υπηρεσίες ή οι επιτροπές παρακολούθησης καλής εκτέλεσης του έργου του αποδέκτη των υπηρεσιών, διαπιστώνουν παραβάσεις των όρων του παρόντος άρθρου κατά τη διάρκεια υλοποίησης του έργου, η σύμβαση καταγγέλλεται. Όταν οι παραβάσεις διαπιστώνονται κατά την παραλαβή του έργου, τα δικαιώματα που απορρέουν από τη σύμβαση δεν ικανοποιούνται, καταβάλλονται, όμως, από τον αποδέκτη των υπηρεσιών οι αποδοχές στους εργαζόμενους και αποδίδονται οι ασφαλιστικές τους εισφορές.5.Στις επιχειρήσεις του ιδιωτικού τομέα που απασχολούν πάνω από πενήντα (50) άτομα και υποχρεούνται από την κείμενη νομοθεσία, τον οργανισμό ή τον κανονισμό τους να προβαίνουν σε πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος με διακήρυξη, εφαρμόζονται οι προηγούμενες παράγραφοι. Όταν δεν έχουν τέτοια υποχρέωση και συνάπτουν σύμβαση εργολαβίας του περιεχομένου της παραγράφου 1, εφαρμόζονται οι παράγραφοι 2, 3 και 4 του παρόντος άρθρου.6.Όταν οι ελεγκτικοί μηχανισμοί του Σώματος e-book Eκδοση 16.7.2015 11Ν.3863/2010-ΦΕΚ 20 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1. Οι όροι της διακήρυξης διαγωνισμού πρέπει να είναι σαφείς και πλήρεις.14 15 16 17 18 Επιθεώρησης Εργασίας (ΣΕΠΕ) και του ΙΚΑ-ΕΤΑΜ διαπιστώνουν παραβάσεις που αφορούν την αδήλωτη εργασία, την παράνομη απασχόληση αλλοδαπών ή παραβάσεις της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας, ενημερώνουν εγγράφως τον αποδέκτη των υπηρεσιών. Επίσης, τον ενημερώνουν εγγράφως για τις πράξεις επιβολής προστίμου που αφορούν τις ανωτέρω διαπιστωθείσες παραβάσεις. Για τους φορείς της παραγράφου 1, η επιβολή δεύτερης κύρωσης στον εργολάβο από τα ίδια όργανα θεωρείται υποτροπή και οδηγεί υποχρεωτικά: α) στην καταγγελία της σύμβασης και β) επιφέρει, από τον χρόνο επιβολής της δεύτερης κύρωσης, τον αποκλεισμό του εν λόγω εργολάβου από δημόσιους διαγωνισμούς για τρία (3) χρόνια.7.Ο εργολάβος υποχρεούται να εφοδιάζει τους εργαζόμενους με αντίγραφο της κατάστασης προσωπικού ή απόσπασμα αυτής όταν απασχολούνται εκτός της έδρας της επιχείρησης.(..)Άρθρο 76 Έναρξη ισχύος Η ισχύς του νόμου αυτού αρχίζει από την ημερομηνία της δημοσίευσής του στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως, εκτός αν ορίζεται διαφορετικά στις επί μέρους διατάξεις.Παραγγέλλομε τη δημοσίευση του παρόντος στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και την εκτέλεσή του ως νόμου του Κράτους.Αθήνα, 15 Ιουλίου 2010 12ΕλΣυν/Τμ.6/2092/2011.Από τις ανωτέρω διατάξεις (ν.3863/2010-αρθρο 68 ) προκύπτει ότι στις διακηρύξεις των δημοσίων διαγωνισμών για παροχή υπηρεσιών καθαρισμού ή φύλαξης που εγκρίνονται μετά την ημερομηνία ισχύος του ν. 3863/2010 (15.7.2010) ζητείται από τους εργολάβους, επί ποινή αποκλεισμού, η αναφορά των στοιχείων α΄ έως στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 68 του νόμου αυτού, η οποία αποσκοπεί στον έλεγχο από την αναθέτουσα αρχή ότι διασφαλίζονται τα εργασιακά και ασφαλιστικά δικαιώματα των εργαζομένων στις εταιρείες που παρέχουν τις υπηρεσίες αυτές. Αν όμως, ο ανάδοχος ανέφερε τα στοιχεία αυτά στην οικονομική προσφορά του, παρόλο που τούτο δεν ζητήθηκε από την αναθέτουσα αρχή με τη διακήρυξη του διαγωνισμού, ο σκοπός του νόμου καλύπτεται, χωρίς να υφίσταται ουσιώδης πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας. Περαιτέρω, σύμφωνα με την παραπάνω διάταξη, ο υπολογισμός στις προσφορές των διαγωνιζομένων ενός ευλόγου ποσοστού διοικητικού κόστους παροχής των υπηρεσιών τους, των αναλωσίμων, του εργολαβικού τους κέρδους και των νομίμων υπέρ Δημοσίου και τρίτων κρατήσεων αποσκοπεί στην αναλυτική περιγραφή του κόστους παροχής των υπηρεσιών, ούτως ώστε να καθίσταται ελέγξιμο το ύψος της οικονομικής προσφοράς σε σχέση με το αντικείμενο της υπηρεσίας. Τέλος, ειδικώς τα στοιχεία που αναφέρονται στα εδάφια α΄ έως στ΄ της παρ. 1 του άρθρου 68 του νόμου αυτού, καθώς και ειδικός όρος για την εφαρμογή των διατάξεων της εργατικής και ασφαλιστικής νομοθεσίας και της νομοθεσίας περί υγείας και ασφάλειας των εργαζομένων και πρόληψης του επαγγελματικού κινδύνου, πρέπει να αναγράφονται, επί ποινή ακυρότητας, και στα σχέδια των οικείων συμβάσεων, που συνάπτονται μετά την ημερομηνία ισχύος της διάταξης αυτής, ασχέτως του αν είχαν περιληφθεί ως όροι στις σχετικές διακηρύξεις. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 13ΕλΣυν/ΣΤ 21 Κλιμ/98/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού προμήθειας υλικών (με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά) από νοσοκομείο, καθόσον: i) κατά παράβαση του άρθρου 6 παρ.1 εδαφ. α' και 7 του ν.3580/2007, ανατέθηκε η διενέργεια του διαγωνισμού στο νοσοκομείο χωρίς να προηγηθεί έγκριση από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης για την ανάθεση αυτή, ενώ και η απόφαση τη Επιτροπής Προμηθειών Υγείας στερείται οποιασδήποτε αιτιολογίας, ii) μη νομίμως η επιτροπή Διαγωνισμού συγκροτήθηκε με απόφαση του Διοικητή του νοσοκομείου, ενώ έπρεπε να συγκροτηθεί με απόφαση της Επιτροπής Προμηθειών Υγείας. Λόγω της μη νόμιμης συγκρότησης της Επιτροπής Διαγωνισμού πάσχουν ακυρότητας όλες οι πράξεις της και καθίσταται νομικά πλημμελής όλη η διαδικασία του διαγωνισμού, iii) η σύνθεση της Επιτροπής Διαγωνισμού κατά τις συνεδριάσεις της, τόσο κατά το στάδιο αξιολόγησης των τεχνικών όσο και των οικονομικών προσφορών ήταν μη νόμιμη, διότι συμμετείχαν αναπληρωματικά μέλη χωρίς να προκύπτει ότι είχαν κληθεί νόμιμα να παραστούν τα τακτικά μέλη αυτής, iv) μη νομίμως απερρίφθησαν από την αναθέτουσα αρχή προδικαστικές προσφυγές που είχαν ασκήσει συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες αναφερόμενες σε ιδιαζόντως τεχνικής φύσεως ζητήματα καθόσον η αναθέτουσα αρχή δεν αιτιολόγησε επαρκώς και ειδικώς την απόρριψη των υποβληθεισών αιτιάσεων, κατ' επιταγή της αρχής της διαφάνειας, ώστε να καταστεί δυνατός ο έλεγχος νομιμότητας της διακήρυξης από το Ελεγκτικό Συνέδριο. Ειδικότερα, η απόφαση του Δ.Σ. του νοσοκομείου, με την οποία έγινε αποδεκτό το πρακτικό της Επιτροπής Ενστάσεων, δεν είναι προσηκόντως αιτιολογημένη, καθόσον δεν εξηγείται από τη Διοίκηση, αν οι κρίσιμες προδιαγραφές δικαιολογούνται από το αντικείμενο της συμβάσεως ή γιατί δεν έχουν ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ή να αποκλείονται ορισμένοι προμηθευτές ή προϊόντα και να μην επιτυγχάνεται μεγαλύτερη δυνατή ευρύτητα συμμετοχής στο διαγωνισμό, ν) μη νομίμως κατακυρώθηκαν υπό προμήθεια είδη από την αναθέτουσα αρχή σε προμηθεύτρια εταιρεία με συνολική τιμή που υπερβαίνει κατά ποσοστό άνω του 10% την προϋπολογισθείσα για τα συγκεκριμένα είδη, δαπάνη, vi) μη νομίμως η αναθέτουσα αρχή προέβη στην κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού προτού η αρμόδια Επιτροπή προβεί στον έλεγχο των δικαιολογητικών κατακύρωσης, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ.2 του π.δ.118/2007, αλλά ούτε και επακολούθησε η έκδοση νέας κατακυρωτικής απόφασης, μετά τον έλεγχο αυτών και vii) ο προβλεπόμενος στα σχέδια συμβάσεων όρος, ότι το νοσοκομείο έχει το μονομερές δικαίωμα να αυξήσει τις ζητούμενες ποσότητες κατά 15%, πρέπει να απαληφθεί, καθόσον με την κατακυρωτική απόφαση δεν αποφασίστηκε η ενεργοποίηση της προβλεπόμενης στο άρθρο 21 περ. α του π.δ.118/2007 δυνατότητας για αύξηση της υπό προμήθειας ποσότητας μέχρι 15% 14ΕΣ/Τ6/129/2007 .Οι αναθέτοντες φορείς, κατά τη διενέργεια δημόσιων διαγωνισμών οφείλουν σε κάθε περίπτωση να τηρούν την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, η οποία συνεπάγεται, ιδίως, υποχρέωση διαφάνειας. Η τελευταία επιβάλλεται, προκειμένου η αναθέτουσα αρχή να διασφαλίζει την τήρηση της ως άνω γενικής αρχής, συνίσταται δε, μεταξύ άλλων, στον έλεγχο του αμερόληπτου χαρακτήρα των οικείων διαδικασιών του διαγωνισμού (πρβλ. Δ.Ε.Κ. Αποφάσεις της 7.12.2000, C-324/98, σκέψεις 60-63, της 27.11.2001, C-285/99, σκέψη 38 κ.α.). Κατά συνέπεια και δοθέντος ότι στους διενεργούμενους δημόσιους διαγωνισμούς υπηρεσιών η θεσμοθέτηση σταδίων κατά τη διαδικασία ανάδειξης του αναδόχου αποβλέπει ακριβώς στην κατά αντικειμενικό και διαφανή τρόπο επιλογή του παρόχου υπηρεσιών, η μη τήρηση των εν λόγω ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr σταδίων στοιχειοθετεί παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας. Τέτοια περίπτωση συντρέχει και όταν η αναθέτουσα αρχή, προκειμένου να συγκροτήσει την επιτροπή αξιολόγησης των προσφορών σε διαγωνισμό, επιλέγει, ως μέλος αυτής, πρόσωπο, το οποίο φέρει την ιδιότητα μέλους του έχοντος την αποφασιστική αρμοδιότητα για την κατακύρωση των αποτελεσμάτων αυτού συλλογικού οργάνου, καθόσον με τον τρόπο αυτό, και ανεξαρτήτως της ουσιαστικής συμμετοχής του ως άνω μέλους στη λήψη αποφάσεων του εν λόγω οργάνου, ουσιαστικά παρακάμπτεται το γνωμοδοτικό στάδιο του διαγωνισμού, ως ουσιώδης τύπος της διεξαγόμενης διαδικασίας (βλ. Πράξη VI Τμ. 10/2007, 29/2005, IV Τμ. 182/2004, 157/2003, 109/2001).Όπως προκύπτει από την πάγια νομολογία του Δικαστηρίου των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, προκειμένου να διασφαλίζεται στην πράξη η τήρηση των παρατεθεισών κοινοτικών αρχών της ίσης μεταχείρισης και της διαφάνειας στο πλαίσιο της διαδικασίας ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να προβλέπει με σαφήνεια στη διακήρυξη του διαγωνισμού τους όρους συμμετοχής και ανάδειξης διαγωνιζομένου ως αναδόχου των υπό ανάθεση υπηρεσιών, ώστε κάθε ενδιαφερόμενος αφενός να διαθέτει όλες τις απαραίτητες πληροφορίες, για να αποφασίσει περί της συμμετοχής του ή μη στον προκηρυχθέντα διαγωνισμό, αφετέρου δε, σε περίπτωση συμμετοχής του στο διαγωνισμό, να έχει τις αυτές ακριβώς με τους λοιπούς διαγωνιζομένους ευκαιρίες, τόσο κατά το χρόνο της προετοιμασίας προς υποβολή της προσφοράς του όσο και κατά το στάδιο της αποτίμησης αυτής (πρβλ. Δ.Ε.Κ. αποφάσεις της 12.12.2002, C-470/99, σκέψη 93, της 18.10.2001, C-19/00, σκέψεις 34, 41 και 43 και της 25.04.1996, C-87/94, σκέψη 54). Σε αυτά τα πλαίσια και σε περίπτωση σύναψης μιας δημόσιας σύμβασης βάσει της οικονομικά πλέον συμφέρουσας προσφοράς η αναθέτουσα αρχή δύναται να προσδώσει ειδικό βάρος στα προκαθορισθέντα στοιχεία ενός κριτηρίου ανάθεσης, προβαίνοντας σε επιμερισμό μεταξύ των στοιχείων αυτών των μονάδων που καθόρισε, δυνάμει του οικείου κριτηρίου, εφόσον η οικεία απόφαση α) δεν τροποποιεί τα οριζόμενα στη διακήρυξη κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης β) δεν περιλαμβάνει στοιχεία, τα οποία, αν ήταν γνωστά κατά την προετοιμασία υποβολής των προσφορών θα είχαν, ενδεχομένως, επηρεάσει αυτήν την προετοιμασία και γ) δεν ελήφθησαν κατά την έκδοσή της στοιχεία δυνάμενα να επιφέρουν δυσμενή διάκριση σε βάρος ενός ή περισσότερων εκ των υποβαλλόντων προσφορά. Επομένως, σε περίπτωση που η αρμόδια Επιτροπή Διαγωνισμού προβεί σε κατ΄ ουσίαν τροποποίηση των προκαθορισμένων τεχνικών ή οικονομικών κριτηρίων ανάθεσης της υπό σύναψη σύμβασης, παραβιάζει ουσιώδη τύπο της διαδικασίας, πλήττοντας ούτως τις αρχές της ίσης μεταχείρισης και προστασίας του υγιούς ανταγωνισμού (βλ. και C-331/04, Συλλ. 2005, Ι-00000, σκέψη 32). 15Δ17γ/10/33/2006.Οδηγίες σχετικά με την εφαρμογή των αρχών της ίσης μεταχείρισης και διαφάνειας στις διαδικασίες ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων έργων και μελετών. ΕΓΚ.7 16ΕΣ/Τ6/257/2007.Η περίληψη της διακήρυξης που αποστέλλεται πρέπει να περιέχει όλους τους ουσιώδεις όρους του διαγωνισμού. Στις ίδιες ακριβώς διατυπώσεις οφείλει να υποβάλλεται η αναθέτουσα αρχή για κάθε τροποποίηση ουσιώδους όρου της αρχικής διακήρυξης. Τέτοιος ουσιώδης όρος είναι ο καθορισμός της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού, που αποτελεί εκ των ων ουκ άνευ στοιχείο της διαγωνιστικής διαδικασίας, απόκρυψη ή μη ακριβής πληροφόρηση επί του οποίου άγει τον διαγωνιζόμενο που την υφίσταται σε μη έγκαιρη συμμετοχή ή σε αποχή από αυτόν και επομένως, νοθεύει ευθέως τον ανταγωνισμό. ανοικτό διαγωνισμό με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά, η οικονομική προσφορά της μοναδικής συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας είναι πλημμελής, δεδομένου ότι περιλαμβάνει όρο αντίθετο με εκείνον της οικείας διακήρυξης καθώς στο κόστος των υπό προμήθεια προϊόντων δεν συμπεριλαμβάνονται όλες οι νόμιμες κρατήσεις, αφού εξαιρούνται οι κρατήσεις υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου, χωρίς να προβλέπεται τέτοια δυνατότητα από τη διακήρυξη. Ο τρόπος υποβολής της οικονομικής προσφοράς συνιστά ουσιώδη όρο της διακήρυξης, η παράβαση του οποίου από την αναδειχθείσα ως ανάδοχο, καθιστά την προσφορά της απαράδεκτη και μη νόμιμη την εγκριτική του αποτελέσματος του διαγωνισμού, απόφαση. Με την 3039/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την ως άνω Πράξη και έκρινε ότι, μετά την υποβολή εγγράφων, διευκρινίστηκε ότι τόσο στην οικονομική προσφορά της αναδόχου εταιρείας όσο και στο συνολικό τίμημα της κατακύρωσης συμπεριλαμβάνονται ( εκτός του Φ.Π.Α.) και οι νόμιμες κρατήσεις υπέρ του Ελληνικού Δημοσίου. ΕλΣυν/Τμ.6/2045/2010.Το π.δ. 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου» (ΦΕΚ 150 Α΄) ορίζει στο άρθρο 16 ότι : «1. Με την προσφορά, η τιμή του προς προμήθεια υλικού δίνεται ανά μονάδα, όπως καθορίζεται στη διακήρυξη. Στην τιμή περιλαμβάνονται οι τυχόν υπέρ τρίτων κρατήσεις, ως και κάθε άλλη επιβάρυνση, εκτός από το Φ.Π.Α., για παράδοση του υλικού στον τόπο και με τον τρόπο που προβλέπεται στη διακήρυξη. 2 (…)». Περαιτέρω, κατά πάγια νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η διακήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί κανονιστική διοικητική πράξη και ως εκ τούτου οι όροι της έχουν δεσμευτική ισχύ τόσο για την αναθέτουσα αρχή που διεξάγει το διαγωνισμό όσο και για τους υποψηφίους (πρβλ. απόφ. Δ.Ε.Κ. C-496/99 P Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά CAS Succhi di Fruta SpA, σκέψεις 108 επ. και ενδεικτ. αποφ. 2779/2009 VI Τμ., πράξεις 63/2008, 105/2009 IV Τμ., 88, 169/2009 Στ΄ Κλιμ. Ελ. Συν.). Η διακήρυξη που διέπει τον ελεγχόμενο διαγωνισμό ορίζει, μεταξύ άλλων, στο άρθρο 2 «Οικονομική Προσφορά»(..) 4. Το κόστος των υπό προμήθεια προϊόντων θα πρέπει να συμπεριλαμβάνει όλες τις νόμιμες κρατήσεις, έξοδα και επιβαρύνσεις του υποψηφίου αναδόχου. Από τις παρατεθείσες διατάξεις συνάγεται ότι η υποχρέωση με όρο της διακήρυξης να συμπεριλαμβάνονται στην προσφερόμενη τιμή όλες οι νόμιμες κρατήσεις και επιβαρύνσεις αποσκοπεί στη διασφάλιση με αδιαμφισβήτητο και αδιάβλητο τρόπο της αντικειμενικότητας στην ανάθεση της προμήθειας και υπαγορεύεται από την ανάγκη εξάλειψης κάθε ενδεχόμενης ασάφειας κατά την σύνταξη των οικονομικών προσφορών, τυχόν ύπαρξη της οποίας οδηγεί σε απόρριψη της προσφοράς ως απαράδεκτης (βλ. ΣτΕ 563/2008, ΣτΕ ΕΑ 482/2006, Γνωμ Ν.Σ.Κ. 334/2008). 18 ΣτΕ/844/2006 Οι όροι της διακηρύξεως πρέπει να είναι σαφείς και πλήρεις και ως εκ τούτου αν η Αναθέτουσα Αρχή θεωρούσε ότι ο ως άνω ουσιώδης όρος της διακηρύξεως είχε τεθεί εκ παραδρομής και εφόσον δεν επρόκειτο περί διορθώσεως κάποιου γραφικού ή λογιστικού σφάλματος αυτής, θα έπρεπε να προβεί σε τροποποίησή του με επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού και τήρηση των κανόνων δημοσιότητας που προβλέπονται στο άρθρο 4 του ιδίου π.δ/τος, e-book Eκδοση 16.7.2015 17ΕλΣυν/Τμ.6/58/2010.Σε 22 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 2.Στις περιπτώσεις ανοικτού διαγωνισμού, η διακήρυξη, με την επιφύλαξη των τυχόν οριζομένων σε άλλες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α.Το είδος του διαγωνισμού. β.Το είδος, την ποσότητα19 20 21, τις τεχνικές προδιαγραφές του προς προμήθεια υλικού με επισήμανση, ιδίως, εάν η υποβολή προσφορών ζητείται για την αγορά, μίσθωση, χρηματοδοτική ώστε να μην εμποδιστεί κάποιος διαγωνιζόμενος από την συμμετοχή του στον επίμαχο διαγωνισμό, ως μη πληρών το σχετικό όρο. Συνεπώς ο σχετικός λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο επαναλαμβάνεται ο ανωτέρω λόγος της προδικαστικής προσφυγής, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατόπιν αυτού, πρέπει να ακυρωθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος που με αυτή έγινε κατ’ αρχήν δεκτή στο διαγωνισμό η παρεμβαίνουσα εταιρεία. 19ΕΣ/Τμ.6/408/2012.Προμήθεια καυσίμων.Ο προσδιορισμός της ποσότητας αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του ελαχίστου περιεχομένου της διακηρύξεως και στοχεύει στην επίτευξη πλήρους διαφάνειας και στην προστασία του ανταγωνισμού, η δε παράλειψη προσδιορισμού του καθιστά ασαφή τη διακήρυξη και συνεπώς μη νόμιμη (Πρακτικά Ολομ.ΕΣ της 27ης Γεν.Συν. της 29.11.2000, και της 32ης Γεν.Συν. της 20.12.2000, Αποφάσεις VI Τμήματος 295/2010, 373/2010, 46/2009, 36/2009, 22/2009, Πράξεις VI Τμήματος 5/2008, 8/2004, 2/2003, ΣτΕ 375/2009, 1808/1987, ΕΑ ΣτΕ 184/1999, Γνμδ ΝΣΚ 588/2008, 338/2001, Απόφαση ΔΕΚ C-241/2009,Lammerzahl). Ωσαύτως, η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να δημοσιεύει περίληψη των ουσιωδών στοιχείων της διακηρύξεως του διαγωνισμού (στα οποία συγκαταλέγονται τα είδη των προς προμήθεια αγαθών και η ακριβής ποσότητα αυτών κατά κατηγορία και είδος) στον ημεδαπό τύπο και στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία δεν επιτρέπεται να περιέχει πληροφορίες διαφορετικές από τις δημοσιευόμενες στον ελληνικό τύπο (Αποφάσεις VI Τμήματος 2263/2011, 2016/2010). Η παράλειψη ή η πλημμελής τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας του διαγωνισμού, η οποία πλήττει τις αρχές του ανταγωνισμού, της πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων και της διαφάνειας και καθιστά μη νόμιμη τη διενέργειά του (Αποφάσεις VI Τμήματος 2263/2011, 1780/2011, 1646/2011).(...)από την κείμενη νομοθεσία δεν αποκλείεται μεν η κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού στο μοναδικό υποψήφιο ούτε όμως προκύπτει υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να κατακυρώσει την προμήθεια στον μοναδικό προσφέροντα που κρίθηκε ικανός να μετάσχει στο διαγωνισμό, στην περίπτωση που το αποτέλεσμα αυτού, με βάση τα υπάρχοντα συγκριτικά στοιχεία κρίνεται ασύμφορο ή μη ικανοποιητικό (Πρακτικό Ολομ. ΕΣ της 24ης Γεν.Συν. της 23.11.1998, Αποφάσεις VI Τμήματος 2709/2010, 2702/2010, 1285/2010, Πράξεις ΙV Τμήματος 121/2010, 76/2010, 55/2010, 153/2009, ΣτΕ 761/2010, 375/2009, ΕΑ ΣτΕ 33/2009, Γνμδ. ΝΣΚ 369/2009, ΔΕΚ C-138/2008, Hochtief AG, C-27/1998, Fracasso και Leitschutz). ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/7/2010.Προμήθεια καυσίμων από Ν.Α. για την κάλυψη αναγκών Δήμων. Ανάθεση κατόπιν διενέργειας διαγωνισμού. Μη νόμιμη η ανάθεση της προμήθειας, καθόσον: α) η διακήρυξη του διαγωνισμού δεν προσδιόριζε, έστω κατά προσέγγιση, την αιτούμενη ποσότητα των προς προμήθεια καυσίμων κατά κατηγορία και μη νομίμως τα σχέδια συμβάσεων δεν αναγράφουν την ποσότητα των προς προμήθεια ειδών ούτε και τις υπηρεσίες, τα ν.π.δ.δ. και ιδρύματα για τα οποία προορίζεται η ανωτέρω προμήθεια και β) η απόφαση συγκρότησης της Επιτροπής Διαγωνισμού εκδόθηκε από τον Νομάρχη, που είναι αναρμόδιος, αφού η αρμοδιότητα για την έκδοση της απόφασης αυτής ανήκει στη Νομαρχιακή Επιτροπή. Με την 373/2010 απόφασή του, το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου ως προς την πρώτη πλημμέλεια λόγω συγγνωστής πλάνης των αρμοδίων οργάνων της αναθέτουσας αρχής και ως προς τη δεύτερη πλημμέλεια λόγω προσκόμισης εγγράφων που αίρουν αυτή. 20 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 21ΕλΣυν/ΣΤΚλιμ/5/2010.Μη 23 νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας ειδών περιτοναϊκής κάθαρσης από νοσοκομείο, με ανοικτό διαγωνισμό και κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, διότι: Παράρτημα α) η ανάθεση από την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας στο νοσοκομείο, της ευθύνης του διαγωνισμού είναι μη νόμιμη, αφενός διότι δεν προκύπτει η παροχή της προβλεπόμενης στο νόμο προηγούμενης σχετικής έγκρισης από τον Υπουργό Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και αφετέρου κατά το μέρος που αφορά στην προμήθεια είδους για την κάλυψη των αναγκών άλλου φορέα από αυτόν που διενεργεί τον διαγωνισμό, β) η Επιτροπή Προμηθειών Υγείας, κατά παράβαση του άρθρου 6 παρ.7 του ν.3580/2007, εξουσιοδότησε με σχετική απόφασή της το νοσοκομείο να συντάξει τις τεχνικές προδιαγραφές της οικείας διακήρυξης και τον Διοικητή αυτού να συγκροτήσει την Επιτροπή διενέργειας του διαγωνισμού, γ) η Επιτροπή διενέργειας του διαγωνισμού συγκροτήθηκε από τέσσερα τακτικά και ισάριθμα αναπληρωματικά και όχι από τρία ή πέντε μέλη, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 38 παρ.2 εδ. α' του π.δ. 118/2007 και σε κάθε περίπτωση η σύνθεσή της ήταν μη νόμιμη, δεδομένου ότι στις συνεδριάσεις της συμμετείχε ως πέμπτο μέλος πρόσωπο που δεν προβλεπόταν στην πράξη συγκρότησης, δ) στη διακήρυξη δεν αναγράφεται η προϋπολογιζόμενη δαπάνη ανά προκηρυσσόμενο είδος, ώστε να ελεγχθεί αφενός η τυχόν υπέρβαση των προσφερόμενων τιμών σε σχέση με το 10% της προϋπολογιζόμενης δαπάνης ανά είδος, αφετέρου το ποσό των υποβληθεισών εγγυητικών επιστολών συμμετοχής, ε) για ορισμένες κατηγορίες υπό προμήθεια ειδών (συνοδών εξαρτημάτων) στη διακήρυξη αναγράφεται μόνο η συνολικά απαιτούμενη ποσότητα, χωρίς να προσδιορίζεται η ποσότητα κάθε επιμέρους υλικού που εμπίπτει σε αυτές, στ) ορισμένα από τα υπό προμήθεια είδη κατακυρώθηκαν στην προμηθεύτρια εταιρεία σε ποσότητα μεγαλύτερη από την προβλεπόμενη στη διακήρυξη σε ποσοστό άνω του 15%, κατά παράβαση του άρθρου 21 περ. α' του π.δ.118/2007, ζ) κατακυρώθηκαν στην ίδια εταιρεία ως μειοδότρια και υλικά, για τα οποία δεν είχε υποβάλει προσφορά και η) στην ίδια εταιρεία κατακυρώθηκαν είδη (υλικά) που δεν ζητούνται από τη διακήρυξη, αφού έφεραν χαρακτηριστικά διάφορα των τεχνικών προδιαγραφών. Με την 656/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε εν μέρει την προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου λόγω συγγνωστής πλάνης και πλάνης περί τα πράγματα. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr μίσθωση ή μακρά μίσθωση με δικαίωμα ή όχι αγοράς ή με συνδυασμό αυτών. Επίσης, οποιαδήποτε δικαιώματα προαίρεσης22 23 24 25 26 για συμπληρωματικές αγορές και, εφόσον είναι γνωστό, το προσωρινό χρονοδιάγραμμα για την άσκηση των δικαιωμάτων αυτών, καθώς και τον αριθμό των τυχόν παρατάσεων για την άσκησή τους. Εάν η ποσότητα των υλικών, η προμήθεια των οποίων αποτελεί αντικείμενο του διαγωνισμού, υποδιαιρείται σε τμήματα, στη διακήρυξη ορίζεται ποια είναι αυτά τα τμήματα και εάν παρέχεται δυνατότητα στους διαγωνιζόμενους να υποβάλουν προσφορά για μέρος μόνο της ζητούμενης ποσότητας, καθώς και εάν είναι δυνατή η υποβολή προσφοράς για ορισμένα μόνο από τα ζητούμενα είδη. Στην περίπτωση δυνατότητας 22ΝΣΚ/588/2008 .Δικαιώματα προαιρέσεως στο δίκαιο των προμηθειών και προσδιορισμός ποσότητας των υπό προμήθεια ειδών, τόσο στην διακήρυξη του διαγωνισμού προμηθειών, όσο στην κατακυρωτική απόφαση και στην σύμβαση.Α) Το δικαίωμα προαιρέσεως του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007, το οποίο, προκειμένου να ασκηθεί, πρέπει να προβλέπεται στην διακήρυξη του διαγωνισμού διαφοροποιείται από τα υπόλοιπα δικαιώματα προαιρέσεως, κατά τον χρόνο ασκήσεώς του, καθόσον τούτο δύναται να ασκηθεί μόνο κατά την κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και όχι μεταγενεστέρως, ενώ τα υπόλοιπα δικαιώματα προαιρέσεως τα οποία πρέπει να προβλέπονται τόσο στη διακήρυξη, όσο στην κατακυρωτική απόφαση και την σύμβαση που ακολουθεί, δύνανται να ασκηθούν κατά την διάρκεια ή μετά την λήξη της συμβάσεως προμηθείας, αναλόγως της συμφωνίας (σύμφωνο προαιρέσεως) και εντός συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος. Β) Σύμφωνα με τις διατάξεις των Π.Δ/των 60/2007 και 118/2007, αλλά και κατά τα γενόμενα, παγίως, δεκτά από την νομολογία του Σ.τ.Ε. και του Ε.Σ., οι αναθέτουσες αρχές οφείλουν να προσδιορίζουν, επακριβώς, τόσο στην διακήρυξη του διαγωνισμού προμηθείας, όσο στην κατακυρωτική απόφαση και την σύμβαση, τις ποσότητες των υπό προμήθεια ειδών, στις περιπτώσεις δε που τα ανωτέρω είδη υποδιαιρούνται σε διάφορες υποκατηγορίες, τότε θα πρέπει να προσδιορίζουν τις ποσότητες κάθε υποκατηγορίας, τουλάχιστον, κατά προσέγγιση. Γ) Εάν προβλεφθεί στην διακήρυξη δικαίωμα προαιρέσεως, το οποίο θα ασκηθεί μετά την κατακύρωση, δηλαδή είτε κατά την διάρκεια εκτελέσεως της συμβάσεως είτε μετά την λήξη αυτής, τούτο είναι μεν κατά νόμο επιτρεπτό, κατά τις προαναφερθείσες διατάξεις και την νομολογία του Σ.τ.Ε. και του Ε.Σ., πλην όμως, δεν δύναται να υπερβεί ως προς την επαύξηση της ποσότητας των υπό προμήθεια ειδών, τα προβλεπόμενα ανώτερα ποσοστά του άρθρου 21 του Π.Δ/τος 118/2007. Δ) Η ανωτέρω υποχρέωση των αναθετουσών αρχών να προσδιορίζουν, επακριβώς, τις ποσότητες των υπό προμήθεια ειδών στην διακήρυξη του διαγωνισμού, την κατακυρωτική απόφαση και την σύμβαση, δεν αναιρείται 23ΕλΣυν/Ζ Κλιμ/32/2007.Απαραδέκτως υποβάλλεται για έλεγχο νομιμότητας ενώπιον του Κλιμακίου του Έλεγκτικού Συνεδρίου, αυτοτελώς σχέδιο σύμβασης, που συνήφθη κατ' ενάσκηση δικαιώματος προαίρεσης καθόσον θα έπρεπε να είχε ελεγχθεί στο πλαίσιο αρχικής σύμβασης, στην οποία είχε προβλεφθεί η δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής για την άσκηση του σχετικού δικαιώματος προαίρεσης. Και τούτο διότι σε περίπτωση σύναψης σύμβασης στην οποία επιφυλάσσεται δικαίωμα προαίρεσης υπέρ της αναθέτουσας αρχής, στον έλεγχο νομιμότητας του Έλεγκτικού Συνεδρίου υπόκειται, κατ' άρθρο 19 παρ.7 του π.δ/τος 774/1980, η σύμβαση στο σύνολό της, συμπεριλαμβανομένου και του δικαιώματος προαίρεσης. Σε περίπτωση που η αναθέτουσα αρχή, μη συνυπολογίζοντας την οικονομική αξία του δικαιώματος προαίρεσης, δεν υποβάλλει το αρχικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας, απαραδέκτως υποβάλλει αυτοτελώς στη συνέχεια και δη μετά την άσκηση του δικαιώματος προαίρεσης το σχετικό σχέδιο σύμβασης για έλεγχο νομιμότητας 24ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/139/2008.Μη νόμιμη η απόφαση αναθέτουσας αρχής με την οποία κατακυρώθηκε, εκτός των άλλων και μία ακόμα γερανογέφυρα, η προμήθεια της οποίας προβλεπόταν να γίνει από τη διακήρυξη κατά ενάσκηση δικαιώματος προαίρεσης εντός του πρώτου εξαμήνου από την προσωρινή παραλαβή των δύο γερανογεφυρών καθόσον το δικαίωμα αυτό (προαίρεσης) ασκήθηκε πρόωρα. Κλιμ/99/2010.Νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού δημόσιου μειοδοτικού διαγωνισμού για την προμήθεια πετρελαιοειδών από Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, το δε προβλεπόμενο στη διακήρυξη του διαγωνισμού και τα σχέδια σύμβασης δικαίωμα της αναθέτουσας αρχής να παρατείνει μονομερώς την ισχύ της σύμβασης για δύο το πολύ μήνες μετά τη λήξη της, είναι νόμιμο, στο μέτρο που δεν θα υπάρξει κατά το χρόνο της παράτασης υπέρβαση των ανά είδος ποσοτήτων όπως καθορίζονται στη διακήρυξη και πρέπει να μνημονεύονται ρητά στο συμβατικό κείμενο των υποβληθέντων σχεδίων συμβάσεων 26ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/64/2010.Προμήθεια υγρών καυσίμων από Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Με την ως άνω Πράξη κρίθηκε ότι σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ.1 και 2 εδ.β' και 21 παρ.1 περ.α' του π.δ/τος 118/2007, τόσο στην προκήρυξη του διαγωνισμού για την προμήθεια υλικών του Δημοσίου όσο και στην κατακυρωτική απόφαση πρέπει να προσδιορίζεται σαφώς η ποσότητα του υπό προμήθεια υλικού, ενώ παρέχεται στην αναθέτουσα αρχή η δυνατότητα να προβλέψει στην οικεία διακήρυξη δικαίωμα για κατακύρωση στον προμηθευτή που αναδεικνύεται μειοδότης ποσότητας μεγαλύτερης από εκείνη που προκηρύχθηκε μέχρι ποσοστού 15% (για διαγωνισμούς προϋπολογισθείσης αξίας από 100.001 ευρώ και άνω με Φ.Π.Α.). Το δικαίωμα όμως αυτό για αύξηση της προκηρυχθείσας ποσότητας μπορεί να ασκηθεί μόνο κατά το χρόνο κατακύρωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και όχι κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης. Συνεπώς, όρος της διακήρυξης που προβλέπει δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να αυξήσει την κατακυρωθείσα ποσότητα κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης είναι μη νόμιμος. e-book Eκδοση 16.7.2015 25ΕλΣυν/ΣΤ 24 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr υποβολής προσφοράς για τμήματα της ζητούμενης ποσότητας ή για ορισμένα από τα ζητούμενα είδη, στη διακήρυξη πρέπει να καθορίζεται και η αντίστοιχη προϋπολογισθείσα δαπάνη.27 γ.Τον χρόνο, τον τόπο, και τον τρόπο παράδοσης των υλικών, ως και τον χρόνο παραλαβής τους. δ.Το όνομα, τη διεύθυνση, τον αριθμό τηλεφώνου και τηλεομοιοτυπικού μηχανήματος (FAX), την ηλεκτρονική διεύθυνση της Υπηρεσίας που διενεργεί το διαγωνισμό, καθώς και τον αρμόδιο υπάλληλο της Υπηρεσίας αυτής. ε.Την ημερομηνία αποστολής προκήρυξης (περίληψης της διακήρυξης) στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για δημοσίευση, όπου τούτο απαιτείται, την ημερομηνία δημοσίευσης στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων και στον ελληνικό τύπο. στ.Την προθεσμία, μέσα στην οποία οι ενδιαφερόμενοι μπορούν να ζητήσουν από την αρμόδια Υπηρεσία, που διενεργεί τον διαγωνισμό, τα σχετικά έγγραφα, το ποσό που τυχόν απαιτείται να καταβληθεί για την χορήγηση των εγγράφων αυτών, καθώς και τους όρους πληρωμής αυτού. ζ.Τα αρμόδια όργανα για την αποσφράγιση των προσφορών, την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο αποσφράγισης, καθώς και τα πρόσωπα που δικαιούνται να παρίστανται28. η. Το νόμισμα της προσφερομένης τιμής. θ. Τον τύπο, τα ποσοστά, το νόμισμα, τον χρόνο υποβολής των εγγυήσεων, καθώς και άλλες εξασφαλίσεις, εάν τυχόν ζητούνται. ι. Την προϋπολογισθείσα δαπάνη29 30 31 32 33 34, την πηγή χρηματοδότησης και τον τρόπο πληρωμής. 27ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/84/2010.Σε ανοικτό διαγωνισμό με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή παρέχεται η δυνατότητα στους υποψήφιους προμηθευτές να υποβάλουν προσφορά για ολόκληρες τις ποσότητες ενός ή περισσοτέρων από τα προκηρυχθέντα είδη. Μη νομίμως κατακυρώνεται με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή η προμήθεια είδους στο μοναδικό προσφέροντα προμηθευτή εάν προηγουμένως δεν έχει εξετασθεί η προσφορά του με βάση συγκριτικά στοιχεία τιμών προηγούμενων διαγωνισμών ή της αγοράς, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 παρ.η του π.δ.118/2007. Με την 2709/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την ως άνω Πράξη και έκρινε, μετά την προσκόμιση στοιχείων, ότι τα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής εισηγήθηκαν, χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, την κατακύρωση στον μοναδικό προσφέροντα προμηθευτή, αφού έλαβαν υπόψη τους τιμές κατακύρωσης παρελθόντων ετών. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 28Π1/361/2008 25 ΘΕΜΑ: «Μετάθεση ημερομηνίας διενέργειας διαγωνισμών – επανάληψη– ματαίωση – υπαγωγή στις κείμενες διατάξεις». (…) Αντίθετα, εάν στις παραπάνω περιπτώσεις η μετάθεση ή η αναβολή και επανάληψη του διαγωνισμού αποφασισθεί με τροποποίηση των όρων της διακήρυξης (τεχνικών ή μη), με βάση τη νομολογία του ΣτΕ, ο διαγωνισμός θεωρείται αυτοτελής, δηλ. νέος και ως εκ τούτου υπάγεται στις διατάξεις του Π.Δ/τος 118/2007 (βλ. ΣτΕ 1609/2004).Επίσης, τα αυτά ισχύουν και σε περίπτωση αναβολής και επανάληψης του διαγωνισμού με διευκρινίσεις όρων της διακήρυξης, λόγω ασάφειας ή ελλείψεως πληρότητάς των – εκτός προφανών γραφικών ή λογιστικών σφαλμάτων – (βλ. και ΣτΕ 844/2006 και 67/2007 ατομική γνμδ. του Νομικού Συμβούλου του Κράτους στο Παν/μιο Αθηνών). Στις περιπτώσεις που ο διαγωνισμός διενεργείται με βάση τις διατάξεις του Π.Δ/τος118/2007, η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να συντάξει και να δημοσιεύσει, νομίμως, νέα διακήρυξη, προσαρμόζοντάς την στα οριζόμενα στο Π.Δ. 118/2007, όσον αφορά π.χ. τη σύνταξη των τεχνικών προδιαγραφών, τον τρόπο υποβολής των δικαιολογητικών, της προσωπικής αξιολόγησης κ.λ.π. Επίσης, σε περίπτωση ματαίωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και επανάληψής του, με τροποποίηση ή μη των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών, λόγω της αυτοτέλειας του νέου διαγωνισμού, αυτός θα διεξαχθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ/τος 118/2007 (βλ. ΣτΕ 436/2003 κ.α.). Τέλος, σε περίπτωση ματαίωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και προσφυγής στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, κρίσιμο νομικό καθεστώς με το οποίο θα διεξαχθεί αυτή, είναι του χρόνου έκδοσης της απόφασης κρίσης των αποτελεσμάτων του ματαιωθέντος διαγωνισμού. 29ΕλΣυν/Τμ.4/250/2011.Υπηρεσίες καθαριότητας.Μη νόμιμα έγινε κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού σε τιμή υψηλότερη της προϋπολογισθείσας, καθόσον τέτοια δυνατότητα δεν προβλεπόταν στη διακήρυξη του διαγωνισμού. Το ότι η Υ.Π.Α. με το Δ11/Ε/10912/4385/26.3.2009 έγγραφο είχε προβεί στη διευκρίνιση ότι ο προϋπολογισμός του διαγωνισμού είναι ενδεικτικός δεν ασκεί επιρροή στην προκειμένη περίπτωση, καθόσον το έγγραφο αυτό γνωστοποιήθηκε μόνο σε όσους είχαν λάβει ενυπόγραφα τη διακήρυξη, ενώ θα έπρεπε να τύχει ευρείας δημοσιότητας, αφού αφορούσε σε τροποποίηση ουσιώδους όρου της διακήρυξης. Περαιτέρω, όπως προκύπτει από τα έγγραφα που αναφέρθηκαν παραπάνω (ιδιωτικά συμφωνητικά υπεργολαβίας, γνωστοποίηση στην ΥΠΑ για την ύπαρξη υπεργολάβου κ.λπ.), καθώς και από τα έγγραφα που επισυνάπτονται στο ελεγχόμενο χρηματικό ένταλμα και αφορούν και τις δύο εταιρίες, μη νόμιμα ανατέθηκε το ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr έργο της καθαριότητας σε υπεργολάβο, καθόσον τέτοια δυνατότητα δεν προβλεπόταν στη διακήρυξη, ούτε περιλαμβανόταν στην προσφορά της αναδόχου εταιρίας και ομοίως μη νόμιμα απασχολήθηκε στην καθαριότητα του αεροδρομίου και προσωπικό της εταιρίας «.... ». 30ΕλΣυν/Τμ.4/6/2012 .Αιτήσεις ανάκλησης.Με τις κρινόμενες αιτήσεις, με τις οποίες ζητείται η ανάκληση της ως άνω πράξης κατά το μέρος που αφορά στα 348, 354, 387 χρηματικά εντάλματα πληρωμής, προβάλλεται ότι, προκειμένου να συντρέχει περίπτωση κατάτμησης του αντικείμενου προμήθειας σε περισσότερες προμήθειες ή σε μικρότερες ποσότητες, πρέπει τα είδη να ανήκουν στο ίδιο κατά κωδικό αριθμό είδος του αρχείου ειδών προγράμματος και όχι, όπως εσφαλμένως έκρινε η προσβαλλόμενη πράξη, να είναι ομοειδή. Εν προκειμένω, όμως τα επίμαχα είδη (χαρτί υγείας, χειροπετσέτες και χαρτοπετσέτες) ανήκουν σε διαφορετικό κωδικό αριθμό είδους. Ο ως άνω λόγος ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί ως ερειδόμενος επί εσφαλμένης εκδοχής, διότι, ανεξαρτήτως του ότι η κατάταξη των προς προμήθεια ειδών σε διαφορετικούς κωδικούς του Ενιαίου Προγράμματος Προμηθειών αποτελεί συνεκτιμώμενο αλλά όχι δεσμευτικό στοιχείο κατά τη διενέργεια του ελέγχου νομιμότητας μιας δαπάνης (βλ. πράξεις 47, 129/2010 VII Τμ., 83/2011 IV Τμ.), τα είδη «χαρτί υγείας, χαρτομάντιλα, πετσέτες χειρός και χαρτοπετσέτες» υπάγονται στον αυτό κωδικό γένους 33763000-6 του αρχείου ειδών προγράμματος (CPV 2008, κανονισμός 213/2008 της Επιτροπής της 28ης Νοεμβρίου 2007, L 74), στο οποίο παραπέμπει η Π1/7446/2002 απόφαση του Υφυπουργού Ανάπτυξης. Περαιτέρω, καθ’ όσον αφορά τα 348 και 354/2010 χρηματικά εντάλματα, τα οποία αφορούν στην προμήθεια χειροπετσετών και χαρτοπετσετών που ανατέθηκε απευθείας στον δεύτερο εκ των αιτούντων ...., προβάλλεται ότι η προσφυγή στη διαδικασία αυτή υπαγορεύθηκε από λόγους επείγουσας ανάγκης, σύμφωνα με την περ. V παρ. 13 του άρθρου 2 του ν. 2286/1995. Ο λόγος όμως αυτός πρέπει να απορριφθεί ως αορίστως προβαλλόμενος, διότι δεν αιτιολογείται ειδικότερα η συνδρομή των προϋποθέσεων της διατάξεως αυτής στην προκείμενη περίπτωση. Πρέπει, ακολούθως, να απορριφθεί ως αβάσιμος ο ισχυρισμός ότι οι εντελλόμενες με τα επίμαχα χρηματικά εντάλματα δαπάνες εμπίπτουν στη νομιμοποιητική διάταξη της παρ. 9 του άρθρου 27 του ν. 3867/2010, διότι είναι απολύτως αναγκαία για την υγιεινή των νοσηλευομένων. Και τούτο διότι, όπως νομίμως κρίθηκε με την προσβαλλόμενη πράξη, δεν αφορούν σε προμήθεια ειδών υγειονομικού υλικού που συνδέονται άμεσα με την παροχή νοσοκομειακής περίθαλψης, όπως απαιτείται κατά την έννοια της ανωτέρω διατάξεως (βλ. Πράξεις IV Τμ. 15, 83, 170/2011, 161, 195/2010). 31ΕλΣυν/Τμ.4/12/2012 .Aπαγορεύεται ο επιμερισμός της συνολικής ποσότητας των ζητούμενων όμοιων ή ομοειδών υλικών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η εν συνεχεία χωριστή απευθείας ανάθεση των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών, στο μέτρο που, με τον τρόπο αυτό, της κατάτμησης, δηλαδή, της δαπάνης, επιχειρείται κατά περιγραφή των προμνησθεισών διατάξεων, η μη τήρηση της διαδικασίας του τακτικού ή του πρόχειρου, κατά περίπτωση, διαγωνισμού (βλ. 101, 77, 70, 69, 67, 68/2011, 21/2010, 177, 176, 134/2009, 140, 93, 9/2008, κ.ά. Πράξεις IV Τμ. Ελ. Συν.). Περαιτέρω, με την Π1/3305/2010 απόφαση του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (Β΄ 1789), επανακαθορίσθηκαν τα ανωτέρω χρηματικά όρια, μέχρι τα οποία είναι επιτρεπτή άνευ ετέρου η προσφυγή στις διαδικασίες της απευθείας ανάθεσης και του πρόχειρου διαγωνισμού, στα ποσά των 20.000 και 60.000 ευρώ αντίστοιχα, χωρίς Φ.Π.Α.. 32ΕλΣυν/Τμ.4/213/2011.Κατάτμηση προμηθειών. Η ανάθεση προμηθειών από τα ν.π.δ.δ., διενεργείται, κατά κανόνα, κατόπιν τακτικού (ανοικτού ή κλειστού) διαγωνισμού - δοθέντος ότι με την κατά νόμο απαιτούμενη ευρύτερη δημοσιότητα και την τήρηση σύνθετων διαδικασιών, επιτυγχάνεται η επιλογή της πλέον συμφέρουσας προσφοράς και, συνεπώς, διασφαλίζεται το δημόσιο συμφέρον - ειδικώς δε στην περίπτωση που η αξία των προς προμήθεια ειδών δεν υπερβαίνει σε ετήσια βάση το ποσό των 60.000 ευρώ (χωρίς Φ.Π.Α.), με τη διαδικασία του πρόχειρου διαγωνισμού. Προκειμένου, όμως, να διαπιστωθεί το ποσό, στο οποίο ανέρχεται η δαπάνη συγκεκριμένης προμήθειας και, συναφώς, η δυνατότητα ανάθεσής της με πρόχειρο διαγωνισμό, λαμβάνεται υπόψη η συνολική δαπάνη που πραγματοποιείται για να καλυφθούν οι ετήσιες ανάγκες του ενδιαφερόμενου φορέα σε όμοια ή ομοειδή, κατά την αντίληψη των συναλλαγών και τη φύση του πράγματος, αγαθά, απαγορευομένων, περαιτέρω, του επιμερισμού των αγαθών αυτών σε μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και της χωριστής ανάθεσης των αντίστοιχων τμηματικών προμηθειών με τη συνοπτική διαδικασία, στο μέτρο που, με τον τρόπο αυτό, της κατάτμησης, δηλαδή, της δαπάνης, επιχειρείται, κατά περιγραφή των οικείων διατάξεων, η μη τήρηση των διατυπώσεων του τακτικού διαγωνισμού (π.ρ.β.λ. 119/2011, 238/2010 κ.ά. Πράξεις IV Τμ.).(...)Κρίσιμη για τη διάγνωση του μη νόμιμου επιμερισμού της προμήθειας αποβαίνει, όχι η εγκριθείσα στον οικείο Κ.Α.Ε. πίστωση, της οποίας η διάθεση είναι αβέβαιη, αλλά η δαπάνη που πραγματοποιείται για την κάλυψη των ετήσιων αναγκών της Αναθέτουσας Αρχής σε όμοια ή ομοειδή υλικά Κλιμ/115/2010.Μη νόμιμη η διενέργεια ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά για την προμήθεια ειδών από νοσοκομείο, διότι α) στην οικεία διακήρυξη και τα τεύχη που τη συνοδεύουν δεν αναφέρεται η επιμέρους προϋπολογισθείσα αξία για 13 είδη, λόγω δε της έλλειψης αυτής καθίσταται ανέφικτος ο έλεγχος τήρησης των επιβαλλόμενων με τη διάταξη του άρθρου 5 του ν.2955/2001 περιορισμών, αφού δεν προκύπτει εάν η οικονομική προσφορά των διαγωνιζομένων υπερβαίνει την αξία κάθε ζητούμενου είδους κατά ποσοστό 10%, οπότε η κατακύρωση της προμήθειας επιτρέπεται μόνο εφόσον η προσφορά αυτή περιορισθεί αναλόγως, β) η αιτιολογία των αποφάσεων του Δ.Σ. του νοσοκομείου, με τις οποίες απορρίφθηκαν προσφυγές από συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες δεν είναι νόμιμη διότι δεν απορρίφθηκαν αιτιολογημένα, λόγω του τεχνικού τους χαρακτήρα, οι σχετικοί ουσιώδεις ισχυρισμοί των συμμετεχόντων εταιρειών και συνεπώς ο αποκλεισμός τους από τη διαγωνιστική διαδικασία δεν είναι νόμιμος, γ) οι τεχνικές προσφορές τριών (3) συμμετεχουσών στο διαγωνισμό εταιρειών που τελικά αναδείχθηκαν ανάδοχοι έπρεπε να απορριφθούν ως απαράδεκτες διότι τα προσφερόμενα από αυτές μηχανήματα δεν πραγματοποιούν το σύνολο των ζητούμενων με τη διακήρυξη εξετάσεων και δ) μη νομίμως κατακυρώθηκαν είδη σε φερόμενους ως αναδόχους προμηθευτές διότι δεν αποδεικνύεται ότι η επιτροπή διαγωνισμού προέβη στη βαθμολόγηση από τεχνικής άποψης των υποβληθεισών προσφορών και στην εφαρμογή του προβλεπόμενου τύπου ανάδειξης της συμφερότερης προσφοράς, σύμφωνα με τις e-book Eκδοση 16.7.2015 33ΕλΣυν/ΣΤ 26 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ια.Τα στοιχεία και δικαιολογητικά, από τα οποία προκύπτει ότι πληρούνται τα ελάχιστα αναγκαία όρια οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων, που η ενδιαφερόμενη Υπηρεσία απαιτεί από τους προμηθευτές. ιβ.Ενδεχομένως, απαγόρευση των εναλλακτικών προσφορών. 35 ιγ.Τα κριτήρια για την αξιολόγηση των προσφορών και την κατακύρωση της προμήθειας. Στην περίπτωση που κριτήριο είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, καθορίζονται και τα στοιχεία με βάση τα οποία γίνεται η αξιολόγηση της προσφοράς. ιδ.Την προθεσμία για την παραλαβή των προσφορών από την αρμόδια Υπηρεσία και τη διεύθυνση στην οποία πρέπει να αποσταλούν. ιε.Τη διάρκεια ισχύος των προσφορών. ιστ.Τις προϋποθέσεις αναπροσαρμογής του τιμήματος μετά την κατακύρωση, εφόσον κρίνεται ότι απαιτείται τέτοιος όρος. ιζ.Τους απαράβατους όρους, απόκλιση από τους οποίους συνεπάγεται απόρριψη της προσφοράς. ιη.Τα κριτήρια επιλογής, σχετικά με την προσωπική κατάσταση των προμηθευτών, τα οποία οδηγούν σε αποκλεισμό τους και τα απαιτούμενα στοιχεία βάσει των οποίων αποδεικνύεται ότι δεν εμπίπτουν στις περιπτώσεις που δικαιολογούν αποκλεισμό. ιθ.Το σχέδιο της σύμβασης που θα υπογραφεί με τον προμηθευτή. διατάξεις του άρθρου 20 του π.δ. 394/1996 με τα επιμέρους κριτήρια αξιολόγησης που έχουν προβλεφθεί στη διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμού παρόλο που το Κλιμάκιο διαπιστώνει ότι για τα συγκεκριμένα είδη υποβλήθηκαν τουλάχιστον δύο αποδεκτές τεχνικές προσφορές. ΕλΣυν/6 Τμ/1949/2009.Με την ως άνω απόφαση κρίθηκε ότι σύμφωνα με την αρχή της τυπικότητας της διαδικασίας, που διέπει τους διαγωνισμούς για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων, όλες οι διατάξεις της διακήρυξης καθιερώνουν ουσιώδεις όρους, με εξαίρεση εκείνες για τις οποίες σαφώς προκύπτει το αντίθετο. Το ίδιο ισχύει και για την προϋπολογιζόμενη δαπάνη της υπό ανάθεση σύμβασης που από το ύψος της εξαρτάται, σε μεγάλο βαθμό, η συμμετοχή στο διαγωνισμό και η, δια της ανάπτυξης ανταγωνισμού, επίτευξη καλύτερου αποτελέσματος για το φορέα, γεγονός που καθιστά τις ουσιωδώς υπερβαίνουσες τη δαπάνη αυτή προσφορές απορριπτέες ως απαράδεκτες και την τυχόν επιλογή ως αναδόχου, υποψηφίου που υπέβαλε τέτοια προσφορά μη νόμιμη. Και ναι μεν, το ουσιώδες ή μη της υπέρβασης εναπόκειται κατ' αρχήν στην κρίση του αρμοδίου για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου της αναθέτουσας αρχής, η κρίση, όμως, αυτή ελέγχεται, ως προς τα ακραία όρια της από το Έλεγκτικό Συνέδριο, στο πλαίσιο του διενεργούμενου από το Δικαστήριο τούτο ελέγχου των πράξεων της διαδικασίας ανάθεσης, που προηγείται υποχρεωτικώς της σύναψης της οικείας σύμβασης. Το Τμήμα, όμως, σε διαπιστωθείσα από το ΣΤ' Κλιμάκιο πλημμέλεια σχετικά με την αξία κατακύρωσης υπό προμήθεια είδους, η οποία υπερέβαινε την προϋπολογισθείσα δαπάνη κατά ποσοστό 22,42%, δηλαδή κατά ποσοστό μεγαλύτερο του 20%, μέχρι του οποίου επιτρέπεται η επαύξηση της προϋπολογισθείσας αξίας χωρίς έκδοση απόφασης τροποποίησης του Ένιαίου Προγράμματος Προμηθειών, έκρινε ότι η αναθέτουσα αρχή πεπλανημένως μεν, πλην συγγνωστώς και χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης του νόμου, σχημάτισε την πεποίθηση ότι νομίμως κατακύρωσε το υπό προμήθεια είδος στην συγκεκριμένη ανάδοχο, παρά το ότι η προσφορά της υπερέβαινε την προϋπολογισθείσα δαπάνη, υπολαμβάνοντας ότι για να γίνει τροποποίηση του Ένιαίου Προγράμματος Προμηθειών, πρέπει η υπέρβαση του ύψους της προϋπολογιζόμενης δαπάνης να ξεπερνά τις 300.000 ευρώ, το οποίο δεν συμβαίνει εν προκειμένω. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 34 27 35ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/89/2010.Νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά για την προμήθεια απορριμματοφόρων οχημάτων τύπου πρέσσας από Σύνδεσμο Διαχείρισης Απορριμμάτων, δεδομένου ότι η υποβολή εναλλακτικών προσφορών η οποία δεν προβλεπόταν ρητώς στη διακήρυξη δεν ασκεί επιρροή στη νομιμότητα της διαγωνιστικής διαδικασίας και στην κατακύρωση του σχετικού αποτελέσματος (βλ. άρθρο 40 του π.δ/τος 60/2007), καθόσον όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, αμφότερες οι συμμετέχουσες εταιρείες υπέβαλλαν εναλλακτικές προσφορές, οι οποίες αξιολογήθηκαν αυτοτελώς σε σχέση με τις υποβληθείσες βασικές προσφορές, από τεχνική και οικονομική άποψη και ως συμφερότερη προσφορά προκρίθηκε η βασική προσφορά της αναδόχου εταιρείας και επομένως το Κλιμάκιο κρίνει ότι η δεν πλήττεται, εν προκειμένω, την αρχή της ίσης μεταχειρίσεως, των προσφερόντων. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 3. Στις περιπτώσεις κλειστού διαγωνισμού: - Η διακήρυξη, με την επιφύλαξη των τυχόν οριζομένων σε άλλες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α.Τα στοιχεία της παραπάνω παραγράφου 2 του άρθρου τούτου εκτός των εδαφίων στ, ιδ και ιε. β.Τον τύπο και το περιεχόμενο των αιτήσεων συμμετοχής, την προθεσμία για την υποβολή τους στην αρμόδια Υπηρεσία και τη διεύθυνση στην οποία πρέπει να υποβληθούν. γ.Την ημερομηνία μέχρι την οποία θα αποσταλούν από την ενδιαφερόμενη Υπηρεσία οι προσκλήσεις για την υποβολή προσφορών. δ.Τα όρια μεταξύ των οποίων θα κυμανθεί ο αριθμός των υποψηφίων που πρόκειται να προσκληθούν να υποβάλουν προσφορά (εφόσον είναι απαραίτητο). - Η πρόσκληση για την υποβολή προσφορών, με την επιφύλαξη των τυχόν οριζομένων σε άλλες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, περιλαμβάνει τα ακόλουθα: α.Την προθεσμία για την υποβολή των προσφορών και τη διεύθυνση στην οποία πρέπει να αποσταλούν. β.Τα αρμόδια όργανα για την αποσφράγιση των προσφορών, τα πρόσωπα που μπορούν να παρίστανται καθώς και την ημερομηνία, ώρα και τόπο αποσφράγισης. γ.Τη διάρκεια ισχύος των προσφορών. Με την πρόσκληση αποστέλλεται σε αυτούς που επιλέχθηκαν για υποβολή προσφορών και η σχετική διακήρυξη μαζί με όλα τα συμπληρωματικά της διακήρυξης έγγραφα και στοιχεία. 4.Πρόχειρος διαγωνισμός διενεργείται για τη σύναψη συμβάσεων προμήθειας αγαθών, η κατ’ είδος ετήσια συνολική δαπάνη των οποίων δεν υπερβαίνει το ποσό που καθορίζεται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 12 περ. γ του ν. 2286/1995. Ο διαγωνισμός διενεργείται από τριμελή επιτροπή, με υποβολή έγγραφων προσφορών. Δημοσίευση προκήρυξης (περίληψης διακήρυξης) στην περίπτωση αυτή δεν απαιτείται.36 37 38 39 .Απόρριψη ένστασης κατά της διαδικασίας διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού, με την οποία ο ενιστάμενος ζήτησε την ακύρωση της διαδικασίας αυτής για το λόγο ότι δεν αναρτήθηκε στο διαδίκτυο περίληψη της διακήρυξης του πρόχειρου διαγωνισμού.Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις(3861/2010,118/2007), που ερμηνεύονται σε συνδυασμό μεταξύ τους και στα πλαίσια του ερωτήματος, προκύπτει ότι στις εκδιδόμενες από το δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ., συνεπώς και στις εκδιδόμενες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και απαριθμούμενες στο άρθρο 2 του Ν. 3861/2010 πράξεις, οι οποίες υποχρεωτικώς αναρτώνται και μάλιστα «αμελλητί» στον οικείο διαδικτυακό τόπο κάθε δημόσιου φορέα με μέριμνα του οργάνου που τις εξέδωσε, δεν περιλαμβάνονται και οι περιλήψεις διακηρύξεων, της περίπτωσης 16 της παραγράφου 4 του άρθρου 2 του νόμου αυτού, των οποίων η δημοσίευση δεν θεσπίζεται ως υποχρεωτική από το πλαίσιο των διατάξεων με βάση τις οποίες διεξάγεται κάθε φορά ο συγκεκριμένος διαγωνισμός. Συναφώς έχει γίνει δεκτό ( Ατομ. Γνωμ. ΝΣΚ 65/2011) ότι, εφόσον στην κείμενη ειδική νομοθεσία δεν προβλέπεται, ως υποχρεωτική η δημοσίευση, δεν είναι υποχρεωτική ούτε και η καθ’ υποκατάσταση αυτής ανάρτηση στο διαδίκτυο, της σχετικής δημοσιότητας εξασφαλιζομένης, σε κάθε περίπτωση, με την τήρηση της διαδικασίας που διαγράφεται από τις εφαρμοστέες διατάξεις, στα όρια και στην έκταση που κατά περίπτωση διαγράφεται. 37Σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο που εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων οι οποίες δεν καλύπτονται ή καλύπτονται εν μέρει από τις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις» (βλ. αναλυτικά την ερμηνευτική ανακοίνωση της επιτροπής 2006/C 179/02 και τα ειδικότερα αναφερόμενα για τους κανόνες δημοσιότητας των συμβάσεων αυτών), εκδόθηκε το έγγραφο 55715/Α.Πλ.9537/2007 της Ε.Υ. Αρχής Πληρωμής που αφορά την ενδεδειγμένη δημοσιότητα σε διαγωνιστικές διαδικασίες συγχρηματοδοτούμενων έργων με όριο προϋπολογισμού κάτω από το όριο εφαρμογής της Κοινοτικής Οδηγίας, για τις οποίες δεν προβλέπεται δημοσιότητα της διαδικασίας από τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις (όπως λ.χ. στις απευθείας αναθέσεις ή στους πρόχειρους διαγωνισμούς. Κατά το ανωτέρω έγγραφο πρέπει να εξασφαλίζεται μια ελάχιστη δημοσιότητα, με την ανάρτηση σχετικής αναγγελίας λ.χ. στην ιστοσελίδα της αναθέτουσας αρχής, ή σε διαδικτυακές πύλες (portal) που φιλοξενούν τέτοιες ανακοινώσεις. e-book Eκδοση 16.7.2015 36ΝΣΚ/28/2012(Ατομ) 28 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 2.1.Ο νομικός χαρακτήρας της διακήρυξης σύμφωνα με τη νομολογία -Kατά γενική αρχή του δικαίου που διέπει τους δημόσιους διαγωνισμούς, η διακήρυξη αποτελεί το κανονιστικό πλαίσιο που διέπει τον διαγωνισμό. Αποκλεισμός τεχνικής προσφοράς προβλέπεται μόνο στην περίπτωση απόκλισης αυτής από ρητούς και σαφείς όρους της διακήρυξης που είτε χαρακτηρίζονται ως απαράβατοι (ως τέτοιοι θεωρούνται στο σύνολό τους οι τεχνικές προδιαγραφές, βλ. ΣτΕ ΕΑ 1740/2004, 563/2006), είτε συνάγεται ότι είναι απόλυτα ουσιώδεις για την αποτελεσματική λειτουργία του τελικού αποτελέσματος της σύμβασης (πρβλ. ΣτΕ 395/2004, 557/2005, 725/2006, 1052/2008). Αν δεν υπάρχει, σύμφωνα με τα ανωτέρω, απόκλιση από ορισμένη τεχνική προδιαγραφή, ο αποκλεισμός προσφοράς λόγω έλλειψης ιδιότητας, η οποία εκ των υστέρων κρίνεται επιθυμητή, είναι μη νόμιμη (βλ. ΣτΕ ΕΑ 61/2011 και πρβλ απόφ. 524/2012 VI Τμ.Ελ.Συν.). Και τούτο, διότι η αρχή της ίσης μεταχείρισης και η υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν στην αναθέτουσα αρχή να απορρίψει προσφορά που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις της προκήρυξης διαγωνισμού στηριζόμενη σε λόγους οι οποίοι δεν προβλέπονται ρητώς και σαφώς από την εν λόγω προκήρυξη (βλ. ενδεικτικά ΔΕΚ 14.6.2006, Medipac-Kαζαντζίδης AE, C-6/05) (....)Το δε γεγονός ότι το σύστημα που προσέφερε ένας εκ των δύο διαγωνιζομένων, κρίθηκε από τα αρμόδια όργανα του αιτούντος, λιγότερο εύχρηστο ή λιγότερο λειτουργικό, όπως προβάλλεται με την εξεταζόμενη αίτηση, μπορούσε να δικαιολογήσει τη βαθμολόγηση του προσφερόμενου από αυτόν συστήματος (στα αντίστοιχα κριτήρια αξιολόγησης Α2 και Α5) με χαμηλότερη βαθμολογία σε σχέση με το προσφερόμενο από τον άλλο διαγωνιζόμενο σύστημα, εντός, όμως, της οριζόμενης στο νόμο και στη διακήρυξη βαθμολογικής κλίμακας (100-110 βαθμοί), σε καμία, όμως, περίπτωση δεν μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλεισμό του προσφέροντος το σύστημα αυτό από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού και στην επιστροφή της οικονομικής του προσφοράς. ΕλΣυν/τμ.6/1502/2012. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 -Κατά τα παγίως κριθέντα, (βλ. Ελ. Συν. Πράξεις VI Τμ. 19/2005, 31/2003,3130/2009), η διακήρυξη του διαγωνισμού με τα συμβατικά της τεύχη δεσμεύει, ως κανονιστική πράξη, τους συμμετέχοντες στο διαγωνισμό αλλά και το νομικό πρόσωπο που τον έχει προκηρύξει, το οποίο υποχρεούται από την έναρξη και μέχρι την ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας να εφαρμόζει όσα ορίζονται σ’ αυτή, στο πλαίσιο των αρχών της τυπικότητας της διαδικασίας, του ελεύθερου ανταγωνισμού και της ισότητας μεταξύ των διαγωνιζομένων, που διέπουν τους διαγωνισμούς για την κατάρτιση δημοσίων συμβάσεων. Από τα ανωτέρω παρέπεται ότι η θεραπεία τυχόν παραβάσεων διατάξεων αναγκαστικού δικαίου από όρους της διακήρυξης που διέπουν τις καλούμενες τάξεις, χωρεί νομίμως υπό τις τυπικές προϋποθέσεις που θέτει ο νόμος, ήτοι μετά από ρητή τροποποίηση της διακήρυξης από την αναθέτουσα αρχή και νέα δημοσίευση αυτής, αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν προσβολής του οικείου όρου 29 38Π.Δ.118/2007 (…) Άρθρο 25 Εγγυήσεις πρόχειρο διαγωνισμό. (..) 9. Εγγύηση συμμετοχής και καλής εκτέλεσης δεν απαιτείται στον Ν.4071/2012 -ΦΕΚ 85 Α/11.4.2012,Αρθρο 6 παρ.7. «7. Οι περιφέρειες, δύνανται να αναθέτουν απευθείας ή με συνοπτική διαδικασία (πρόχειρο διαγωνισμό), παροχή υπηρεσιών, έργα και μελέτες που δεν υπάγονται στις διατάξεις του ν. 3316/2005 (Α΄ 42), σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 83 του ν. 2362/1995 (Α΄ 247), ως προς τα επιτρεπτά χρηματικά όρια, όπως αυτά καθορίζονται με τις εκάστοτε εκδιδόμενες αποφάσεις του Υπουργού Οικονομικών. Για την απευθείας ανάθεση απαιτείται απόφαση του περιφερειάρχη, χωρίς προηγούμενη απόφαση του συμβουλίου. Στην περίπτωση αυτή τα συντασσόμενα τεύχη εγκρίνονται από τον περιφερειάρχη. Για τη συνοπτική διαδικασία (πρόχειρο διαγωνισμό) απαιτείται απόφαση της οικονομικής επιτροπής που εγκρίνει και τα συντασσόμενα τεύχη.» 39 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr της διακήρυξης από υποψήφιους εργολήπτες, όχι δε κατόπιν σιωπηρής συμφωνίας, κατά το στάδιο ελέγχου των δικαιολογητικών συμμετοχής, μεταξύ της αναθέτουσας αρχής και των εργοληπτικών επιχειρήσεων ανώτερης τάξης από τις κληθείσες, οι οποίες συμμετείχαν ανεπιφύλακτα στον διαγωνισμό θέτοντας εν αμφιβόλω την ανάπτυξη πραγματικού ανταγωνισμού. (ΕλΣυν./Tμ.6/2060/2010 ) -Ο διαγωνιζόμενος δύναται να διατυπώσει επιφύλαξη ως προς έναν ή περισσότερους όρους της διακήρυξης ή των τευχών δημοπράτησης, ενώ δεν αποτελεί νόμιμο λόγο αποκλεισμού του η θέσπιση στη διακήρυξη όρου περί ανεπιφύλακτης αποδοχής αυτής. Σε περίπτωση δε που με την υποβολή της προσφοράς του ο συμμετέχων διατυπώσει επιφύλαξη για όρο ή όρους της διακήρυξης ή των τευχών δημοπράτησης, αλλά δεν προβεί στην άσκηση εντός της νόμιμης προθεσμίας των προβλεπομένων διοικητικών προσφυγών και ενδίκων βοηθημάτων, ο διαγωνισμός διεξάγεται εφαρμοζομένων και των όρων αυτών, ενώ προσφορά που δεν πληροί τους εν λόγω προβλεπόμενους στη διακήρυξη και τα τεύχη δημοπράτησης όρους, μεταξύ των οποίων και τους σχετικούς με την πληρότητα των μελετών που θα υποβληθούν, είναι απορριπτέα, η δε συμμετέχουσα εταιρεία που την υποβάλλει πρέπει να αποκλειστεί από τη διαγωνιστική διαδικασία.( ΕλΣυν/Τμ.6/1891/2010 ). Κατά πάγια νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου, η διακήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί κανονιστική διοικητική πράξη και ως εκ τούτου οι όροι της έχουν δεσμευτική ισχύ τόσο για την αναθέτουσα αρχή που διεξάγει το διαγωνισμό όσο και για τους υποψηφίους (πρβλ. απόφ. Δ.Ε.Κ. C496/99 P Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά CAS Succhi di Fruta SpA, σκέψεις 108 επ. και ενδεικτ. αποφ. 2779/2009 VI Τμ., πράξεις 63/2008, 105/2009 IV Τμ., 88, 169/2009 Στ΄ Κλιμ. Ελ. Συν.). -Μη νόμιμη εν μέρει η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, για την ανάδειξη προμηθευτών τροφίμων από φορέα που εξαιρείται της εφαρμογής e-book Eκδοση 16.7.2015 -Για την παραδεκτή συμμετοχή των εργοληπτικών επιχειρήσεων σε διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων έργων απαιτείται η υποβολή στην Έπιτροπή Διαγωνισμού συγκεκριμένων δικαιολογητικών που ορίζονται από την οικεία διακήρυξη, προκειμένου να αποδειχθεί η συνδρομή των απαιτούμενων επαγγελματικών προσόντων των υποψηφίων και, τούτο, κατ' εφαρμογή της αρχής της τυπικότητας του διαγωνισμού, η τήρηση της οποίας αποσκοπεί στην ανάπτυξη υγιούς ανταγωνισμού υπό συνθήκες διαφάνειας και διασφαλίζει την ίση μεταχείριση των ενδιαφερομένων.(…) Τέλος, από το άρθρο 4.1 του πρότυπου τεύχους διακήρυξης που προπαρατέθηκε, όπως αυτό ισχύει σε κάθε ειδικότερη περίπτωση, παρέπεται ότι η διαδικασία του διαγωνισμού αποτελεί σύνθετη διοικητική ενέργεια διακρινόμενη σε επιμέρους στάδια διοικητικής δράσης, καθένα από τα οποία αποτελεί προϋπόθεση του επόμενου με κοινό σκοπό την ανάδειξη μειοδότη. Η μη συμμόρφωση προς τους ανωτέρω κανόνες με τη μορφή είτε της μη προσήκουσας τήρησης της διαδικασίας ή της παράλειψης τήρησης αυτής καθ'όλα τα επιμέρους στάδιά της, όπως λεπτομερώς περιγράφονται στο ως άνω άρθρο, πλήττει το κύρος του διαγωνισμού, εφόσον δε η παράβαση αφορά στην άσκηση αρμοδιότητας ή υλικής ενέργειας που τίθεται προς διασφάλιση των δικαιωμάτων των διαγωνιζομένων, συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια που ελέγχεται από το Έλεγκτικό Συνέδριο στο πλαίσιο της αρμοδιότητάς του για την άσκηση προσυμβατικού ελέγχου νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης δημοσίου έργου (άρ. 98 παρ. 1 εδ. β του Συντάγματος).Τέτοια πλημμέλεια αποτελεί και η παράλειψη της Έπιτροπής Διαγωνισμού να συντάξει με επιμέλεια του Προέδρου της πράξη, με την οποία να βεβαιώνεται η μέρα και η ώρα ανάρτησης σε ειδικό πίνακα της υπηρεσίας της ανακοίνωσης του αποτελέσματος της δημοπρασίας, αφού η υποχρέωση αυτή συνδέεται άμεσα με το δικαίωμα των ενδιαφερομένων να λάβουν γνώση του πρακτικού του διαγωνισμού και να ασκήσουν εμπροθέσμως ενστάσεις κατ' αυτού. ΕλΣυν/Τμ 6/372/2010. 30 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr e-book Eκδοση 16.7.2015 4 του ν.2286/1995, καθόσον α) μη νομίμως αναδείχθηκε μειοδότης προμηθεύτρια εταιρεία, η οποία δεν υπέβαλε, το επί ποινή αποκλεισμού απαιτούμενο από την οικεία διακήρυξη πιστοποιητικό, η έλλειψη του οποίου δεν καλύπτεται από ένορκη βεβαίωση του νομίμου εκπροσώπου της άνω εταιρείας ενώπιον συμβολαιογράφου διότι δεν συντρέχει αδυναμία έκδοσής του στην Ελλάδα αφού οι λοιπές συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες το προσκομίζουν και β) μη νομίμως αναδείχθηκαν μειοδότες προμηθεύτριες εταιρείες, οι οποίες δεν είχαν υποβάλει στο διαγωνισμό πιστοποιητικά ονομαστικοποίησης, υποχρέωση που απορρέει ευθέως από το νόμο. Με τις 2842 και 2843/2010 Αποφάσεις του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίφθηκαν αιτήσεις ανάκλησης κατά της προμνησθείσας Πράξης του Κλιμακίου. ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/88/2010. 31 - Κατά τους ως άνω κανονιστικούς όρους της διακήρυξης περί των δικαιολογητικών κατακύρωσης, οι υποψήφιοι θα πρέπει να περιλάβουν στο σχετικό φάκελο των δικαιολογητικών, επί ποινή αποκλεισμού τους από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού, πιστοποιητικό που να βεβαιώνει την ορθή εφαρμογή του συστήματος HACCP από την επιχείρησή τους. Ειδικότερα, από τις διατάξεις του κανονισμού 852/2004 ΕΚ «για την υγιεινή των τροφίμων», από την ημερομηνία εφαρμογής του οποίου (1.1.2006 – άρθρο 18) καταργείται η οδηγία 93/43/ΕΟΚ (άρθρο 17), καθώς και της Κ.Υ.Α. 15523/2006 (ΦΕΚ Β΄ 1187) περί των αναγκαίων συμπληρωματικών μέτρων εφαρμογής του ως άνω κανονισμού προκύπτει ότι οι επιχειρήσεις τροφίμων, μεταξύ των οποίων συγκαταλέγονται πλέον, σε αντίθεση με το προηγούμενο καθεστώς της οδηγίας 93/43/ΕΟΚ, και αυτές που δραστηριοποιούνται στο στάδιο της διανομής των τροφίμων (άρθρο 5 παρ. 3 και Παράρτημα ΙΙ «Γενικές απαιτήσεις υγιεινής για όλους τους υπεύθυνους των επιχειρήσεων τροφίμων» Κεφάλαιο IV «Μεταφορά» του Καν. 852/2004), έχουν υποχρέωση κατάρτισης και εφαρμογής προγραμμάτων και διαδικασιών για την ασφάλεια των τροφίμων βάσει των αρχών του συστήματος HACCP. Το πιστοποιητικό ορθής εφαρμογής του συστήματος αυτού διασφαλίζει ότι η επιχείρηση εκπληρώνει τις υποχρεώσεις της για την ασφάλεια των τροφίμων που πηγάζουν από τα ως άνω νομοθετήματα (πρβλ. ΣτΕ ΕΑ 762/2006, Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ. 250/2008). Συνεπώς, η υποβολή του πιστοποιητικού αυτού είναι υποχρεωτική επί ποινή αποκλεισμού, και μόνο επί αδυναμίας εκδόσεως τέτοιου πιστοποιητικού από τις αρμόδιες αρχές, αρκεί η υποβολή σχετικής δήλωσης του ίδιου του συμμετέχοντος με τη μορφή ένορκης βεβαίωσης (πρβλ. ΣτΕ ΕΑ 815/2008, 193/2007, 936/2005). Η υποχρέωση κατάθεσης των απαιτούμενων από το νόμο δικαιολογητικών ονομαστικοποίησης, τόσο για την ανώνυμη εταιρεία που συμμετέχει σε δημόσιο διαγωνισμό προμήθειας, όσο και για τις ανώνυμες εταιρείες που είναι μέτοχοί της, απορρέει ευθέως από τις προεκτεθείσες διατάξεις και ως εκ τούτου, δεν ασκεί καμία έννομη επιρροή το γεγονός ότι τα δικαιολογητικά αυτά δεν προβλέπονται ρητά στη διακήρυξη του οικείου διαγωνισμού, ούτε άλλωστε είναι δυνατή η μεταγενέστερη προσκομιδή αυτών (βλ. σχετ. Πρακτικά της Ολομ. του Ε.Σ. της 27ης Γενικής Συνεδρίασης της 29.11.2000 και της 9ης Γενικής Συνεδρίασης της 28.3.2001, Πράξεις VI Τμ. 16/2006, 11,110/2007, Στ΄ Κλιμάκιο 19/2009). H αρμόδια δικαστική αρχή (Εισαγγελία Ιωαννίνων) αρνήθηκε τη χορήγηση ποινικού μητρώου του νομίμου εκπροσώπου του συνεταιρισμού με την αιτιολογία ότι η αναζήτηση του συγκεκριμένου δικαιολογητικού γίνεται αυτεπαγγέλτως από τους φορείς διενέργειας των διαγωνισμών, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 6 του ν. 2690/1999, όπως τροποποιήθηκε με το άρθρο 30 παρ. 9 του ν. 3731/2008 και ως εκ τούτου η έλλειψη του συγκεκριμένου δικαιολογητικού δεν οφείλεται σε δική του υπαιτιότητα. Η ένσταση αυτή απορρίφθηκε αιτιολογημένα με το 1116/24.8.2010 πρακτικό της Επιτροπής Ενστάσεων, καθώς οι ειδικές ρυθμίσεις του π.δ. 118/2007 κατισχύουν των γενικών ρυθμίσεων του ν. 2690/1990, οι οποίες ενόψει του θεσμικού πλαισίου στο οποίο εντάσσονται και του σκοπού τον οποίο εξυπηρετούν, δεν μπορούν να τύχουν εφαρμογής στους συμμετέχοντες υπό οποιαδήποτε μορφή στις διαδικασίες των δημόσιων διαγωνισμών, η συμμετοχή δε σε αυτούς δεν αποτελεί σε καμία περίπτωση «διεκπεραίωση υπόθεσης πολίτη», ώστε να υποχρεούται η οικεία υπηρεσία να αναζητεί αυτεπαγγέλτως τα ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr δικαιολογητικά που δεν προσκομίζει ο διαγωνιζόμενος (βλ. και ΣτΕ ΕΑ 1231, 1319/2007, Γνωμοδότηση Ν.Σ.Κ. 117/2009). ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/88/2010. -Η διακήρυξη του διαγωνισμού αποτελεί κανονιστική διοικητική πράξη και ως εκ τούτου δεσμεύει με τους κατά νόμο όρους της το Δημόσιο ή το νομικό πρόσωπο που διενεργεί το διαγωνισμό καθώς και τους συμμετέχοντες σ` αυτόν, τυχόν δε παράβαση ουσιώδους όρου της διακήρυξης, είτε κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, είτε κατά τη συνομολόγηση της σύμβασης που καταρτίζεται μετά τη διενέργεια του διαγωνισμού, είτε κατά το στάδιο εκτέλεσης αυτής, καθιστά μη νόμιμη τη σχετική διαδικασία και επάγεται ακυρότητα (βλ. Πράξεις VI Τμ.Ε.Σ. 137, 119, 78/2007 και IV Τμ.Ε.Σ. 70/2003, 105/2002, 78, 4/2001, 85/2000). Ειδικότερα, οι όροι της διακήρυξης, οι οποίοι πρέπει να είναι σαφείς και πλήρεις και να προσδιορίζουν με ακρίβεια το ζητούμενο αντικείμενο του διαγωνισμού (κατηγορία, περιγραφή, ποσότητα, τεχνικές προδιαγραφές), αποτελούν τη βάση της εκδήλωσης ενδιαφέροντος - ανάπτυξης ανταγωνισμού και της διαμόρφωσης των τεχνικών και οικονομικών προσφορών, έτσι ώστε τελικά να επιλεχθούν, σε συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού, οι εταιρείες παροχής υπηρεσιών που θα ανταποκρίνονται καλύτερα στη χρήση για την οποία οι υπηρεσίες αυτές προορίζονται από την αναθέτουσα αρχή. Εξάλλου, δεδομένου ότι η διαδικασία των διαγωνισμών του Δημοσίου είναι αυστηρά τυπική, οι προσφορές των διαγωνιζομένων πρέπει να τηρούν απόλυτα τους όρους της διακήρυξης υπό το πλήρες περιεχόμενο, κάθε δε παράβαση των σχετικών διατάξεων αυτής συνεπάγεται ακυρότητα της προσφοράς των διαγωνιζομένων. Λόγω δε της αυστηρά τυπικής διαδικασίας, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να ερευνά και αυτεπάγγελτα την ύπαρξη παρατυπιών εκτός από εκείνες που ενδεχόμενα προβάλλονται με ενστάσεις των διαγωνιζομένων. Συνεπώς, σύμφωνα με την αρχή της τυπικότητας της διαδικασίας, όλες οι διατάξεις της διακήρυξης που αφορούν τους τύπους που πρέπει να τηρηθούν κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού καθιερώνουν ουσιώδεις τύπους, των οποίων η παράβαση ελέγχεται και αυτεπάγγελτα από την αναθέτουσα αρχή και οδηγεί σε ακυρότητα της προσφοράς του υποψήφιου που τις παραβίασε και σε αποκλεισμό αυτού. (Ελ.Συν/Τμ.VI/10/2008 .) e-book Eκδοση 16.7.2015 -Π1/361/2008 .«Μετάθεση ημερομηνίας διενέργειας διαγωνισμών – επανάληψη – ματαίωση – υπαγωγή στις κείμενες διατάξεις». «όπως γίνεται δεκτό, κατά παγία νομολογία του ΣτΕ, ο διαγωνισμός διεξάγεται σύμφωνα με το νομικό καθεστώς του χρόνου δημοσιεύσεως της οικείας διακηρύξεως (βλ ΕΑ ΣτΕ 111/2003, 228, 231/2003 κ.α.). Το ίδιο συμβαίνει και όταν ο διαγωνισμός αναβάλλεται, λόγω π.χ. άσκησης αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων ή αιτήσεως ακυρώσεως ενώπιον του ΣτΕ και επαναλαμβάνεται κατόπιν εκδόσεως της αντιστοίχου σχετικής δικαστικής αποφάσεως, χωρίς τροποποίηση των όρων (τεχνικών ή μη ) της διακήρυξης.Αντίθετα, εάν στις παραπάνω περιπτώσεις η μετάθεση ή η αναβολή και επανάληψη του διαγωνισμού αποφασισθεί με τροποποίηση των όρων της διακήρυξης (τεχνικών ή μη), με βάση τη νομολογία του ΣτΕ, ο διαγωνισμός θεωρείται αυτοτελής, δηλ. νέος και ως εκ τούτου υπάγεται στις διατάξεις του Π.Δ/τος 118/2007 (βλ. ΣτΕ 1609/2004).Επίσης, τα αυτά ισχύουν και σε περίπτωση αναβολής και επανάληψης του διαγωνισμού με διευκρινίσεις όρων της διακήρυξης, λόγω ασάφειας ή ελλείψεως πληρότητάς των – εκτός προφανών γραφικών ή λογιστικών σφαλμάτων – (βλ. και ΣτΕ 844/2006 και 67/2007 ατομική γνμδ. του Νομικού Συμβούλου του Κράτους στο Παν/μιο Αθηνών).Στις περιπτώσεις που ο διαγωνισμός διενεργείται με βάση τις διατάξεις του Π.Δ/τος 118/2007, η αναθέτουσα αρχή θα πρέπει να συντάξει και να δημοσιεύσει, νομίμως, νέα διακήρυξη, προσαρμόζοντάς την στα οριζόμενα στο Π.Δ. 118/2007, όσον αφορά π.χ. τη σύνταξη των τεχνικών προδιαγραφών, τον τρόπο υποβολής των δικαιολογητικών, της προσωπικής αξιολόγησης κ.λ.π.Επίσης, σε περίπτωση ματαίωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και επανάληψής του, με τροποποίηση ή μη των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών, λόγω της αυτοτέλειας του νέου διαγωνισμού, αυτός θα διεξαχθεί σύμφωνα με τις διατάξεις του Π.Δ/τος 118/2007 (βλ. ΣτΕ 436/2003 κ.α.).»Τέλος, σε περίπτωση ματαίωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και προσφυγής στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, κρίσιμο νομικό καθεστώς με το οποίο θα διεξαχθεί αυτή, είναι του χρόνου έκδοσης της απόφασης κρίσης των αποτελεσμάτων του ματαιωθέντος διαγωνισμού.» 32 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr -H διακήρυξη του διαγωνισμού, ως κανονιστική πράξη δεσμεύει με τους όρους της, τόσο τους τρίτους προς τους οποίους απευθύνεται, όσο και το ίδιο το νομικό πρόσωπο που προκηρύσσει το σχετικό διαγωνισμό, το οποίο υποχρεούται εφεξής και μέχρι τέλους της διαδικασίας του διαγωνισμού να εφαρμόζει τα όσα ορίζονται σε αυτή (βλ. Πράξεις VI Τμ. Ε.Σ. 181/2006, 31/2003, 105/2003). Η αρχή αυτή της δεσμευτικότητας της διακηρύξεως κατοχυρώνεται και στο κοινοτικό δίκαιο, αφού κάθε απόκλιση από τους όρους αυτής αποτελεί παραβίαση της αρχής της ισότητας των διαγωνιζομένων (βλ. Πράξη VI Τμ. Ε.Σ. 70/2006). Κατά συνέπεια, τυχόν παράβαση ουσιώδους όρου της διακήρυξης, είτε κατά τη διάρκεια του διαγωνισμού, είτε κατά τη συνομολόγηση της σύμβασης που καταρτίζεται μετά τη διενέργεια του διαγωνισμού, είτε κατά το στάδιο εκτέλεσης αυτής, καθιστά μη νόμιμη τη σχετική διαδικασία και επάγεται ακυρότητα (βλ. Πράξεις IV Τμ. Ε.Σ. 70/2003, 105/2002, 78, 4/2001, 85/2000). ΕλΣυν/Τμ.VI/53/2007 . -«Β. ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΣΤΟ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟ ΠΑΡΑ ΤΗ ΔΙΑΤΥΠΩΣΗ ΕΠΙΦΥΛΑΞΕΩΝ ΚΑΤΑ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗΣ Το κοινοτικό και το εθνικό δίκαιο επιτρέπει την αδιακώλυτη συμμετοχή στο διαγωνισμό ενδιαφερομένου που προβάλει ζήτημα νομιμότητας όρου της διακήρυξης ασκώντας επιφύλαξη ταυτόχρονα με την υποβολή της προσφοράς του. Για το ζήτημα αυτό υπενθυμίζουμε την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας (αντί πολλών βλέπετε Ολομ. ΣτΕ/1415/2000 ) η οποία έκρινε ότι αποτελεί δικαίωμα των ενδιαφερομένων να υποβάλλουν προσφορά και να συμμετέχουν στο διαγωνισμό, ακόμα κι αν έχουν ήδη ασκήσει προσφυγή κατά όρου της διακήρυξης που θεωρούν ότι τους βλάπτει, ή υποβάλλουν, ταυτόχρονα με την προσφορά τους, γραπτή επιφύλαξη για συγκεκριμένους όρους της Διακήρυξης. Εννοείται ότι δεν αποτελεί δικαίωμα των διαγωνιζομένων να υποβάλλουν εναλλακτικές προσφορές (ήτοι προσφορών που στηρίζονται σε διαφορετικό από τον προδιαγραφόμενο στα τεύχη του διαγωνισμού τρόπο εκτέλεσης του έργου) αν δεν προβλέπεται στη διακήρυξη. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Ο αποκλεισμός, ή η απειλή αποκλεισμού στις παραπάνω περιπτώσεις προκειμένου ο ενδιαφερόμενος να παραιτηθεί από τις επιφυλάξεις του ή την ήδη ασκηθείσα προσφυγή του, αποτελεί παραβίαση των διατάξεων της Δικονομικής Οδηγίας και έχει τις εκ της παραβιάσεως αυτής συνέπειες (αναστολή χρηματοδότησης, παραπομπή στο ΔΕΚ)». Δ17γ/05/106/Φ8γ/2006 . 33 -ΝΣΚ/70/2002.Σύμφωνα με την πάγια νομολογία του Συμβουλίου τα Επικρατείας η Διακήρυξη (Προκήρυξη) του Διαγωνισμού αποτελεί κανονιστική πράξη, η οποία διέπει τον δημόσιο διαγωνισμό και δεσμεύει τόσο τη δημόσια Αρχή, η οποία διενεργεί αυτόν όσο και τους διαγωνιζόμενους.Η παράβαση των διατάξεων (όρων) αυτής συνιστά παράβαση νόμου και οδηγεί σε ακυρότητα των εγκριτικών πράξεων του αποτελέσματος του διαγωνισμού και των κατακυρωτικών αυτού πράξεων (ΣτΕ Ολομ. 2137/1993,ΣτΕ 2162/1990, 3642/1989, 2772/1986, ΣτΕ ολομ. 668/1974 ΣτΕ 1327/1978, 1828/1967, 2518/1964, 414/1955 132/1949, 1630//1950, 1803/19787), υπό την προϋπόθεση ότι η παραβιασθείσα διάταξη (όρος), το μεν δεν αντίκειται στην κείμενη νομοθεσία (καθόσον άλλως είναι ανίσχυρη - ΣτΕ 1754/1996, 697/1951 μ 569/1947, 928/1936), το δε αποβλέπει στην ουσιώδη εξυπηρέτηση του δια της δημοπρασίας επιδιωκόμενου σκοπού (Βλ. Μ. Καραναστάση : Οι προμήθειες του Δημοσίου κ.λ.π. σελ. 37 σημ, 8. σελ. 79 σημ. 9, ΣτΕ 98/1962, 1668/1954).Σημειώνεται ότι οι όροι της Διακήρυξης πρέπει να ερμηνεύονται στενά και αυστηρά (ΣτΕ 1630/1950).Σε περίπτωση που η ίδια η Διακήρυξη χρησιμοποιεί όρους όπως «Με ποινή αποκλεισμού οι προμηθευτές πρέπει...», «Η μη προσκόμιση δικαιολογητικών ... συνεπάγεται τον αποκλεισμό από τον διαγωνισμό», «Με ποινή απαραδέκτου οι συμμετέχοντες πρέπει ...» και άλλους παρόμοιους, είναι προφανές ότι οι όροι αυτοί θεωρούνται ουσιώδεις και συνεπώς οποιαδήποτε απόκλιση της προσφοράς από αυτούς οδηγεί σε απόρριψη της. •ΝΣΚ/687/1996.Οι όροι της διακήρυξης λειτουργούν πάντοτε συμπληρωματικά των οικείων διατάξεων και δεν τις υποκαθιστούν ούτε τις αντικαθιστούν. Συνεπώς, στη διακήρυξη δεν μπορεί να περιληφθεί όρος που είναι αντίθετος με τις οικείες νομικές διατάξεις, που διέπουν την κατασκευή του ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr τεχνικού έργου, που αφορά η διακήρυξη, μπορεί όμως να περιληφθεί σ' αυτήν όρος που δεν απαγορεύεται, ούτε φυσικά είναι αντίθετος με τις διατάξεις που διέπουν την κατασκευή του έργου .Ο απαιτούμενος, από τη διακήρυξη τεχνικού έργου, όρος περί μη καταδίκης των διαγωνιζομένων προσώπων για ποινικό αδίκημα, που αφορά την επαγγελματική τους συμπεριφορά με βάση τελεσίδικη ποινική απόφαση, μολονότι προβλέπεται στο άρθρο 24 του Π.Δ. 2319/93, μη διέποντος το τεχνικό έργο, είναι νόμιμος, δεδομένου ότι δεν απαγορεύεται ούτε αποκλείεται από τις οικείες διατάξεις του Ν.1418/84 και των εκτελεστικών αυτού διαταγμάτων Σ.τ.Ε./2992/1983.Η διακήρυξη της δημοπρασίας αποτελεί κανονιστική πράξη που διέπει την δημοπρασία και δεσμεύει τόσο τη δημόσια αρχή όσο και τους διαγωνιζόμενους. Η παράβαση των ουσιωδών αυτών διατάξεων, δηλαδή αυτών που αποβλέπουν στην ουσιώδη εξυπηρέτηση του σκοπού της δημοπρασίας, οδηγεί σε ακυρότητα των εγκριτικών πράξεων του αποτελέσματος του διαγωνισμού, ενώ η παράβαση τέτοιων διατάξεων από τους διαγωνιζόμενους καθιστά απαράδεκτες τις προσφορές τους •Σ.τ.Ε 2670/67. Γενικά, η διακήρυξη της δημοπρασίας συνιστά τον νομικό κανόνα που διέπει την ενέργεια αυτής, η δε παράβαση των όρων αυτής συνιστά ουσιαστικά παράβαση νόμου •Σ.τ.Ε./91/53.Η τυχόν ελλιπής μνεία σε διακήρυξη δημοπρασίας κάποιου νομικού όρου αυτής, αναπληρώνεται από το νόμο που διέπει τη διεξαγωγή της, τον οποίο οφείλει να γνωρίζει εκείνος που μετέχει στη δημοπρασία. Άρθρο 3 Τεχνικές προδιαγραφέ ς 40 1.Στη διακήρυξη και σύμβαση επισυνάπτονται οι τεχνικές προδιαγραφές του προς προμήθεια υλικού ή αναφέρεται συγκεκριμένο πρότυπο (ευρωπαϊκό ή αναγνωρισμένου οργανισμού) ή προδιαγραφή (ενοποιημένη, άλλου φορέα). 2.Τεχνικές Προδιαγραφές είναι οι τεχνικές απαιτήσεις που καθορίζουν τα ελάχιστα αναγκαία χαρακτηριστικά του υλικού που απαιτούνται, προκειμένου αυτό να προσδιορισθεί αντικειμενικά με τρόπο που να ανταποκρίνεται στη χρήση, για την οποία προορίζεται από τον φορέα. Οι τεχνικές αυτές απαιτήσεις πρέπει να περιλαμβάνουν, ιδίως, τα επίπεδα ποιότητας ή απόδοσης, τα επίπεδα ασφάλειας, τις διαστάσεις καθώς και τις λοιπές απαιτήσεις που ισχύουν για το υλικό ή το προϊόν όσον αφορά την ποιότητα, την ορολογία, τις δοκιμές και μεθόδους δοκιμών, τη συσκευασία, τη σήμανση. 4. Δεν επιτρέπεται η αναγραφή όρων στις τεχνικές προδιαγραφές και στις διακηρύξεις που να προσδιορίζουν προϊόντα ορισμένης κατασκευής ή προέλευσης ή μεθόδους επεξεργασίας, οι οποίες έχουν ως αποτέλεσμα να ευνοούνται ορισμένες επιχειρήσεις ή προϊόντα.41 407/2008 .Οδηγίες για τη σύνταξη των Τεχνικών Προδιαγραφών από τους φορείς βάσει του νέου Κ.Π.Δ. 118/07 Π1/2121/2007 . «Οδηγίες για τις τεχνικές προδιαγραφές σε διαγωνισμούς προμήθειας Η/Υ» 41ΕλΣυν/Ε Κλ./64/2010.Μη νόμιμη διαδικασία ανάθεσης δημοσίου έργου, καθόσον μη νομίμως περιλήφθηκε στη διακήρυξη όρος, με τον οποίο προσδιορίζεται και κατονομάζεται συγκεκριμένος τύπος προϊόντος, του οποίου η χρήση απαιτείται για τις εργασίες μόνωσης, που αποτελούν το κύριο αντικείμενο του ελεγχόμενου έργου, χωρίς έστω να e-book Eκδοση 16.7.2015 3.Οι τεχνικές προδιαγραφές πρέπει να είναι σαφώς διατυπωμένες και πλήρως κατανοητές από όλους τους ενδιαφερομένους. Πρέπει να διατυπώνονται έτσι ώστε να εξασφαλίζεται η μεγαλύτερη δυνατή ευρύτητα συμμετοχής στον διαγωνισμό και να μη δημιουργούνται αδικαιολόγητα εμπόδια στον ανταγωνισμό. 34 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Ειδικότερα, οι τεχνικές προδιαγραφές απαγορεύεται να αναφέρονται σε εμπορικά σήματα, διπλώματα ευρεσιτεχνίας, τύπους ορισμένης προέλευσης ή παραγωγής. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, εφόσον δεν είναι δυνατό να περιγραφεί ένα είδος με τεχνικές προδιαγραφές σαφείς και πλήρως κατανοητές, η μνεία των ανωτέρω στοιχείων είναι επιτρεπτή, αλλά υποχρεωτικά συνοδεύεται από τις λέξεις «ή ισοδύναμο». 5.Οι Τεχνικές Προδιαγραφές πρέπει να συμμορφώνονται προς τα ευρωπαϊκά πρότυπα, εφόσον υπάρχουν. 6. Ορισμός προτύπων. α)Ως πρότυπο θεωρούνται οι τεχνικές προδιαγραφές που έχουν εγκριθεί από ένα αναγνωρισμένο οργανισμό τυποποίησης για επανειλημμένη ή διαρκή εφαρμογή. 42 β) Ως Ευρωπαϊκό πρότυπο θεωρείται το πρότυπο που έχει εγκριθεί από ευρωπαϊκό οργανισμό τυποποίησης, όπως είναι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης (CEN) ή η Ευρωπαϊκή Επιτροπή Τυποποίησης Ηλεκτροτεχνικών Προϊόντων (CENELEC) ή Έγγραφο Εναρμόνισης (HD), σύμφωνα με τους κοινούς κανόνες των εν λόγω οργανισμών. 7.Οι τεχνικές προδιαγραφές των προς προμήθεια υλικών ορίζονται, σύμφωνα με το παρόν άρθρο, από τους φορείς για τους οποίους προορίζονται. Όλοι οι όροι των τεχνικών προδιαγραφών που ορίζονται με αυτόν τον τρόπο είναι απαράβατοι και η οποιαδήποτε μη συμμόρφωση προς αυτούς συνεπάγεται απόρριψη της προσφοράς. 8.Από το Υπουργείο Ανάπτυξης ελέγχονται, τροποποιούνται, όπου απαιτείται, και εγκρίνονται όλες οι προδιαγραφές των υλικών, η προμήθεια των οποίων διενεργείται από το Υπουργείο αυτό. Οι τεχνικές προδιαγραφές απαιτείται να έχουν εγκριθεί πριν από την προκήρυξη του διαγωνισμού. 9.Οι τεχνικές προδιαγραφές των υλικών των φορέων που υπάγονται στο ν. 2286/1995, με εξαίρεση τις περιπτώσεις της προηγούμενης παραγράφου, μπορεί να υπόκεινται σε έλεγχο, τροποποίηση και έγκριση είτε κατά το στάδιο της ένταξης των Προμηθειών στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.) είτε κατά τη διάρκεια εκτέλεσης αυτού. χρησιμοποιηθεί ο όρος «ή ισοδύναμο», λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι πρόκειται για είδος το οποίο υπόκειται σε ανταγωνσιμό στην αγορά, αποτρέποντας έτσι υποψηφίους από την υποβολή προσφορών, οι οποίοι θα χρησιμοποιούσαν ισοδύναμα υλικά και περιορίζοντας έτσι τον ανταγωνισμό.Με την 939/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Έλεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου αναγνωρίζοντας συγγνωστή πλάνη στα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 42ΔΕΚ/C-6/2005 35 .1) Η αρχή της ίσης μεταχειρίσεως και η υποχρέωση διαφάνειας απαγορεύουν στην αναθέτουσα αρχή, η οποία κίνησε διαδικασία διαγωνισμού για την προμήθεια ιατροτεχνολογικών προϊόντων και διευκρίνισε ότι τα προϊόντα αυτά πρέπει να είναι σύμφωνα προς την ευρωπαϊκή φαρμακοποιία και να φέρουν τη σήμανση CE, να απορρίψει, για λόγους προστασίας της δημόσιας υγείας, άνευ ετέρου και εκτός του πλαισίου της διαδικασίας διασφαλίσεως που προβλέπουν τα άρθρα 8 και 18 της οδηγίας 93/42/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί των ιατροτεχνολογικών προϊόντων, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό (ΕΚ) 1882/2003 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 29ης Σεπτεμβρίου 2003, τα προτεινόμενα ράμματα, εφόσον πληρούν τον εν λόγω απαιτούμενο τεχνικό όρο. Αν η αναθέτουσα αρχή κρίνει ότι τα ράμματα αυτά ενέχουν κινδύνους για τη δημόσια υγεία, οφείλει να ενημερώσει σχετικώς τον αρμόδιο εθνικό οργανισμό προκειμένου να κινηθεί η εν λόγω διαδικασία διασφαλίσεως. 2) Η αναθέτουσα αρχή, η οποία προσέφυγε στον αρμόδιο εθνικό οργανισμό για την εφαρμογή της διαδικασίας διασφαλίσεως που προβλέπεται στα άρθρα 8 και 18 της οδηγίας 93/42, όπως τροποποιήθηκε με τον κανονισμό 1882/2003, όσον αφορά ιατροτεχνολογικά προϊόντα φέροντα τη σήμανση CE, υποχρεούται να αναστείλει τη διαδικασία διαγωνισμού έως ότου περατωθεί η εν λόγω διαδικασία διασφαλίσεως, στο μέτρο που η έκβασή της δεσμεύει την αρχή αυτή. Αν η εφαρμογή της εν λόγω διαδικασίας διασφαλίσεως συνεπάγεται καθυστέρηση δυνάμενη να θίξει τη λειτουργία ενός δημόσιου νοσοκομείου και, ως εκ τούτου, τη δημόσια υγεία, η αναθέτουσα αρχή νομιμοποιείται να λάβει όλα τα αναγκαία προσωρινά μέτρα, τηρουμένης της αρχής της αναλογικότητας, προκειμένου να μπορέσει το νοσοκομείο αυτό να προμηθευτεί τα αναγκαία για την άρτια λειτουργία του προϊόντα. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στην περίπτωση που αποφασισθεί έλεγχος των τεχνικών προδιαγραφών μετά την ένταξη στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.), η σχετική έγκριση αποτελεί προϋπόθεση για την ολοκλήρωση των διαδικασιών της προμήθειας. 10.Στην περίπτωση των διαγωνισμών με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, οι κατά τις παραγράφους 7 και 8 έλεγχοι, εγκρίσεις και τροποποιήσεις ισχύουν και για τα στοιχεία αξιολόγησης των προσφορών, τις ομάδες στις οποίες αυτά κατατάσσονται, καθώς και για τους συντελεστές βαρύτητας τόσο των ομάδων, όσο και των στοιχείων τα οποία αποτελούν τις ομάδες. Άρθρο 4 Κανόνες δημοσιότητας 43 44 1. Οι φορείς που διενεργούν τους διαγωνισμούς, μετά την ένταξη των προμηθειών στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.), γνωστοποιούν, το ταχύτερο δυνατό, με σχετική ανακοίνωση στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, όλες τις προμήθειες κατά κατηγορίες προϊόντων που προτίθενται να διενεργήσουν κατά τη διάρκεια των επόμενων δώδεκα μηνών και των οποίων η συνολική προϋπολογιζόμενη αξία τους είναι ίση ή μεγαλύτερη από ΕΥΡΩ 750.000 με ΦΠΑ. Η ανωτέρω γνωστοποίηση είναι υποχρεωτική, μόνο στις περιπτώσεις που ασκείται το δικαίωμα μείωσης των προθεσμιών για την παραλαβή των προσφορών των παρ. 1.α. εδάφιο πρώτο και 2.γ. εδάφιο πρώτο του άρθρου 10 του παρόντος. 2.Στις περιπτώσεις ανοικτού και κλειστού διαγωνισμού45, ο φορέας που διενεργεί το διαγωνισμό μεριμνά για ευρεία γνωστοποίηση της σχετικής διακήρυξης και ειδικότερα : 43Ν.3861/2010.Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο «Πρόγραμμα Διαύγεια» και άλλες διατάξεις.ΥΠΕΣ/2016/2011.Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των αυτοδιοικητικών οργάνων και των εποπτευόμενων φορέων τους στο διαδίκτυο “Πρόγραμμα Διαύγεια”.2/64386/0026/2010.Κοινοποίηση διατάξεων του 3861/2010 «Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο «Πρόγραμμα Διαύγεια» και άλλες διατάξεις». ΔΙΣΚΠΟ/16752/2010.Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο "Πρόγραμμα Διαύγεια"(Ν.3861/2010) 4455715 Α.Πλ.9537/2007.Εφαρμογή της Ερμηνευτικής Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με την ανάθεση δημοσίων συμβάσεων. .Απόρριψη ένστασης κατά της διαδικασίας διενέργειας πρόχειρου διαγωνισμού, με την οποία ο ενιστάμενος ζήτησε την ακύρωση της διαδικασίας αυτής για το λόγο ότι δεν αναρτήθηκε στο διαδίκτυο περίληψη της διακήρυξης του πρόχειρου διαγωνισμού.Από τις προπαρατεθείσες διατάξεις(3861/2010,118/2007), που ερμηνεύονται σε συνδυασμό μεταξύ τους και στα πλαίσια του ερωτήματος, προκύπτει ότι στις εκδιδόμενες από το δημόσιο ή Ν.Π.Δ.Δ., συνεπώς και στις εκδιδόμενες από το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, και απαριθμούμενες στο άρθρο 2 του Ν. 3861/2010 πράξεις, οι οποίες υποχρεωτικώς αναρτώνται και μάλιστα «αμελλητί» στον οικείο διαδικτυακό τόπο κάθε δημόσιου φορέα με μέριμνα του οργάνου που τις εξέδωσε, δεν περιλαμβάνονται και οι περιλήψεις διακηρύξεων, της περίπτωσης 16 της παραγράφου 4 του άρθρου 2 του νόμου αυτού, των οποίων η δημοσίευση δεν θεσπίζεται ως υποχρεωτική από το πλαίσιο των διατάξεων με βάση τις οποίες διεξάγεται κάθε φορά ο συγκεκριμένος διαγωνισμός. Συναφώς έχει γίνει δεκτό ( Ατομ. Γνωμ. ΝΣΚ 65/2011) ότι, εφόσον στην κείμενη ειδική νομοθεσία δεν προβλέπεται, ως υποχρεωτική η δημοσίευση, δεν είναι υποχρεωτική ούτε και η καθ’ υποκατάσταση αυτής ανάρτηση στο διαδίκτυο, της σχετικής δημοσιότητας εξασφαλιζομένης, σε κάθε περίπτωση, με την τήρηση της διαδικασίας που διαγράφεται από τις εφαρμοστέες διατάξεις, στα όρια και στην έκταση που κατά περίπτωση διαγράφεται. e-book Eκδοση 16.7.2015 45ΝΣΚ/28/2012(Ατομ) 36 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr α. Για την αποστολή προς δημοσίευση προκήρυξης (περίληψης των ουσιωδών στοιχείων της διακήρυξης) στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων καθώς και για τη δημοσίευση σε δύο τουλάχιστον ημερήσιες οικονομικές46 εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας και σε τοπική εφημερίδα, εάν υπάρχει, όταν ο διαγωνισμός προκηρύσσεται από περιφερειακή Υπηρεσία.47 48 49 β.Για την ανάρτηση της προκήρυξης σε εμφανές μέρος της Υπηρεσίας που διενεργεί τον διαγωνισμό. γ.Για την αποστολή της διακήρυξης στα Επιμελητήρια και στον Ελληνικό Οργανισμό Μικρομεσαίων Μεταποιητικών Επιχειρήσεων και Χειροτεχνίας (Ε.Ο.Μ.Μ.Ε.Χ.). Στην περίπτωση κλειστού διαγωνισμού, αποστέλλεται η σχετική ανακοίνωση. δ.Για τη διάθεση της διακήρυξης ή της σχετικής ανακοίνωσης, σε περίπτωση κλειστού διαγωνισμού, στους ενδιαφερόμενους από την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης. 46 Κ2-3743/2014 .Ορισμός Ημερήσιων Οικονομικών Εφημερίδων Β΄ εξαμήνου 2014. 47ΕλΣυν/Τμ.4/17/2012 .Στο άρθρο 6 του π.δ. 60/2007 (Α΄ 64) «Προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ "περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών", όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2005/51/ΕΚ της Επιτροπής και την Οδηγία 2005/75/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 16ης Νοεμβρίου 2005» (Παράρτημα ΙΙ Α της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ, υπηρεσίες χερσαίων μεταφορών), ορίζεται ότι: « 1. Το παρόν εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που δεν εξαιρούνται, δυνάμει των εξαιρέσεων που προβλέπονται στα άρθρα 16, 17 και 9 έως 15, και των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση προς ή ανώτερη από τα ακόλουθα κατώτατα όρια: α) 137.000 ευρώ (…) β) 211.000 ευρώ, προκειμένου για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών και υπηρεσιών που συνάπτονται είτε ί) από αναθέτουσες αρχές άλλες από εκείνες που αναφέρονται στο Παράρτημα IV, (…)». Τέλος, με τον Κανονισμό 1177/2009 της Επιτροπής των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, που ισχύει από 1.1.2010 άμεσα σε όλα τα Κράτη Μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, αναπροσαρμόστηκε το ως άνω όριο των 211.000 ευρώ στο ποσό των 193.000 ευρώ. Β. Από τις ανωτέρω διατάξεις προκύπτει ότι, για τη νόμιμη διενέργεια από ν.π.δ.δ. διαγωνισμού για την προμήθεια αγαθών, είναι υποχρεωτική η, προηγούμενη της δημοσίευσης στον ελληνικό τύπο, αποστολή των ουσιωδών στοιχείων της διακήρυξης προς δημοσίευση στην Υπηρεσία Εκδόσεων της Επίσημης Εφημερίδας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εφόσον η προϋπολογιζόμενη δαπάνη των προς προμήθεια αγαθών είναι ίση η υπερβαίνει το όριο των 193.000 ευρώ, χωρίς Φ.Π.Α. Η μη εκπλήρωση της ως άνω υποχρέωσης συνιστά ουσιώδη πλημμέλεια της διαγωνιστικής διαδικασίας η οποία πλήττει τις αρχές του ανταγωνισμού, της πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων και της διαφάνειας και καθιστά μη νόμιμη τη διενέργειά της (πρβλ. Ελ. Συν. 3556/2009 και 3085/2010 και IV Τμ. Πρ. 161/2009). 48 Βλέπε τις διατάξεις του ν. 3548/2007 -ΦΕΚ A 68/20.3.2007 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 49ΕλΣυν/ΣΤ 37 Κλιμ/20/2009.Οι φορείς που διενεργούν ανοικτούς διαγωνισμούς, οφείλουν να τηρούν όλους τους κανόνες δημοσιότητας. Μεταξύ των άλλων, απαιτείται και η δημοσίευση της περίληψης της διακήρυξης και στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων της Εφημερίδας της Κυβέρνησης, η δε δημοσιευθείσα περίληψη πρέπει να περιλαμβάνει όλα τα ουσιώδη στοιχεία της διακήρυξης. Η ως άνω δημοσίευση απαιτείται και όταν χωρεί επανάληψη της δημοπρασίας. Δηλαδή, όταν με απόφαση του αρμόδιου για τη διοίκηση του φορέα οργάνου, μετατίθεται η ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού με τροποποιήσεις των όρων της διακήρυξης (τροποποίηση όρων της τεχνικής περιγραφής) πρέπει να τηρηθούν εκ νέου όλες οι νόμιμες διατυπώσεις δημοσιότητας και στις σχετικές δημοσιεύσεις για την αναβολή της ημερομηνίας του διαγωνισμού πρέπει να συμπεριλαμβάνεται σχετική ανακοίνωση ότι τροποποιούνται ουσιώδεις όροι της διακήρυξης. Ουσιώδεις δε θεωρούνται τροποποιήσεις όρων της διακήρυξης που αφορούν στις τεχνικές απαιτήσεις που καθορίζουν τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά του υπό προμήθεια είδους, όπως όταν οι τροποποιήσεις αφορούν σε ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και ιδιότητες του υπό προμήθεια υλικού. Η ως άνω μη τήρηση της νομιμότητας των κανόνων δημοσιότητας και η συνεπεία αυτής μη επίτευξη της μέγιστης δημοσιότητας του διαγωνισμού είναι ανεπίτρεπτη διότι πλήττει τις αρχές του ανταγωνισμού, της πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων και της διαφάνειας και αποτελεί παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας που καθιστά μη νόμιμη όλη τη διαδικασία του διαγωνισμού. Με την 1465/2009 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την άνω Πράξη ως προς την πλημμέλεια αυτή, δεχόμενο πλάνη περί τα πράγματα. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ε.Για την αποστολή προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, εφόσον η προϋπολογισθείσα αξία, εκτός του Φόρου Προστιθέμενης Αξίας (ΦΠΑ), είναι ίση ή μεγαλύτερη από τα ακόλουθα κατώτατα όρια: 50 51 52 50ΕΑΑΔΗΣΥ/110/2014 .ΘΕΜΑ: Έκδοση Κανονισμού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής νια την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/Ε Κ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων Δ11δ/520/5/2014 .ΘΕΜΑ : Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών, τα οποία θα εφαρμόζονται από την 1-12014. ΥΠΕΣ/163/2014 .ΘΕΜΑ: Κατώτατα όρια δημοσίευσης για τις δημόσιες συμβάσεις των Οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ τα οποία εφαρμόζονται από 1-1-2014 από τους Ο.Τ.Α. Α΄και Β΄ βαθμού, τα νομικά τους πρόσωπα και τις επιχειρήσεις τους. Π1/155/2014 -ΘΕΜΑ: «Κανονισμός (EE) αριθ. 1336/2013 της Επιτροπής σχετικά με τα κατώτατα όρια εφαρμογής των οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων» Κανονισμός (ΕΕ) αριθμ. 1336/2013 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2013 «για την τροποποίηση των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων».Με τον ανωτέρω Κανονισμό καταργείται ο αντίστοιχος με αριθμό 1251/2011 και καθορίζονται τα κατώτερα όρια τα οποία θα εφαρμόζονται από 1 Ιανουαρίου 2014 και θα ισχύσουν για δύο (2) έτη.Συνοπτικά για τις συνήθεις περιπτώσεις συμβάσεων, με βάση τον εν λόγω Κανονισμό, τα κατώτερα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις που εμπίπτουν: Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 59/2007 – ΦΕΚ 63 Α/16-3-2007) και συγκεκριμένα:α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 414.000 €.β. Για δημόσιες συμβάσεις έργων είναι 5.186.000 €. 2. Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 60/2007-ΦΕΚ 64 Α/16-32007) και συγκεκριμένα προκειμένου για φορείς πλην των κεντρικών κυβερνητικών αρχών (ΟΤΑ Α’ και Β’ Βαθμού και λοιποί φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης):α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 207.000 € Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 134.000 €. Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 134.000 €..β.Για δημόσιες συμβάσεις έργων (συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων παραχώρησης δημοσίων έργων) είναι 5.186.000 €.Επισημαίνεται ότι για την εφαρμογή των παραπάνω ορίων οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να συμπεριλαμβάνουν και το ποσό που αντιστοιχεί σε τυχόν δικαιώματα προαίρεσης που προτίθενται να συμπεριλάβουν στη σύμβαση ανεξαρτήτως αν τα ασκήσουν. Στα παραπάνω ποσά δεν συμπεριλαμβάνεται ο Φ.Π.Α. και για τα δημόσια έργα συμπεριλαμβάνονται τα απρόβλεπτα και η αναθεώρηση. •Oδηγία 2004/18/ΕΚ.Περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.∆. 60/2007-ΦΕΚ 64 Α/16-3-2007):Προκειμένου για φορείς πλην των κεντρικών κυβερνητικών αρχών η ανωτέρω οδηγία εφαρμόζεται για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά το συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση ή ανώτερη με το ποσό των 200.000 €.. Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 130.000 €. Για δημόσιες συμβάσεις έργων (συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων παραχώρησης δημοσίων έργων) το χρηματικό όριο είναι 5.000.000 €. Το ανωτέρω όριο ισχύει και για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές. Επισημαίνεται ότι για την εφαρμογή των παραπάνω ορίων οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να συμπεριλαμβάνουν και το ποσό που αντιστοιχεί σε τυχόν δικαιώματα προαίρεσης που προτίθενται να συμπεριλάβουν στην σύμβαση ανεξάρτητα αν ασκήσουν αυτά. Στα παραπάνω ποσά δεν συμπεριλαμβάνεται ο Φ.Π.Α. και ειδικότερα σύμφωνα με την Δ11δ/o/15/121/2009 εγκύκλιο του υπουργείου Υποδομών Μεταφορών και Δικτύων/Γ.Γ.∆.Ε. για τα δημόσια έργα συμπεριλαμβάνονται τα απρόβλεπτα και η αναθεώρηση. •Oδηγία 2004/17/ΕΚ περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης συμβάσεων στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των ταχυδρομικών υπηρεσιών (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.∆. 59/2007 - ΦΕΚ 63 Α/16-3-2007): Η ανωτέρω οδηγία εφαρμόζεται στις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά το συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση ή ανώτερη με το ποσό των 400.000 €. Για δημόσιες συμβάσεις έργων το χρηματικό όριο των 5.000.000 €.. e-book Eκδοση 16.7.2015 Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις τα οποία εφαρμόζονται από 1-1-2012:Σύμφωνα με τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) αριθ. 1251/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2011 για την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ισχύουν τα ακόλουθα κατώτατα όρια: 38 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr i.137.000 ευρώ, για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που συνάπτονται από τις αναθέτουσες αρχές, οι οποίες είναι κεντρικές κυβερνητικές αρχές του Παραρτήματος IV του π.δ/τος 60/2007. Προκειμένου για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που συνάπτονται από τις αναθέτουσες αρχές, οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας, το εν λόγω κατώτατο όριο ισχύει μόνο για τα οριζόμενα στο Παράρτημα V του Π. Δ/τος 60/2007 προϊόντα. ii.211.000 ευρώ, προκειμένου για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών που συνάπτονται είτε (α) από αναθέτουσες αρχές άλλες από εκείνες που αναφέρονται στο Παράρτημα IV του π.δ/τος 60/2007 είτε (β) από τις αναθέτουσες αρχές που αναφέρονται στο Παράρτημα IV του ίδιου π.δ/τος και οι οποίες δραστηριοποιούνται στον τομέα της άμυνας, όταν οι συμβάσεις αφορούν προϊόντα τα οποία δεν καλύπτει το Παράρτημα V. Τα ποσά των κατωτάτων ορίων των δημοσίων συμβάσεων προμηθειών επανεξετάζονται από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή ανά διετία και αναθεωρούνται εάν χρειασθεί σύμφωνα με τη διαδικασία του άρθρου 77 παρ. 2 της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ. Η δημοσίευση της προκήρυξης στον ελληνικό τύπο δεν γίνεται πριν από την ημερομηνία αποστολής της στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία πρέπει να αναφέρει και την ημερομηνία αυτή και δεν μπορεί να περιέχει πληροφορίες διάφορες από τις δημοσιευμένες στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων.53 51ΕΣ/Ζ ΚΛΙΜ/79/2009.Παρόλο, όμως, που η σύναψη της υπό κρίση σύμβασης δεν υπάγεται στο πεδίο εφαρμογής του π.δ/τος 60/2007, η ….., ως αναθέτουσα αρχή, είναι υποχρεωμένη, σύμφωνα με τη νομολογία του Δ.Ε.Κ., κατά τη σύναψή της, να σεβασθεί, σε κάθε περίπτωση, τις γενικές αρχές του κοινοτικού δικαίου που απορρέουν από την Συνθήκη περί ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητας και, ειδικότερα, τις αρχές τη διαφάνειας, της ίσης μεταχείρισης και απαγόρευσης των διακρίσεων, της προστασίας του ελεύθερου και υγιούς ανταγωνισμού. (Βλ. Δ.Ε.Κ. απόφαση της 7.12.2000, C-324/98, διάταξη της 30.5.2002, C-358/00, απόφαση της 23.1.2003, C-57/01, απόφαση της 13.10.2005, C-458/03). 52ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/53/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας με ανοικτό διαγωνισμό και κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά, καθόσον α) στο δημοσιευθέν στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης κείμενο της διακήρυξης (πρώτη δημοσίευση) αναφέρεται εσφαλμένα, ως προς το είδος της σύμβασης, που αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της διακήρυξης, ότι πρόκειται για χρηματοδοτική μίσθωση, μολονότι η διακήρυξη στην αρχική της μορφή δεν αφορούσε τέτοια σύμβαση, ούτε γινόταν μνεία στην περίληψη που δημοσιεύθηκε στον ελληνικό τύπο και β) οι συντελεσθείσες με αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα Εμπορίου του Υπουργείου Ανάπτυξης τροποποιήσεις των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών της διακήρυξης, αναφέρονταν στις εγχώριες δημοσιεύσεις, ενώ αντίθετα δεν αναφέρονταν στις ανακοινώσεις που δημοσιεύθηκαν στο Συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Με την 2016/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την ως άνω Πράξη και έκρινε ότι από νεότερα στοιχεία προέκυψε ότι οι συντελεσθείσες τροποποιήσεις των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών της ελεγχόμενης διακήρυξης έτυχαν των απαιτούμενων δημοσιεύσεων, μεταξύ των οποίων και το είδος της σύμβασης και ως εκ τούτου δεν υφίσταται ουσιώδης νομική πλημμέλεια. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 53ΕλΣυν/Τμ.6/2016/2010.Οι 39 φορείς που διενεργούν δημόσιους διαγωνισμούς προμηθειών οφείλουν να τηρούν όλους τους προβλεπόμενους από το νόμο κανόνες δημοσιότητας και ειδικότερα υποχρεούνται, πλην άλλων, να δημοσιεύουν περίληψη των ουσιωδών στοιχείων των διακηρύξεων των διαγωνισμών στον ελληνικό τύπο και επίσης να αποστέλλουν περίληψη των διακηρύξεων στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων. Η περίληψη αυτή δεν επιτρέπεται να περιέχει πληροφορίες διάφορες από τις δημοσιευόμενες στον ελληνικό τύπο, μεταξύ δε των πληροφοριών που πρέπει να περιλαμβάνονται στις οικείες διακηρύξεις είναι και η «φύση των ζητουμένων προϊόντων, με αναφορά αν η υποβολή προσφορών ζητείται για την αγορά, χρηματοδοτική μίσθωση, μίσθωση ή μίσθωση – πώληση ή για συνδυασμό αυτών» (βλ. Παράρτημα ΙV του π.δ. 370/1995 και ήδη Παράρτημα VΙΙ Α του π.δ.60/2007). Άλλωστε, σε περίπτωση μετάθεσης της ημερομηνίας διενέργειας δημόσιου διαγωνισμού προμήθειας με τροποποιήσεις των όρων της διακήρυξης, κατόπιν σχετικής απόφασης του αρμόδιου οργάνου της αναθέτουσας αρχής, η νέα ημερομηνία διεξαγωγής του διαγωνισμού, καθώς και το γεγονός ότι έλαβαν χώρα οι ως άνω τροποποιήσεις απαιτείται να γνωστοποιείται ευρέως με σχετική ανακοίνωση, για την οποία πρέπει να τηρούνται όλες οι διατυπώσεις δημοσιότητας που προβλέπονται και για τις διακηρύξεις των διαγωνισμών. Τούτο αποσκοπεί στην ανάπτυξη ανταγωνισμού με την επίτευξη της ευρύτερης δυνατής συμμετοχής στο διαγωνισμό, στη διασφάλιση της διαφάνειας των διαδικασιών και της ίσης μεταχείρισης των ενδιαφερομένων να υποβάλουν υποψηφιότητα. Η αναθέτουσα δε αρχή οφείλει να ενημερώσει την Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης αφενός για τη νέα ημερομηνία διεξαγωγής του διαγωνισμού, αφετέρου για τις τροποποιήσεις ή συμπληρώσεις όρων της διακήρυξης, προκειμένου οι διαφοροποιήσεις αυτές σε σχέση με το αρχικό κείμενο της διακήρυξης να τύχουν της απαιτούμενης από τις κείμενες διατάξεις δημοσιότητας (VI Τμ. Ελ.Συν. 1860/2009, 1725/2009, 17/2009, 50/2008, 19/2007). ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Τα παραπάνω ισχύουν και σε κάθε περίπτωση που απαιτείται δημοσίευση ανακοίνωσης, σχετικά με διαγωνισμό που έχει προκηρυχθεί. 3.Οι φορείς, μετά την υπογραφή μιας σύμβασης, αποστέλλουν στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων εντός σαράντα οκτώ (48) ημερών σχετική ανακοίνωση, εφόσον για τη σύμβαση αυτή έχει προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης στην Ε.Ε. Είναι δυνατόν, όμως, να μην δημοσιευθούν ορισμένες πληροφορίες σχετικές με τη σύμβαση, όταν η ανακοίνωσή τους ενδέχεται να εμποδίσει την εφαρμογή νόμων, να είναι αντίθετη προς το δημόσιο συμφέρον, να βλάψει θεμιτά εμπορικά συμφέροντα δημόσιων ή ιδιωτικών επιχειρήσεων ή τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των προμηθευτών. 4.Τα έξοδα δημοσίευσης των ανακοινώσεων στον ελληνικό τύπο βαρύνουν τους φορείς που εκτελούν προμήθειες, στη δε Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, την Ευρωπαϊκή Ένωση.54 55 56 5.Οι παραπάνω ανακοινώσεις περιλαμβάνουν τα στοιχεία των υποδειγμάτων του Παραρτήματος του παρόντος. 4.1.Η δημοσιότητα κατά το εθνικό δίκαιο -Νέες διατάξεις για την ενίσχυση της διαφάνειας Οι προκηρύξεις δημοσιεύσεων στον εθνικό τύπο πρέπει υποχρεωτικά να αναγράφουν την ημερομηνία αποστολής στην ευρωπαική ένωση και δεν επιτρέπεται να δημοσιεύονται πριν την δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα (της ευρωπαικής ένωσης).Μετά την ισχύ του ν.3548/2007, μεταβλήθηκε το καθεστώς των δημοσιεύσων στον εθνικό τύπο. 54Ν.3548/2007 …«Άρθρο 4.Αμοιβή για την καταχώριση δημοσιεύσεων 1. Οι δημοσιεύσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 1 αποστέλλονται από τους φορείς ή τις επιχειρήσεις ή τους οργανισμούς προς καταχώριση στις ημερήσιες και εβδομαδιαίες νομαρχιακές και τοπικές εφημερίδες απευθείας. Η χρησιμοποίηση διαφημιστικών γραφείων ή άλλων ενδιαμέσων απαγορεύεται. 2.Όλες οι ανωτέρω δημοσιεύσεις καταχωρίζονται με αμοιβή, η οποία καθορίζεται εκάστοτε κατά διατίμηση χιλιοστομέτρου με κοινή απόφαση του Υπουργού στον οποίο ανατίθενται εκάστοτε οι αρμοδιότητες Υπουργού Τύπου και Μ.Μ.Ε. και του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται: α) η επιτρεπόμενη έκταση τίτλων, υπότιτλων και του τίτλου του φορέα ή της επιχείρησης ή του οργανισμού που εξέδωσε το υπό δημοσίευση κείμενο και β) το επιτρεπόμενο μέγεθος των τυπογραφικών στοιχείων. 3. «Οι δαπάνες δημοσίευσης της διακήρυξης, τα κηρύκεια και τα λοιπά έξοδα της δημοπρασίας, αρχικής και επαναληπτικής, θα καταβάλλονται σε κάθε περίπτωση από τον εργολάβο ή τον προμηθευτή που ανακηρύχθηκε ανάδοχος με τη διαδικασία, με την προσκόμιση των νόμιμων παραστατικών. Οι εκκρεμείς κατά τη δημοσίευση του παρόντος διακηρύξεις δημοπρασιών συνεχίζουν και ολοκληρώνονται με το προγενέστερο νομικό καθεστώς.» Προσθήκη της ανωτέρω παραγράφου 3 ,με το άρθρο 46 του N.3801/2009 -ΦΕΚ A 163/4.9.2009 άρθρο 46 του Ν. 3801/2009, το οποίο αναφέρεται στους φορείς του Δημοσίου, του ευρύτερου δημόσιου τομέα και τους ΟΤΑ και τις διακηρύξεις αυτών που αφορούν έργα, προμήθειες και υπηρεσίες, δεν γίνεται διάκριση μεταξύ δημοσιεύσεων οι οποίες προβλέπονται ή διέπονται πλέον, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, από το Ν. 3548/2007, και ενδεχόμενων περαιτέρω δημοσιεύσεων, απαιτουμένων από άλλα νομοθετήματα. Από τα παραπάνω σε συνδυασμό με την χρησιμοποίηση στην ίδια διάταξη των όρων «καταβάλλονται σε κάθε περίπτωση από τον εργολάβο ή τον προμηθευτή που ανακηρύχθηκε ανάδοχος», συνάγεται ότι με το άρθρο 46 του Ν. 3801/2009 ρυθμίστηκε ενιαίως ο τρόπος καταβολής των προαναφερομένων εξόδων, τόσο από την άποψη των φορέων, όσο και από την' άποψη του αντικειμένου των διαγωνισμών, αλλά και των εν γένει απαιτουμένων δημοσιεύσεων.» 56ΥΠΕΣ/27754/2010.Αποδοχή της αρ.204/2010 γνωμοδότησης του Δ' Τμήματος του Ν.Σ.Κ .Η ρύθμιση του άρθρου 46 του Ν. 3801/2009 (ΦΕΚ 163 Α') με την οποία προστέθηκε παρ. 3 στο άρθρο 4 του Ν. 3548/2007 (ΦΕΚ 68 Α'), αφορά το σύνολο των προβλεπομένων υποχρεωτικών δημοσιεύσεων διαγωνισμού προμήθειας ΟΤΑ Α' βαθμού και λοιπών φορέων που διέπονται από τις διατάξεις της ΥΑ 11389/1993 (ΕΚΠΟΤΑ) και όχι μόνο στις δημοσιεύσεις που προβλέπονται στις διατάξεις του Ν. 3548/2007. e-book Eκδοση 16.7.2015 55ΝΣΚ/204/2010.«Στο 40 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στον νόμο αυτό όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει προβλέπονται τα εξής: Ν.3548/16.3.2007 -ΦΕΚ A 68/20.3.200757. Καταχώρηση δημοσιεύσεων των φορέων του Δημοσίου στο νομαρχιακό58 και τοπικό Τύπο59 και άλλες διατάξεις . «Άρθρο 3. Κατανομή καταχωρίσεων Α. Νομαρχιακές εφημερίδες 1. α) Οι περιλήψεις των διακηρύξεων και προκηρύξεων του εδαφίου α΄ της παραγράφου 3 του άρθρου 160 καταχωρίζονται υποχρεωτικά, με κριτήριο την προβλεπόμενη από τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 13 του ν.2328/1995 (ΦΕΚ 159 Α΄) ίση κατανομή, με την αμοιβή που καθορίζεται στην παράγραφο 2 του άρθρου 4 του παρόντος νόμου, από τον αρμόδιο φορέα για λογαριασμό του οποίου δημοσιεύεται η προκήρυξη ή η διακήρυξη σε τουλάχιστον δύο ημερήσιες και μία εβδομαδιαία νομαρχιακές εφημερίδες, οι οποίες περιλαμβάνονται στην απόφαση του άρθρου 2 και οι οποίες έχουν την έδρα τους στο νομό, που θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης. β) Σε νομούς στους οποίους δεν εκδίδεται ημερήσια εφημερίδα, αρκεί η δημοσίευση σε δύο τουλάχιστον εβδομαδιαίες εφημερίδες του νομού στον οποίο θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης, εφόσον υπάρχουν. γ) Αν οι νομοί στους οποίους θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης, είναι περισσότεροι από έναν, η δημοσίευση της διακήρυξης ή της προκήρυξης γίνεται σε τουλάχιστον μία ημερήσια νομαρχιακή εφημερίδα κάθε νομού και μία εβδομαδιαία νομαρχιακή εφημερίδα από εκείνες που έχουν την έδρα τους σε έναν από τους νομούς στους οποίους θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση του έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης. δ) Σε νομούς η περιφέρεια των οποίων περιλαμβάνει μόνο νησιά, οι κατά τα ανωτέρω δημοσιεύσεις πρέπει να καταχωρίζονται σε τουλάχιστον δύο ημερήσιες και μία εβδομαδιαία νομαρχιακές εφημερίδες που έχουν την έδρα τους σε δύο τουλάχιστον νησιά. 2…3. Η υποχρέωση των φορέων της παρ. 3 του άρθρου 1 για τις δημοσιεύσεις των προηγούμενων παραγράφων είναι ανεξάρτητη από την υποχρέωση δημοσιεύσεων, η οποία προβλέπεται από άλλες διατάξεις. Οι δημοσιεύσεις του νόμου αυτού διενεργούνται επιπλέον αυτών. Αν οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ρητά ότι η δημοσίευση γίνεται και σε εφημερίδες του νομαρχιακού και τοπικού Τύπου, όπως τροποποιήθηκαν με τον παρόντα νόμο, η δημοσίευση διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Β. Τοπικές εφημερίδες .1. α) Οι περιλήψεις των προκηρύξεων και διακηρύξεων του εδαφ. α΄ της παρ. 3 του άρθρου 1 καταχωρίζονται υποχρεωτικά, με κριτήριο την προβλεπόμενη από τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 13 του ν. 2328/1995 ίση κατανομή, με την αμοιβή που καθορίζεται στην παρ. 2 του άρθρου 4 του παρόντος νόμου, από τον αρμόδιο φορέα, για λογαριασμό του οποίου δημοσιεύεται η προκήρυξη ή η διακήρυξη, σε τουλάχιστον μία ημερήσια και μία εβδομαδιαία τοπικές εφημερίδες, οι οποίες περιλαμβάνονται στην απόφαση του άρθρου 2 και οι οποίες έχουν την έδρα τους σε δήμο ή κοινότητα εντός των Νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης, στους οποίους θα λάβει 41 57 Όπως τροποποιήθηκε με τους ν.3640/2008, 3688/2008, 3752/2009 και 3801/2009. 58 όταν η αναθέτουσα αρχή εδρεύει εκτός των νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης 59 όταν η αναθέτουσα αρχή εδρεύει στους δύο ως άνω νομούς 60Ν.3548/2007-ΦΕΚ/A/68/20.3.2007 …3.Στις διατάξεις του νόμου αυτού υπάγονται οι ακόλουθες δημοσιεύσεις των φορέων του, κατά την παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 1256/1982 (ΦΕΚ 65 Α΄), Δημοσίου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως εκάστοτε ισχύει, σε νομαρχιακές και τοπικές εφημερίδες. Ειδικότερα, στις ανωτέρω δημοσιεύσεις υπάγονται: α) οι διακηρύξεις δημοπρασιών και προκηρύξεις διαγωνισμών των ως άνω φορέων, εξαιρουμένων των διαγωνισμών προσλήψεων προσωπικού, ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση του έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης. "β) Σε δήμους ή κοινότητες, εντός των Νομών Αττικής και Θεσσαλονίκης, που δεν εκδίδεται ημερήσια εφημερίδα, αρκεί η δημοσίευση σε δύο τουλάχιστον εβδομαδιαίες εφημερίδες του δήμου ή της κοινότητας που εδρεύει ο φορέας. Σε περίπτωση που δεν εκδίδεται ημερήσια ή εβδομαδιαία εφημερίδα στο δήμο ή την κοινότητα που εδρεύει ο φορέας, αρκεί η δημοσίευση σε μία ημερήσια και μία εβδομαδιαία εφημερίδα της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης. Στην περίπτωση που δεν εκδίδεται ημερήσια εφημερίδα στην οικεία Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, η δημοσίευση γίνεται σε δύο τουλάχιστον εβδομαδιαίες εφημερίδες της οικείας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης." «εφόσον υπάρχουν». γ) Αν οι δήμοι ή οι κοινότητες στους οποίους θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης, είναι περισσότεροι από έναν, η δημοσίευση της διακήρυξης ή της προκήρυξης γίνεται σε τουλάχιστον μία ημερήσια τοπική εφημερίδα κάθε δήμου ή κοινότητας και μία εβδομαδιαία τοπική εφημερίδα, από εκείνες που έχουν την έδρα τους σε έναν από τους δήμους ή κοινότητες στους οποίους θα λάβει χώρα η υπηρεσία ή η μελέτη, η προμήθεια αγαθών ή η εκτέλεση έργου, σύμφωνα με το αντικείμενο της διακήρυξης ή της προκήρυξης. 2.α) Στην περίπτωση που η αρμοδιότητα της επιχείρησης ή του οργανισμού εκτείνεται και στους Νομούς Αττικής ή Θεσσαλονίκης ή μόνο στους Νομούς αυτούς, οι ισολογισμοί του εδαφ. β΄ της παρ. 3 του άρθρου 1 καταχωρίζονται υποχρεωτικά, με κριτήριο την προβλεπόμενη από τη διάταξη της παρ. 4 του άρθρου 13 του ν.2328/1995 ίση κατανομή, με την αμοιβή που καθορίζεται στην παρ. 2 του άρθρου 4, από τον αρμόδιο φορέα για λογαριασμό του οποίου δημοσιεύεται ο ισολογισμός, σε τουλάχιστον μία ημερήσια τοπική εφημερίδα και σε δύο εβδομαδιαίες τοπικές εφημερίδες της διοικητικής περιφέρειας της αρμοδιότητας του οργανισμού ή της επιχείρησης, οι οποίες περιλαμβάνονται στην απόφαση του άρθρου 2. β) Στην περίπτωση που δεν εκδίδεται ημερήσια τοπική εφημερίδα, αρκεί η δημοσίευση σε τουλάχιστον δύο εβδομαδιαίες τοπικές εφημερίδες του Νομού Αττικής ή Θεσσαλονίκης, εφόσον υπάρχουν. 3. Η υποχρέωση των φορέων της παρ. 3 του άρθρου 1 για τις δημοσιεύσεις των προηγούμενων παραγράφων είναι ανεξάρτητη από την υποχρέωση δημοσιεύσεων, η οποία προβλέπεται από άλλες διατάξεις. Οι δημοσιεύσεις του νόμου αυτού διενεργούνται επιπλέον αυτών. Αν οι διατάξεις αυτές προβλέπουν ρητά ότι η δημοσίευση γίνεται και σε εφημερίδες του νομαρχιακού και τοπικού Τύπου, όπως τροποποιήθηκαν με τον παρόντα νόμο, η δημοσίευση διενεργείται σύμφωνα με τις διατάξεις του παρόντος νόμου.» Συνεπώς στους διαγωνισμούς για την ανάθεση συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών του , η περίληψη πρέπει να δημοσιεύεται : α) στην Εφημερίδα των Ευρωπαικών Κοινοτήτων (για προμήθειες που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών). Επιπλέον απιτούνται και οι δημοσιεύσεις που επιβλήθηκαν από τις διατάξεις του ν. 3548/200761,που ήδη προαναφέρθηκαν καθώς και δημοσίευση στο ΦΕΚ σύμφωνα με τις διατάξεις του ν.3469/2006.62 .Τροποποίηση και συμπλήρωση της υπ' αριθμ. 12179/2.7.2014 υπουργικής απόφασης (ΦΕΚ Β' 1893/11.7.2014) «Καθορισμός ημερήσιων και εβδομαδιαίων νομαρχιακών και τοπικών εφημερίδων που έχουν τη δυνατότητα καταχώρησης δημοσιεύσεων των φορέων του Δημοσίου. 12179/2014 .Καθορισμός ημερήσιων και εβδομαδιαίων νομαρχιακών και τοπικών εφημερίδων που έχουν τη δυνατότητα καταχώρισης δημοσιεύσεων των φορέων του Δημοσίου.ΥΑ 9814/2013 .Καθορισμός ημερήσιων και εβδομαδιαίων νομαρχιακών και τοπικών εφημερίδων που έχουν τη δυνατότητα καταχώρησης δημοσιεύσεων των φορέων του Δημοσίου.(Διορθ.σφαλμ. Στο ΦΕΚ 1393 Β/6-6-2013) (Τροποποιήθηκε από την Αριθμ. 9814/2013 (ΦΕΚ – 1222 Β/20-5-2013-Διορθ.σφαλμ. Στο ΦΕΚ 1393 Β/6-6-13) 6114815/2014 e-book Eκδοση 16.7.2015 β) σε δύο τουλάχιστον ημερήσιες οικονομικές εφημερίδες ευρείας κυκλοφορίας 42 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr γ)Για όλες τις πράξεις που εκδιδονται στα πλάισια των διαδικασιών ανάθεσης σύμβασης (ανεξαρτήτως ποσού), μετά την ισχύ των διατάξεων του Ν.3861/2010 -ΦΕΚ 112/A/ 13.7.2010 «Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο «Πρόγραμμα Διαύγεια» και άλλες διατάξεις.»63, θα πρέπει να αναρτώνται στο διαδίκτυο,σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 4 εδάφιο 16 του ανωτέρω νόμου οι « περιλήψεις διακηρύξεων, αποφάσεις και πράξεις κατακύρωσης και ανάθεσης δημόσιων συμβάσεων έργων, προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών του Δημοσίου, των Ν.Π.Δ.Δ., φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα και φορέων των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου και δευτέρου βαθμού,» Σύμφωνα με την ανωτέρω διάταξη ( άρθρο 10 του νόμου ) : α) Σε ό,τι αφορά πράξεις του Πρωθυπουργού, του Υπουργικού Συμβουλίου και των συλλογικών κυβερνητικών οργάνων, των Υπουργών, Αναπληρωτών Υπουργών, Υφυπουργών, Γενικών και Ειδικών Γραμματέων Υπουργείων και Περιφερειών, Ειδικών Γραμματέων Υπουργείων και των οργάνων, στα οποία τα ως άνω όργανα έχουν χορηγήσει εξουσιοδότηση υπογραφής ή μεταβιβάσει αρμοδιότητα, από την 1η Οκτωβρίου 2010. β) Σε ό,τι αφορά πράξεις των οργάνων διοίκησης των Ν.Π.Δ.Δ., των οργάνων διοίκησης των φορέων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, των ανεξάρτητων και ρυθμιστικών αρχών και του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους από την 1η Νοεμβρίου 2010. γ) Σε ό,τι αφορά αποφάσεις και πράξεις των φορέων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρώτου και δεύτερου βαθμού από την 15η Μαρτίου 2011. ΦΕΚ/131/Α/28.6.2006.Εθνικό Τυπογραφείο, Εφημερίς της Κυβερνήσεως και λοιπές διατάξεις ….«Αρθρο 5Δημοσιευτέα Υλη.Παρ.2. ιθ) οι περιλήψεις διακηρύξεων δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών του Δημοσίου και του ευρύτερου δημόσιου τομέα που διενεργούν αναθέτουσες αρχές κατά την κείμενη νομοθεσία,» Δημοσιεύονται επίσης οι πράξεις καθορισμού αποφαινομένων και γνωμοδοτούντων οργάνων καθώς και οι αποφάσεις συγκρότησης της επιτροπής διαγωνισμού. Αντίθετα δεν δημοσιεύεται οι αποφάσεις συγκρότησης των τεχνικών συμβουλίων.…Άρθρο 13. Κυκλοφορία της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως» 1. Τα Φ.Ε.Κ. κυκλοφορούν την ίδια ημέρα με την ημερομηνία έκδοσης την οποία φέρουν. 2. Όταν δεν είναι δυνατή η κυκλοφορία φύλλου της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως» την ημέρα την οποία φέρει ως ημερομηνία έκδοσης, κάθε ενδιαφερόμενος δικαιούται να ζητεί από το Εθνικό Τυπογραφείο κυρωμένο φωτοαντίγραφο του θεωρημένου και εγκεκριμένου δοκιμίου. Η επικύρωση του φωτοαντιγράφου γίνεται από εξουσιοδοτημένους για το λόγο αυτόν υπαλλήλους του Εθνικού Τυπογραφείου, οι οποίοι σημειώνουν και την ημερομηνία παραλαβής επί του επικυρωμένου φωτοαντιγράφου. 3. Το φύλλο της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως» θεωρείται ότι κυκλοφόρησε την ημέρα που φέρει ως ημερομηνία έκδοσης. Για τον καθορισμό των προθεσμιών οι οποίες τάσσονται από την κείμενη νομοθεσία για την άσκηση δικαιώματος, κρίσιμη ημερομηνία θεωρείται η ημερομηνία της πραγματικής κυκλοφορίας του φύλλου της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως», εκτός αν ο ενδιαφερόμενος έχει λάβει επικυρωμένο φωτοαντίγραφο του θεωρημένου και εγκεκριμένου δοκιμίου, σύμφωνα με την προηγούμενη παράγραφο. Ως πραγματική κυκλοφορία νοείται η πραγματική δυνατότητα διάθεσης του οικείου Φ.Ε.Κ. στο κοινό. Η ημερομηνία πραγματικής κυκλοφορίας βεβαιώνεται από τον Ειδικό Γραμματέα του Εθνικού Τυπογραφείου. 4. Έννομες συνέπειες παράγονται μόνο από τη δημοσίευση των φύλλων της «Εφημερίδος της Κυβερνήσεως» σε έντυπη μορφή, με την επιφύλαξη της παρ. 8 του άρθρου 15 του νόμου αυτού.» 62N.3469/2006 A. Εφαρμογή των νέων διατάξεων του N. 3861/2010 για το πρόγραμμα «Διαύγεια» όπως τροποποιήθηκε από το Ν. 4210/2013 B. Προετοιμασία των Φορέων στο νέο Πληροφοριακό Σύστημα του προγράμματος «Διαύγεια»(ΑΔΑ: ΒΙΥΚΧ-3ΦΔ) e-book Eκδοση 16.7.2015 4 63ΥΑΠ/Φ..40/3404/2014 43 ΔΙΣΚΠΟ/16752/2010.Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων στο διαδίκτυο "Πρόγραμμα Διαύγεια» ΥΠΕΣ/20868/2010 Συμπληρωματική εγκύκλιος για την ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των κυβερνητικών, διοικητικών και αυτοδιοικητικών οργάνων. ΥΠΕΣ/2016/2011. Ενίσχυση της διαφάνειας με την υποχρεωτική ανάρτηση νόμων και πράξεων των αυτοδιοικητικών οργάνων και των εποπτευόμενων φορέων τους στο διαδίκτυο “Πρόγραμμα Διαύγεια”. Σημ. Α) Οι κατά νόμο δημοσιευτέες στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως ισχύουν από τη δημοσίευση, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά.Β) Οι λοιπές δεν εκτελούνται εάν δεν έχουν λάβει Αριθμό Διαδικτυακής Ανάρτησης (ΑΔΑ) που αποδίδεται με την καταχώρησή τους στους δικτυακούς τόπους του Δι@ύγεια. Τούτο σημαίνει ότι στην περίπτωση αυτή η εκτελεστότητα της συγκεκριμένης πράξης συναρτάται άμεσα με την ανάρτησή της στο Διαδίκτυο, αφού η ανάρτηση ανάγεται σε όρο εκτέλεσης της πράξης.Επισημαίνεται ότι η παράβαση της υποχρέωσης για καταχώρηση και ανάρτηση των νόμων και των αποφάσεων στο Διαδίκτυο συνιστά πειθαρχικό παράπτωμα, σύμφωνα με τις σχετικές διατάξεις του Υ.Κ. και του Κ.Κ.Δ.Κ.Υ.(άρθρο 107, περ. ε΄ και στ΄ του Ν. 3528/2007 και άρθρο 111, περ. ε΄ και στ΄ του Ν.3584/2007 αντίστοιχα). ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 4.2.Οι κανόνες δημοσιότητας κατά το κοινοτικό δ ίκαιο. Οι κανόνες δημοσιότητας εξυπηρετούν τις ακόλουθες αρχές του κοινοτικού δικαίου:α) της έγκαιρης και πλήρους πληροφόρησης β) της ισότητας των ευκαιριών γ) του ανοίγματος των αγορών και της εξασφάλισης της διαφάνειας. Η τελευταία αυτή αρχή ( αρχή της διαφάνειας ) ,συνδέεται στενά με την αρχή της ίσης μεταχείρισης και η σύνδεση αυτή τίθεται στο άρθρο 2 της κοινοτικής οδηγίας 2004/18,όπου προβλέπεται ρητά ότι «οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα χωρίς διακρίσεις και να ενεργούν με διαφάνεια»64 65 Οι κανόνες δημοσιότητας του κοινοτικού δικαίου προβλέπουν τρία στάδια: Α)Η δημοσίευση ενδεικτικής ή προκαταρκτικής προκήρυξης66 Η δημοσίευση ενδεικτικής ή προκαταρκτικής προκήρυξης, όταν πρόκειται για συμβάσεις που υπερβαίνουν το κατώτατο όριο του άρθρου 7 της οδηγίας 2004/18 είναι υποχρεωτική (μετά από την έκδοση σχετικής απόφασης του ΔΕΚ επί της υποθέσεως C-225/9867, Επιτροπή κατά Γαλλίας) μόνο ΕλΣυν/Τμ.VI/117/2008 .Η αναθέτουσα Αρχή υποχρεούται να προσδιορίζει ένα χρονικό όριο για την υποβολή των προσφορών, ώστε όλοι οι προσφέροντες να διαθέτουν το ίδιο χρονικό διάστημα μετά τη δημοσίευση της προκηρύξεως του διαγωνισμού προς προετοιμασία των προσφορών τους, καθώς και την ημερομηνία, την ώρα και τον τόπο της αποσφραγίσεώς τους, προς μείζονα διασφάλιση της διαφάνειας της διαδικασίας, δεδομένου ότι το περιεχόμενο όλων των κατατεθεισών προσφορών αποκαλύπτεται ταυτοχρόνως. Να σημειωθεί ότι, όταν η ίδια ως άνω Αρχή λαμβάνει υπόψη τροποποίηση των αρχικών προσφορών ενός ή ορισμένων μόνον από τους προσφέροντες, αυτοί περιέρχονται σε πλεονεκτική θέση σε σχέση με τους ανταγωνιστές τους, πράγμα το οποίο προσβάλλει την αρχή της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων και θίγει τη διαφάνεια της διαδικασίας (βλ. ΔΕΚ C-87/94 Commission/Belgium Rec. 1996, p. I-2043). Η διαδικασία για την ανάθεση δημοσίων έργων είναι αυστηρά τυπική προκειμένου να διασφαλιστούν μείζονες εγγυήσεις διαφάνειας και ισότητας ευκαιριών για τους συμμετέχοντες. Ως εκ τούτου, οποιαδήποτε τροποποίηση των προσφορών, η οποία επέρχεται μετά τη λήξη του χρόνου κατάθεσης αυτών, θα πρέπει να θεωρηθεί ανεπίτρεπτη, ανεξάρτητα από τον ουσιώδη ή μη χαρακτήρα της, κρίση άλλωστε η οποία λόγω του τεχνικού της χαρακτήρα εκφεύγει των ορίων του παρόντος ελέγχου. 64 65ΔΕΚ/C-16/1998 .Σκ.113 Λαμβανομένου υπόψη του συνόλου των ανωτέρω σκέψεων, διαπιστώνεται ότι, δεδομένου ότι οι γαλλικοί φορείς που ήσαν αρμόδιοι για τη διαδικασία συνάψεως της δημόσιας συμβάσεως στον τομέα της ηλεκτροδοτήσεως, η οποία προκηρύχθηκε στο διαμέρισμα Vendée τον Δεκέμβριο του 1994,προέβησαν στην κατάτμηση του έργου αυτού,παρέλειψαν να δημοσιεύσουν στην ΕΕΕΚ προκήρυξη διαγωνισμού για το σύνολο των δημοσίων συμβάσεων οι οποίες απαρτίζουν το έργο αυτό και των οποίων η αξία υπερβαίνει το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας, αλλά περιορίστηκαν στη δημοσίευση για 6 μόνον από τις συμβάσεις αυτές,παρέλειψαν να ανακοινώσουν όλα τα στοιχεία που προβλέπει το παράρτημα ΧΙΙ της ίδιας οδηγίας όσον αφορά τις 6 προκηρύξεις διαγωνισμού που δημοσιεύθηκαν στην ΕΕΕΚ,παρέλειψαν να ανακοινώσουν στην Επιτροπή τα απαιτούμενα στοιχεία ως προς τη σύναψη του συνόλου των δημοσίων συμβάσεων που απαρτίζουν το έργο αυτό και υπερέβησαν το κατώτατο όριο που προβλέπει το άρθρο 14, παράγραφος 10, δεύτερο εδάφιο, τελευταία περίοδος, της οδηγίας, 66Δ17γ/09/9/ΦΝ 17/2006 .ΕΓΚ.1.ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΗΣ ΚΟΙΝΗΣ ΟΔΗΓΙΑΣ 2004/18/ΕΚ ΓΙΑ ΤΙΣ ΔΗΜΟΣΙΕΣ ΣΥΜΒΑΣΕΙΣ ΕΡΓΩΝ, ΠΡΟΜΗΘΕΙΩΝ ΚΑΙ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ. .1. Σκοπός των κανόνων δημοσιότητας που προβλέπονται στην οδηγία 93/37, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, στους οποίους περιλαμβάνεται η δημοσίευση της προκηρύξεως προκαταρκτικής ενημερώσεως, είναι να ενημερωθούν εγκαίρως όλοι οι δυνάμει προσφέροντες σε κοινοτικό επίπεδο ως προς τα κύρια σημεία μιας συμβάσεως, προκειμένου να μπορέσουν να υποβάλουν την προσφορά τους εμπροθέσμως. Ο σκοπός αυτός υποδηλώνει ότι ο υποχρεωτικός ή όχι χαρακτήρας της προκηρύξεως προκαταρκτικής ενημερώσεως πρέπει να καθορίζεται ανάλογα με τις διατάξεις της εν λόγω οδηγίας σχετικά με τις προθεσμίες παραλαβής των προσφορών που υπέβαλαν οι προσφέροντες. Συναφώς, τα άρθρα 12, παράγραφος 1, και 13, παράγραφος 3, της οδηγίας 93/37, που καθορίζουν, γενικώς, σε 52 ημέρες για τις ανοικτές διαδικασίες και 40 ημέρες για τις κλειστές, αντιστοίχως, τις συνήθεις προθεσμίες παραλαβής των προσφορών, ουδόλως αναφέρονται στην προηγούμενη δημοσίευση προκηρύξεως προκαταρκτικής ενημερώσεως. Αντιθέτως, τα άρθρα 12, παράγραφος 2, και 13, παράγραφος 4, της οδηγίας 93/37, που παρέχουν στις αναθέτουσες αρχές τη δυνατότητα να μειώσουν τις προθεσμίες που προβλέπονται στα άρθρα 12, παράγραφος 1, και 13, παράγραφος 3, συνδέουν ρητώς τη δυνατότητα αυτή με την προηγούμενη δημοσίευση προκηρύξεως προκαταρκτικής ενημερώσεως. Επομένως, η δημοσίευση προκηρύξεως προκαταρκτικής ενημερώσεως είναι υποχρεωτική μόνον εφόσον οι αναθέτουσες αρχές κάνουν χρήση της ευχέρειας που τους παρέχεται να μειώσουν τις προθεσμίες παραλαβής των προσφορών. ( βλ. σκέψεις 35-38 ) e-book Eκδοση 16.7.2015 67ΔΕΚ/C-225/1998 44 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr όταν η αναθέτουσα αρχή σκοπεύει να ασκήσει το δικαίωμά της για μείωση των προθεσμιών δημοσίευσης. Β)Η δημοσίευση περίληψης της διακήρυξης e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Όταν πρόκειται για συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών αποστέλλεται περίληψη για δημοσίευση στην επίσημη εφημερίδα των ευρωπαικών κοινοτήτων 68.Η αποστολή γίνεται είτε ηλεκτρονικά, είτε με ΦΑΞ, είτε με το ταχυδρομείο.Η δημοσίευση εκτός από το συμπλήρωμα της επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαικής Ένωσης,γίνεται και στην τράπεζα δεδομένων TED. Οι προκηρύξεις συντάσσονται σύμφωνα με τα τυποποιημένα υποδείγματα και υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της ιστοσελίδας simap. Η συμπλήρωση όλων των πεδίων είναι υποχρεωπική και δεν είναι νοητή η παραπομπή στη διακήρυξη ή σε νομοθετικές διατάξεις.Οι δημοσιεύσεις αυτές γίνονται με έξοδα της Ευρωπαικής Ένωσης. 45 2. Σύμφωνα με το άρθρο 30, παράγραφος 1, της οδηγίας 93/37, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν τα δημόσια έργα είναι είτε αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή είτε, αν η ανάθεση γίνεται στον υποβάλλοντα την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, διάφορα κριτήρια ανάλογα με το αντικείμενο της οικείας συμβάσεως, όπως η τιμή, η προθεσμία εκτελέσεως, τα έξοδα λειτουργίας, η αποδοτικότητα, η τεχνική αξία. Στην τελευταία αυτή περίπτωση, οι αναθέτουσες αρχές υποχρεούνται να αναφέρουν τα κριτήρια αυτά, είτε στην προκήρυξη είτε στη συγγραφή υποχρεώσεων. Όντως, η διάταξη αυτή δεν στερεί εντελώς από τις αναθέτουσες αρχές τη δυνατότητα να χρησιμοποιήσουν ως κριτήριο έναν όρο που συνδέεται με την καταπολέμηση της ανεργίας, υπό την προϋπόθεση ότι ο όρος αυτός τηρεί όλες τις θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου και, κυρίως, την αρχή της απαγορεύσεως των διακρίσεων, όπως αυτή απορρέει από τις διατάξεις της Συνθήκης σχετικά με το δικαίωμα εγκαταστάσεως και την ελεύθερη παροχή υπηρεσιών. Επιπλέον, ακόμη και αν το κριτήριο αυτό δεν είναι αφεαυτού ασυμβίβαστο προς την οδηγία 93/37, πρέπει κατά την εφαρμογή του να τηρούνται όλοι οι διαδικαστικοί κανόνες της οδηγίας αυτής και ιδίως οι κανόνες δημοσιότητας που περιέχονται σ' αυτήν. Επομένως, ένα κριτήριο αναθέσεως που συνδέεται με την καταπολέμηση της ανεργίας πρέπει να μνημονεύεται ρητώς στην προκήρυξη του διαγωνισμού, ώστε να είναι οι εργολήπτες σε θέση να πληροφορηθούν την ύπαρξη της προϋποθέσεως αυτής. ( βλ. σκέψεις 49-51, 73 ) 3. Παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 22, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/37, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, το κράτος μέλος το οποίο, στην προκήρυξη του διαγωνισμού, περιορίζει σε πέντε τον αριθμό των υποψηφίων που μπορούν να υποβάλουν προσφορές για τις επίμαχες συμβάσεις. Καίτοι είναι αληθές ότι το άρθρο 22, παράγραφος 2, της οδηγίας 93/37 δεν ορίζει ελάχιστο αριθμό υποψηφίων τους οποίους οι αναθέτουσες αρχές υποχρεούνται να προσκαλέσουν όταν δεν επιλέγουν τον καθορισμό ορίου που προβλέπει η διάταξη αυτή, πάντως, ο κοινοτικός νομοθέτης θεώρησε ότι, στο πλαίσιο κλειστής διαδικασίας και όταν οι αναθέτουσες αρχές προβλέπουν ένα όριο, αριθμός υποψηφίων μικρότερος του πέντε δεν αρκεί για την εξασφάλιση συνθηκών πραγματικού ανταγωνισμού. Τούτο πρέπει να ισχύει κατά μείζονα λόγο στις περιπτώσεις κατά τις οποίες οι αναθέτουσες αρχές επιλέγουν να προσκαλέσουν τον ανώτατο αριθμό υποψηφίων. Επομένως, ο αριθμός των επιχειρήσεων που μία αναθέτουσα αρχή σκοπεύει να προσκαλέσει για να υποβάλουν προσφορές στο πλαίσιο κλειστής διαδικασίας δεν μπορεί, σε καμία περίπτωση, να είναι μικρότερος του πέντε. ( βλ. σκέψεις 59-63 ) 4. Παραβαίνει τις υποχρεώσεις που υπέχει από το άρθρο 59 της Συνθήκης (νυν, κατόπιν τροποποιήσεως, άρθρο 49 ΕΚ) καθώς και από την οδηγία 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών συνάψεως συμβάσεων δημοσίων έργων, το κράτος μέλος που, στις προκηρύξεις διαγωνισμών, χρησιμοποιεί, όσον αφορά τη μέθοδο προσδιορισμού των τμημάτων του έργου, παραπομπές στις κατατάξεις εθνικών επαγγελματικών οργανώσεων και, άλλωστε, απαιτεί από τον καταρτίζοντα κατασκευαστικά σχέδια, ως ελάχιστη προϋπόθεση συμμετοχής, δικαιολογητικό εγγραφής στον σύλλογο αρχιτεκτόνων. Πράγματι, στο μέτρο που ο καθορισμός των τμημάτων του έργου με παραπομπή σε κατατάξεις εθνικών επαγγελματικών οργανώσεων μπορεί να έχει αποτρεπτικό αποτέλεσμα για τους μη ημεδαπούς προσφέροντες, συνιστά έμμεση δυσμενή διάκριση και, κατά συνέπεια, περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών υπό την έννοια του άρθρου 59 της Συνθήκης. Εξάλλου, κατ' αρχάς, η απαίτηση δικαιολογητικού εγγραφής του καταρτίζοντος τα κατασκευαστικά σχέδια στον σύλλογο των αρχιτεκτόνων δεν μπορεί παρά να ευνοεί την παροχή των υπηρεσιών από τους ημεδαπούς αρχιτέκτονες, πράγμα το οποίο συνιστά δυσμενή διάκριση έναντι των κοινοτικών αρχιτεκτόνων και, κατά συνέπεια, περιορισμό της ελεύθερης παροχής υπηρεσιών από αυτούς. Άλλωστε, αντίκειται προς την οδηγία 71/305 η απαίτηση ενός κράτους μέλους από προσφέροντα εγκατεστημένο σε άλλο κράτος μέλος να αποδείξει ότι πληροί τα κριτήρια που τάσσονται στα άρθρα 23 έως 26 της οδηγίας αυτής και ανάγονται στα επαγγελματικά του προσόντα με άλλα μέσα, πλην εκείνων που ορίζονται από τις εν λόγω διατάξεις. ( βλ. σκέψεις 82-84, 87-88, 90 ) 68ΕλΣυν/Ε Κλιμ/397/2010. Κατά παράβαση των αρχών του ελεύθερου και ανόθευτου ανταγωνισμού και της πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων δεν δημοσιεύθηκαν στην ίδια Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ενωσης και στον ελληνικό τύπο οι τροποποιηθέντες ουσιώδεις όροι της διακήρυξης αναφορικά με τις δικαιούμενες συμμετοχής κοινοπραξίες εργοληπτικών επιχειρήσεων, λαμβανομένου μάλιστα υπόψη ότι με την ως άνω τροποποίηση διευρύνεται ο αριθμός των εν λόγω κοινοπραξιών, με το ύψος της εγγύησης συμμετοχής και το σύστημα υποβολής προσφοράς. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Γ)Η γνωστοποίηση του αποτελέσματος της διαδικασίας Οι φορείς που συνάπτουν δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υποχρεούνται να αποστέλλουν στο Υπουργείο Ανάπτυξης (Γεν. Γραμματεία Εμπορίου), μέχρι την 31η Ιουλίου κάθε έτους, καταστάσεις με συγκεντρωτικά στατιστικά στοιχεία που αφορούν στις συμβάσεις προμηθειών που εσύναψαν κατά το προηγούμενο έτος. Στη συνέχεια, σύμφωνα πάντα με τις προαναφερόμενες σχετικές διατάξεις, η ΓΓΕ υποχρεούται να αποστείλει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή, μέχρι την 31η Οκτωβρίου κάθε έτους, συγκεντρωτική στατιστική κατάσταση με το σύνολο των συναφθεισών συμβάσεων προμηθειών, από όλους τους φορείς της χώρας. 69 4.3.Κοινοτικό δίκαιο που εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων οι οποίες δεν καλύπτονται ή καλύπτονται εν μέρει από τις οδηγίες γι α τις δημόσιες συμβάσεις 70 71. Σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο που εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων οι οποίες δεν καλύπτονται ή καλύπτονται εν μέρει από τις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις» (βλ. αναλυτικά την ερμηνευτική ανακοίνωση της επιτροπής 2006/C 179/02 και τα ειδικότερα αναφερόμενα για τους κανόνες δημοσιότητας των συμβάσεων αυτών)72, εκδόθηκε το έγγραφο 55715/Α.Πλ.9537/2007 της Ε.Υ. Αρχής Πληρωμής που αφορά την ενδεδειγμένη δημοσιότητα σε διαγωνιστικές διαδικασίες 69ΓΓΕ/Π1-1499/2009.Υποχρέωση υποβολής στατιστικών στοιχείων Δημοσίων Συμβάσεων Προμηθειών, (Οδηγία 2004/18/ΕΚ, Π.Δ. 60/2007).Επισυνάπτονται σχετικοί πίνακες 2-ΚΕΦ.Β. 2.Παρέχονται οδηγίες α)…β) την δημοσιοποίηση προκηρύξεων που δεν υπόκεινται της Οδηγίες 2004/17 και 2004/18 περί δημοσίων συμβάσεων. Β. Με την ευκαιρία της κοινοποίησης της «Ερμηνευτικής Ανακοίνωσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο που εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων οι οποίες δεν καλύπτονται ή καλύπτονται εν μέρει από τις οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις» (2006/C 179/02), εκδόθηκε το έγγραφο 55715/Α.Πλ.9537/17-12-2007 της Ε.Υ. Αρχής Πληρωμής που αφορά την ενδεδειγμένη δημοσιότητα σε διαγωνιστικές διαδικασίες συγχρηματοδοτούμενων έργων με όριο προϋπολογισμού κάτω από το όριο εφαρμογής της Κοινοτικής Οδηγίας, για τις οποίες δεν προβλέπεται δημοσιότητα της διαδικασίας από τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις (όπως λ.χ. στις απευθείας αναθέσεις ή στους πρόχειρους διαγωνισμούς). Κατά το έγγραφο πρέπει να εξασφαλίζεται μια ελάχιστη δημοσιότητα, με την ανάρτηση σχετικής αναγγελίας λ.χ. στην ιστοσελίδα της αναθέτουσας αρχής, ή σε διαδικτυακές πύλες (portal) που φιλοξενούν τέτοιες ανακοινώσεις. Η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που εθνικές διατάξεις προβλέπουν διαδικασία δημοσιότητας, όπως το άρθρο 4 παρ. 5 του π.δ. 609/85 (για τα έργα) ή το άρθρο 10 παρ. 2 στ΄ του ν. 3316/05 (για μελέτες και υπηρεσίες). Επισημαίνεται πάντως ότι πρόβλημα με την επιλεξιμότητα μιας σύμβασης στην οποία δεν υπήρξε δημοσιότητα κατά τα προαναφερθέντα μπορεί να τεθεί μόνο στην περίπτωση που μπορεί να αποδειχθεί από τις υπηρεσίες της Ευρ. Επιτροπής ή τις διαχειριστικές αρχές ότι η συγκεκριμένη σύμβαση παρουσιάζει βέβαιο ενδιαφέρον για οικονομικούς φορείς από άλλες χώρες της Ε.Ε. (όπως ιδίως συμβαίνει στις περιπτώσεις που ο προϋπολογισμός της πλησιάζει το όριο εφαρμογής των Οδηγιών, ή αν το αντικείμενό της είναι αρκετά εξειδικευμένο κ.ο.κ.). Η υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβεί στην ως άνω απόδειξη τίθεται με απολύτως πρόσφατη απόφαση του Δ.Ε.Κ. επί της υποθέσεως C-507/03 (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ιρλανδίας), σύμφωνα με την οποία ο κοινοτικός νομοθέτης εξαιρώντας κάποιες δημόσιες συμβάσεις από την εφαρμογή της Οδηγίας εκκινεί από την υπόθεση ότι οι συμβάσεις για τέτοιες υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν (a priori και δεδομένης της ιδιάζουσας φύσεώς τους) διασυνοριακό ενδιαφέρον ικανό να δικαιολογήσει τη σύναψή τους κατόπιν διαδικασίας διαγωνισμού με τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας στην ΕΕΕΚ (σκέψη 25). Συνεπώς, παρότι κατά την πάγια νομολογία του ΔΕΚ η σύναψη δημοσίων συμβάσεων ανεξαρτήτως προϋπολογισμού εξακολουθεί να υπόκειται στους θεμελιώδεις κανόνες του κοινοτικού δικαίου και, ιδίως, στις αρχές που καθιερώνει η Συνθήκη όσον αφορά το δικαίωμα εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, εναπόκειται στις υπηρεσίες της Επιτροπής να αποδείξουν (σε περίπτωση σχετικής καταγγελίας) ότι η επίμαχη σύμβαση παρουσίαζε, για μια επιχείρηση εγκατεστημένη σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της οικείας αναθέτουσας αρχής, βέβαιο ενδιαφέρον και ότι η επιχείρηση αυτή, καθόσον δεν είχε πρόσβαση στις κατάλληλες πληροφορίες πριν από τη σύναψη της συμβάσεως αυτής, δεν ήταν σε θέση να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη σύμβαση αυτή (σκέψη 32). 71ΥΠΕΣ/876/2011.Αριθμ. Εγκυκλίου : 2. ΘΕΜΑ: θέματα δημοσίων συμβάσεων ΟΤΑ Α' και Β' βαθμού και λοιπών νομικών προσώπων τους που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του Κοινοτικού Δικαίου (Οδηγίες 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ ) ανακοίνωση επιτροπής σχετικά με το κοινοτικό δίκαιο που εφαρμόζεται στην ανάθεση συμβάσεων οι οποίες δεν καλύπτονται ή καλύπτονται εν μέρει από τις οδηγίες για τις «δημόσιες συμβάσεις» 722006/C-179/02.Ερμηνευτική e-book Eκδοση 16.7.2015 70Δ17γ/05/15/2008-ΕΓΚ. 46 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr συγχρηματοδοτούμενων έργων με όριο προϋπολογισμού κάτω από το όριο εφαρμογής της Κοινοτικής Οδηγίας, για τις οποίες δεν προβλέπεται δημοσιότητα της διαδικασίας από τις ισχύουσες εθνικές διατάξεις (όπως λ.χ. στις απευθείας αναθέσεις ή στους πρόχειρους διαγωνισμούς. Κατά το ανωτέρω έγγραφο πρέπει να εξασφαλίζεται μια ελάχιστη δημοσιότητα, με την ανάρτηση σχετικής αναγγελίας λ.χ. στην ιστοσελίδα της αναθέτουσας αρχής, ή σε διαδικτυακές πύλες (portal) που φιλοξενούν τέτοιες ανακοινώσεις. Η υποχρέωση αυτή δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που εθνικές διατάξεις προβλέπουν διαδικασία δημοσιότητας, όπως το άρθρο 4 παρ. 5 του π.δ. 609/85 (για τα έργα) ή το άρθρο 10 παρ. 2 στ΄ του ν. 3316/05 (για μελέτες και υπηρεσίες). Επισημαίνεται πάντως ότι πρόβλημα με την επιλεξιμότητα μιας σύμβασης στην οποία δεν υπήρξε δημοσιότητα κατά τα προαναφερθέντα μπορεί να τεθεί μόνο στην περίπτωση που μπορεί να αποδειχθεί από τις υπηρεσίες της Ευρ. Επιτροπής ή τις διαχειριστικές αρχές ότι η συγκεκριμένη σύμβαση παρουσιάζει βέβαιο ενδιαφέρον για οικονομικούς φορείς από άλλες χώρες της Ε.Ε. (όπως ιδίως συμβαίνει στις περιπτώσεις που ο προϋπολογισμός της πλησιάζει το όριο εφαρμογής των Οδηγιών, ή αν το αντικείμενό της είναι αρκετά εξειδικευμένο κ.ο.κ.). Η υποχρέωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής να προβεί στην ως άνω απόδειξη τίθεται με απολύτως πρόσφατη απόφαση του Δ.Ε.Κ. επί της υποθέσεως C-507/0373 (Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ιρλανδίας), σύμφωνα με την οποία ο κοινοτικός νομοθέτης εξαιρώντας κάποιες δημόσιες συμβάσεις από την εφαρμογή της Οδηγίας εκκινεί από την υπόθεση ότι οι συμβάσεις για τέτοιες υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν (a priori και δεδομένης της ιδιάζουσας φύσεώς τους) διασυνοριακό ενδιαφέρον ικανό να δικαιολογήσει τη σύναψή τους κατόπιν διαδικασίας διαγωνισμού με τήρηση διατυπώσεων δημοσιότητας στην ΕΕΕΚ (σκέψη 25). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 73ΔΕΚ/C-507/2003 47 .1. Όσον αφορά τις υπηρεσίες του παραρτήματος I B της οδηγίας 92/50, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών, και υπό την επιφύλαξη της μεταγενέστερης αξιολογήσεως στην οποία αναφέρεται το άρθρο 43 της οδηγίας αυτής, ο κοινοτικός νομοθέτης εκκινεί από την υπόθεση ότι οι συμβάσεις για τέτοιες υπηρεσίες δεν παρουσιάζουν a priori, δεδομένης της ιδιάζουσας φύσεώς τους, διασυνοριακό ενδιαφέρον ικανό να δικαιολογήσει τη σύναψή τους κατόπιν διαδικασίας διαγωνισμού, η οποία θεωρείται ότι παρέχει σε επιχειρήσεις άλλων κρατών μελών τη δυνατότητα να λάβουν γνώση της προκηρύξεως και να υποβάλουν προσφορά. Για τον λόγο αυτό, η οδηγία 92/50 αρκείται στην επιβολή, ως προς αυτήν την κατηγορία υπηρεσιών, δημοσιότητας ex post. Ωστόσο, η σύναψη δημοσίων συμβάσεων εξακολουθεί να υπόκειται στους θεμελιώδεις κανόνες του κοινοτικού δικαίου και, ιδίως, στις αρχές που καθιερώνει η Συνθήκη όσον αφορά το δικαίωμα εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών. Συνεπώς, το καθεστώς δημοσιότητας που έχει θεσπίσει ο κοινοτικός νομοθέτης για τις συμβάσεις που αφορούν υπηρεσίες του παραρτήματος I B δεν μπορεί να ερμηνεύεται υπό την έννοια ότι εμποδίζει την εφαρμογή των αρχών που απορρέουν από τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ, στην περίπτωση κατά την οποία τέτοιες συμβάσεις παρουσιάζουν παρ’ όλ’ αυτά βέβαιο διασυνοριακό ενδιαφέρον. Έτσι, στο μέτρο κατά το οποίο μια αφορώσα υπηρεσίες του παραρτήματος I B σύμβαση παρουσιάζει τέτοιο ενδιαφέρον, η σύναψη, χωρίς καμία διαφάνεια, της συμβάσεως αυτής με επιχείρηση εγκατεστημένη στο κράτος μέλος της αναθέτουσας αρχής συνιστά διαφορετική μεταχείριση εις βάρος των επιχειρήσεων που πιθανώς ενδιαφέρονται για τη σύμβαση αυτή και είναι εγκατεστημένες σε άλλο κράτος μέλος. Μια τέτοια διαφορετική μεταχείριση η οποία, αποκλείοντας όλες τις επιχειρήσεις που είναι εγκατεστημένες σε άλλο κράτος μέλος, επηρεάζει δυσμενώς κυρίως τις επιχειρήσεις αυτές, αν δεν δικαιολογείται από αντικειμενικές περιστάσεις, συνιστά έμμεση δυσμενή διάκριση λόγω ιθαγενείας, η οποία απαγορεύεται από τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ. (βλ. σκέψεις 25-26, 29-31) 2. Στο πλαίσιο της διαδικασίας λόγω παραβάσεως που κινείται δυνάμει του άρθρου 226 ΕΚ, η Επιτροπή οφείλει να προσκομίζει στο Δικαστήριο όλα τα στοιχεία που είναι αναγκαία για την εκ μέρους του διαπίστωση της παραβάσεως, χωρίς να μπορεί να στηριχθεί σε οποιοδήποτε τεκμήριο. Έτσι, σε ό,τι αφορά παράβαση σχετική με το καθεστώς δημοσιότητας των δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών του παραρτήματος I B της οδηγίας 92/50 για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών, αφής στιγμής η Επιτροπή ισχυρίζεται ότι παραβιάστηκαν τα άρθρα 43 ΕΚ και 49 ΕΚ, εναπόκειται σε αυτή να αποδείξει ότι, μολονότι η επίμαχη σύμβαση συνδεόταν με υπηρεσίες του παραρτήματος I B της εν λόγω οδηγίας, η οικεία σύμβαση παρουσίαζε, για μια επιχείρηση εγκατεστημένη σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της οικείας αναθέτουσας αρχής, βέβαιο ενδιαφέρον και ότι η επιχείρηση αυτή, καθόσον δεν είχε πρόσβαση στις κατάλληλες πληροφορίες πριν από τη σύναψη της συμβάσεως αυτής, δεν ήταν σε θέση να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη σύμβαση αυτή. Η εκ μέρους της Επιτροπής απλή υπόδειξη για την ύπαρξη καταγγελίας που της απευθύνθηκε σε σχέση με την επίμαχη σύμβαση δεν μπορεί να αρκέσει για να αποδείξει ότι η σύμβαση παρουσίαζε βέβαιο διασυνοριακό ενδιαφέρον και να βεβαιώσει, ως εκ τούτου, την ύπαρξη παραβάσεως. (βλ. σκέψεις 32-34) ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Συνεπώς, παρότι κατά την πάγια νομολογία του ΔΕΚ η σύναψη δημοσίων συμβάσεων ανεξαρτήτως προϋπολογισμού εξακολουθεί να υπόκειται στους θεμελιώδεις κανόνες του κοινοτικού δικαίου και, ιδίως, στις αρχές που καθιερώνει η Συνθήκη όσον αφορά το δικαίωμα εγκαταστάσεως και ελεύθερης παροχής υπηρεσιών, εναπόκειται στις υπηρεσίες της Επιτροπής να αποδείξουν (σε περίπτωση σχετικής καταγγελίας) ότι η επίμαχη σύμβαση παρουσίαζε, για μια επιχείρηση εγκατεστημένη σε κράτος μέλος διαφορετικό από εκείνο της οικείας αναθέτουσας αρχής, βέβαιο ενδιαφέρον και ότι η επιχείρηση αυτή, καθόσον δεν είχε πρόσβαση στις κατάλληλες πληροφορίες πριν από τη σύναψη της συμβάσεως αυτής, δεν ήταν σε θέση να εκδηλώσει το ενδιαφέρον της για τη σύμβαση αυτή (σκέψη 32).» 4.4.Αμοιβή για την καταχ ώριση δημοσιεύσεων 74 «Άρθρο 4.Αμοιβή για την καταχώριση δημοσιεύσεων .1. Οι δημοσιεύσεις της παραγράφου 3 του άρθρου 175 αποστέλλονται από τους φορείς ή τις επιχειρήσεις ή τους οργανισμούς προς καταχώριση στις ημερήσιες και εβδομαδιαίες νομαρχιακές και τοπικές εφημερίδες απευθείας. Η χρησιμοποίηση διαφημιστικών γραφείων ή άλλων ενδιαμέσων απαγορεύεται. 2.Όλες οι ανωτέρω δημοσιεύσεις καταχωρίζονται με αμοιβή76, η οποία καθορίζεται εκάστοτε κατά διατίμηση χιλιοστομέτρου με κοινή απόφαση του Υπουργού στον οποίο ανατίθενται εκάστοτε οι αρμοδιότητες Υπουργού Τύπου και Μ.Μ.Ε. και του Υπουργού Οικονομίας και Οικονομικών, που δημοσιεύεται στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως. Με την ίδια απόφαση καθορίζονται: α) η επιτρεπόμενη έκταση τίτλων, υπότιτλων και του τίτλου του φορέα ή της επιχείρησης ή του οργανισμού που εξέδωσε το υπό δημοσίευση κείμενο και β) το επιτρεπόμενο μέγεθος των τυπογραφικών στοιχείων. 3.77«Οι δαπάνες δημοσίευσης της διακήρυξης, τα κηρύκεια και τα λοιπά έξοδα της δημοπρασίας, αρχικής και επαναληπτικής, θα καταβάλλονται σε κάθε περίπτωση από τον εργολάβο78 79 ή τον 74Ν.3548/2007- Άρθρο 4. Αμοιβή για την καταχώριση δημοσιεύσεων 75Ν.3548/2007-Αρθρο 1 παρ.3.(…) «3. Στις διατάξεις του νόμου αυτού υπάγονται οι ακόλουθες δημοσιεύσεις των φορέων του, κατά την παρ. 6 του άρθρου 1 του ν. 1256/1982 (ΦΕΚ 65 Α΄), Δημοσίου και ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως εκάστοτε ισχύει, σε νομαρχιακές και τοπικές εφημερίδες. Ειδικότερα, στις ανωτέρω δημοσιεύσεις υπάγονται: α) οι διακηρύξεις δημοπρασιών και προκηρύξεις διαγωνισμών των ως άνω φορέων, εξαιρουμένων των διαγωνισμών προσλήψεων προσωπικού,» της τιμής των καταχωρουμένων στον τύπο υπηρεσιακών δημοσιευμάτων του Δημοσίου και των Ν.Π.Δ.Δ.» Ισχύει από 1/1/2009. 762/82452/0020/2008.ΦΕΚ/Β/2441.«Καθορισμός 77 Προσθήκη της ανωτέρω παραγράφου 3 ,με το άρθρο 46 του N.3801/2009 -ΦΕΚ A 163/4.9.2009 για την πληρωμή των εξόδων δημοσίευσης των διακηρύξεων διαγωνισμών ανάδειξης αναδόχου δημοσίων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, για όλες τις διαγωνιστικές διαδικασίες ανεξάρτητα από το αντικείμενό τους, είτε δηλαδή αυτές αφορούν σε έργα, είτε σε προμήθειες, είτε σε υπηρεσίες είναι οι ανάδοχοι των σχετικών διαγωνισμών, με την έννοια ότι οι τελευταίοι υποχρεούνται να καταβάλλουν απευθείας στους εκδότες των εφημερίδων την οφειλόμενη αμοιβή δημοσίευσης. 79ΝΣΚ/204/2010 .«Στο άρθρο 46 του Ν. 3801/2009, το οποίο αναφέρεται στους φορείς του Δημοσίου, του ευρύτερου δημόσιου τομέα και τους ΟΤΑ και τις διακηρύξεις αυτών που αφορούν έργα, προμήθειες και υπηρεσίες, δεν γίνεται διάκριση μεταξύ δημοσιεύσεων οι οποίες προβλέπονται ή διέπονται πλέον, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, από το Ν. 3548/2007, και ενδεχόμενων περαιτέρω δημοσιεύσεων, απαιτουμένων από άλλα νομοθετήματα. Από τα παραπάνω σε συνδυασμό με την χρησιμοποίηση στην ίδια διάταξη των όρων «καταβάλλονται σε κάθε περίπτωση από τον εργολάβο ή τον προμηθευτή που ανακηρύχθηκε ανάδοχος», συνάγεται ότι με το άρθρο 46 του Ν. 3801/2009 ρυθμίστηκε ενιαίως ο τρόπος καταβολής των προαναφερομένων εξόδων, τόσο από την άποψη των φορέων, όσο και από την' άποψη του αντικειμένου των διαγωνισμών, αλλά και των εν γένει απαιτουμένων δημοσιεύσεων.» e-book Eκδοση 16.7.2015 78ΕλΣυν/Τμ.4/23/2011.Υπόχρεοι 48 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr προμηθευτή που ανακηρύχθηκε ανάδοχος με τη διαδικασία, με την προσκόμιση των νόμιμων παραστατικών. Οι εκκρεμείς κατά τη δημοσίευση του παρόντος διακηρύξεις δημοπρασιών συνεχίζουν και ολοκληρώνονται με το προγενέστερο νομικό καθεστώς.»80 Αυτονόητο είναι ότι η δαπάνη των δημοσιεύσεων για τους διαγωνισμούς που δεν ολοκληρώνονται βαρύνει τους φορείς. Άρθρο 5 Γλώσσα Τα έγγραφα που απαιτούνται για τη διενέργεια των διαγωνισμών και τη συμμετοχή σε αυτούς, συντάσσονται στην ελληνική γλώσσα. Άρθρο 5α Στάδια διαδικασίας, χρόνος και τρόπος υποβολής στοιχείων Η υποβολή των στοιχείων και δικαιολογητικών για τη συμμετοχή σε διαγωνισμό και μέχρι τη σύναψη της σύμβασης γίνεται σε στάδια81 82, σε χρόνο και με τρόπο, όπως αυτά ορίζονται στις οικείες διατάξεις του παρόντος, οι οποίες συνοπτικά παρατίθενται, ως κατωτέρω: Α. ΚΛΕΙΣΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ 80ΥΠΕΣ/27754/2010.Αποδοχή της αρ.204/2010 γνωμοδότησης του Δ' Τμήματος του Ν.Σ.Κ .Η ρύθμιση του άρθρου 46 του Ν. 3801/2009 (ΦΕΚ 163 Α') με την οποία προστέθηκε παρ. 3 στο άρθρο 4 του Ν. 3548/2007 (ΦΕΚ 68 Α'), αφορά το σύνολο των προβλεπομένων υποχρεωτικών δημοσιεύσεων διαγωνισμού προμήθειας ΟΤΑ Α' βαθμού και λοιπών φορέων που διέπονται από τις διατάξεις της ΥΑ 11389/1993 (ΕΚΠΟΤΑ) και όχι μόνο στις δημοσιεύσεις που προβλέπονται στις διατάξεις του Ν. 3548/2007. N.3614/2007-ΦΕΚ A 267/3.12.2007 (…) Άρθρο 25-Επιτάχυνση της υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων (…)«13. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, μπορεί να προβλέπεται στις προκηρύξεις συγχρηματοδοτούμενων από το ΕΣΠΑ δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, ότι για τα αποτελέσματα του σταδίου του ελέγχου των δικαιολογητικών συμμετοχής και του σταδίου της αξιολόγησης της τεχνικής προσφοράς μπορεί να εκδίδεται μια και μόνο εκτελεστή διοικητική πράξη από το κατά περίπτωση αρμόδιο όργανο. Κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης, μπορεί να προβλέπεται στις προκηρύξεις συγχρηματοδοτούμενων από το ΕΣΠΑ δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, ότι για τα αποτελέσματα του σταδίου της αξιολόγησης της οικονομικής προσφοράς και του σταδίου του ελέγχου των δικαιολογητικών κατακύρωσης του προσωρινού αναδόχου μπορεί να εκδίδεται μια και μόνο εκτελεστή διοικητική πράξη από το κατά περίπτωση αρμόδιο όργανο.» 81 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 82ΕλΣυν/ΣΤ 49 Κλιμ/41/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας με κλειστό διαγωνισμό από Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση, καθόσον α) δεν τηρήθηκε η αυτοτέλεια των δύο διακριτών σταδίων-φάσεων της διαδικασίας του κλειστού διαγωνισμού, κατ' άρθρο 5α του π.δ.118/2007, αφού δεν τηρήθηκε το στάδιο της προεπιλογής των υποψηφίων, οι οποίοι, αφού επιλεγούν, στη συνέχεια καλούνται να υποβάλουν οριστική προσφορά (τεχνική και οικονομική καθώς και τα δικαιολογητικά του άρθρου 5α παρ.2 του π.δ/τος 118/2007), αλλά ο ελεγχόμενος διαγωνισμός ολοκληρώθηκε σε ένα και μόνο στάδιο. Έπιπρόσθετα δεν τηρήθηκε ούτε η εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης, δοθέντος ότι δεν προηγήθηκε αιτιολογημένη απόφαση της αναθέτουσας αρχής για την προσφυγή στην εξαιρετική αυτή διαδικασία αλλά ούτε συντρέχουν και οι περιοριστικά απαιτούμενες από τις διατάξεις των άρθρων 24 του π.δ.60/2007 και 83 του ν.2362/1995 προϋποθέσεις για την προσφυγή σ' αυτήν, β) μη νόμιμα τέθηκαν από τη διακήρυξη ως κριτήρια αξιολόγησης της προσφοράς τα στοιχεία «ικανότητα παραγωγής», β «συστατικές επιστολές πελατών» και «αριθμός όμοιων τηλεσκοπίων σε λειτουργία» και γ) τόσο η συγκρότηση όσο και η σύνθεση της Έπιτροπής Διαγωνισμού, σε όλες τις συνεδριάσεις της ήταν μη νόμιμη, αφού στις αποφάσεις συγκρότησης δεν αναφέρεται η ιδιότητα των μελών της Έπιτροπής και μετείχαν αναπληρωματικά μέλη αντί των τακτικών χωρίς να αποδεικνύεται η νόμιμη πρόσκληση αυτών. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1. Οι υποψήφιοι υποβάλλουν μαζί με την αίτηση συμμετοχής : α. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8 παρ. 2 εδ. α. β. Τα δικαιολογητικά του άρθρου 8 παρ. 2 περ. β και γ. γ. Δήλωση χώρας καταγωγής του προσφερόμενου είδους του άρθρου 18 παρ. 1. 2. Οι προσφέροντες υποβάλλουν, μαζί με την προσφορά, στον κυρίως φάκελο, κατά την διαδικασία των άρθρων 11 και 12 του παρόντος και σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις: α. Τα παρακάτω δικαιολογητικά : i. Εγγύηση συμμετοχής στο διαγωνισμό, κατ’ άρθρο 6 παρ.1 περ. α, σε συνδυασμό με το άρθρο 8 παρ. 4 εδ. α. 83 84 ii. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 6 παρ. 1 περ. β, σε συνδυασμό με το άρθ. 8 παρ. 4 εδ. α. iii. Τα παραστατικά εκπροσώπησης, κατ’ άρθρο 6 παρ.1 περ. γ. iv. Τα δικαιολογητικά του άρθρου 8 παρ. 2 περ. δ, ε και ζ. v. Απόδειξη κατάθεσης ή αποστολής του δείγματος, εφόσον απαιτείται, κατ’ άρθρο 8 παρ. 2. περ. στ, σε συνδυασμό με το άρθρο 11 παρ. 3 και 4. vi. Οποιοδήποτε στοιχείο τυχόν απαιτείται από άλλες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας και ορίζεται από τη διακήρυξη, κατ’ άρθρο 2 παρ. 3. β. Χωριστό σφραγισμένο φάκελο, εντός του οποίου τοποθετείται η τεχνική προσφορά, τα δικαιολογητικά του άρθρου 9 του παρόντος, εφόσον ζητούνται από τη διακήρυξη και δηλώσεις του άρθρου 18 παρ. 2 ή 3, κατά περίπτωση. γ. Χωριστό σφραγισμένο φάκελο, εντός του οποίου τοποθετείται η οικονομική προσφορά. 3. Μετά την αξιολόγηση των προσφορών με βάση το άρθρο 20 του παρόντος, ο προσφέρων, στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, υποβάλλει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 2 εδ. α: Τα έγγραφα και δικαιολογητικά του άρθρου 6 παρ. 2 ή 3, κατά περίπτωση, σε συνδυασμό με το άρθρο 8 παρ. 4 εδ. β. 83ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/60/2010.Σε ανοικτό διαγωνισμό προμήθειας με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, παρέχεται το δικαίωμα στους υποψήφιους προμηθευτές να υποβάλουν προσφορά για ολόκληρη τη ζητούμενη ποσότητα ή για μέρος αυτής. Έπιπλέον, η μη υποβολή από συμμετέχοντα στο διαγωνισμό προμηθευτή, εγγυητικής επιστολής συμμετοχής, οδηγεί σε αποκλεισμό του από τη διαγωνιστική διαδικασία. Κλιμ/14/2010.Προμήθεια υγρών καυσίμων. Μη νόμιμος ο διαγωνισμός που διενεργείται από Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση (Ν.Α) διότι, α) η Ν.Α., κατά το μέρος που ο διαγωνισμός αυτός διεξάγεται για την προμήθεια καυσίμων προς κάλυψη αναγκών νοσηλευτικών ιδρυμάτων και Κέντρων Υγείας που βρίσκονται εντός της εδαφικής περιφέρειάς της, δεν είναι αρμόδια για τη διενέργεια της σχετικής διαδικασίας, καθόσον μετά την ισχύ του ν. 3580/2007 αρμόδια για την ανάθεση των προμηθειών αυτών καθίσταται η Έπιτροπή Προμηθειών Υγείας ή κατόπιν εξουσιοδότησης τα νοσηλευτικά ιδρύματα και β) οι εγγυητικές επιστολές συμμετοχής υποψηφίων στο διαγωνισμό, οι οποίοι ακολούθως αναδείχθηκαν και ανάδοχοι, όριζαν χρόνο ισχύος μικρότερο των εκατόν πενήντα (150) ημερολογιακών ημερών από την επομένη της διενέργειας του διαγωνισμού, κατά παράβαση της διάταξης του άρθρου 25 παρ.4 του π.δ.118/2007 και του σχετικού όρου της διακήρυξης. Με την 662/2010 απόφασή του, το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την προμνησθείσα πράξη μόνο ως προς τη μη νομιμότητα της υποβαλλόμενης εγγυητικής επιστολής συμμετοχής μιας συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας κρίνοντας ότι η κατατεθείσα από αυτήν εγγυητική επιστολή συμμετοχής είχε νομίμως παραταθεί για χρονικό διάστημα μεγαλύτερο των εκατόν πενήντα (150) ημερών από την επομένη της διενέργειας του διαγωνισμού, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 25 παρ.4 του π.δ.118/2007 σε συνδυασμό και με τον οικείο όρο της διακήρυξης. e-book Eκδοση 16.7.2015 84ΕλΣυν/ΣΤ 50 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Β. ΑΝΟΙΚΤΟΙ ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΙ 1.Οι προσφέροντες υποβάλλουν με τη προσφορά στον κυρίως φάκελο, κατά την διαδικασία των άρθρων 11 και 12 του παρόντος και σύμφωνα με τις οικείες διατάξεις: α. Τα παρακάτω δικαιολογητικά: i. Εγγύηση συμμετοχής στο διαγωνισμό, κατ’ άρθρο 6 παρ.1 περ. α. ii. Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 6 παρ. 1 περ. β. iii. Τα παραστατικά εκπροσώπησης, κατ’ άρθρο 6 παρ. 1 περ. γ. iv. Απόδειξη κατάθεσης ή αποστολής του δείγματος, εφόσον απαιτείται, κατ’ άρθρο 8 παρ. 2 περ. στ, σε συνδυασμό με το άρθρο 11 παρ. 3 και 4. v.Υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 8α παρ. 3, εφόσον από τη διακήρυξη απαιτούνται δικαιολογητικά, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 του ίδιου άρθρου, για τον προσφέροντα ή/και για τον κατασκευαστή του τελικού προϊόντος, κατά περίπτωση. vi.Δήλωση χώρας καταγωγής του προσφερόμενου είδους, κατ’ άρθ. 18 παρ. 1. vii. Οποιοδήποτε στοιχείο τυχόν απαιτείται από άλλες διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας και ορίζεται από τη διακήρυξη, κατ’ άρθρο 2 παρ. 2.85 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 85ΕλΣυν/Τμ6/896/2012.Προμήθεια 51 αντιδραστηρίων αιμοδοσίας με συνοδό εξοπλισμό (..) Ο ν. 3310/2005 «Μέτρα για τη διασφάλιση της διαφάνειας και την αποτροπή καταστρατηγήσεων κατά τη διαδικασία σύναψης δημοσίων συμβάσεων» (ΦΕΚ 30 Α΄ ) ορίζει στο άρθρο 8, όπως αυτό τροποποιήθηκε με το άρθρο 8 του ν. 3414/2005 (ΦΕΚ 279 Α΄), ότι «1. Οι μετοχές των ανωνύμων εταιρειών που συμμετέχουν, αυτοτελώς ή σε κοινοπραξία ή ένωση προσώπων ή σε οποιασδήποτε μορφής οντότητα, σε διαγωνιστική διαδικασία ή διαδικασία ανάθεσης (…) προμήθειας αγαθών (…) των νομικών προσώπων του ευρύτερου δημόσιου τομέα, όπως αυτός οριοθετείται με τις διατάξεις του νόμου αυτού, με οικονομικό αντικείμενο ή αντάλλαγμα ανώτερο του ενός εκατομμυρίου (1.000.000,00) ευρώ, είναι υποχρεωτικά ονομαστικές, προκειμένου να καταστεί εφικτός ο έλεγχος της συνδρομής των λόγων αποκλεισμού από τις διαγωνιστικές διαδικασίες ή τις διαδικασίες ανάθεσης, σύμφωνα με τις Οδηγίες περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης (…), συμβάσεων δημοσίων προμηθειών (…), όπως εκάστοτε ισχύουν. Εφόσον μέτοχος είναι άλλη ανώνυμη εταιρεία με ποσοστό συμμετοχής στο μετοχικό κεφάλαιο τουλάχιστον ένα τοις εκατό (1%), οι μετοχές της εταιρείας αυτής είναι υποχρεωτικά ονομαστικές στο σύνολό τους μέχρι φυσικού προσώπου. (…) 4. Οι υποχρεώσεις των παραγράφων 1 έως 3 του άρθρου αυτού αποτελούν προϋποθέσεις για την παραδεκτή συμμετοχή της εταιρείας ή κοινοπραξίας ή ένωσης προσώπων ή οποιασδήποτε άλλης μορφής οντότητας στη σχετική διαδικασία. (…) 6. Με προεδρικό διάταγμα που εκδίδεται ύστερα από πρόταση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης ρυθμίζονται μεταξύ άλλων: α) (…) 7. Μέχρι την έκδοση του Π.Δ. της προηγούμενης παραγράφου παραμένουν σε ισχύ οι διατάξεις του Π.Δ. 82/1996 (ΦΕΚ 66 Α΄), εξαιρουμένων των διατάξεων των άρθρων 1 παρ. 4 και 2 παρ. 1 αυτού, οι οποίες καταργούνται διά του νόμου αυτού (...) ». Εξάλλου, το άρθρο 1 του π.δ/τος 82/1996 «Ονομαστικοποίηση των μετοχών Ελληνικών Ανωνύμων Εταιρειών που μετέχουν στις διαδικασίες ανάληψης έργων ή προμηθειών του Δημοσίου (…) » (ΦΕΚ 66 Α΄) ορίζει, στην παράγραφο 2, ότι «Η υποχρέωση για την ανωτέρω ονομαστικοποίηση των μετοχών (…) θεωρείται ότι εκπληρώθηκε εφόσον η Εταιρεία, κατά την υποβολή της προσφοράς για τη συμμετοχή της στις διαδικασίες ανάληψης έργων ή προμηθειών, εκτός των άλλων στοιχείων που προβλέπονται από άλλες διατάξεις νόμων ή από την προκήρυξη του διαγωνισμού, υποβάλλει στον αρμόδιο φορέα: α) Πιστοποιητικό της αρμόδιας αρχής, που εποπτεύει σύμφωνα με τις διατάξεις του Κ.Ν. 2190/1920 την Εταιρεία, από το οποίο προκύπτει ότι οι μετοχές της, με βάση το ισχύον καταστατικό της, είναι ονομαστικές (…) β) Αναλυτική κατάσταση με τα στοιχεία των μετόχων της Εταιρείας και τον αριθμό των μετοχών κάθε μετόχου, όπως τα στοιχεία αυτά είναι καταχωρημένα στο βιβλίο μετόχων της Εταιρείας, το πολύ τριάντα εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα υποβολής της προσφοράς». Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται, μεταξύ άλλων, ότι αναγκαία προϋπόθεση για την παραδεκτή συμμετοχή των ανωνύμων εταιριών στις διαδικασίες σύναψης δημοσίων συμβάσεων προμηθειών, οικονομικού αντικειμένου μεγαλύτερου του 1.000.000,00 ευρώ, είναι η ονομαστικοποίηση των μετοχών τους μέχρι φυσικού προσώπου. Η συνδρομή της προϋπόθεσης αυτής αποδεικνύεται με την προσκομιδή, κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς τους, των εξής δικαιολογητικών: α) πιστοποιητικού της εποπτεύουσας την εταιρία αρχής, από το οποίο να προκύπτει ότι οι μετοχές της, με βάση το ισχύον καταστατικό της, είναι ονομαστικές και β) αναλυτικής κατάστασης με τα στοιχεία των μετόχων της εταιρίας και τον αριθμό των μετοχών κάθε μετόχου, όπως τα στοιχεία αυτά είναι καταχωρημένα στο βιβλίο μετόχων της εταιρίας, το πολύ τριάντα εργάσιμες ημέρες πριν από την ημέρα υποβολής της προσφοράς. Η υποχρέωση κατάθεσης των απαιτούμενων από το νόμο δικαιολογητικών ονομαστικοποίησης για την ανώνυμη εταιρία που συμμετέχει σε διαγωνισμό ανάθεσης δημόσιας σύμβασης προμηθειών, απορρέει ευθέως από τις προεκτεθείσες διατάξεις και, ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr β.Χωριστό σφραγισμένο φάκελο, εντός του οποίου τοποθετείται η τεχνική προσφορά, τα δικαιολογητικά του άρθρου 9 του παρόντος, εφόσον ζητούνται από τη διακήρυξη και δηλώσεις του άρθρου 18 παρ. 2 ή 3, κατά περίπτωση. γ. Χωριστό σφραγισμένο φάκελο, εντός του οποίου τοποθετείται η οικονομική προσφορά 2. Μετά την αξιολόγηση των προσφορών με βάση το άρθρο 20 του παρόντος, ο προσφέρων, στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, υποβάλλει, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 6 παρ. 2 εδ. α, τα εξής : i.Τα έγγραφα και δικαιολογητικά του άρθρου 6 παρ. 2 ή 3, κατά περίπτωση. ii. Όποια από τα δικαιολογητικά του άρθρου 8α παρ.1 και 2, κατά περίπτωση, ζητούνται από τη διακήρυξη. 86 Άρθρο 6 Κριτήρια επιλογής, προσόντα και δικαιολογητικά συμμετοχής και κατακύρωσης 1.Οι συμμετέχοντες στους διαγωνισμούς υποχρεούνται να υποβάλλουν, μαζί με την προσφορά τους, τα εξής : α.Εγγύηση συμμετοχής στο διαγωνισμό, κατά το άρθρο 25 του παρόντος87. ως εκ τούτου, δεν ασκεί καμία έννομη επιρροή το γεγονός ότι τυχόν υποβολή των δικαιολογητικών αυτών δεν προβλέπεται ρητά στη διακήρυξη του οικείου διαγωνισμού, ούτε, άλλωστε, είναι δυνατή η μεταγενέστερη προσκομιδή αυτών, αφού η υποχρέωση υποβολής τους συνιστά ουσιώδη τυπική προϋπόθεση του παραδεκτού συμμετοχής της υποψήφιας εταιρείας, η παράλειψη της οποίας καθιστά την υποβληθείσα προσφορά απαράδεκτη (Ε.Σ. Ολομ. Πρακτ. της 27ης Γεν. Συν. της 29.11.2000, της 9ης Γεν. Συν. της 28.3.2001 και της 10ης Γεν.Συν. της 6.6.2007, VI Τμ. αποφάσεις 2200, 465/2011, πράξεις 16/2006, 11, 110, 137/2007). αυτεπάγγελτης αναζήτησης δικαιολογητικών στις διαδικασίες των δημοσίων διαγωνισμών για την εκτέλεση προμηθειών του Δημοσίου. Κατά την έννοια των διατάξεων της παρ.6 του άρθρου 3 του Ν 2690/1999 (Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας), ερμηνευομένων σε συνδυασμό με τις διατάξεις των άρθρων 6 και 20 του Π.Δ/τος 118/2007, αλλά και του άρθρου 43 παρ.3 του Π.Δ/τος 60/2007, η συμμετοχή στις διαδικασίες των δημοσίων διαγωνισμών για τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών του Δημοσίου δεν αποτελεί «διεκπεραίωση υπόθεσης πολίτη», ώστε να υποχρεούται η Διοίκηση να αναζητεί αυτεπαγγέλτως τα δικαιολογητικά που δεν προσκομίζει ο διαγωνιζόμενος κατά την κατάθεση της προσφοράς του. Η επιβαλλόμενη από τις ως άνω διατάξεις του Κανονισμού Προμηθειών του Δημοσίου προσκόμιση των δικαιολογητικών από τους ίδιους τους συμμετέχοντες στη διαδικασία των δημοσίων διαγωνισμών, ανεξαρτήτως αν πρόκειται για φυσικά ή νομικά πρόσωπα, ή επιχειρήσεις, ενόψει και της αυστηρής τυπικότητας που διέπει τις διαδικασίες αυτές, αποτελεί ειδική ρύθμιση σε σχέση με τις γενικής φύσεως ρυθμίσεις του άρθρου 3 παρ.6 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας. Με την επίμαχη νομοθετική ρύθμιση, διευκρινίζεται ότι, η υποχρέωση της αυτεπάγγελτης αναζήτησης δικαιολογητικών από την αρμόδια για την έκδοση της τελικής διοικητικής πράξης Δημόσια Αρχή, που ήδη εφαρμοζόταν στις αιτήσεις των πολιτών, επεκτείνεται με την προσθήκη του ως άνω εδαφίου, και στις περιπτώσεις της υποβολής αιτήσεων εκ μέρους των επιχειρήσεων προς την αρμόδια Αρχή, για την «διεκπεραίωση υπόθεσής τους» υπό την προεκτεθείσα έννοια. Ν.3614/2007-ΦΕΚ A 267/3.12.2007,Αρθρο 25 & 14, 15 «14. Η εγγύηση συμμετοχής που προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία ανάθεσης έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών στο πλαίσιο των συγχρηματοδοτούμενων έργων επιστρέφεται στους συμμετέχοντες στην περίπτωση απόρριψης της προσφοράς εντός τριών (3) ημερών από την παρέλευση της προθεσμίας για την άσκηση της προβλεπόμενης ενδικοφανούς προσφυγής ή του προβλεπόμενου ένδικου βοηθήματος ή, σε περίπτωση απόρριψης του προβλεπόμενου ένδικου βοηθήματος, εντός τριών (3) ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής απόφασης στην αναθέτουσα αρχή. 15. Η εγγύηση καλής εκτέλεσης που προβλέπεται από την ισχύουσα νομοθεσία ανάθεσης έργων, μελετών, προμηθειών και υπηρεσιών καλύπτει και την παροχή ισόποσης προκαταβολής προς τον ανάδοχο, χωρίς να απαιτείται η κατάθεση εγγύησης προκαταβολής. Στις περιπτώσεις που από την προκήρυξη προβλέπεται μεγαλύτερο ύψος προκαταβολής, αυτή λαμβάνεται με την κατάθεση από τον ανάδοχο εγγύησης προκαταβολής που θα καλύπτει τη διαφορά μεταξύ του ποσού της εγγύησης καλής εκτέλεσης και του ποσού της καταβαλλομένης προκαταβολής. Η απόσβεση 87 e-book Eκδοση 16.7.2015 86ΝΣΚ/117/2009.Εφαρμογή 52 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr «β. Υπεύθυνη δήλωση της παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 (Α΄ 75), όπως εκάστοτε ισχύει, στην οποία: 88 1.Να αναγράφονται τα στοιχεία του διαγωνισμού ή διαδικασίας ανάθεσης στον οποίο συμμετέχουν. 2.Να δηλώνεται ότι, μέχρι και την ημέρα υποβολής της προσφοράς τους, δεν έχουν καταδικασθεί με αμετάκλητη απόφαση για κάποιο αδίκημα από τα αναφερόμενα στην περίπτωση (1) του εδαφίου α΄ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, δεν τελούν σε κάποια από τις αναφερόμενες στην περίπτωση (2) του εδαφίου α΄ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου καταστάσεις, είναι φορολογικά και ασφαλιστικά ενήμεροι ως προς τις υποχρεώσεις τους της περίπτωσης (3) του εδαφίου α΄ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου89 90, είναι εγγεγραμμένοι στο οικείο Επιμελητήριο ή ασκούν γεωργικό ή κτηνοτροφικό επάγγελμα, κατά περίπτωση, σύμφωνα με τα οριζόμενα στην περίπτωση (4) του εδαφίου α΄ της παρ. 2 και στην περίπτωση (3) του εδαφίου β΄ της παρ. 2 του παρόντος, δεν τελούν σε κάποια, από τις αναφερόμενες στην περίπτωση (2) του εδαφίου γ΄ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, κατάσταση. 91»92 της προκαταβολής και η επιστροφή της εγγύησης καλής εκτέλεσης πραγματοποιούνται, σύμφωνα με τους όρους της προκήρυξης και της σύμβασης.» N.3614/2007-ΦΕΚ A 267/3.12.2007 (…) Άρθρο 25-Επιτάχυνση της υλοποίησης των συγχρηματοδοτούμενων πράξεων 1. Για τη συμμετοχή στις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων προμηθειών και υπηρεσιών που υπόκεινται στις διατάξεις του π.δ. 59/2007 και του π.δ. 60/2007, οι υποψήφιοι υποβάλλουν υπεύθυνη δήλωση περί μη συνδρομής λόγων αποκλεισμού στο πρόσωπό τους από τους αναφερόμενους στο άρθρο 45 της Οδηγίας 18/2004. Πριν από την κοινοποίηση της απόφασης κατακύρωσης στον ανάδοχο, ο υποψήφιος που ανακηρύσσεται ανάδοχος της σύμβασης προσκομίζει για τη σύναψή της, εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από τη σχετική πρόσκληση της αναθέτουσας αρχής, τα επί μέρους δικαιολογητικά και έγγραφα σε σχέση με τα οποία υποβλήθηκε υπεύθυνη δήλωση. Σε αντίθετη περίπτωση αποκλείεται και η σύμβαση συνάπτεται με τον επόμενο κατά σειρά υποψήφιο με τις ίδιες προϋποθέσεις. «Η ως άνω Υπεύθυνη Δήλωση φέρει ημερομηνία εντός των τελευταίων τριάντα ημερολογιακών ημερών προ της καταληκτικής ημέρας υποβολής των προσφορών και δεν απαιτείται βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής από αρμόδια διοικητική αρχή ή τα ΚΕΠ, ακόμα και εάν άλλως ορίζεται στην εκάστοτε προκήρυξη.» 88 ΝΣΚ/222/1998.ΘΕΜΑ : Ασφαλιστική ενημερότητα υποψηφίων προμηθευτών , που συμμετέχουν σε διαγωνισμούς του Δημοσίου . (…) Το πιστοποιητικό ασφαλιστικής ενημερότητας, των υποψηφίων προμηθευτών σε διαγωνισμούς του Δημοσίου, αναφέρεται, κατά την σαφή έννοια της διατάξεως του άρθρου 6 παρ.1α περίπτ.4 του ΠΔ 394/1996 "Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου", η οποία δεν επιδέχεται οποιουδήποτε είδους συσταλτική ερμηνεία, επί πάσης ανεξαιρέτως ασφαλιστικής υποχρεώσεως προς τους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, είτε εργατικής, είτε εργοδοτικής. Επομένως, το πιστοποιητικό ασφαλιστικής ενημερότητας της υποψήφιας προμηθεύτριας επιχείρησης, αφορά όλους τους απασχολούμενους στην επιχείρηση, με οποιαδήποτε σχέση εργασίας, που είναι ασφαλισμένοι σε διάφορους οργανισμούς κοινωνικής ασφάλισης και όχι μόνο τους εργαζόμενους που είναι ασφαλισμένοι στο Ι.Κ.Α., αλλά και τους ασφαλισμένους σε οργανισμό κοινωνικής ασφάλισης, κατά τις κείμενες διατάξεις, έστω και ως εργοδότες ή ανεξάρτητοι επαγγελματίες. 89 ΣτΕ/3155/2003 .Μη υποχρεωτική η κατάθεση πιστοποιητικών ασφαλιστικής ενημερότητας των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου ΑΕ (…)5. Επειδή, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου (από 29.10.2002 και 31.1.2003 εισηγητικά σημειώματα της Διεύθυνσης Μεταφορικών Μέσων, πρακτικά 15β/11.11.2002 και 8β/23.1.2003 της Επιτροπής Κρατικών Προμηθειών), η αιτούσα ανώνυμη εταιρεία απεκλείσθη από τον διαγωνισμό για τον λόγο ότι δεν κατέθεσε πιστοποιητικά ασφαλιστικής ενημερότητας των μελών του Διοικητικού της Συμβουλίου. Τέτοια υποχρέωση, όμως, δεν επεβάλλετο ούτε από την διακήρυξη του διαγωνισμού, η οποία, κατά τα ήδη εκτεθέντα, κατά τούτο, παρέπεμπε μόνο στο άρθρο 6 του Κανονισμού Προμηθειών Δημοσίου, ούτε από την τελευταία αυτή διάταξη η οποία, κατά την έννοιά της, απαιτεί πιστοποιητικό ασφαλιστικής ενημερότητας του ιδίου του νομικού προσώπου της εταιρείας για το απασχολούμενο απ' αυτήν προσωπικό (το οποίο και είχε εν προκειμένω υποβληθεί από την αιτούσα, όπως προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου), όχι δε και πιστοποιητικά ενημερότητας των μελών της διοικήσεώς του ατομικώς. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 90 53 91 Η περίπτωση 1β του άρθρου 6 αντικαταστάθηκε με το άρθρο 3 του νόμου 4250/2014, ΦΕΚ-74/Α/26.3.2014 Προσωπική κατάσταση του υποψηφίου ή του προσφέροντος 1. Αποκλείεται της συμμετοχής υποψήφιος ή προσφέρων εις βάρος του οποίου υπάρχει αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση γνωστή στην αναθέτουσα αρχή, για έναν ή περισσότερους από τους λόγους που απαριθμούνται κατωτέρω: 92 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 3.Να αναλαμβάνεται η υποχρέωση για την έγκαιρη και προσήκουσα προσκόμιση των δικαιολογητικών της παρ. 2 του παρόντος άρθρου και σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 20 του παρόντος. Η ανωτέρω υπεύθυνη δήλωση φέρει ημερομηνία εντός των τελευταίων τριάντα ημερολογιακών ημερών προ της καταληκτικής ημερομηνίας υποβολής των προσφορών και δεν απαιτείται βεβαίωση του γνησίου της υπογραφής από αρμόδια διοικητική αρχή ή τα ΚΕΠ, ακόμα και αν άλλως ορίζεται στην εκάστοτε προκήρυξη. 93 γ.Εφόσον οι προμηθευτές συμμετέχουν στους διαγωνισμούς με αντιπρόσωπό τους, υποβάλλουν μαζί με την προσφορά παραστατικό εκπροσώπησης. 2.Μετά την αξιολόγηση των προσφορών, κατά το άρθρο 20 του παρόντος, ο προσφέρων στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής έγγραφης ειδοποίησης σ’ αυτόν, με βεβαίωση παραλαβής ή σύμφωνα με το ν. 2672/1998 (Α΄290), οφείλει να υποβάλει, σε σφραγισμένο φάκελο, τα εξής έγγραφα και δικαιολογητικά, τα οποία αποσφραγίζονται και ελέγχονται κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 19 παρ. 6 του παρόντος:94 α) συμμετοχή σε εγκληματική οργάνωση, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 2 παρ. 1 της κοινής δράσης 98/733/ΔΕΥ του Συμβουλίου (L 351/1998), β) δωροδοκία, όπως αυτή ορίζεται στο άρθρο 3 της πράξης της 26ης Μαΐου 1997 (C 195/1997) και στο άρθρο 2 παρ. 1 της απόφασης-πλαίσιο 2003/568/ΔΕΥ (L 192/2003), γ) απάτη, κατά την έννοια του άρθρου 1 της σύμβασης σχετικά με την προστασία των οικονομικών συμφερόντων της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C-316/1995 ), δ) τρομοκρατικό έγκλημα ή παράβαση συνδεόμενη με τρομοκρατικές δραστηριότητες, όπως αυτές ορίζονται αντίστοιχα στα άρθρα 1 και 3 της απόφασης-πλαίσιο 2002/475/ΔΕΥ (L 164/2002), ή ηθική αυτουργία, συνέργεια, ή απόπειρα διάπραξης παράβασης, όπως προβλέπονται στο άρθρο 4 της εν λόγω απόφασης-πλαίσιο και ε) νομιμοποίηση εσόδων από παράνομες δραστηριότητες και χρηματοδότηση της τρομοκρατίας, όπως αυτές ορίζονται στο άρθρο 4 του ν. 3691/2008 (Α΄ 166) (άρθρο 1 της Οδηγίας 2005/60/ΕΚ, L 309). Κλιμ/45/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας υλικών από το Ι.Κ.Α.-Έ.Τ.Α.Μ., καθόσον κρίθηκε ότι: α) μη νομίμως προμηθεύτρια εταιρεία που αναδείχθηκε μειοδότρια στον ελεγχόμενο διαγωνισμό, υπέβαλε, εκτός των άλλων και υπεύθυνη δήλωση, στην οποία δεν προσδιόριζε σαφώς, τόσο κατ' είδος όσο και κατά τόπο, το οικείο Έπιμελητήριο στο οποίο είναι εγγεγραμμένη, με συνέπεια η αόριστη αναφορά στη δήλωσή της περί εγγραφής της στο οικείο Έπιμελητήριο να μην πληροί όρο που τίθεται στη διακήρυξη του διαγωνισμού. Έπιπλέον, μη νομίμως κατακυρώθηκαν υπό προμήθεια είδη σ' αυτήν κατά το μέρος που η κατακυρωθείσα ποσότητα του είδους υπερέβαινε το νόμιμο όριο επαύξησης(15%) των οριζομένων από τη διακήρυξη ποσοτήτων και η προσφορά της για συγκεκριμένο είδος δεν ήταν η πλέον συμφέρουσα γι' αυτό, β) μη νομίμως συμμετείχε στον ελεγχόμενο διαγωνισμό άλλη προμηθεύτρια εταιρεία καθόσον ϊ)οι υπεύθυνες δηλώσεις που υπέβαλε με την προσφορά της υπογράφονται από πρόσωπο, το οποίο δεν την εκπροσωπεί νομίμως, καθόσον δεν φέρει την ιδιότητα του Προέδρου και Διευθύνοντος Συμβούλου της, ούτε και προκύπτει ότι έχει ειδικώς εξουσιοδοτηθεί από το νόμιμο εκπρόσωπο της εταιρείας και ii) δεν προσδιόρισε με την υπεύθυνη δήλωσή της το κατά τόπο οικείο Έπιμελητήριο στο οποίο είναι εγγεγραμμένη, κατά παράβαση των οριζομένων στην οικεία διακήρυξη και γ) μη νομίμως κατακυρώθηκαν σε συμμετέχουσα στο διαγωνισμό προμηθεύτρια εταιρεία είδη, κατά το μέρος που η κατακυρωθείσα ποσότητα αυτών υπερέβαινε το νόμιμο όριο επαύξησης (15%) των οριζομένων από την οικεία διακήρυξη ποσοτήτων. Με την 2012/2010 Απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακλήθηκε εν μέρει η ως άνω Πράξη του Κλιμακίου, καθόσον α) αναγνωρίστηκε συγγνωστή πλάνη στα όργανα της αναθέτουσας αρχής σχετικά με την ασάφεια των υπεύθυνων δηλώσεων και την έλλειψη υπογραφής από τον νόμιμο εκπρόσωπο, β) υποβλήθηκαν έγγραφα από τα οποία προέκυψε μη υπέρβαση της προβλεπόμενης από τη διακήρυξη ποσότητας για είδη του διαγωνισμού και κατακύρωση στην πλέον συμφέρουσα προσφορά και γ) τροποποιήθηκε η κατακυρωτική απόφαση με αποτέλεσμα να μην υφίστανται πλέον υπερβάσεις της κατακυρωθείσας ποσότητας, εκτός από ένα (1) υπό προμήθεια είδος, για το οποίο και παραμένει η πλημμέλεια της υπέρβασης των από τη διακήρυξη προσδιορισμένων ποσοτήτων. 94ΣΤΕ/60/2009.Επειδή, σύμφωνα με το άρθρο 6 του κατά τη διακήρυξη διέποντος το διαγωνισμό πδ/τος 118/2007 («Κώδικας Προμηθειών Δημοσίου», Α΄150), κατά το χρόνο υποβολής της προσφοράς οι διαγωνιζόμενοι καταθέτουν, μαζί e-book Eκδοση 16.7.2015 93ΕλΣυν/ΣΤ 54 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr α. Οι Έλληνες πολίτες: (1)Απόσπασμα ποινικού μητρώου έκδοσης του τελευταίου τριμήνου πριν από την κοινοποίηση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης, από το οποίο να προκύπτει, ότι δεν έχουν καταδικασθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, για κάποιο από τα αδικήματα της παρ. 1 του άρθρου 43 του π. δ/τος 60/2007, για κάποιο από τα αδικήματα του Αγορανομικού Κώδικα, σχετικό με την άσκηση της επαγγελματικής τους δραστηριότητας, εφόσον αυτό ορίζεται στη διακήρυξη ή για κάποιο από τα αδικήματα της υπεξαίρεσης, της απάτης, της εκβίασης, της πλαστογραφίας, της ψευδορκίας, της δωροδοκίας και της δόλιας χρεωκοπίας.95 (2)Πιστοποιητικό αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής, έκδοσης του τελευταίου εξαμήνου, πριν από την κοινοποίηση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης, από το οποίο να προκύπτει ότι δεν τελούν σε πτώχευση και, επίσης, ότι δεν τελούν σε διαδικασία κήρυξης πτώχευσης. (3)Πιστοποιητικό που εκδίδεται από αρμόδια κατά περίπτωση αρχή, από το οποίο να προκύπτει ότι κατά την ημερομηνία της ως άνω ειδοποίησης, είναι ενήμεροι ως προς τις υποχρεώσεις τους που αφορούν τις εισφορές κοινωνικής ασφάλισης (κύριας και επικουρικής) και ως προς τις φορολογικές υποχρεώσεις τους. Σε περίπτωση εγκατάστασής τους στην αλλοδαπή, τα δικαιολογητικά των παραπάνω περιπτώσεων (2) και (3) εκδίδονται με βάση την ισχύουσα νομοθεσία της χώρας που είναι εγκατεστημένοι, από την οποία και εκδίδεται το σχετικό πιστοποιητικό. (4)Πιστοποιητικό του οικείου Επιμελητηρίου, με το οποίο θα πιστοποιείται αφενός η εγγραφή τους σ’ αυτό και το ειδικό επάγγελμά τους, κατά την ημέρα διενέργειας του διαγωνισμού, και αφετέρου ότι εξακολουθούν να παραμένουν εγγεγραμμένοι μέχρι της επίδοσης της ως άνω έγγραφης με την προσφορά τους, και υπεύθυνη δήλωση στην οποία δηλώνουν ότι πληρούν, κατ’ αρχήν, τις προϋποθέσεις συμμετοχής στη διαγωνιστική διαδικασία (παρ.1). Μετά δε τον έλεγχο και την αξιολόγηση των προσφορών, ο διαγωνιζόμενος, ο οποίος, με βάση την αρχική υπεύθυνη δήλωσή του κρίθηκε ότι πληροί τις προϋποθέσεις συμμετοχής και του οποίου η προσφορά επελέγη, περαιτέρω, με βάση τα κριτήρια ανάθεσης, είτε ως η προσφορά με τη χαμηλότερη τιμή είτε ως η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, καλείται να προσκομίσει, εντός προθεσμίας είκοσι ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής έγγραφης ειδοποίησης σε αυτόν, τα ζητούμενα δικαιολογητικά, τα οποία αποσφραγίζονται και ελέγχονται κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 19 παρ.6 του διατάγματος αυτού, προκειμένου να γίνει η οριστική κατακύρωση (παρ.2). Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων του πδ/τος 118/2007 και της διακήρυξης, οι οποίες αποσκοπούν στην υποβολή επίκαιρων δικαιολογητικών συμμετοχής στο διαγωνισμό, νομίμως προσκομίζονται από τον ενδιαφερόμενο δικαιολογητικά τα οποία δεν είχαν μεν εκδοθεί σε χρόνο προγενέστερο του διαγωνισμού αλλ’ εξεδόθησαν μεταγενεστέρως και δη μετά την ανάδειξή του ως υποψηφίου για κατακύρωση και την σχετική περί τούτου έγγραφη ειδοποίησή του, πάντως, όμως, εντός της τασσόμενης εικοσαήμερης προθεσμίας, για τη θέσπιση της οποίας, άλλωστε, ουδείς δικαιολογητικός λόγος θα υπήρχε εάν ο κάθε διαγωνιζόμενος όφειλε να μεριμνήσει ώστε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά να έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες αρχές πριν από την ανάδειξή του ως υποψηφίου προς κατακύρωση και την έγγραφη προς αυτόν ειδοποίηση για την προσκομιδή τους. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 95Π1/6073/2006 55 .Σε συνέχεια της με αριθμ. Π1/1105/2-03-2006 εγκυκλίου μας και με αφορμή γραπτά και προφορικά ερωτήματα που υποβλήθηκαν στην Υπηρεσία, σχετικά με την εφαρμογή του άρθρου 45 παρ.1 της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ (αποκλεισμός από τη συμμετοχή υποψηφίου ή προσφέροντα σε δημόσιες συμβάσεις προμηθειών εφόσον έχει εκδοθεί σε βάρος του αμετάκλητη καταδικαστική απόφαση που αφορά το αδίκημαα) της συμμετοχής σε εγκληματική οργάνωση, β) της δωροδοκίας,γ) της απάτης & δ) της νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες) διευκρινίζονται τα εξής:Τόσο από τις διατάξεις του άρθρου 45 παρ.1 και 3 της Οδηγίας 2004/18 όσο και από την προαναφερόμενη εγκύκλιο (Ενότητα Γ΄ Εφαρμογή ΝΟΜΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ, στοιχείο II παρ.1) προκύπτει ότι για να αποδείξει ο υποψήφιος ή προσφέρων ότι δεν έχει καταδικασθεί για κάποιο από τα ως άνω αδικήματα απαιτείται να προσκομίσει απόσπασμα ποινικού μητρώου έκδοσης τελευταίου τριμήνου.Στο απόσπασμα ποινικού μητρώου αναγράφονται, τα αδικήματα για τα οποία έχει καταδικασθεί κάποιος αμετάκλητα.Εάν στο απόσπασμα ποινικού μητρώου δεν αναγράφεται καταδικαστική απόφαση για κάποιο αδίκημα (ένδειξη ΜΗΔΕΝ) θεωρείται ότι ικανοποιούνται οι προϋποθέσεις της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ.Εάν όμως αναγράφεται καταδικαστική απόφαση αδικήματος τότε χρειάζεται να διερευνηθεί εάν πρόκειται για τα προβλεπόμενα από το άρθρο 45 παρ.1 της Οδηγίας αδικήματα. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ειδοποίησης. Για όσους ασκούν γεωργικό ή κτηνοτροφικό επάγγελμα, απαιτείται σχετική βεβαίωση άσκησης επαγγέλματος, από αρμόδια αρχή του Δημοσίου ή του οικείου ΟΤΑ. β. Οι αλλοδαποί: (1)Απόσπασμα ποινικού μητρώου ή ισοδύναμου εγγράφου αρμόδιας διοικητικής ή δικαστικής αρχής της χώρας εγκατάστασής τους, έκδοσης του τελευταίου τριμήνου, πριν από την κοινοποίηση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης από το οποίο να προκύπτει ότι δεν έχουν καταδικασθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση για κάποιο από τα αδικήματα της περίπτωσης (1) του εδ. α της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. (2)Πιστοποιητικό της κατά περίπτωση αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής της χώρας εγκατάστασής τους, από το οποίο να προκύπτει ότι δεν τελούν σε κάποια από τις καταστάσεις της περ. (2) του εδ. α ή υπό άλλη ανάλογη κατάσταση ή διαδικασία και ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις της περ. (3) του εδ. α της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. (3)Πιστοποιητικό της αρμόδιας αρχής της χώρας εγκατάστασής τους, από το οποίο να προκύπτει ότι ήταν εγγεγραμμένοι στα μητρώα του οικείου Επιμελητηρίου ή σε ισοδύναμες επαγγελματικές οργανώσεις, κατά την ημέρα διενέργειας του διαγωνισμού και εξακολουθούν να παραμένουν εγγεγραμμένοι μέχρι την επίδοση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης. γ. Τα νομικά πρόσωπα ημεδαπά ή αλλοδαπά: (1)Τα παραπάνω δικαιολογητικά των περιπτώσεων των εδαφίων α και β της παρ. 2 του παρόντος, αντίστοιχα. (2)Πιστοποιητικό αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής, έκδοσης του τελευταίου εξαμήνου, πριν από την κοινοποίηση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης της παρ. 2, από το οποίο να προκύπτει ότι δεν τελούν υπό κοινή εκκαθάριση του κ.ν. 2190/1920, όπως εκάστοτε ισχύει, ή ειδική εκκαθάριση του ν. 1892/1990 (A΄101), όπως εκάστοτε ισχύει, ή άλλες ανάλογες καταστάσεις (μόνο για αλλοδαπά νομικά πρόσωπα) και, επίσης, ότι δεν τελούν υπό διαδικασία έκδοσης απόφασης κοινής ή ειδικής εκκαθάρισης των ανωτέρω νομοθετημάτων ή υπό άλλες ανάλογες καταστάσεις (μόνο για αλλοδαπά νομικά πρόσωπα). (4) Επί ημεδαπών ανωνύμων εταιρειών τα προαναφερόμενα πιστοποιητικά της εκκαθάρισης της περίπτωσης (2) του εδ. γ της παρ. 2 του παρόντος, εκδίδονται, όσον αφορά στην κοινή εκκαθάριση από την αρμόδια Υπηρεσία της Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης, στο μητρώο Ανωνύμων Εταιρειών της οποίας είναι εγγεγραμμένη η συμμετέχουσα στο διαγωνισμό A.E., σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 7α.1.ια΄ και 7β.12 του κ.ν. 2190/1920, όπως εκάστοτε ισχύει, και, όσον αφορά στην ειδική εκκαθάριση του ν. 1892/1990, όπως εκάστοτε ισχύει, από το αρμόδιο Εφετείο της έδρας της ανωνύμου εταιρείας που τελεί υπό ειδική εκκαθάριση. e-book Eκδοση 16.7.2015 (3)Ειδικότερα, τα ανωτέρω νομικά πρόσωπα πρέπει να προσκομίζουν για τους διαχειριστές, στις περιπτώσεις των εταιρειών περιορισμένης ευθύνης (Ε.Π.Ε.) και των προσωπικών εταιρειών (Ο.Ε. και Ε.Ε.) και για τον πρόεδρο και διευθύνοντα σύμβουλο για τις ανώνυμες εταιρείες (Α.Ε.), απόσπασμα ποινικού μητρώου ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο αρμόδιας διοικητικής ή δικαστικής αρχής της χώρας εγκατάστασης, από το οποίο να προκύπτει ότι τα ανωτέρω πρόσωπα δεν έχουν καταδικαστεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, για κάποιο από τα αδικήματα της περίπτωσης (1) του εδ. α της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. 56 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Επί ημεδαπών εταιρειών περιορισμένης ευθύνης και προσωπικών εταιρειών (Ο.Ε. και Ε.Ε.) το πιστοποιητικό της εκκαθάρισης, εκδίδεται από το αρμόδιο τμήμα του Πρωτοδικείου της έδρας της συμμετέχουσας στον διαγωνισμό επιχείρησης. δ. Οι Συνεταιρισμοί: (1)Απόσπασμα ποινικού μητρώου έκδοσης του τελευταίου τριμήνου πριν από την κοινοποίηση της ως άνω έγγραφης ειδοποίησης, ή άλλο ισοδύναμο έγγραφο αρμόδιας διοικητικής ή δικαστικής αρχής της χώρας εγκατάστασης από το οποίο να προκύπτει ότι ο πρόεδρος του Διοικητικού του Συμβουλίου δεν έχει καταδικασθεί με αμετάκλητη δικαστική απόφαση, για κάποιο από τα αδικήματα της περίπτωσης (1) του εδ. α της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. (2)Τα δικαιολογητικά των περιπτώσεων (2) και (3) του εδ. α της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, εφόσον πρόκειται για ημεδαπούς συνεταιρισμούς και της περίπτωσης (2) του εδ. β της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, εφόσον πρόκειται για αλλοδαπούς συνεταιρισμούς, αντίστοιχα, και της περίπτωσης (2) του εδ. γ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου. (3) Βεβαίωση αρμόδιας αρχής ότι ο Συνεταιρισμός λειτουργεί νόμιμα. ε. Οι ενώσεις προμηθευτών που υποβάλλουν κοινή προσφορά: Τα παραπάνω κατά περίπτωση δικαιολογητικά, για κάθε προμηθευτή που συμμετέχει στην Ένωση. 3.Εάν σε κάποια Χώρα βεβαιώνεται από οποιαδήποτε αρχή της ότι δεν εκδίδονται τα παραπάνω έγγραφα ή πιστοποιητικά, ή δεν καλύπτουν όλες τις ως άνω αναφερόμενες περιπτώσεις του παρόντος άρθρου, δύναται να αντικατασταθούν αυτά ως εξής: -Εφόσον πρόκειται για διαγωνισμό με προϋπολογισθείσα αξία ίση ή ανώτερη των προβλεπομένων ορίων της περ. ε της παρ. 2 του άρθρου 4 του παρόντος, από ένορκη βεβαίωση του υπόχρεου προς υποβολή του δικαιολογητικού. Εάν στη χώρα αυτή δεν προβλέπεται ούτε ένορκη βεβαίωση, δύναται αυτή να αντικατασταθεί με υπεύθυνη δήλωση ενώπιον αρμόδιας δικαστικής ή διοικητικής αρχής ή συμβολαιογράφου της χώρας, στην οποία είναι εγκατεστημένος ο προμηθευτής. -Εφόσον πρόκειται για διαγωνισμό με προϋπολογισθείσα αξία κατώτερη των προβλεπομένων ορίων της περ. ε της παρ. 2 του άρθρου 4 του παρόντος, από υπεύθυνη δήλωση του προμηθευτή που γίνεται ενώπιον δικαστικής ή διοικητικής αρχής ή συμβολαιογράφου της χώρας εγκατάστασης. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Στην κατά τα άνω ένορκη βεβαίωση ή υπεύθυνη δήλωση θα δηλώνεται ότι στην συγκεκριμένη χώρα δεν εκδίδονται τα συγκεκριμένα έγγραφα και ότι δεν συντρέχουν στο συγκεκριμένο πρόσωπο οι ανωτέρω νομικές καταστάσεις. 57 4.Η μη έγκαιρη και προσήκουσα υποβολή των δικαιολογητικών της παρ. 1 του παρόντος συνιστά λόγο αποκλεισμού του προμηθευτή από τον διαγωνισμό.96 96ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/88/2010.Μη νόμιμη εν μέρει η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, για την ανάδειξη προμηθευτών τροφίμων από φορέα που εξαιρείται της εφαρμογής του ν.2286/1995, καθόσον α) μη νομίμως αναδείχθηκε μειοδότης προμηθεύτρια εταιρεία, η οποία δεν υπέβαλε, το επί ποινή αποκλεισμού απαιτούμενο από την οικεία διακήρυξη πιστοποιητικό, η έλλειψη του οποίου δεν καλύπτεται από ένορκη βεβαίωση του νομίμου εκπροσώπου της άνω εταιρείας ενώπιον συμβολαιογράφου διότι δεν συντρέχει αδυναμία έκδοσής του στην Ελλάδα αφού οι λοιπές συμμετέχουσες στο διαγωνισμό εταιρείες το προσκομίζουν και β) μη νομίμως αναδείχθηκαν μειοδότες προμηθεύτριες εταιρείες, οι οποίες δεν είχαν υποβάλει στο διαγωνισμό πιστοποιητικά ονομαστικοποίησης, υποχρέωση που απορρέει ευθέως από το νόμο. Με τις 2842 και 2843/2010 Αποφάσεις του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου απορρίφθηκαν αιτήσεις ανάκλησης κατά της προμνησθείσας Πράξης του Κλιμακίου. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 5.Η απαρίθμηση των δικαιολογητικών τα οποία μπορούν να ζητηθούν, σύμφωνα με το παρόν άρθρο είναι περιοριστική. Άρθρο 7 Προσφορά ενώσεων προμηθευτών 1.Η ένωση προμηθευτών υποβάλλει κοινή προσφορά, η οποία υπογράφεται υποχρεωτικά, είτε από όλους τους προμηθευτές που αποτελούν την ένωση, είτε από εκπρόσωπό τους εξουσιοδοτημένο με συμβολαιογραφική πράξη. Στην προσφορά απαραιτήτως πρέπει να προσδιορίζεται η έκταση και το είδος της συμμετοχής του κάθε μέλους της ένωσης προμηθευτών. 2.Με την υποβολή της προσφοράς, κάθε μέλος της ένωσης ευθύνεται εις ολόκληρο. Σε περίπτωση κατακύρωσης ή ανάθεσης της προμήθειας, η ευθύνη αυτή εξακολουθεί μέχρι πλήρους εκτέλεσης της σύμβασης. 3.Σε περίπτωση που, εξ αιτίας ανικανότητας για οποιοδήποτε λόγο ή ανωτέρας βίας, μέλος της ένωσης δεν μπορεί να ανταποκριθεί στις υποχρεώσεις της ένωσης κατά τον χρόνο αξιολόγησης των προσφορών, τα υπόλοιπα μέλη συνεχίζουν να έχουν την ευθύνη ολόκληρης της κοινής προσφοράς με την ίδια τιμή. Εάν η παραπάνω ανικανότητα προκύψει κατά τον χρόνο εκτέλεσης της σύμβασης, τα υπόλοιπα μέλη συνεχίζουν να έχουν την ευθύνη της ολοκλήρωσης αυτής με την ίδια τιμή και τους ίδιους όρους. Τα υπόλοιπα μέλη της ένωσης και στις δύο περιπτώσεις μπορούν να προτείνουν αντικατάσταση. Η αντικατάσταση μπορεί να εγκριθεί με απόφαση του οικείου Υπουργού ή του αρμόδιου για τη διοίκηση του φορέα οργάνου, ύστερα από γνωμοδότηση του αρμόδιου οργάνου. Άρθρο 8 Κριτήρια επιλογής και αξιολόγησης των αιτήσεων προμηθευτών για συμμετοχή τους σε κλειστούς διαγωνισμούς α. Οι τυχόν νομικοί περιορισμοί λειτουργίας της επιχείρησης. β.Εάν έχει επιβληθεί στον προμηθευτή η ποινή του αποκλεισμού από διαγωνισμούς, με αμετάκλητη απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης κατά τα άρθρα 18, 34 και 39 του παρόντος. Εάν η ποινή του αποκλεισμού επιβλήθηκε για ορισμένο χρόνο, το στοιχείο τούτο λαμβάνεται υπόψη για την απόρριψη της προσφοράς, μόνο για το χρονικό αυτό διάστημα. e-book Eκδοση 16.7.2015 1.Στους κλειστούς διαγωνισμούς, για την επιλογή των προμηθευτών που θα κληθούν να υποβάλουν προσφορές, προκειμένου να διαπιστωθεί η φερεγγυότητά τους, η επαγγελματική αξιοπιστία τους, η χρηματοπιστωτική και οικονομική κατάστασή τους γενικότερα καθώς και οι τεχνικές δυνατότητές τους, λαμβάνονται υπόψη : 58 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr γ. Η οικονομική και χρηματοοικονομική επάρκεια της επιχείρησης. δ. Ο τεχνικός εξοπλισμός και το προσωπικό που διαθέτει η επιχείρηση, εφόσον συντρέχουν αντικειμενικοί λόγοι που δικαιολογούν την λήψη υπόψη του στοιχείου αυτού και στην έκταση που απαιτείται, ενόψει της φύσης των προϊόντων τα οποία αποτελούν αντικείμενο του συγκεκριμένου διαγωνισμού. ε. Η παραγωγική - εμπορική δυνατότητα της επιχείρησης. 2. Προκειμένου να διαπιστωθούν τα αναφερόμενα στην παρ. 1 στοιχεία, στην πρόσκληση για την εκδήλωση ενδιαφέροντος καθορίζεται από την Υπηρεσία που διενεργεί τον διαγωνισμό ότι υποβάλλονται από τον συμμετέχοντα με την αίτηση συμμετοχής στον διαγωνισμό, τα ακόλουθα δικαιολογητικά, με την επιφύλαξη της παρ. 5 του παρόντος άρθρου: α.Υπεύθυνη δήλωση των συμμετεχόντων σύμφωνα με την παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986, όπως εκάστοτε ισχύει, με θεώρηση γνησίου υπογραφής, στην οποία θα δηλώνονται τα στοιχεία των περ. α και β της προηγούμενης παραγράφου του παρόντος άρθρου. β.(i) Βεβαιώσεις τραπεζών για την πιστοληπτική ικανότητα της επιχείρησης ή (ii) αντίγραφο ή απόσπασμα του ισολογισμού της επιχείρησης ή (iii) υπεύθυνη δήλωση περί του συνολικού ύψους του κύκλου εργασιών της επιχείρησης, καθώς και του κύκλου εργασιών της που αφορά ειδικότερα το υπό προμήθεια υλικό, κατά τις τρεις προηγούμενες του έτους του διαγωνισμού οικονομικές χρήσεις. Εάν η επιχείρηση λειτουργεί ή ασκεί επιχειρηματική δραστηριότητα σχετικά με το υπό προμήθεια υλικό, κατά χρονικό διάστημα που δεν επιτρέπει την έκδοση κατά νόμο τριών ισολογισμών, υποβάλλει τους ισολογισμούς, εφόσον υπάρχουν, ή τα σχετικά επίσημα στοιχεία που υπάρχουν κατά το διάστημα αυτό. γ.Κατάλογο, στον οποίο αναφέρονται οι κυριότερες παραδόσεις των τριών τελευταίων χρόνων, με μνεία, για κάθε παράδοση, του παραλήπτη, είτε εμπίπτει στο δημόσιο είτε στον ιδιωτικό τομέα, της ημερομηνίας παράδοσης και του ποσού. Οι παραδόσεις αποδεικνύονται, εάν ο αποδέκτης είναι δημόσια αρχή, με πιστοποιητικά τα οποία έχουν εκδοθεί ή θεωρηθεί από την αρμόδια αρχή και εάν ο αποδέκτης είναι ιδιωτικός φορέας, με τα αντίστοιχα παραστατικά ή, εφόσον δεν προβλέπεται η έκδοση παραστατικών ή δεν υπάρχουν παραστατικά, με υπεύθυνη δήλωση του αγοραστή και, εάν τούτο δεν είναι δυνατό, του προμηθευτή. δ.Περιγραφή του τεχνικού εξοπλισμού της επιχείρησης και των μέτρων που λαμβάνει ο προμηθευτής για την εξασφάλιση της ποιότητας. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 ε.Κατάσταση του τεχνικού προσωπικού της επιχείρησης, που θα ασχοληθεί κατά την παραγωγή του προς προμήθεια υλικού, κατά ειδικότητα, ανεξάρτητα από τη συμβατική σχέση τους με την επιχείρηση, ιδίως δε των υπευθύνων για τον έλεγχο της ποιότητας. 59 στ.Δείγμα των προσφερομένων υλικών, περιγραφή ή φωτογραφίες αυτών, όπου απαιτείται από την διακήρυξη. ζ.Πιστοποιητικά που εκδίδονται από επίσημα γραφεία ποιοτικού ελέγχου ή αρμόδιες Υπηρεσίες, αναγνωρισμένων ικανοτήτων, που να βεβαιώνουν την καταλληλότητα των υλικών, επαληθευόμενη με παραπομπές σε ορισμένες προδιαγραφές ή πρότυπα των προϊόντων, όταν απαιτούνται από την Υπηρεσία κατά τα ειδικότερα οριζόμενα στο άρθρο 9 του παρόντος. Τα δικαιολογητικά και στοιχεία των ανωτέρω περιπτώσεων δ, ε, στ και ζ προσκομίζονται, κατ’ εξαίρεση, μαζί με την προσφορά. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 3.Ο φορέας πρέπει να σέβεται πλήρως την εμπιστευτική φύση κάθε πληροφορίας που παρέχεται από τους προμηθευτές. 4.Όσοι από αυτούς που πληρούν τις παραπάνω προϋποθέσεις επιλεγούν να υποβάλουν προσφορά, με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή του αρμόδιου για τη διοίκηση του φορέα οργάνου, ύστερα από γνωμοδότηση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου, οφείλουν να προσκομίσουν μαζί με τη προσφορά τα απαιτούμενα από την παρ. 1 του άρθρου 6 του παρόντος. Μετά την αξιολόγηση των προσφορών κατά το άρθρο 20 του παρόντος, ο συμμετέχων στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, εντός προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από την κοινοποίηση της σχετικής έγγραφης ειδοποίησης σε αυτόν, με βεβαίωση παραλαβής ή, σύμφωνα με τον ν. 2672/1998, οφείλει να υποβάλει, σε σφραγισμένο φάκελο, τα προβλεπόμενα στην παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος έγγραφα και δικαιολογητικά. Τα ανωτέρω αποσφραγίζονται και ελέγχονται κατά τη διαδικασία που προβλέπεται στο άρθρο 19 παρ. 6 του παρόντος. 5.Στην περίπτωση που υποβάλλεται αίτηση συμμετοχής από προμηθευτή που δεν είναι ο ίδιος κατασκευαστής του τελικού προϊόντος, προσκομίζονται από τον προμηθευτή μαζί με την προσφορά του, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, τα δικαιολογητικά των περ. δ, ε και ζ της παρ. 2 του παρόντος άρθρου, που αφορούν μόνο τον ανωτέρω κατασκευαστή. 6.Η μη έγκαιρη και προσήκουσα υποβολή των δικαιολογητικών του παρόντος άρθρου συνιστά λόγο αποκλεισμού από το διαγωνισμό. Άρθρο 8α 1.Στους ανοιχτούς διαγωνισμούς στη διακήρυξη μπορεί να προβλέπεται ότι για την συμμετοχή στο διαγωνισμό απαιτείται ο προσφέρων να πληροί ορισμένες προϋποθέσεις σχετικά με τη φερεγγυότητα, την επαγγελματική δραστηριότητα, την χρηματοπιστωτική και οικονομική του κατάσταση καθώς και τις τεχνικές δυνατότητές του. Στην περίπτωση αυτή, με την διακήρυξη καθορίζονται οι αναγκαίες ελάχιστες απαιτήσεις οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων και τα όριά τους, καθώς και ποια από τα δικαιολογητικά της παρ. 2 του άρθρου 8 πρέπει να υποβληθούν από τον προσφέροντα κατά το στάδιο της κατακύρωσης, για να αποδειχθεί ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις αυτές. 2.Στην περίπτωση που υποβάλλεται προσφορά από προμηθευτή που δεν είναι ο ίδιος κατασκευαστής του τελικού προϊόντος, προσκομίζονται από τον προμηθευτή μαζί με την προσφορά του, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις του άρθρου 8 παρ.2 του παρόντος, τα δικαιολογητικά των περ. δ, ε και ζ του άρθρου 8 παρ.2 του παρόντος που αφορούν μόνο τον ανωτέρω κατασκευαστή και εφόσον ζητούνται από τη διακήρυξη. 3.Ο προσφέρων μαζί με την προσφορά υποβάλλει υπεύθυνη δήλωση της παρ. 4 του άρθρου 8 του ν. 1599/1986 για την προσήκουσα και έγκαιρη προσκόμιση όσων εκ των ως άνω δικαιολογητικών απαιτούνται από τη διακήρυξη κατά το στάδιο της κατακύρωσης. e-book Eκδοση 16.7.2015 Η μη συμμόρφωση προς τις αναγκαίες ελάχιστες απαιτήσεις οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων και τα όριά τους συνεπάγεται την απόρριψη της προσφοράς. 60 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Άρθρο 9 Οι αναθέτουσες αρχές, εάν απαιτούν την προσκόμιση πιστοποιητικών εκδιδόμενων από ανεξάρτητους οργανισμούς, τα οποία να βεβαιώνουν την τήρηση εκ μέρους του προμηθευτή ορισμένων προτύπων εξασφάλισης της ποιότητας, πρέπει να παραπέμπουν σε συστήματα εξασφάλισης της ποιότητας βασιζόμενα στη σχετική σειρά ευρωπαϊκών προτύπων για πιστοποίηση. Οι αναθέτουσες αρχές αναγνωρίζουν τα ισοδύναμα πιστοποιητικά από οργανισμούς εδρεύοντες σε άλλα κράτη μέλη. Στην περίπτωση που τα προϊόντα δεν είναι πιστοποιημένα σύμφωνα με τα εναρμονισμένα ευρωπαϊκά πρότυπα, πρέπει να συνοδεύονται από πιστοποιητικά συμμόρφωσης που έχουν εκδοθεί από φορέα πιστοποίησης προϊόντων διαπιστευμένο, προς τούτο, από το Εθνικό Σύστημα Διαπίστευσης Α.Ε. (Ε.Σ.Υ.Δ.) ή από φορέα διαπίστευσης μέλος της Ευρωπαϊκής Συνεργασίας για τη Διαπίστευση (European Cooperation for Accreditation - EA) και, μάλιστα, μέλος της αντίστοιχης Συμφωνίας Αμοιβαίας Αναγνώρισης (M.L.A.) αυτής. Άρθρο 9α Πληρότητα και νομιμότητα των δικαιολογητικών Για την πληρότητα και νομιμότητα των δικαιολογητικών που υποβάλλονται σύμφωνα με τα άρθρα 6, 8, 8α, 9 και 18 παρ. 2 και 3 του παρόντος, γνωμοδοτούν τα αρμόδια προς τούτο συλλογικά όργανα, που συγκροτούνται για τους διαγωνισμούς, οι οποίοι διενεργούνται από το Υπουργείο Ανάπτυξης, σύμφωνα με το άρθρο 6 του ν. 2286/1995, όπως συμπληρώθηκε με το άρθρο 8 του ν. 2323/1995 (Α΄145), για τους διαγωνισμούς δε που διενεργούνται από τους λοιπούς φορείς, σύμφωνα με το άρθρο 38 του παρόντος. 97 Άρθρο 10 Προθεσμίες διαγωνισμών 98 99 100 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 97ΣτΕ/996/2010.Επειδή, 61 από το σύνολο των ανωτέρω διατάξεων της διακήρυξης συνάγεται ότι οι αρμόδιες για τη διενέργεια του διαγωνισμού υπηρεσίες είχαν τη δυνατότητα να καλούν τους προμηθευτές να συμπληρώνουν τα υποβληθέντα δικαιολογητικά συμμετοχής ή κατακύρωσης ή να παρέχουν σχετικές διευκρινίσεις. Οι διατάξεις αυτές, ωστόσο, αναφέρονται σε διευκρινίσεις ή συμπληρώσεις νομίμως κατ’ αρχήν υποβληθέντων στοιχείων και όχι σε αναπλήρωση μη υποβληθέντων ή μη νομίμως υποβληθέντων (πρβ. Ε.Α. 70/2010, 867/2009, 696/2009, 349/2008, 336/2006 190/2006, κα.).(...)10. Επειδή, ενόψει των εκτεθέντων στη σκέψη 8 ως προς την έννοια των διατάξεων της διακήρυξης του ένδικου διαγωνισμού, πιθανολογείται σοβαρά ότι κατά παράβαση των όρων της διακήρυξης ο παρεμβαίνων κλήθηκε να αναπληρώσει τα ως άνω περιγραφέντα ελλείποντα δικαιολογητικά κατακύρωσης και, κατά συνέπεια, δεν είναι νόμιμη η κατακύρωση του ένδικου διαγωνισμού στον παρεμβαίνοντα, καθώς και η ως άνω δεύτερη αιτιολογική βάση απόρριψης της προσφυγής της αιτούσας, όπως διατυπώνεται στο υπ’ αριθ. 7/2010 πρακτικό της Γνωμοδοτικής Επιτροπής Διενέργειας – Αξιολόγησης Αποτελεσμάτων Διαγωνισμών και των Διαδικασιών Διαπραγμάτευσης. 98ΕΣ/Τ4/77/2008.α) η διενέργεια του επίμαχου διαγωνισμού σε συντετμημένη προθεσμία 36 ημερών δεν καθιστά στην προκειμένη περίπτωση νομικώς πλημμελή τη σχετική διαγωνιστική διαδικασία, δοθέντος ότι ο διαγωνισμός αυτός, προϋπολογισθείσας δαπάνης 1.095.500 ευρώ με ΦΠΑ, ήταν επαναληπτικός και τα στοιχεία που απαιτούνταν για την πληρότητα της ενημέρωσης των ενδιαφερομένων είχαν ήδη δημοσιευθεί στο σύνολό τους με την συνταχθείσα σύμφωνα με το παράρτημα VIIΑ προκήρυξη του αρχικού διαγωνισμού, η οποία εξάλλου κάλυπτε και τις περαιτέρω προϋποθέσεις της παρ. 4 του άρθρου 38 της Οδηγίας, από πλευράς του χρόνου δημοσίευσής της, β) περαιτέρω δεν συνιστά νομική πλημμέλεια η έκδοση απόδειξης είσπραξης του ποσού της προκαταβολής και όχι τιμολογίου αφού η εντελλόμενη δαπάνη αφορά σε προκαταβολή μέρους του συμβατικού τιμήματος και όχι σε παράδοση προϊόντων σε εκτέλεση της σύμβασης και γ) όμως η ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1. Στους ανοικτούς διαγωνισμούς: α. Η προθεσμία για την διενέργεια του ανοικτού διαγωνισμού δεν πρέπει να είναι μικρότερη των πενήντα δύο (52) ημερών από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή των τριάντα (30) ημερών από την ημερομηνία δημοσίευσης της προκήρυξης (της περίληψης της διακήρυξης) στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων και στον ελληνικό τύπο, όταν δεν απαιτείται δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 2 του παρόντος. Στην περίπτωση διαφορετικών ημερομηνιών λαμβάνεται υπόψη η τελευταία. Σε περίπτωση επείγοντος, η προθεσμία των τριάντα (30) ημερών επιτρέπεται να συντμηθεί σε δέκα πέντε (15) το λιγότερο ημέρες με αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας Υπηρεσίας.101 β. Εφόσον από τους ενδιαφερόμενους προμηθευτές ζητηθούν εγκαίρως τα σχετικά με τον προκηρυσσόμενο διαγωνισμό έγγραφα, αυτά παραδίδονται ή αποστέλλονται σε αυτούς μέσα σε έξι (6) εργάσιμες ημέρες από τη λήψη της σχετικής αίτησης. Σε περίπτωση επείγοντος, η προθεσμία αυτή μπορεί να συντμηθεί σε τέσσερις (4) ημέρες. γ.Σε περίπτωση που ζητηθούν από τους ενδιαφερόμενους προμηθευτές συμπληρωματικές πληροφορίες, σχετικές με τα έγγραφα του διαγωνισμού μέχρι και οκτώ (8) ημέρες προ της εκπνοής της προθεσμίας άσκησης της ένστασης του άρθρου 15 παρ. 2 περ. α του παρόντος, αυτές παρέχονται το αργότερο τρεις (3) ημέρες προ της εκπνοής της ως άνω προθεσμίας. Σε κάθε άλλη περίπτωση που ζητούνται από τους ενδιαφερόμενους προμηθευτές οι ως άνω συμπληρωματικές πληροφορίες, αυτές δίνονται το αργότερο εντός έξι (6) ημερών πρίν από την ημερομηνία υποβολής εντελλόμενη δαπάνη πάσχει διότι για να είναι νόμιμη η χορήγηση προκαταβολής έπρεπε ρητώς να ορίζεται αυτό και να προσδιορίζεται το ποσοστό της καθώς και οι ειδικότερες λεπτομέρειες του τρόπου πληρωμής στην οικεία διακήρυξη. 99ΕΣ/Τ7/0049/2008.Μη δημοσίευση στην εφημερίδα των Ευρωπαικών κοινοτήτων περίληψης διακήρυξης.Πλημμελής τήρηση του τύπου αυτού που συνιστά άμεση παραβίαση των κοινοτικών διατάξεων περί δημοσιότητας 100ΣτΕ/ΕΑ/1294/2007.Περίληψη: Εφόσον κατά τον χρόνο της τελευταίας δημοσιεύσεως της προκήρυξης δεν ήταν δυνατή η διάθεση της διακήρυξης, αλλά σε μεταγενέστερο χρόνο δεν επηρεάζεται η νομιμότητα του διαγωνισμού, εφόσον δεν υπάρχει και παραβίαση των προθεσμιών δημοσιεύσεως. Σε περίπτωση διαστάσεως μεταξύ ημερομηνίας τελευταίας δημοσιεύσεως περιλήψεως της διακηρύξεως και ημερομηνίας διαθέσεως της στους ενδιαφερομένους, η τελευταία αυτή ημερομηνία (της διαθέσεως, δηλαδή, της διακηρύξεως στους ενδιαφερομένους) πρέπει να ληφθεί υπ' όψιν ως αφετηρία. Κλιμ/86/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία ανάδειξης φορέα υλοποίησης κοινοτικού προγράμματος για την προμήθεια, μεταφορά και διανομή τυριού σε απόρους της χώρας με κλειστό διαγωνισμό και κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, καθόσον: α) μη νομίμως διενεργήθηκε ο επίμαχος κλειστός διαγωνισμός με συντετμημένες προθεσμίες δημοσίευσης περίληψης του διαγωνισμού (άρθρο 32 παρ.8 του π.δ.60/2007 και 10 του π.δ.118/2007), διότι δεν αναφέρονται τα συγκεκριμένα έκτακτα και ασυνήθιστα πραγματικά περιστατικά που καθιστούν ανεφάρμοστες τις κανονικές- μη συντετμημένες προθεσμίες και δικαιολογούν την προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της σύντμησης των προθεσμιών, β) μη νομίμως κατακυρώθηκε το αποτέλεσμα του διαγωνισμού στην ανάδοχο εταιρεία, ενώ έπρεπε να αποκλεισθεί για το λόγο ότι αυτή δραστηριοποιείται μόνο στην εμπορία και όχι στην παραγωγή γαλακτοκομικών προϊόντων, γ) η τεχνική προσφορά της αναδόχου προμηθεύτριας εταιρείας περιέχει ουσιώδεις ελλείψεις και έπρεπε να απορριφθεί. Επιπλέον έπρεπε να απορριφθεί και για το λόγο ότι ορισμένα από τα συνεργαζόμενα με αυτήν τυροκομεία δεν προσκόμισαν επί ποινή αποκλεισμού απαιτούμενα από τη διακήρυξη δικαιολογητικά και δ) η οικονομική προσφορά της αναδόχου εταιρείας έπρεπε να απορριφθεί για το λόγο ότι αυτή ζήτησε για έξοδα μεταφοράς του προϊόντος στους τόπους διαμονής το ανώτατο προβλεπόμενο από τη διακήρυξη ποσό, χωρίς να συμπεριλάβει αναλυτικό προσδιορισμό των τιμών ανά τόνο και χιλιόμετρο για τις χερσαίες μεταφορές και ανά τόνο και μίλι για τις θαλάσσιες μεταφορές, όπως απαιτούσε η διακήρυξη του διαγωνισμού. Με την 2834/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου και έκρινε ως προς την πρώτη πλημμέλεια ότι στην προκειμένη περίπτωση δικαιολογείται η προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διενέργειας κλειστού δι-αγωνισμού με σύντμηση προθεσμιών, λόγω των εξαιρετικών συνθηκών που δημιούργησε η ιδιαιτέρως δυσμενής για τη χώρα οικονομική συγκυρία κατά το τρέχον έτος και ως προς τις λοιπές πλημμέλειες αναγνώρισε συγγνωστή πλάνη των αρμοδίων οργάνων της αναθέτουσας αρχής. e-book Eκδοση 16.7.2015 101ΕλΣυν/ΣΤ 62 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr των προσφορών, χωρίς ο προσφέρων να έχει δικαίωμα ένστασης δυνάμει του άρθρου 15 παρ.2 περ. α του παρόντος. δ.Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες τα σχετικά με τον προκηρυσσόμενο διαγωνισμό έγγραφα ή οι συμπληρωματικές πληροφορίες δεν είναι δυνατόν λόγω του όγκου τους, να αποσταλούν μέσα στις προθεσμίες που ορίζονται στα εδάφια β’ και γ’ ή όταν οι προσφορές δεν μπορούν να γίνουν παρά μόνο μετά από επιτόπια επίσκεψη ή μετά από επιτόπια εξέταση των σχετικών με τον προκηρυσσόμενο διαγωνισμό εγγράφων, τότε οι προθεσμίες του εδαφίου α’ παρατείνονται ανάλογα. ε.Η προκήρυξη του ανοιχτού διαγωνισμού περιλαμβάνει τουλάχιστον τα στοιχεία της παραγράφου Β του Παραρτήματος του παρόντος π.δ/τος. 2.Στους κλειστούς διαγωνισμούς: α.Η προθεσμία για την υποβολή των αιτήσεων συμμετοχής σε κλειστό διαγωνισμό δεν πρέπει να είναι μικρότερη των τριάντα επτά (37) ημερών από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων για δημοσίευση ή των είκοσι (20) ημερών από την ημερομηνία δημοσίευσής της στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων και στον ελληνικό τύπο, όταν δεν απαιτείται δημοσίευση στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 4 παρ. 2 του παρόντος. Στην περίπτωση διαφορετικών ημερομηνιών λαμβάνεται υπόψη η τελευταία. Στις περιπτώσεις κατά τις οποίες επείγοντες λόγοι καθιστούν τις προθεσμίες αυτές ανεφάρμοστες, τότε μπορεί να περιορισθούν με αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας Υπηρεσίας, μέχρι δεκαπέντε (15) και δέκα (10) ημέρες, αντίστοιχα. Για τον καθορισμό των προθεσμιών αυτών συνυπολογίζονται οι ημερομηνίες της αποστολής προκήρυξης στην Υπηρεσία Επισήμων Εκδόσεων των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων ή της δημοσίευσης στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων και στον ελληνικό τύπο και της τελευταίας ημερομηνίας για την υποβολή της αίτησης συμμετοχής. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 β.Στους προμηθευτές που έχουν επιλεγεί για την υποβολή προσφοράς, αποστέλλεται ταυτόχρονα έγγραφη πρόσκληση η οποία περιέχει τα στοιχεία που ορίζονται στο άρθρο 2 παρ. 4 του παρόντος. Η πρόσκληση συνοδεύεται από τη διακήρυξη του διαγωνισμού. 63 γ. Η προθεσμία για την υποβολή των προσφορών δεν πρέπει να είναι μικρότερη των σαράντα (40) ημερών, από την ημερομηνία αποστολής της έγγραφης πρόσκλησης, στην περίπτωση που η προϋπολογιζόμενη αξία της προμήθειας εκτός ΦΠΑ, είναι ίση ή μεγαλύτερη των ορίων της περ. ε της παρ. 2 του άρθρου 4 ή των είκοσι (20) ημερών από την αυτή ημερομηνία στις λοιπές περιπτώσεις. Σε περιπτώσεις κατά τις οποίες επείγοντες λόγοι καθιστούν τις προθεσμίες αυτές ανεφάρμοστες τότε μπορεί να περιορισθούν με αιτιολογημένη απόφαση της αρμόδιας Υπηρεσίας, μέχρι δέκα (10) ημέρες από την ημερομηνία αποστολής της έγγραφης πρόσκλησης. Για τον καθορισμό των προθεσμιών αυτών συνυπολογίζονται και οι ημερομηνίες της αποστολής της έγγραφης πρόσκλησης και της τελευταίας ημερομηνίας για την υποβολή της προσφοράς. δ.Σε περίπτωση που ζητηθούν από τους ενδιαφερόμενους προμηθευτές συμπληρωματικές πληροφορίες, σχετικές με τα έγγραφα του διαγωνισμού μέχρι και οκτώ (8) ημέρες προ της εκπνοής της προθεσμίας άσκησης της ένστασης του άρθρου 15 παρ. 2 περ. α του παρόντος, αυτές παρέχονται το αργότερο τρεις (3) ημέρες προ της εκπνοής της ως άνω προθεσμίας. Σε κάθε άλλη περίπτωση που ζητούνται από τους ενδιαφερόμενους προμηθευτές οι ως άνω συμπληρωματικές πληροφορίες, αυτές δίνονται το αργότερο εντός έξι (6) ημερών πρίν από την ημερομηνία υποβολής των προσφορών, χωρίς ο προσφέρων να έχει δικαίωμα ένστασης δυνάμει του άρθρου 15 παρ.2 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr περ. α του παρόντος. Σε περίπτωση επείγοντος, η προθεσμία αυτή συντέμνεται σε τέσσερις (4) ημέρες. ε.Η προκήρυξη του κλειστού διαγωνισμού περιλαμβάνει τουλάχιστον τα στοιχεία της παραγράφου Β του Παραρτήματος του παρόντος π. δ/τος. 3.Στις περιπτώσεις, όπου οι αναθέτουσες αρχές έχουν δημοσιεύσει προκαταρκτική προκήρυξη, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ.1 του παρόντος, η ελάχιστη προθεσμία για την παραλαβή των προσφορών της παρ. 1 περ. α εδ. πρώτο και της παρ. 2 περ. γ εδ. πρώτο του παρόντος άρθρου μπορεί κατά γενικό κανόνα να περιορίζεται σε τριάντα έξι (36) ημέρες, αλλά δεν είναι σε καμία περίπτωση μικρότερη των είκοσι δύο (22) ημερών. Η προθεσμία αυτή αρχίζει από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης διαγωνισμού, προκειμένου για ανοικτή διαδικασία και από την ημερομηνία αποστολής της πρόσκλησης υποβολής προσφορών, προκειμένου για κλειστή διαδικασία. Η βραχύτερη προθεσμία που αναφέρεται στο πρώτο εδάφιο μπορεί να τάσσεται, υπό την προϋπόθεση ότι η προκαταρκτική προκήρυξη έχει περιλάβει όλες τις πληροφορίες, οι οποίες απαιτούνται από την προκήρυξη του διαγωνισμού που περιλαμβάνεται στην παρ. Α του Παραρτήματος του παρόντος, εφόσον οι πληροφορίες αυτές είναι διαθέσιμες κατά τη δημοσίευση της προκήρυξης και η προκαταρκτική προκήρυξη έχει αποσταλεί προς δημοσίευση μεταξύ ενός ελάχιστου διαστήματος πενήντα δύο (52) ημερών έως ενός μέγιστου διαστήματος δώδεκα (12) μηνών πριν από την ημερομηνία αποστολής της προκήρυξης διαγωνισμού. 4.Στις περιπτώσεις, κατά τις οποίες οι προσφορές δύνανται να γίνουν μόνο κατόπιν επιτόπιας επισκέψεως ή μετά από επιτόπια εξέταση των σχετικών με τον προκηρυσσόμενο διαγωνισμό εγγράφων, τότε η προθεσμία των σαράντα (40) ημερών που ορίζεται στην παράγραφο 2 περ. γ του παρόντος άρθρου μπορεί να παρατείνεται ανάλογα. 5.Με απόφαση του αρμοδίου Υπουργού ή του αρμοδίου για την διοίκηση του φορέα οργάνου, μπορεί να μετατίθεται η ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων συμμετοχής ή της διενέργειας διαγωνισμού102 με ή χωρίς τροποποιήσεις των όρων της πρόσκλησης ή της διακήρυξης103. Όταν η μετάθεση γίνεται χωρίς τροποποίηση των όρων της πρόσκλησης ή της διακήρυξης, το χρονικό διάστημα της μετάθεσης ορίζεται με την παραπάνω απόφαση. Όταν η μετάθεση γίνεται με τροποποίηση των όρων της πρόσκλησης ή της διακήρυξης, πρέπει από την ημερομηνία αποστολής στο Τεύχος Διακηρύξεων Δημοσίων Συμβάσεων και δημοσίευσης στον ελληνικό τύπο της σχετικής ανακοίνωσης, μέχρι την ημερομηνία υποβολής των αιτήσεων συμμετοχής ή διενέργειας του διαγωνισμού, να μεσολαβήσει χρονικό διάστημα όχι μικρότερο του ορισθέντος από την αρχική πρόσκληση ή διακήρυξη, εκτός αν από την απόφαση μετάθεσης προβλέπεται η σύντμηση του χρόνου αυτού τηρουμένων των προθεσμιών που ορίζονται στις προηγούμενες παραγράφους. 104 διεξαγωγής διαγωνισμού κατασκευής δημόσιου έργου.α) Ανοικτή δημοπρασία για την κατασκευή δημόσιου έργου, στην οποία εφαρμόζεται (και) η Κοινοτική νομοθεσία, δεν θεωρείται ότι διεξήχθη νόμιμα, αν κατά την ορισθείσα για την υποβολή των προσφορών ημερομηνία, δεν συνεδρίασε η Επιτροπή του διαγωνισμού. β) Ο νέος διαγωνισμός για το ίδιο έργο δεν θεωρείται επαναληπτικός, διότι ο αρχικός θεωρείται ως μη γενόμενος. (πλειοψ.) Π1/361/2008 .«Μετάθεση ημερομηνίας διενέργειας διαγωνισμών – επανάληψη – ματαίωση – υπαγωγή στις κείμενες διατάξεις». 103 ΣτΕ/844/2006 Οι όροι της διακηρύξεως πρέπει να είναι σαφείς και πλήρεις και ως εκ τούτου αν η Αναθέτουσα Αρχή θεωρούσε ότι ο ως άνω ουσιώδης όρος της διακηρύξεως είχε τεθεί εκ παραδρομής και εφόσον δεν επρόκειτο περί διορθώσεως κάποιου γραφικού ή λογιστικού σφάλματος αυτής, θα έπρεπε να προβεί σε τροποποίησή του με επαναπροκήρυξη του διαγωνισμού και τήρηση των κανόνων δημοσιότητας που προβλέπονται στο άρθρο 4 του ιδίου π.δ/τος, ώστε να μην εμποδιστεί κάποιος διαγωνιζόμενος από την συμμετοχή του στον επίμαχο διαγωνισμό, ως μη πληρών το 104 e-book Eκδοση 16.7.2015 102ΝΣΚ/25/2004.Νομιμότητα 64 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στις περιπτώσεις αυτές, όσον αφορά την δημοσιότητα, ακολουθείται η ίδια διαδικασία που προβλέπεται από το άρθρο 4 του παρόντος. 6.Κατά το χρονικό διάστημα από 5 έως 20 Αυγούστου δεν προκηρύσσονται και δεν διενεργούνται διαγωνισμοί. Επίσης, κατά το ίδιο διάστημα, δεν ορίζεται ημερομηνία παραλαβής και αποσφράγισης προσφορών. Άρθρο 11 Χρόνος και τρόπος υποβολής προσφορών 1.Όσοι επιθυμούν να λάβουν μέρος σε διαγωνισμό πρέπει να καταθέσουν έγγραφες προσφορές μέσα στην προθεσμία που ορίζεται από τη σχετική διακήρυξη ή πρόσκληση. 2.Οι προσφορές, μετά την αποσφράγισή τους, παραλαμβάνονται από την αρμόδια Υπηρεσία που διενεργεί τον διαγωνισμό. 3.Εάν από τη διακήρυξη ή την πρόσκληση προβλέπεται ότι μαζί με την προσφορά πρέπει να κατατεθούν και δείγματα του υλικού, αυτά κατατίθενται πριν από τον διαγωνισμό στην Υπηρεσία, η δε σχετική απόδειξη υποβάλλεται μαζί με την προσφορά. 4.Οι προσφορές μπορεί να αποστέλλονται στην Υπηρεσία με οποιοδήποτε τρόπο και παραλαμβάνονται με απόδειξη, με την απαραίτητη, όμως, προϋπόθεση ότι αυτές θα περιέρχονται στην Υπηρεσία μέχρι την προηγούμενη της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού. Στις περιπτώσεις αυτές, όταν απαιτείται κατάθεση δείγματος, επιτρέπεται η αποστολή του, σύμφωνα με τα οριζόμενα παραπάνω, υπό την προϋπόθεση, όμως, ότι τούτο θα περιέλθει στην Υπηρεσία μέχρι τέσσερις (4) ημέρες από την επόμενη της ημερομηνίας διενέργειας του διαγωνισμού, το δε αποδεικτικό αποστολής θα περιέχεται απαραίτητα στο φάκελο προσφοράς με τα τεχνικά στοιχεία. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 5.Στις περιπτώσεις που οι υποβαλλόμενες ή οι ταχυδρομικά αποστελλόμενες προσφορές δεν τηρούν τα οριζόμενα από τις διατάξεις των προηγούμενων παραγράφων του παρόντος άρθρου, δεν λαμβάνονται υπόψη. 65 6.Προσφορές που περιέρχονται στην Υπηρεσία με οποιοδήποτε τρόπο, πριν από την διενέργεια του διαγωνισμού, δεν αποσφραγίζονται αλλά παραδίδονται στα αρμόδια όργανα αποσφράγισης των προσφορών που παραλαμβάνουν τις προσφορές, προ της εκπνοής της προθεσμίας που καθορίζεται από τη διακήρυξη ή την πρόσκληση, προκειμένου να αποσφραγιστούν μαζί με τις άλλες που κατατέθηκαν με την προαναφερόμενη διαδικασία. Στην περίπτωση κλειστού διαγωνισμού, τυχόν υποβληθείσα προσφορά από προμηθευτή που δεν προσκλήθηκε προς τούτο, επιστρέφεται από την Υπηρεσία χωρίς να αποσφραγιστεί. Επίσης, επιστρέφονται, χωρίς να αποσφραγιστούν και οι προσφορές που υποβάλλονται, ή περιέρχονται στην Υπηρεσία, με οποιοδήποτε τρόπο, εκπρόθεσμα. 7.Στον φάκελο κάθε προσφοράς πρέπει να αναγράφονται ευκρινώς: α. Η λέξη «Προσφορά». σχετικό όρο. Συνεπώς ο σχετικός λόγος ακυρώσεως, με τον οποίο επαναλαμβάνεται ο ανωτέρω λόγος της προδικαστικής προσφυγής, πρέπει να γίνει δεκτός ως βάσιμος. Κατόπιν αυτού, πρέπει να ακυρωθεί η προσβαλλομένη απόφαση κατά το μέρος που με αυτή έγινε κατ’ αρχήν δεκτή στο διαγωνισμό η παρεμβαίνουσα εταιρεία. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr β. Ο πλήρης τίτλος της αρμόδιας Υπηρεσίας που διενεργεί την προμήθεια. γ. Ο αριθμός της διακήρυξης. δ. Η ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού. ε. Τα στοιχεία του αποστολέα. 8. Κατά την αποσφράγιση των προσφορών, το αρμόδιο όργανο, ακόμη κι αν το ίδιο είναι αρμόδιο και για την αξιολόγησή τους, δεν είναι υποχρεωμένο να ελέγχει την συμμόρφωση των διαγωνιζομένων ή των προσφορών τους ως προς τους όρους της διακήρυξης. Άρθρο 12 Προσφορές 1.Οι προσφορές υποβάλλονται, σε δύο αντίγραφα, μέσα σε σφραγισμένο φάκελο, ο οποίος φέρει τις ενδείξεις που αναφέρονται στο άρθρο 11 του παρόντος. Μέσα στο φάκελο προσφοράς τοποθετούνται όλα τα απαιτούμενα κατά το στάδιο υποβολής της προσφοράς στοιχεία, ως εξής: α)Σε περίπτωση που ο διαγωνισμός γίνεται με κριτήριο τη χαμηλότερη μόνο τιμή, στον κυρίως φάκελο προσφοράς τοποθετούνται όλα τα απαιτούμενα κατά το στάδιο αυτό δικαιολογητικά και στοιχεία. Τα τεχνικά στοιχεία της προσφοράς τοποθετούνται σε χωριστό σφραγισμένο φάκελο μέσα στον κυρίως φάκελο με την ένδειξη «Τεχνική Προσφορά». Τα οικονομικά στοιχεία της προσφοράς τοποθετούνται επί ποινή απορρίψεως, σε χωριστό σφραγισμένο φάκελο επίσης μέσα στον κυρίως φάκελο με την ένδειξη «Οικονομική Προσφορά». β)Σε περίπτωση που ο διαγωνισμός γίνεται με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, στον κυρίως φάκελο προσφοράς τοποθετούνται όλα τα απαιτούμενα κατά το στάδιο αυτό δικαιολογητικά και στοιχεία. Τα τεχνικά καθώς και τα λοιπά στοιχεία της προσφοράς, όπως κατατάσσονται στις ομάδες που αναφέρονται στο άρθρο 20 του παρόντος, τοποθετούνται σε χωριστό σφραγισμένο φάκελο, μέσα στον κυρίως φάκελο, με την ένδειξη «Τεχνική Προσφορά». Τα οικονομικά στοιχεία της προσφοράς τοποθετούνται, επί ποινή απορρίψεως, σε χωριστό σφραγισμένο φάκελο, επίσης, μέσα στον κυρίως φάκελο με την ένδειξη «Οικονομική Προσφορά». 2.Οι φάκελοι τεχνικής και οικονομικής προσφοράς φέρουν και τις ενδείξεις του κυρίως φακέλου. 4.Οι προσφορές δεν πρέπει να έχουν ξέσματα, σβησίματα, προσθήκες, διορθώσεις. Εάν υπάρχει στην προσφορά οποιαδήποτε προσθήκη ή διόρθωση, αυτή πρέπει να είναι καθαρογραμμένη και μονογραμμένη από τον προσφέροντα, το δε αρμόδιο όργανο παραλαβής και αποσφράγισης των προσφορών, κατά τον έλεγχο, μονογράφει και σφραγίζει την τυχόν διόρθωση ή προσθήκη. Η προσφορά απορρίπτεται, όταν υπάρχουν σ’ αυτή διορθώσεις που την καθιστούν ασαφή, κατά την κρίση του οργάνου αξιολόγησης των προσφορών. 5.Ο προσφέρων, εφόσον δεν έχει ασκήσει, εμπροθέσμως, την ένσταση του άρθρου 15 παρ. 2 περ. α κατά της διακήρυξης του διαγωνισμού, ή έχει απορριφθεί η ανωτέρω ένσταση, θεωρείται ότι e-book Eκδοση 16.7.2015 3.Σε περίπτωση που τα τεχνικά στοιχεία της προσφοράς δεν είναι δυνατόν, λόγω μεγάλου όγκου, να τοποθετηθούν στον κυρίως φάκελο, τότε αυτά συσκευάζονται χωριστά και ακολουθούν τον κυρίως φάκελο με την ένδειξη «Παράρτημα Προσφοράς» και τις λοιπές ενδείξεις του κυρίως φακέλου. 66 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr αποδέχεται πλήρως και ανεπιφυλάκτως όλους τους όρους της διακήρυξης ή πρόσκλησης και δεν δύναται, με την προσφορά του ή με οιονδήποτε άλλο τρόπο, να αποκρούσει, ευθέως ή εμμέσως, τους ανωτέρω όρους. Η άσκηση ενστάσεως κατά της διακηρύξεως δεν κωλύει τη συμμετοχή στον διαγωνισμό. Στους διαγωνισμούς, οι οποίοι εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, οι ρυθμίσεις της παρούσης παραγράφου δεν θίγουν τις ειδικές διατάξεις του ν. 2522/1997. Μετά την κατάθεση της προσφοράς, επί νομίμως υποβληθέντων δικαιολογητικών οι διαγωνιζόμενοι παρέχουν διευκρινίσεις μόνο όταν αυτές ζητούνται από αρμόδιο όργανο είτε κατά την ενώπιόν του διαδικασία, είτε κατόπιν εγγράφου της Υπηρεσίας, μετά την σχετική γνωμοδότηση του οργάνου. Από τις διευκρινίσεις, οι οποίες παρέχονται, σύμφωνα με τα παραπάνω, λαμβάνονται υπόψη μόνο εκείνες που αναφέρονται στα σημεία για τα οποία υποβλήθηκε σχετικό αίτημα από το αρμόδιο όργανο. 105 Άρθρο 13 Χρόνος ισχύος προσφορών 1.Οι προσφορές ισχύουν και δεσμεύουν τους διαγωνιζόμενους επί εκατόν είκοσι (120) ημέρες από την επόμενη της διενέργειας του διαγωνισμού, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στην διακήρυξη ή την πρόσκληση. Εάν οι διαγωνιζόμενοι κλήθηκαν να παρατείνουν την ισχύ των προσφορών τους, σύμφωνα με την παρ. 3 και αποδέχθηκαν την παράταση, οι προσφορές τους ισχύουν και τους δεσμεύουν και για το επιπλέον αυτό χρονικό διάστημα.106 107 108 ΝΣΚ/403/2013 ΔΙΑΓΩΝΙΣΜΟΣ ΜΕΙΟΔΟΣΙΑΣ ΠΛΕΙΟΔΟΣΙΑΣ, ΟΡΚΩΤΟΙ ΛΟΓΙΣΤΕΣ, ΕΤΑΙΡΕΙΕΣ, ΠΡΟΣΦΟΡΑ, ΑΛΛΑΓΗ ΜΕΤΑΒΟΛΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΣ, ΠΡΟΣΦΟΡΩΝ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ, ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΣ ΑΠΟΡΡΙΨΗ Με βάση την παρ.5 εδ.γ’ του άρθρου 12 του Π.Δ. 118/2007, κατά την οποία, μετά την κατάθεση της προσφοράς, επί νομίμως υποβληθέντων δικαιολογητικών, οι διαγωνιζόμενοι παρέχουν διευκρινίσεις μόνο όταν αυτές ζητούνται από αρμόδιο όργανο και επί των θεμάτων επί των οποίων τίθενται, οι παρεχόμενες διευκρινίσεις δεν μπορούν να οδηγούν σε αλλαγή της προσφοράς, όπως εν προκειμένω, ως προς ουσιώδες, κατά τα ανωτέρω, ζήτημα με συνέπεια να μην τηρείται η αρχή της ίσης μεταχείρισης, διαφάνειας και τυπικότητας των διαδικασιών του διαγωνισμού. (ομοφ.) 105 ΝΣΚ/553/2012 .Αυτοδίκαιη ματαίωση δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού, λόγω παύσεως ισχύος των προσφορών των συμμετασχουσών σ’ αυτόν εταιρειών.Κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ.1 και 3 του π.δ/τος 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών του Δημοσίου», σε περίπτωση μη έκδοσης αιτιολογημένης απόφασης της αναθέτουσας Υπηρεσίας, περί περαιτέρω παράτασης ισχύος της προσφοράς των συμμετασχουσών σ’ αυτόν εταιρειών, -πέραν της λήξης του ανωτάτου ορίου του χρόνου παράτασης ισχύος της προσφοράς- , τα αποτελέσματα του διαγωνισμού υποχρεωτικά ματαιώνονται. (ομοφ.) 106 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 107ΝΣΚ/553/2012.Αυτοδίκαιη 67 ματαίωση δημόσιου ανοικτού διαγωνισμού, λόγω παύσεως ισχύος των προσφορών των συμμετασχουσών σ’ αυτόν εταιρειών.Κατά την έννοια του άρθρου 13 παρ.1 και 3 του π.δ/τος 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών του Δημοσίου», σε περίπτωση μη έκδοσης αιτιολογημένης απόφασης της αναθέτουσας Υπηρεσίας, περί περαιτέρω παράτασης ισχύος της προσφοράς των συμμετασχουσών σ’ αυτόν εταιρειών, -πέραν της λήξης του ανωτάτου ορίου του χρόνου παράτασης ισχύος της προσφοράς- , τα αποτελέσματα του διαγωνισμού υποχρεωτικά ματαιώνονται. (ομοφ.) 108ΝΣΚ/83/2011.Δυνατότητα ή μη ματαίωσης ανοικτού διαγωνισμού προμήθειας, μετά τη λήξη της ισχύος των προσφορών των διαγωνιζομένων.Σε περίπτωση, που πριν την λήξη της ισχύος των προσφορών των διαγωνιζομένων, δεν κλήθηκαν αυτοί από την αναθέτουσα αρχή να παρατείνουν εγγράφως την ισχύ των προσφορών τους, και ως εκ τούτου δεν υφίστανται πλέον προσφορές σε ισχύ, τα αποτελέσματα του διαγωνισμού ματαιώνονται υποχρεωτικά, δεν υφίσταται δε κατ’ εξαίρεση, δυνατότητα συνέχισης του διαγωνισμού, με αιτιολογημένη περί εξυπηρέτησης του δημοσίου συμφέροντος απόφαση συνέχισης του διαγωνισμού, δεδομένου ότι η δυνατότητα αυτή, παρέχεται μόνο στην περίπτωση που, πριν την εκπνοή, του ανώτατου κατά παράταση χρόνου ισχύος των προσφορών, κληθούν οι διαγωνιζόμενοι, μετά από αιτιολογημένη απόφαση της αναθέτουσας αρχής, να δηλώσουν ότι παρατείνουν την ισχύ των προσφορών τους. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 2.Προσφορά που ορίζει χρόνο ισχύος μικρότερο του προβλεπόμενου από τη διακήρυξη, απορρίπτεται ως απαράδεκτη. 3.Η ισχύς της προσφοράς μπορεί να παρατείνεται εγγράφως, εφόσον τούτο ζητηθεί από την αναθέτουσα αρχή, πριν από τη λήξη της, κατ’ ανώτατο όριο για χρονικό διάστημα ίσο με το προβλεπόμενο από τη διακήρυξη. Μετά τη λήξη και του παραπάνω ανωτάτου ορίου χρόνου παράτασης ισχύος της προσφοράς, τα αποτελέσματα του διαγωνισμού υποχρεωτικά ματαιώνονται, εκτός εάν η αναθέτουσα αρχή κρίνει, κατά περίπτωση, αιτιολογημένα ότι η συνέχιση του διαγωνισμού εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον, οπότε οι συμμετέχοντες στον διαγωνισμό μπορούν να επιλέξουν, είτε να παρατείνουν την προσφορά τους, εφόσον τους ζητηθεί πριν την πάροδο του ανωτέρω ανωτάτου ορίου, παράταση της προσφοράς τους, είτε όχι. Στην τελευταία περίπτωση, η διαδικασία του διαγωνισμού συνεχίζεται με όσους παρέτειναν τις προσφορές τους.109 Άρθρο 14 Αντιπροσφορές Στους διαγωνισμούς δεν γίνονται δεκτές αντιπροσφορές. Σε περίπτωση υποβολής τους απορρίπτονται, ως απαράδεκτες. Άρθρο 15 Διοικητικές προσφυγέ ς 110 111 112 113 114 ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/60/2010.Σε ανοικτό διαγωνισμό προμήθειας με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, παρέχεται το δικαίωμα στους υποψήφιους προμηθευτές να υποβάλουν προσφορά για ολόκληρη τη ζητούμενη ποσότητα ή για μέρος αυτής. Έπιπλέον, η μη υποβολή από συμμετέχοντα στο διαγωνισμό προμηθευτή, εγγυητικής επιστολής συμμετοχής, οδηγεί σε αποκλεισμό του από τη διαγωνιστική διαδικασία. Τελικά, όμως, κρίθηκε μη νόμιμη εν μέρει η διαδικασία του εν λόγω διαγωνισμού, καθόσον είχε λήξει η ισχύς των προσφορών πέντε (5) συμμετεχουσών εταιρειών, με αποτέλεσμα να μη μπορούν να υπογράψουν τα σχετικά σχέδια συμβάσεων. Με την 2047/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε εν μέρει την Πράξη αυτή και έκρινε ότι η αναθέτουσα αρχή νομίμως προέβη στην κατακύρωση είδους στην συμμετέχουσα στο διαγωνισμό εταιρεία και μετά την υπέρβαση του ανώτατου χρονικού ορίου ισχύος της προσφοράς της ατομικής επιχείρησης, δεδομένου ότι η εν λόγω μειοδότρια ατομική επιχείρηση όχι μόνο δεν προέβαλλε αντιρρήσεις για τη συνέχιση και ολοκλήρωση της διαγωνιστικής διαδικασίας, αλλά αποδέχθηκε την παράταση της ισχύος της προσφοράς της και η ίδια είχε έννομο συμφέρον για την κατάρτιση της επίμαχης σύμβασης. Κρίθηκε επιπλέον ότι τα χρονικά όρια της ισχύος των προσφορών έχουν τεθεί υπέρ των διαγωνιζομένων, πράγμα που σημαίνει ότι ο μειοδότης υποχρεούται να αποδεχτεί το αποτέλεσμα του διαγωνισμού και να συνάψει τη σχετική σύμβαση, με τις τιμές και τους όρους της προσφοράς του, μόνον εάν δεν έχει ακόμη παρέλθει ο χρόνος ισχύος των προσφορών που ορίστηκε με τη διακήρυξη ή ο χρόνος μέχρι του οποίου μπορεί νομίμως να παραταθεί η προσφορά του, ήτοι χρονικό διάστημα ίσο, κατ' ανώτατο όριο, με το προβλεπόμενο από τη διακήρυξη. Ο διαγωνισμός ματαιώνεται αυτοδικαίως, μόνον στην περίπτωση που όχι απλώς έχει παρέλθει ο χρόνος ισχύος της προσφοράς και της νόμιμης παράτασής της, αλλά και ο μειοδότης, κατά τη διακριτική του ευχέρεια, δεν δέχεται πλέον την κατακύρωση. Μετά δε την εξάντληση των παραπάνω χρονικών ορίων η τυχόν εκδιδόμενη κατακυρωτική απόφαση, δεν πάσχει εξ' αυτού του λόγου ακυρότητας, εφόσον οι υποψήφιοι δεν προβάλλουν αντιρρήσεις και το συμφέρον της αναθέτουσας αρχής επιβάλλει τη συνέχιση του διαγωνισμού. 110Ν.3886/2010.Δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων - Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1989 (L395) και την Οδηγία 92/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 (L 76), όπως τροποποιήθηκαν με την Οδηγία 2007/66/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2007 (L 335). 11147324/ΕΥΘΥ2027/2010.Εκδοση νόμου 3886/2010 (ΦΕΚ Α 173)περί δικαστικής προστασίας κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων 112Π1/273/2011.Εφαρμογή νέου νόμου 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων e-book Eκδοση 16.7.2015 109 68 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1.Κατά της διακήρυξης του διαγωνισμού, της συμμετοχής προμηθευτή σε αυτόν και της διενέργειάς του, έως και την κατακυρωτική απόφαση, επιτρέπεται ένσταση για λόγους νομιμότητας και ουσίας (ενδικοφανής προσφυγή). Με την ένσταση που ασκείται κατά της κατακυρωτικής απόφασης επιτρέπεται και η προβολή λόγων που αφορούν την πληρότητα και νομιμότητα των δικαιολογητικών, τα οποία προσκομίζει ο προσφέρων προς τον οποίον πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, δυνάμει των άρθρων 6, 8 και 8α του παρόντος. 2.Οι ανωτέρω ενστάσεις υποβάλλονται εγγράφως στο αρμόδιο για την διενέργεια του διαγωνισμού όργανο του φορέα, ως εξής: α) Κατά της διακήρυξης του διαγωνισμού: 115 116 (1) Στον ανοικτό διαγωνισμό, μέσα στο μισό του χρονικού διαστήματος από τη δημοσίευση της διακήρυξης μέχρι την ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας υποβολής των προσφορών. Για τον καθορισμό της προθεσμίας αυτής συνυπολογίζονται και οι ημερομηνίες της δημοσίευσης και της υποβολής των προσφορών. (2) Στον κλειστό διαγωνισμό, μόνο από εκείνους που επιλέχθηκαν να υποβάλουν προσφορά, μέσα στο μισό του χρονικού διαστήματος από την ημερομηνία αποστολής σε αυτούς της διακήρυξης, μέχρι την ημερομηνία λήξεως της προθεσμίας υποβολής των προσφορών. Για τον καθορισμό της προθεσμίας αυτής, συνυπολογίζονται και οι ημερομηνίες αποστολής της διακήρυξης και της διενέργειας του διαγωνισμού. 113Δ17γ/10/200/2010.Θ Ε Μ Α : Εφαρμογή νέου νόμου 3886/2010, στις διαδικασίες ανάθεσης συμβάσεων δημοσίων έργων και μελετών.ΕΓΚ.23 (επισυνάπτεται ο ν.3886/2010 και η αιτιολογική έκθεση) ΣτΕ/58/2008(ΕΑ).Επιτρέπεται, κατ` αρχήν, ο ενδιαφερόμενος να υποβάλει με τηλεομοιοτυπία την κατά το άρθρο 3 παρ. 2 του Ν. 2522/1997 προσφυγή, πρέπει, όμως, να καταθέσει στην αναθέτουσα αρχή, μέσα σε πέντε ημέρες από τη λήξη της πενθήμερης προθεσμίας για την άσκηση της προσφυγής, έγγραφο με το ίδιο περιεχόμενο και με ιδιόχειρη υπογραφή. Η αιτούσα, η οποία έφερε το σχετικό βάρος αποδείξεως, δεν απέδειξε ότι κατέθεσε το πρωτότυπο της προδικαστικής της προσφυγής. 114 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 115ΕλΣυν/ΣΤ 69 Κλιμ/98/2010.Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι απαγορεύεται καταρχήν η θέσπιση προδιαγραφών που περιορίζουν τον κύκλο των διαγωνιζομένων επιχειρήσεων. Δεν αποκλείεται, όμως να τεθεί ένας τέτοιος περιορισμός, ενόψει των απαιτήσεων συγκεκριμένων προδιαγραφών, με την προϋπόθεση ότι μόνον αυτές οι συγκεκριμένες προδιαγραφές εξυπηρετούν αποτελεσματικά τις ανάγκες για την κάλυψη των οποίων τίθενται (βλ. αποφ. Σ.τ.Ε. 1105/2010, 365/2007). Περαιτέρω, κατ’ επιταγή της αρχής της διαφάνειας που διέπει τη διενέργεια δημοσίων διαγωνισμών, η αναθέτουσα αρχή οφείλει να λαμβάνει θέση επί της ουσίας σε προσφυγές διαγωνιζόμενων που άπτονται αμιγώς τεχνικών θεμάτων απαντώντας επαρκώς και αιτιολογημένα (πρβλ. απόφ. Σ.τ.Ε. 1901/2004), πριν προβεί στην κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού, και μάλιστα ανεξαρτήτως των ρυθμίσεων του ν. 2522/1997. Η υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να απαντήσει αιτιολογημένα σε προσφυγές διαγωνιζομένων επιβάλλεται και από τις διατάξεις που προβλέπουν τον προσυμβατικό έλεγχο των δημοσίων συμβάσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο, καθώς σε αντίθετη περίπτωση είναι αδύνατος, ενόψει της φύσης των προβαλλόμενων λόγων, ο δικαστικός έλεγχος της νομιμότητας της οικείας συμβάσεως (βλ. απόφ. VI Τμ. 2509/2009). 116ΣτΕ/1609/2004 .Όπως έχει κριθεί (ΣτΕ 436/2003), οι προμηθευτές που ενδιαφέρονται να μετάσχουν σε νέο, αυτοτελή διαγωνισμό, όπως ο επαναπροκηρυχθείς επίδικος διαγωνισμός βάσει της ως άνω τροποποιημένης προκηρύξεως, δικαιούνται, ανεξαρτήτως εάν είχαν μετάσχει στον αρχικό διαγωνισμό, να υποβάλουν τις διοικητικές προσφυγές του άρθρου 15 του Π.Δ. 394/1996, μεταξύ των οποίων και ένσταση κατά της προκηρύξεως, με αφετηρία της σχετικής, κατά την παράγραφο 2 περ. α1 του εν λόγω άρθρου, προθεσμίας την δημοσίευση της ανακοινώσεως για την διενέργεια του επαναπροκηρυσσόμενου διαγωνισμού. Στην περίπτωση αυτήν, εν όψει της αυτοτέλειας του νέου διαγωνισμού, επιβάλλεται η τήρηση της προβλεπόμενης για την εξέταση της ανωτέρω ενστάσεως διαδικασίας, με γνωμοδότηση για αυτή της Ε.Κ.Π. και, προκειμένου περί αιτιάσεων κατά τεχνικών προδιαγραφών της προκηρύξεως, της αρμόδιας Μ.Ε.Ε., αδιαφόρως εάν ο ενιστάμενος διαγωνιζόμενος είχε μετάσχει στον αρχικό διαγωνισμό και είχε υποβάλει στο πλαίσιο αυτού ένσταση ταυτόσημου περιεχομένου ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Η ένσταση εξετάζεται από το αρμόδιο γνωμοδοτικό συλλογικό όργανο του φορέα που διενεργεί τον διαγωνισμό και το αποφασίζον όργανο εκδίδει την σχετική απόφασή του το αργότερο πέντε (5) εργάσιμες ημέρες πριν από την διενέργεια του διαγωνισμού. β) Κατά των πράξεων ή παραλείψεων της αναθέτουσας αρχής που αφορούν την συμμετοχή οποιουδήποτε προμηθευτή στον διαγωνισμό ή την διενέργεια του διαγωνισμού ως προς τη διαδικασία παραλαβής και αποσφράγισης των προσφορών, κατά τη διάρκεια διεξαγωγής του ιδίου του διαγωνισμού και εντός της επόμενης εργάσιμης ημέρας από αυτήν κατά την οποία ο ενιστάμενος έλαβε γνώση του σχετικού φακέλου. Στον κλειστό διαγωνισμό δικαίωμα ένστασης στην περίπτωση αυτή έχουν μόνον όσοι επιλέχθηκαν να υποβάλουν προσφορά. Η ένσταση αυτή δεν επιφέρει αναβολή ή διακοπή του διαγωνισμού, αλλά εξετάζεται κατά την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού από το αρμόδιο συλλογικό όργανο και εκδίδεται η σχετική απόφαση μετά από γνωμοδότηση αυτού. Η ένσταση κατά της συμμετοχής προμηθευτή σε διαγωνισμό κοινοποιείται υποχρεωτικά σε αυτόν κατά του οποίου στρέφεται, εντός δύο (2) ημερών από της υποβολής της. γ) Κατά της διενέργειας του διαγωνισμού (ανοικτού ή κλειστού) έως και την κατακυρωτική απόφαση, μέσα σε χρονικό διάστημα τριών (3) εργασίμων ημερών, αφότου ο ενδιαφερόμενος προμηθευτής έλαβε γνώση της σχετικής πράξεως ή παραλείψεως της αναθέτουσας αρχής. Στον κλειστό διαγωνισμό, δικαίωμα ένστασης στην περίπτωση αυτή έχουν μόνον όσοι επιλέχθηκαν να υποβάλουν προσφορά. Η ένσταση αυτή κοινοποιείται υποχρεωτικά, εντός δύο (2) ημερών από την υποβολή της, σε αυτόν κατά του οποίου στρέφεται. Η ένσταση εξετάζεται από το αρμόδιο γνωμοδοτικό συλλογικό όργανο και το αποφασίζον όργανο εκδίδει την σχετική απόφασή του το αργότερο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την λήξη της προθεσμίας υποβολής ενστάσεων. δ) Εκτός των ανωτέρω περιπτώσεων, κατά της κατακυρωτικής απόφασης, όσον αφορά τη νομιμότητα και πληρότητα των δικαιολογητικών των άρθρων 6, 8 και 8α του παρόντος π.δ/τος, μέσα σε χρονικό διάστημα τριών (3) εργασίμων ημερών, αφότου ο ενδιαφερόμενος προμηθευτής έλαβε γνώση της ανωτέρω κατακυρωτικής απόφασης και των ως άνω δικαιολογητικών. Η ένσταση αυτή κοινοποιείται υποχρεωτικά, εντός δύο (2) ημερών από την υποβολή της στον μειοδότη κατά του οποίου στρέφεται. Η ένσταση εξετάζεται από το αρμόδιο γνωμοδοτικό συλλογικό όργανο και το αποφασίζον όργανο εκδίδει την σχετική απόφασή του το αργότερο σε δέκα (10) εργάσιμες ημέρες από την λήξη της ανωτέρω τριημέρου προθεσμίας. οποιουσδήποτε άλλους λόγους, εκτός από τους 4.Η σχετική απόφαση επί της ενστάσεως κοινοποιείται στους ενιστάμενους χωρίς υπαίτια καθυστέρηση της Υπηρεσίας. Οι ενιστάμενοι λαμβάνουν πλήρη γνώση της σχετικής απόφασης, μετά την κοινοποίηση του σώματός της σε αυτούς, από την αναθέτουσα αρχή, με φροντίδα τους.117 117ΝΣΚ/173/2010 .Ένοπλες Δυνάμεις. Εξώδικη Διαμαρτυρία – Πρόσκληση – Δήλωση επί των διαδικασιών δημοσίου μειοδοτικού διαγωνισμού. α) Ο εξεταζόμενος μειοδοτικός διαγωνισμός προκηρύχθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του ΠΔ 118/2007, απέβλεπε στην πραγμάτωση δημοσίου σκοπού και συνεπώς η σχετική σύμβαση έχει χαρακτήρα διοικητικής σύμβασης. β) Οι αναφερόμενες στο ερώτημα εταιρείες στερούνται του δικαιώματος προς άσκηση είτε αιτήσεως θεραπείας είτε ιεραρχικής προσφυγής, χαρακτήρας της οποίας θα μπορούσε να προσδοθεί στις εξώδικες διαμαρτυρίες τους, το οποίο και είναι σύμφωνο με το άρθρο 10 του ισχύοντος Συντάγματος. γ) Οι ίδιες εταιρείες θα μπορούσαν να ασκήσουν αίτηση e-book Eκδοση 16.7.2015 3.Ενστάσεις που υποβάλλονται για προαναφερόμενους, δεν γίνονται δεκτές. 70 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 5.Ο προμηθευτής μπορεί κατά των αποφάσεων που επιβάλλουν σε βάρος του κυρώσεις δυνάμει των άρθρων 18, 20, 26, 32, 33, 34 και 39 του παρόντος π.δ/τος να υποβάλει προσφυγή για λόγους νομιμότητας και ουσίας μέσα σε ανατρεπτική προθεσμία τριάντα (30) ημερών, από την ημερομηνία που έλαβε γνώση της σχετικής απόφασης από την αναθέτουσα αρχή. Επί της προσφυγής, αποφασίζει ο αρμόδιος Υπουργός ή το αρμόδιο για την διοίκηση του φορέα όργανο, ύστερα από γνωμοδότηση του αρμόδιου συλλογικού οργάνου. Η εν λόγω απόφαση δεν επιδέχεται προσβολή με άλλη οιασδήποτε φύσεως διοικητική προσφυγή. 6.Για το παραδεκτό της άσκησης ένστασης σύμφωνα με τις παραγράφους 1 και 2, προσκομίζεται παράβολο κατάθεσης υπέρ του Δημοσίου118 119 ποσού ίσου με το 0,10 επί τοις εκατό (0,10%) επί της προϋπολογισμένης αξίας του υπό προμήθεια είδους, το ύψος του οποίου δεν μπορεί να είναι μικρότερο των χιλίων (1.000) και μεγαλύτερο των πέντε χιλιάδων (5.000) ευρώ. Το παράβολο αποτελεί δημόσιο έσοδο και καταχωρείται στον κωδικό αριθμό εισόδου (Κ.Α.Ε.) 3741 (“παράβολα από κάθε αιτία”). Με κοινή απόφαση των Υπουργών Οικονομίας και Οικονομικών και Ανάπτυξης μπορεί να αναπροσαρμόζονται το ποσοστό του παράβολου και το ύψος των ανωτέρω ποσών.120 15.Διοικητική και Δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσί ων συμβάσεων. 15.1.Διοικητικές προσφυγές αναστολής και αίτηση ακύρωσης κατά των απορριπτικών της ένστασής τους αποφάσεων και η Διοίκηση στην περίπτωση αυτή οφείλει να συμμορφωθεί προς το περιεχόμενο των τυχόν αποφάσεων που θα εκδοθούν. δ) Ο Υπουργός Εθνικής Άμυνας, ενώπιον του οποίου ασκήθηκαν οι παραπάνω εξώδικες διαμαρτυρίες δύναται να απορρίψει ως μη νόμιμες αυτές, ενόψει των διατάξεων του άρθρου 24 του Ν 2690/1999. ε) Η Διοίκηση δεν υποχρεούται άνευ ετέρου να ανακαλέσει ατομικές διοικητικές πράξεις, ακόμη και αν είναι παράνομες και έχει υποβληθεί περί τούτου αίτηση. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 118ΣτΕ/514/2011.Από 71 τις διατάξεις του άρθρου 15 παρ. 1, 2 και 6 του π.δ. 394/1996 προκύπτει ότι η καταβολή παραβόλου θεσπίζεται ως προϋπόθεση για το παραδεκτό της άσκησης των προβλεπόμενων από την παράγραφο 2 του άρθρου 15 του π.δ. 394/1996 ενστάσεων και όχι για το παραδεκτό της άσκησης της προβλεπόμενης από την παράγραφο 2 του άρθρου 3 του ν. 2522/1997 προσφυγής. Εξ άλλου από τις διατάξεις του άρθρου 3 παρ. 2 εδαφ. α΄ και στ΄του ν. 2522/1997 προκύπτει ότι η προηγούμενη άσκηση και η απόρριψη της προβλεπόμενης στο εδάφιο α΄ προσφυγής αποτελεί διαδικαστική προϋπόθεση για την άσκηση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων, χωρίς να απαιτείται, για το παραδεκτό της αίτησης αυτής, και η προηγούμενη άσκηση και απόρριψη της τυχόν προβλεπόμενης στις οικείες ειδικές διατάξεις διοικητικής προσφυγής, ενδικοφανούς ή νομιμότητας, όπως εκείνης που προβλέπεται στο άρθρο 15 παρ. 1 του π.δ. 394/1996 και ήδη στο άρθρο 15 παρ. 1 του π.δ. 118/2007 (ΣΕ 2457/2009). 4. Επειδή, ενόψει των ανωτέρω, το Δ.Σ. του καθ’ ου νοσοκομείου μη νομίμως απέρριψε, με την προσβαλλόμενη απόφασή του, την ρητώς επιγραφόμενη ως «προδικαστική προσφυγή (άρθρου 3 ν. 2522/1997)» της αιτούσας, για το λόγο ότι «δεν υποβλήθηκε με την καταβολή του προβλεπόμενου από τις διατάξεις του άρθρου 15 του π.δ. 118/07 χρηματικού παραβόλου». Για το λόγο αυτό, που προβάλλεται βασίμως με την κρινόμενη αίτηση, και λαμβανομένου υπόψη ότι η υπόθεση δεν είναι εκκαθαρισμένη κατά το πραγματικό της μέρος, δοθέντος ότι ανακύπτουν ζητήματα τεχνικής φύσης, τα οποία ο ακυρωτικός δικαστής δεν μπορεί να εξετάσει πρωτοτύπως, η κρινόμενη αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ακυρωθεί η 12(θ.7)/8-7-2008 απόφαση του Δ.Σ. του καθ’ ου νοσοκομείου, κατά το μέρος που απέρριψε την προσφυγή της αιτούσας κατά της 1(θ.22)/28-2-2008 όμοιας, ενώ παρέλκει ως αλυσιτελής η εξέταση των λοιπών λόγων ακυρώσεως. 119ΝΣΚ/167/2010.Επιστροφή ή μη παραβόλου της παρ.6 του άρθρου 15 του Π.Δ/τος 394/1996 προς μειοδότρια εταιρεία σε διαγωνισμό προμηθείας του Δημοσίου, λόγω παραιτήσεως από της ενστάσεώς της, που άσκησε κατ’ άρθρο 15 παρ.2 εδ.γ’ του ανωτέρω Π.Δ/τος.Η Διοίκηση δεν οφείλει, εν προκειμένω, να επιστρέψει το ανωτέρω παράβολο στην εταιρεία ……..Α.Ε., διότι, όταν αυτή παρητήθη της ανωτέρω ενστάσεώς της, είχε ήδη συντελεσθεί η εκτελεστή διοικητική πράξη της σιωπηράς απορρίψεως της ενστάσεώς της (βλ. ΣτΕ 1602/2008 επταμ.) και συνεπώς είχε πραγματοποιηθεί ο σκοπός για τον οποίο προσκομίσθηκε το επίμαχο παράβολο. 2) Κατά λογική ακολουθία, δεν συντρέχει περίπτωση, εν προκειμένω, όπως η Διοίκηση προβεί σε «πράξη μη χρησιμοποίησης» του ανωτέρω παραβόλου, κατ’ εφαρμογή της παρ.1 του άρθρου 105 του Π.Δ/τος 16/1989. 120 Η παρ. 6 προστέθηκε με το άρθρο 35 του ν.3377/2005 (Α΄ 202). ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Π1/4232 /12.9.2007(…) Άρθρο 15 Διοικητικές προσφυγές.Με τις διατάξεις του άρθρου αυτού εισάγονται οι εξής νέες ρυθμίσεις: Επιτρέπεται ένσταση κατά της διακήρυξης διαγωνισμού, κατά της συμμετοχής προμηθευτή και κατά της διενέργειας διαγωνισμού έως την κατακύρωση για λόγους νομιμότητος και ουσίας και έχει τον χαρακτήρα ενδικοφανούς προσφυγής. Η ένσταση κατά της κατακυρωτικής απόφασης ασκείται και για λόγους που αφορούν την πληρότητα και νομιμότητα των δικαιολογητικών, όταν αυτά προσκομίζονται, από τον προς ον η κατακύρωση, δυνάμει των άρθρων 6, 8 και 8α του Κανονισμού. Στην παρ.2 περ β, διευκρινίζεται ότι μπορεί να υποβληθεί ένσταση κατά των πράξεων ή παραλείψεων της αναθέτουσας αρχής και εντός της επόμενης εργάσιμης ημέρας από αυτήν κατά την οποία ο ενιστάμενος έλαβε γνώση του σχετικού φακέλου, ενώ έχει τεθεί προθεσμία δύο (2) ημερών για την κοινοποίηση της ένστασης κατά της συμμετοχής προμηθευτή. Οι αντίστοιχες ημερομηνίες στην περίπτωση υποβολής ένστασης κατά ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού, είναι τρείς (3) εργάσιμες ημέρες, αφότου ο ενδιαφερόμενος προμηθευτής έλαβε γνώση της σχετικής πράξεως ή παραλείψεως της αναθέτουσας αρχής και δύο (2) ημέρες για την κοινοποίηση ένστασης κατά της συμμετοχής προμηθευτή. Η ένσταση κατά της κατακυρωτικής απόφασης ασκείται σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ.2 περ. δ και με την θέσπιση συγκεκριμένων χρονικών ορίων για τις ενέργειες και αποφάσεις τόσο της αναθέτουσας αρχής όσο και των προμηθευτών που συμμετέχουν. Διευκρινίζεται η γνώση και η πλήρης γνώση της απόφασης, επί ενστάσεων. Οι σχετικές αποφάσεις επί των ενστάσεων κοινοποιούνται στους ενιστάμενους, χωρίς υπαίτια καθυστέρηση της Υπηρεσίας και η πλήρης γνώση της απόφασης λαμβάνεται , αφότου κοινοποιηθεί στους ενιστάμενους το σώμα της απόφασης καθώς και οι γνωμοδοτήσεις των τυχόν τεχνικών ή άλλων επιτροπών ή των επιτροπών διενέργειας διαγωνισμών, από την Υπηρεσία, με φροντίδα τους. Στην περίπτωση που επιβληθούν κυρώσεις σε βάρος προμηθευτών, αυτοί μπορούν να υποβάλλουν προσφυγή για λόγους νομιμότητας και ουσίας σύμφωνα με τις σχετικές προβλέψεις της παρ. 5 του εν λόγω άρθρου. Η παρ. 6 αποτελεί ενσωμάτωση της σχετικής διάταξης του άρθρου 35 του ν. 3377/2005. 121ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΓΕΝΙΚΗ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑ ΕΠΕΝΔΥΣΕΩΝ 47324/ΕΥΘΥ2027/2010.Έκδοση ν. 3886/2010 (ΦΕΚ Α' 173) περί δικαστικής προστασίας κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων.Με το παρόν σας ενημερώνουμε ότι στις 30.9.2010 δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως και τέθηκε σε ισχύ ο νέος ν. 3886/2010 (ΦΕΚ Α' 173) περί δικαστικής προστασίας κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων με σκοπό την εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με τη νέα Οδηγία 2007/66/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου. Οι βασικότερες ρυθμίσεις και αλλαγές που επέρχονται με τον εν λόγω νόμο είναι οι κάτωθι: •Καταργούνται οι προηγούμενοι ν. 2522/1997 (που ίσχυε για τις δημόσιες συμβάσεις του πεδίου εφαρμογής του πδ 60/2007) και ν. 2854/2000 (που ίσχυε για τις δημόσιες συμβάσεις του πδ 59/2007) και πλέον ισχύει ένα και μοναδικό νομοθέτημα για την παροχή δικαστικής προστασίας κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων άνω των κοινοτικών ορίων. Στο πεδίο εφαρμογής του νόμου υπάγονται και οι συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων. •Επιβάλλεται ελάχιστη ανασταλτική προθεσμία δέκα ημερών, η οποία πρέπει αναγκαστικά να μεσολαβεί αφότου ο προσφεύγων έλαβε γνώση της παράνομης πράξης ή παράλειψης. Η προθεσμία αυτή τηρείται σε κάθε περίπτωση πριν από τη σύναψη της σύμβασης, από την κοινοποίηση, δηλαδή, της απόφασης για την ανάθεση της σύμβασης e-book Eκδοση 16.7.2015 15.2.Δικαστική προστασί α κατά τη σύναψη δημοσί ων συμβάσεων σύμφωνα με την Οδηγί α 2007/66/ EK . 121 122 123 72 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Π1/273/72.2011124 125 126 127 128 129 130 131 στους ενδιαφερόμενους και μέχρι τη σύναψη της σύμβασης. •Επιμηκύνονται οι προθεσμίες για άσκηση προδικαστικής προσφυγής από 5 σε 10 ημέρες και για απόφανση της αναθέτουσας αρχής από 10 σε 15 ημέρες •Παρέχεται στο δικαστήριο η δυνατότητα, με την απόφαση επί των ασφαλιστικών μέτρων, να επιβάλλει αυτεπαγγέλτως, στην αναθέτουσα αρχή, χρηματική κύρωση που κυμαίνεται από 500 έως 5.000 ευρώ, εφόσον κρίνει ότι η παράλειψη αιτιολόγησης ή η καθυστερημένη αιτιολόγηση της απόρριψης της προδικαστικής προσφυγής, καθιστά ιδιαιτέρως δυσχερή την ουσιαστική παροχή έννομης προστασίας. •Στις διαφορές που διέπονται από τον παρόντα νόμο δεν εφαρμόζονται διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας ή και κανονισμών αναθετουσών αρχών που προβλέπουν την άσκηση διοικητικών προσφυγών κατά εκτελεστών πράξεων ή παραλείψεων της διαδικασίας διεξαγωγής διαγωνισμών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νόμου. Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου στις μη εφαρμοζόμενες διατάξεις περιλαμβάνονται και αυτές που αφορούν στην άσκηση προσφυγών κατά πράξεων των ΟΤΑ, α' και β' βαθμού, ενώπιον των Επιτροπών που λειτουργούν στο πλαίσιο των Περιφερειών. Διευκρινίζεται ότι οι λοιπές διοικητικές προσφυγές της οικείας διαδικασίας δεν καταργούνται εν γένει αλλά απλώς δεν εφαρμόζονται επί διαδικασιών διεπομένων από τον παρόντα νόμο, στις οποίες ασκείται μόνον η προδικαστική προσφυγή .•Ως προς την άσκηση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων κατά της ρητής ή σιωπηρής απόρριψης προδικαστικής προσφυγής η κλήση της αναθέτουσας αρχής από τον αρμόδιο δικαστή γίνεται προ τριών ημερών (αντί εικοσιτεσσάρων ωρών που ίσχυε) από την έκδοση της προσωρινής διαταγής. Στα μέτρα που μπορεί να ληφθούν έως την έκδοση της απόφασης περιλαμβάνεται και η άρση απαγόρευσης σύναψης της σύμβασης λόγω του προδήλως απαράδεκτου ή του προδήλως αβάσιμου της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. •Χορηγείται, σύμφωνα με το νέο άρθρο 8, η δυνατότητα προσφυγής στη δικαιοσύνη για την κήρυξη άκυρης σύμβασης η οποία συνάφθηκε χωρίς να έχουν τηρηθεί οι κανόνες δημοσιότητας της προκήρυξης, όπως λ.χ. όταν η σύμβαση ανατέθηκε απευθείας χωρίς να συντρέχουν οι αυστηρές προϋποθέσεις της Οδηγίας, ή δεν τηρήθηκε η υποχρέωση αναστολής της σύναψής της. •Ορίζονται οι περιπτώσεις όπου το δικαστήριο μπορεί να επιβάλλει στην αναθέτουσα αρχή πρόστιμο μέχρι το 10% του χρηματικού αντικειμένου της σύμβασης και το οποίο περιέρχεται στον αιτούντα .•Παρέχεται το δικαίωμα αξίωσης πλήρους αποζημίωσης από την αναθέτουσα αρχή, κατά τις γενικές διατάξεις (914 ΑΚ), αν ο ενδιαφερόμενος αποδείξει ότι θα του ανατίθετο η σύμβαση, εάν δεν είχε εμφιλοχωρήσει παράβαση κανόνα δικαίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή του εσωτερικού δικαίου .•Τέλος, ενοποιείται, κατ' εφαρμογή της σχετικής δυνατότητας που παρέχεται από το ισχύον Σύνταγμα (άρθρο 94 παρ. 3), η δικαιοδοσία επίλυσης των διαφορών που υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νόμου και καθίστανται αρμόδια κατά κανόνα τα κατά τόπους διοικητικά εφετεία, ανεξαρτήτως της μορφής της αναθέτουσας αρχής, ως νομικού προσώπου δημοσίου ή ιδιωτικού δικαίου, για διαφορές που αφορούν σε συμβάσεις με προϋπολογισμό έως 15 εκατ. ευρώ. Κατ' εξαίρεση, παραμένουν στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου Επικρατείας, λόγω αυξημένης σπουδαιότητας, διαφορές από συμβάσεις με προϋπολογισμό άνω των 15 εκατ. ευρώ και οι λοιπές περιπτώσεις που προβλέπει το άρθρο 3 παρ. 3. Οι διατάξεις για τη δικαιοδοσία και την καθ'ύλη αρμοδιότητα των δικαστηρίων εφαρμόζονται από 1.1.2011. 122Ν.3886/2010–ΦΕΚ/73Α/ 30.9. 2010.Δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημόσιων συμβάσεων . Εναρμόνιση της ελληνικής νομοθεσίας με την Οδηγία 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Ιουνίου 1989 (L 395) και την Οδηγία 92/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 25ης Φεβρουαρίου 1992 (L 76), όπως τροποποιήθηκαν με την Οδηγία 2007/66/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2007 (L 335). 123Δ17α/03/101/ΦΝ461/2012 ΘΕΜΑ: Ενημέρωση για κρίσιμες διατάξεις του Ν. 4055/2012 «Δίκαιη δίκη και εύλογη διάρκεια αυτής». e-book Eκδοση 16.7.2015 4 124Βλέπε 73 σχετικά ►Η οδηγία 89/665 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της σύναψης Δημοσίων συμβάσεων προμηθειών , δημοσίων έργων και υπηρεσιών , που μεταφέρθηκε στο εθνικό δίκαιο με το νόμο 2522/1997 ►Η οδηγία 92/13 για το συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων σχετικά με την εφαρμογή των κοινοτικών κανόνων στις διαδικασίες σύναψης των συμβάσεων φορέων οι οποίοι λειτουργούν στους τομείς του ύδατος, της ενέργειας, των μεταφορών και των τηλεπικοινωνιών ,που μεταφέρθηκε στο εθνικό δίκαιο με το νόμο 2854/2000 ►Οδηγία 2007/66/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 11ης Δεκεμβρίου 2007 για την τροποποίηση των οδηγιών 89/665/ΕΟΚ και 92/13/ΕΟΚ του Συμβουλίου όσον αφορά τη βελτίωση της αποτελεσματικότητας των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της σύναψης δημόσιων,με την οποία εισάγονται ανασταλτική προθεσμία 10 ημερολογιακών ημερών και το ανενεργό της σύμβασης (Καταληκτική μερομηνία εσωμάτωσης στην εσωτερική έννομη τάξη η 20 η/12/2009). 125ΔΕΚ/C-241/2006. 1) Κατά το άρθρο 9, παράγραφος 4, και το παράρτημα IV της οδηγίας 93/36/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 14ης Ιουνίου 1993, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 2001/78/ΕΚ της Επιτροπής, της 13ης Σεπτεμβρίου 2001, η προκήρυξη διαγωνισμού που αφορά δημόσια σύμβαση εμπίπτουσα στο πεδίο εφαρμογής της εν λόγω οδηγίας πρέπει να διευκρινίζει τη συνολική ποσότητα ή έκταση εφαρμογής της συμβάσεως αυτής. Η έλλειψη της μνείας αυτής μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο προσφυγής δυνάμει του άρθρου 1, παράγραφος 1, της οδηγίας 89/665/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 21ης Δεκεμβρίου 1989, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της συνάψεως συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/50/ΕΟΚ του Συμβουλίου, της 18ης Ιουνίου 1992, για τον συντονισμό των διαδικασιών συνάψεως δημόσιων συμβάσεων υπηρεσιών.2) Η οδηγία 89/665, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/50, ιδίως δε το άρθρο της 1, παράγραφοι 1 και 3, απαγορεύει την εφαρμογή κανόνα περί αποκλειστικής προθεσμίας του εθνικού δικαίου κατά ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr τρόπον ώστε να μην επιτρέπεται σε προσφέροντα η άσκηση προσφυγής αφορώσας την επιλογή της διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως ή την εκτίμηση της αξίας της συμβάσεως αυτής, άπαξ η αναθέτουσα αρχή δεν έχει επισημάνει σαφώς τη συνολική ποσότητα ή την έκταση εφαρμογής της συμβάσεως στον ενδιαφερόμενο. Οι ίδιες διατάξεις της εν λόγω οδηγίας απαγορεύουν επίσης τη γενική επέκταση του κανόνα αυτού στις προσφυγές που αφορούν τις αποφάσεις της αναθέτουσας αρχής, περιλαμβανομένων αυτών που εκδόθηκαν σε φάσεις της διαδικασίας συνάψεως δημόσιας συμβάσεως μεταγενέστερες της λήξεως της προθεσμίας που θεσπίζει ο κανόνας αυτός περί αποκλειστικής προθεσμίας. •ΔΕΚ/C-15/2004.Προσέγγιση των νομοθεσιών — Διαδικασίες προσφυγής στον τομέα της συνάψεως συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων — Οδηγία 89/665 — Ανάκληση προκηρύξεως διαγωνισμού — Υποχρέωση των κρατών μελών να προβλέπουν διαδικασία προσφυγής — Έλλειψη τέτοιας διαδικασίας στο εθνικό δίκαιο — Δεν επιτρέπεται — Άμεσο αποτέλεσμα των άρθρων 1, παράγραφος 1, και 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας — Υποχρεώσεις των εθνικών δικαστηρίων(Οδηγία 89/665 του Συμβουλίου, άρθρα 1 § 1, και 2 § 1, στοιχ. β΄) Τα άρθρα 1, παράγραφος 1, και 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 89/665, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της συνάψεως συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων, επιτάσσουν η απόφαση της αναθέτουσας αρχής περί ανακλήσεως προκηρύξεως διαγωνισμού για τη σύναψη δημόσιας συμβάσεως υπηρεσιών να μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαδικασίας προσφυγής και, ενδεχομένως, να ακυρωθεί με το αιτιολογικό ότι παραβίασε το κοινοτικό δίκαιο περί δημοσίων συμβάσεων ή τους εθνικούς κανόνες περί μεταφοράς του δικαίου αυτού. Το εθνικό δίκαιο δεν πληροί τις επιταγές των άρθρων 1, παράγραφος 1, και 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 89/665, καθόσον, ακόμη και αν ερμηνευθεί σύμφωνα προς τις επιταγές του κοινοτικού δικαίου, δεν παρέχει τη δυνατότητα σε διαγωνιζόμενο να αμφισβητήσει απόφαση περί ανακλήσεως προκηρύξεως διαγωνισμού ως αντίθετη προς το κοινοτικό δίκαιο και να ζητήσει για τον λόγο αυτό την ακύρωσή της. Υπό τις συνθήκες αυτές, το αρμόδιο δικαστήριο οφείλει να μην εφαρμόσει τις εθνικές διατάξεις που δεν του επιτρέπουν να τηρήσει την υποχρέωση που απορρέει από τις διατάξεις αυτές. •ΔΕΚ/C-230/2002 «Δημόσιες συμβάσεις – Οδηγία 89/665/ΕΟΚ – Διαδικασίες προσφυγής στον τομέα της συνάψεως δημοσίων συμβάσεων – Άρθρα 1, παράγραφος 3, και 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄– Πρόσωπα στα οποία πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα προσφυγής – Έννοια του “συμφέροντος για τη σύναψη συμβάσεως δημοσίων έργων ή προμηθειών”» 1.Τα άρθρα 1, παράγραφος 3, και 2, παράγραφος 1, στοιχείο β΄, της οδηγίας 89/665, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών προσφυγής στον τομέα της σύναψης συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/50, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, έχουν την έννοια ότι δεν αποκλείουν να θεωρηθεί ως στερούμενο του δικαιώματος κινήσεως της διαδικασίας προσφυγής που προβλέπει η εν λόγω οδηγία, μετά τη σύναψη μιας δημοσίας συμβάσεως, πρόσωπο το οποίο δεν μετέσχε στη διαδικασία συνάψεως αυτής της συμβάσεως, επειδή δεν ήταν σε θέση να παράσχει το σύνολο των παροχών που αποτελούσαν το αντικείμενο του διαγωνισμού, λόγω της υπάρξεως, στα τεύχη δημοπρατήσεως, προδιαγραφών προβαλλομένων ως εισαγουσών δυσμενείς διακρίσεις και δεν άσκησε, παρά ταύτα, προσφυγή κατά των εν λόγω προδιαγραφών πριν από τη σύναψη της συγκεκριμένης συμβάσεως.Όσον αφορά τη μη συμμετοχή στη διαδικασία συνάψεως δημοσίας συμβάσεως, θα ήταν, πράγματι, υπερβολικό να απαιτείται από επιχείρηση η οποία προβάλλει ότι ζημιώνεται από εισάγουσες δυσμενείς διακρίσεις διατάξεις των τευχών δημοπρατήσεως να έχει καταθέσει, πριν μπορέσει να ασκήσει το δικαίωμα προσφυγής που προβλέπει η οδηγία 89/665 κατά αυτών των διατάξεων, προσφορά στο πλαίσιο του συγκεκριμένου διαγωνισμού, όταν μάλιστα οι πιθανότητες να της ανατεθεί το αντικείμενο της συμβάσεως είναι μηδαμινές, λόγω ακριβώς της υπάρξεως αυτών των διατάξεων, πριν μάλιστα ολοκληρωθεί η διαδικασία συνάψεως της σχετικής δημοσίας συμβάσεως. Αντιθέτως, η παράλειψη ασκήσεως μιας τέτοιας προσφυγής και η αναμονή της κοινοποιήσεως της αποφάσεως περί συνάψεως της συμβάσεως πριν την προσβολή της αποφάσεως αυτής ενώπιον της αρμοδίας αρχής, με το επιχείρημα, ακριβώς, ότι οι προδιαγραφές αυτές εισάγουν δυσμενείς διακρίσεις, δεν ανταποκρίνεται στον σκοπό της ταχύτητας και της αποτελεσματικότητας που θέτει η οδηγία 89/665. Υπό τις προϋποθέσεις αυτές, η άρνηση αναγνωρίσεως συμφέροντος για τη σύναψη της συγκεκριμένης συμβάσεως και, επομένως, δικαιώματος κινήσεως των διαδικασιών προσφυγής που προβλέπει η οδηγία δεν περιορίζει την πρακτική αποτελεσματικότητα της εν λόγω οδηγίας. ακυρώσεως.Με την ανεπιφύλακτη συμμετοχή της στο διαγωνισμό, η εργοληπτική επιχείρηση αποδέχεται πλήρως τη νομιμότητα της διακήρυξης, με βάση την οποία, σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 του Π.Δ. 609/1985 διενεργείται η δημοπρασία για την ανάθεση της κατασκευής του έργου, και επομένως δεν είναι επιτρεπτή η εκ μέρους της παρεμπίπτουσα, εκ των υστέρων, αμφισβήτηση του κύρους των όρων της διακήρυξης, με την ευκαιρία της προσβολής, ανάλογα με την έκβαση του διαγωνισμού για την εργοληπτική επιχείρηση πράξεων που ανοίγονται στη διεξαγωγή και τα αποτελέσματά του. Ούτε δε μπορεί να γίνει λόγος, στην περίπτωση αυτή, αντίθετα με τα όσα αβασίμως ισχυρίζεται η αιτούσα, επικαλούμενη τα άρθρα 20 παρ. 1 και 93 παρ. 4 του Συντάγματος και το άρθρο 6 παρ. 1 της Σύμβασης για την προάσκηση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών (Ν.Δ. 53/1974) για προσβολή του δικαιώματος παροχής δικαστικής προστασίας, εφ’ όσον ο δικαιούμενος συμμετοχής στο διαγωνισμό έχει το δικαίωμα να προσβάλει ευθέως με αίτηση ακυρώσεως τη διακήρυξη του διαγωνισμού και παράλληλα είτε να μετάσχει με επιφύλαξη σε αυτόν, εάν η Διοίκηση προχωρήσει στη διεξαγωγή του, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις συνέπειες ενδεχόμενης ακύρωσής του, είτε να ζητήσει και την παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας, σύμφωνα με τις διατάξεις είτε του Π.Δ. 18/1989 είτε του Ν. 2522/1997. Η αντίθετη άποψη δεν συμβιβάζεται με την ανάγκη της ασφάλειας δικαίου, που επιβάλλεται από την προστασία όχι μόνο του δημόσιου συμφέροντος αλλά και των ιδιωτικών συμφερόντων των εργοληπτικών επιχειρήσεων, τα οποία (συμφέροντα) εξυπηρετούνται κατά τρόπο λυσιτελέστερο με την αμφισβήτηση της νομιμότητας της διακήρυξης πριν από τη διεξαγωγή του διαγωνισμού και όχι εκ των υστέρων και ανάλογα με την έκβασή του. e-book Eκδοση 16.7.2015 126ΣτΕ/1415/2000(ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ).Λόγοι 74 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 127ΣτΕ/82/2003Επ.Αν. Η πρόβλεψη του ν. 2522/97, περί του ότι η προθεσμία της προδικαστικής προσφυγής (5ήμερη), η προθεσμία για τη λήψη αποφάσεως εκ μέρους της αναθέτουσας Αρχής (10ήμερη) και η προθεσμία για την άσκηση αίτησης ασφαλιστικών μέτρων (10ήμερη) κωλύουν την σύναψη της σύμβασης, δεν έχει την έννοια ότι αν παρέλθουν οι προθεσμίες αυτές (και μάλιστα η τελευταία) χωρίς να κοινοποιηθεί η ασκηθείσα αίτηση ασφ. μέτρων, η διοίκηση έχει το δικαίωμα να προχωρήσει στη σύναψη της συμβάσεως άνευ ετέρου τινός, αλλά πρέπει να περιμένει για άλλες 15 ημέρες, από τη λήξη της προθεσμίας αυτής, μετά την παρέλευση των οποίων μπορεί να προχωρήσει στη σύναψη αν εν τω μεταξύ δεν έχει λάβει την αίτηση των ασφαλιστικών μέτρων. Η προθεσμία των 15 ημερών κρίθηκε ότι είναι η εύλογη, για την προάσπιση των συμφερόντων των υποψηφίων. -Μπορεί πάντως η διοίκηση να μην περιμένει την παρέλευση των 15 ημερών, αν μετά τη λήξη της 10ήμερης προθεσμίας των ασφαλιστικών μέτρων επικοινωνήσει με τη γραμματεία του αρμόδιου Δ΄Τμήματος του ΣτΕ και βεβαιωθεί ότι δεν ασκήθηκε εμπρόθεσμη αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. -Αν ασκηθεί μεν αίτηση ασφαλιστικών μέτρων και κοινοποιηθεί στον κύριο εντός του 15ημέρου, χωρίς να έχει εκδοθεί προσωρινή διαταγή, ο κύριος απαλλάσσεται της υποχρέωσής του να απόσχει από τη σύναψη της σύμβασης, μόνο αν απορρίφθηκε ρητά το αίτημα έκδοσης προσωρινής διαταγής – όχι δηλαδή όταν ο δικαστής άπλά δεν αποφάσισε. Δηλαδή η μη έκδοση προσωρινής διαταγής παρότι ζητήθηκε δεν έχει την έννοια της σιωπηρής απόρριψης του αιτήματος και δεν μπορεί να εκληφθεί ως τέτοια. 128ΣτΕ/89/2003.Αναστολή διοικητικών πράξεων-Ασφαλιστικά μέτρα.Η αίτηση προσωρινής δικαστικής προστασίας βάσει των διατάξεων του άρθρου 3 του ν.2522/1997 δεν μπορεί να ματαιωθεί ή να καταστεί αλυσιτελής από ενέργειες της αναθέτουσας αρχής που λαμβάνουν χώρα είτε κατά τη διάρκεια της προθεσμίας προσφυγής και της αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων είτε και πριν από την έναρξη των σχετικών προμηθειών, ο δε δικαστής των ασφαλιστικών μέτρων έχει δικαιοδοσία να λάβει τα κατάλληλα ασφαλιστικά μέτρα για την προσωρινή προστασία του ενδιαφερομένου, εφόσον συντρέχει νόμιμη περίπτωση. Το γεγονός ότι εν, προκειμένω, η σχετική σύμβαση μεταξύ του καθ’ ου δήμου και της παρεμβαίνουσας εταιρείας υπεγράφη πριν παρέλθει η πενθήμερη προθεσμία ασκήσεως της προσφυγής κατά της αποφάσεως του Δ.Σ. του καθ’ ου δήμου, με την οποία ματαιώθηκε κατ’ ουσίαν ο διεξαγόμενος διαγωνισμός και αποφασίσθηκε η εκτέλεση της επίδικης προμήθειας με απ' ευθείας ανάθεση, δεν κωλύει την εξέταση των αιτήσεων, όπως αβασίμως ισχυρίζονται ο καθ' ου δήμος και η παρεμβαίνουσα. Η σύναψη συμβάσεων που καταλαμβάνονται από το π.δ. 57/2000 γίνεται κατά κανόνα κατόπιν διαγωνισμού, κατ' εξαίρεση δε χωρίς διαγωνισμό, όταν συντρέχουν οι αναγραφόμενες περιοριστικά στον νόμο προϋποθέσεις. H απόφαση για ματαίωση του εν εξελίξει διαγωνισμού και απ' ευθείας ανάθεση της προμήθειας δεν μπορεί να στεγαστεί στην ανωτέρω περίπτ. α της παρ. 2 του άρθρου 9 του π.δ. 57/2000, λόγω μη συνδρομής των προϋποθέσεων της διατάξεως αυτής, προεχόντως διότι στον διαγωνισμό υπεβλήθησαν προσφορές, οι οποίες αξιολογήθηκαν ως κατάλληλες. Δεν μπορεί ομοίως να στεγαστεί στην περίπτ. δ της ίδιας παρ. 2, ιδίως διότι δεν αιτιολογείται για ποιο λόγο, ενόψει του ήδη διαπιστωμένου προβλήματος ύδρευσης και της καταθέσεως του πορίσματος της επιτροπής αξιολόγησης, οι προθεσμίες της εν εξελίξει ανοικτής αυτής διαδικασίας δεν ήταν δυνατόν να τηρηθούν. Ενόψει αυτών, πιθανολογείται σοβαρώς ότι οι προσβαλλόμενες πράξεις εκδόθηκαν κατά παράβαση των ανωτέρω διατάξεων του π.δ. 57/2000, οι σχετικοί δε λόγοι των κρινομένων αιτήσεων φαίνονται βάσιμοι e-book Eκδοση 16.7.2015 4 129Ελ.Συν/Τμ.IV/35/2008.Με 75 τις παρατεθείσες διατάξεις, που θεσπίστηκαν για τη μεταφορά της Οδηγίας 89/665/ΕΟΚ στην εσωτερική έννομη τάξη, ρητώς ορίζεται ότι η προθεσμία για την άσκηση της (προδικαστικής) προσφυγής της παραγράφου 2 του άρθρου 3 του ν. 2522/1997, η άσκηση της προσφυγής αυτής και η προθεσμία για την άσκηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων κωλύουν τη σύναψη της σύμβασης. Ενόψει δε αφενός του σκοπού της προαναφερόμενης Οδηγίας, με την οποία ο κοινοτικός νομοθέτης απέβλεψε στην καθιέρωση αποτελεσματικών διαδικασιών προσφυγής σε περίπτωση παράβασης του περί δημοσίων συμβάσεων δικαίου (βλ. ΔΕΚ απόφαση της 19ης Σεπτεμβρίου 1996, Επιτροπή των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, C-236/1995 ), αφετέρου του άρθρου 20 παρ. 1 του Συντάγματος, το οποίο κατοχυρώνει ως ατομικό δικαίωμα την αποτελεσματική προσωρινή δικαστική προστασία, η πρόδηλη έννοια των διατάξεων αυτών είναι ότι το κώλυμα σύναψης της σύμβασης εξακολουθεί να υφίσταται εφ' όσον τελικώς ασκηθεί αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, οπότε η Αναθέτουσα Αρχή οφείλει να αναμείνει την επ' αυτής έκδοση απόφασης, με μόνη εξαίρεση την περίπτωση που το τυχόν υποβληθέν αίτημα για τη χορήγηση προσωρινής διαταγής απορριφθεί από τον αρμόδιο προς τούτο δικαστή (βλ. Ε.Α. ΣτΕ 82/2003). Κατά μείζονα λόγο, η σύναψη της σύμβασης δεν επιτρέπεται όταν, με προσωρινή διαταγή ή απόφαση ασφαλιστικών μέτρων, διαταχθεί η αναστολή της εκτέλεσης της κατακυρωτικής απόφασης και, εάν η Αναθέτουσα Αρχή προβεί σε αυτήν, εκτίθεται στον κίνδυνο, σε περίπτωση ευδοκίμησης του κυρίου ενδίκου βοηθήματος, όχι μόνον ανατροπής της, παρά την αναστολή, συναφθείσας σύμβασης, η οποία θεωρείται ως μηδέποτε γενόμενη (βλ. Χ. Χρυσανθάκη Η ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΙΚΑΣΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΣΤΙΣ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΕΣ ΔΙΑΦΟΡΕΣ, Τεύχος 1 ΑΣΦΑΛΙΣΤΙΚΑ ΜΕΤΡΑ, Ημίτομος Β΄, σελ. 92), αλλά και αποζημίωσης του θιγόμενου ιδιώτη. Τα ίδια ισχύουν και στην περίπτωση που, ενόσω διαρκεί το - είτε εκ του νόμου προβλεπόμενο, είτε, ως συνέπεια απόφασης ασφαλιστικών μέτρων ή προσωρινής διαταγής, επερχόμενο κώλυμα σύναψης της σύμβασης, εκδοθεί Πράξη Κλιμακίου του Ελεγκτικού Συνεδρίου, με την οποία το τελευταίο, στο πλαίσιο της καθιερούμενης από το άρθρο 98 παρ. 1(β) του Συντάγματος αρμοδιότητας ελέγχου των δημοσίων συμβάσεων μεγάλης οικονομικής αξίας, αποφαίνεται υπέρ της νομιμότητας της οικείας διαδικασίας ανάθεσης. Τούτο διότι, κατά την άσκηση της αρμοδιότητάς του αυτής, το Ελεγκτικό Συνέδριο δεν υποκαθιστά το δικαστικό έλεγχο, τον οποίον, όσον αφορά τη διαδικασία που απολήγει στη σύναψη διοικητικών συμβάσεων, ασκεί το Συμβούλιο της Επικρατείας (βλ. ΑΕΔ 20/2005), η δε θετική κρίση του Κλιμακίου, ως αναγνωριστική μόνον της νομιμότητας της διαδικασίας ανάθεσης (πρβλ. Πρακτικά 3ης Γεν. Συν./23.2.2005 Ολομ. Ελ. Συν.), δεν επιβάλλει στην Αναθέτουσα Αρχή τη σύναψη της σχετικής σύμβασης. ούτε θίγει τη διάπλαση της έννομης κατάστασης των μερών που συνεπάγεται το εκάστοτε διατασσόμενο ασφαλιστικό μέτρο. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ΘΕΜΑ: Εφαρμογή νέου νόμου 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων Θα θέλαμε να σας ενημερώσουμε ότι την 30.9.2010 τέθηκε σε ισχύ ο νόμος 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων, με τον οποίο ενσωματώνεται στο εθνικό δίκαιο η οδηγία 2007/66/ΕΚ (ΦΕΚ Α ' 173/30.9.2010). Οι σημαντικότερες τροποποιήσεις που επέρχονται με το νέο νόμο είναι οι εξής: 1. Πεδίο εφαρμογής: Στο ν. 3886/2010 υπάγονται οι διαφορές που γεννώνται κατά τη διαδικασία που προηγείται της σύναψης δημόσιας σύμβασης έργων, προμηθειών και υπηρεσιών, εφόσον η σύμβαση αυτή εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής των οδηγιών 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ ή στις διατάξεις, με τις οποίες οι οδηγίες αυτές ενσωματώνονται στο εθνικό δίκαιο (ενδ. π.δ. 59/2007, 60/2007, ν.3316/2005 κλπ). Επίσης, στο νέο νόμο υπάγονται οι διαφορές που προκύπτουν από διαδικασίες ανάθεσης συμφωνιών - πλαισίων, συμβάσεων παραχώρησης δημοσίων έργων και δυναμικών συστημάτων αγορών. Ο ν. 3886/2010 εφαρμόζεται στις διαφορές που αναφύονται από πράξεις ή παραλείψεις που εκδίδονται μετά την έναρξη ισχύος του νόμου, δηλαδή μετά την 30.9.2010 (άρθρο 11 ν. 3886/2010). Οι διαφωνίες που γεννήθηκαν νωρίτερα κρίνονται με βάση τις διατάξεις του ν. 2522/1997 ή του ν. 2854/2000 (για τους εξαιρούμενους τομείς). Θα πρέπει, κατόπιν αυτού, να αναφέρεται στις διακηρύξεις και ειδικότερα στο σημείο που αφορά το εφαρμοστέο νομικό καθεστώς που διέπει τον διαγωνισμό ο ν. 3886/2010 αντί των προϊσχυσάντων ν. 2522/1997 και 2854/2000. Εφιστάται η προσοχή στο άρθρο 4 παρ. 6 του ν. 3886/2010, όπου ρητά προβλέπεται ότι σε διαφορές που υπάγονται στο νόμο αυτό δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας ή εσωτερικών 94 1. Στο Συμβούλιο της Επικρατείας και τα τακτικά διοικητικά δικαστήρια υπάγονται οι διοικητικές διαφορές, όπως νόμος ορίζει, με την επιφύλαξη των αρμοδιοτήτων του Ελεγκτικού Συνεδρίου. 2. Στα πολιτικά δικαστήρια υπάγονται οι ιδιωτικές διαφορές, καθώς και υποθέσεις εκούσιας δικαιοδοσίας, όπως νόμος ορίζει. 3. Σε ειδικές περιπτώσεις και προκειμένου να επιτυγχάνεται η ενιαία εφαρμογή της αυτής νομοθεσίας μπορεί να ανατεθεί με νόμο η εκδίκαση κατηγοριών ιδιωτικών διαφορών στα διοικητικά δικαστήρια ή κατηγοριών διοικητικών διαφορών ουσίας στα πολιτικά δικαστήρια. 4. Στα πολιτικά ή διοικητικά δικαστήρια μπορεί να ανατεθεί και κάθε άλλη αρμοδιότητα διοικητικής φύσης, όπως νόμος ορίζει. Στις αρμοδιότητες αυτές περιλαμβάνεται και η λήψη μέτρων για τη συμμόρφωση της διοίκησης με τις δικαστικές αποφάσεις. Οι δικαστικές αποφάσεις εκτελούνται αναγκαστικά και κατά του Δημοσίου, των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης και των νομικών προσώπων δημοσίου δικαίου, όπως νόμος ορίζει. Άρθρο 95 1. Στην αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας ανήκουν ιδίως: α) Η μετά από αίτηση ακύρωση των εκτελεστών πράξεων των διοικητικών αρχών για υπέρβαση εξουσίας ή για παράβαση νόμου. β) Η μετά από αίτηση αναίρεση τελεσίδικων αποφάσεων των τακτικών διοικητικών δικαστηρίων, όπως νόμος ορίζει. γ) Η εκδίκαση των διοικητικών διαφορών ουσίας που υποβάλλονται σ' αυτό σύμφωνα με το Σύνταγμα και τους νόμους. δ) Η επεξεργασία όλων των διαταγμάτων που έχουν κανονιστικό χαρακτήρα. 2. Κατά την άσκηση των αρμοδιοτήτων του στοιχείου δ΄ της προηγούμενης παραγράφου δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 93 παράγραφοι 2 και 3. 3. Κατηγορίες υποθέσεων της ακυρωτικής αρμοδιότητας του Συμβουλίου της Επικρατείας μπορεί να υπάγονται με νόμο, ανάλογα με τη φύση ή τη σπουδαιότητά τους, στα τακτικά διοικητικά δικαστήρια. Το Συμβούλιο της Επικρατείας δικάζει σε δεύτερο βαθμό, όπως νόμος ορίζει. 4. Οι αρμοδιότητες του Συμβουλίου της Επικρατείας ρυθμίζονται και ασκούνται όπως νόμος ειδικότερα ορίζει. 5. Η διοίκηση έχει υποχρέωση να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις. Η παράβαση της υποχρέωσης αυτής γεννά ευθύνη για κάθε αρμόδιο όργανο, όπως νόμος ορίζει. Νόμος ορίζει τα αναγκαία μέτρα για τη διασφάλιση της συμμόρφωσης της διοίκησης. (ΦΕΚ 204 Α/15-9-2011) Σύσταση ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων και Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (..) Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογής – Αρμοδιότητες της Αρχής(…) 3. Με προεδρικό διάταγμα, που εκδίδεται μετά από σύμφωνη γνώμη της Αρχής με πρόταση των Υπουργών Οικονομικών, Ανάπτυξης, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας, Υποδομών, Μεταφορών και Δικτύων και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, μπορεί να ανατίθενται στην Αρχή και άλλες αρμοδιότητες για την εκπλήρωση του σκοπού της, όπως η εξέταση των προδικαστικών προσφυγών του άρθρου 4 του ν. 3886/2010 (Α΄ 173). 131N.4013/2011 e-book Eκδοση 16.7.2015 130Σύντ.τ.Ε.-Άρθρο 76 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr κανονισμών που προβλέπουν την άσκηση διοικητικών προσφυγών κατά εκτελεστών πράξεων ή παραλείψεων της διαδικασίας διεξαγωγής δημόσιων διαγωνισμών. Συνεπώς, στις διαφορές που υπάγονται στο ν. 3886/2010 δεν εφαρμόζονται οι διατάξεις του άρθρου 15 π.δ. 118/2007 παρ 1 έως 4 και 6. 2.Προδικαστική προσφυγή: Με το άρθρο 4 παρ. 1 του ν. 3886/2010 αυξάνεται η προθεσμία υποβολής της προδικαστικής προσφυγής από πέντε ημέρες σε δέκα. Η προθεσμία αυτή ξεκινά από τον χρόνο, κατά τον οποίο ο ενδιαφερόμενος έλαβε πλήρη γνώση της παράνομης πράξης ή παράλειψης της αναθέτουσας αρχής, όπου ως πλήρης γνώση νοείται κατά νόμο η γνώση της πράξης που βλάπτει τα συμφέροντα του ενδιαφερομένου και της αιτιολογίας της (άρθρο 4 παρ. 1). Επισημαίνεται ότι προδικαστική προσφυγή κατά πράξης, η οποία δέχεται εν όλω ή εν μέρει προσφυγή άλλου προσώπου, δεν επιτρέπεται (άρθρο 4 παρ. 3). Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση του νόμου, στην περίπτωση αυτή ασκείται από τον θιγόμενο απευθείας αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. 3.Απόφαση της αναθέτουσας αρχής επί της προδικαστικής προσφυγής: Με το άρθρο 4 παρ. 4 του ν. 3886/2010 αυξάνεται η προθεσμία έκδοσης απόφασης από την αναθέτουσα αρχή από δέκα ημέρες σε δεκαπέντε. Όπως και υπό το προϊσχύσαν καθεστώς (άρθρο 3 παρ. 2 ν. 2522/1997), έτσι και σύμφωνα με τον ν. 3886/2010, η απόφαση της αναθέτουσας αρχής θα πρέπει να είναι αιτιολογημένη. Αν η προαναφερθείσα προθεσμία παρέλθει άπρακτη, τεκμαίρεται η απόρριψη της προσφυγής. Ο νόμος παρέχει, πάντως, τη δυνατότητα στην αναθέτουσα αρχή να δεχθεί εν όλω ή εν μέρει την προδικαστική προσφυγή και μετά την πάροδο της ανωτέρω προθεσμίας, έως την προτεραία της πρώτης ορισθείσας δικασίμου της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων, στην περίπτωση δε αυτή καταργείται η δίκη επί της εν λόγω αίτησης, εν όλω ή εν μέρει. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Η αναθέτουσα αρχή μπορεί, επίσης, να παραθέσει αρχική ή συμπληρωματική αιτιολογία για την απόρριψη της προδικαστικής προσφυγής, η οποία πρέπει να περιέλθει στο δικαστήριο το αργότερο έξι ημέρες πριν από την αρχική ή μετ' αναβολή δικάσιμο της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. Θα πρέπει να επισημανθεί ότι με το άρθρο 4 παρ. 5 ν. 3886/2010 εισάγεται νέα ρύθμιση που προβλέπει τη δυνατότητα του δικαστηρίου να επιβάλει αυτεπαγγέλτως στην αναθέτουσα αρχή, με την απόφαση των ασφαλιστικών μέτρων, χρηματική κύρωση μεταξύ 500€ και 5.000€, εφόσον κρίνει ότι η παράλειψη αιτιολόγησης ή η καθυστερημένη αιτιολόγηση της απόρριψης της προδικαστικής προσφυγής καθιστά ιδιαιτέρως δυσχερή την ουσιαστική παροχή έννομης προστασίας. Το πρόστιμο αυτό καταβάλλεται μία φορά για κάθε στάδιο διαγωνισμού στον αιτούντα, του οποίου η αίτηση εκδικάζεται πρώτη. 77 4.Αίτηση ασφαλιστικών μέτρων: Η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων κατατίθεται στο αρμόδιο δικαστήριο εντός δέκα ημερών από τη ρητή ή σιωπηρή απόρριψη της προδικαστικής προσφυγής. Ο αρμόδιος δικαστής ορίζει ημερομηνία εκδίκασης, η οποία δεν πρέπει να απέχει πέραν των τριάντα ημερών από την κατάθεση της αίτησης, ενώ επίσης μπορεί, με την κατάθεση της αίτησης και μετά κλήση της αναθέτουσας αρχής προ τριών ημερών, να εκδώσει αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αίτησης, προσωρινή διαταγή που καταχωρίζεται κάτω από την αίτηση και περιέχει τα μέτρα, τα οποία πρέπει να ληφθούν έως την έκδοση της απόφασης (άρθρο 5 παρ. 3 και 4). Εφόσον η απόφαση ασφαλιστικών μέτρων γίνει δεκτή, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να συμμορφωθεί προς το διατακτικό ή και το εν γένει περιεχόμενο της απόφασης και να ανακαλέσει ή τροποποιήσει κατάλληλα τη διοικητική πράξη που προκάλεσε τη διαφορά ή, επί παράλειψης, να εκδώσει την οφειλόμενη ρητή πράξη (άρθρο 5 παρ. 8). 5.Αναστολή σύναψης της σύμβασης: Στο άρθρο 5 παρ. 2 του ν. 3886/2010 προβλέπεται ότι η προθεσμία άσκησης της προδικαστικής προσφυγής, η άσκηση αυτής, καθώς και η προθεσμία και η ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr άσκηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων κωλύουν τη σύναψη της σύμβασης, εκτός εάν με την προσωρινή διαταγή ο αρμόδιος δικαστής αποφανθεί διαφορετικά. Οι προθεσμίες αυτές αναστολής σύναψης της σύμβασης, όπως επίσης και τα στοιχεία των άρθρων 40 παρ. 2 π.δ. 59/2007 (όταν πρόκειται για εξαιρούμενους τομείς) και 35 παρ. 2 του π.δ. 60/2007 (λόγοι αποκλεισμού των αποκλειστέων υποψηφίων, πλεονεκτήματα της επιλεγείσας προσφοράς και όνομα του αναδόχου), θα πρέπει υποχρεωτικά να αναφέρονται στην απόφαση ανάθεσης της σύμβασης. Κατά τα λοιπά η άσκηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων δεν κωλύει την πρόοδο της διαγωνιστικής διαδικασίας, εκτός εάν ορίζεται διαφορετικά στην προσωρινή διαταγή που εκδίδεται κατ' άρθρο 5 παρ. 4 του ν. 3886/2010. Η υπογραφή της σύμβασης κατά παράβαση της προθεσμίας αναστολής της σύμβασης είναι παράνομη και δεν αντιτάσσεται στον ενδιαφερόμενο ούτε κωλύει την παροχή έννομης προστασίας (άρθρο 6). Επισημαίνεται ιδιαίτερα ότι εκτός των περιπτώσεων που προβλέπονται στο ν. 3886/2010, σε καμία άλλη περίπτωση δεν δικαιολογείται αναστολή και καθυστέρηση της διαδικασίας των διαγωνισμών . 6.Ακύρωση συναφθείσας σύμβασης: Εφόσον η σύμβαση καταρτίστηκε -κατά παράβαση της άνω προθεσμίας αναστολής σύναψης της σύμβασης ή - χωρίς να έχει προηγηθεί δημοσίευση διακήρυξης στην Ε.Ε., Και στις δύο προαναφερθείσες περιπτώσεις (άρθρο 8 παρ. 3 και 4) το δικαστήριο επιβάλλει στην αναθέτουσα αρχή πρόστιμο το οποίο περιέρχεται στον αιτούντα και δεν μπορεί να υπερβαίνει το 10% του χρηματικού αντικειμένου της σύμβασης (άρθρο 8 παρ. 5). Οι προθεσμίες εντός των οποίων μπορεί να ασκηθεί αίτηση ακύρωσης ορίζονται στο άρθρο 8 παρ. 6 του ν. 3886/2010. Επισημαίνεται ότι οι διαφορές για την κήρυξη της σύμβασης ως άκυρης και οι σχετικές αξιώσεις των μερών εκδικάζονται από το κατά τις γενικές διατάξεις αρμόδιο δικαστήριο (άρθρο 8παρ. 2). Το ίδιο ισχύει για τις αξιώσεις αποζημίωσης του άρθρου 9 του ν. 3886/2010 (άρθρο 3 παρ. 4). e-book Eκδοση 16.7.2015 ο ενδιαφερόμενος μπορεί να ζητήσει την κήρυξη της ακυρότητας της καταρτισθείσας σύμβασης (άρθρο 8 παρ. 1). Το ίδιο δικαίωμα παρέχεται στον ενδιαφερόμενο εφόσον συνάφθηκε συμφωνία πλαίσιο και παραβιάστηκαν οι υποχρεώσεις που επιβάλλει το άρθρο 26 παρ. 4 εδ. β' περ. β π.δ. 60/2007 ή εφαρμόστηκε δυναμικό σύστημα αγορών και παραβιάστηκαν οι υποχρεώσεις από το άρθρο 27 παρ. 5 και 6 του ιδίου π.δ. 60/2007. Η κήρυξη της ακυρότητας της σύμβασης έχει κατά κανόνα αναδρομικά αποτελέσματα. Παρέχεται, πάντως, στο δικαστήριο η δυνατότητα, εκτιμώντας τις περιστάσεις και ιδίως το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης, τη σοβαρότητα της παράβασης και τη συμπεριφορά της αναθέτουσας αρχής, να κηρύξει την ακυρότητα μόνο του ανεκτέλεστου μέρους της σύμβασης ή να συντάμει τη διάρκειά της (άρθρο 8 παρ. 3). Επίσης, εφόσον επιτακτικοί λόγοι δημοσίου συμφέροντος επιβάλλουν τη διατήρηση των αποτελεσμάτων της σύμβασης, το δικαστήριο μπορεί να μην την κηρύξει άκυρη (άρθρο 8 παρ. 4). Δεν θεωρείται, όμως, λόγος επιτακτικού δημόσιου συμφέροντος η ύπαρξη οικονομικών συμφερόντων για τη διατήρηση των αποτελεσμάτων της σύμβασης, παρά μόνον αν η ακύρωση θα οδηγούσε σε δυσανάλογες συνέπειες . Σε κάθε περίπτωση, δεν αποτελεί τέτοιο λόγο η επιβάρυνση της αναθέτουσας αρχής με έξοδα λόγω καθυστέρησης στην εκτέλεση της σύμβασης, για τη διεξαγωγή νέας διαγωνιστικής διαδικασίας, για την αλλαγή του οικονομικού φορέα που εκτελεί τη σύμβαση ή για τις νομικές υποχρεώσεις που συνεπάγεται η ακύρωση της σύμβασης. 78 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 7.Δικονομικές διατάξεις: Από 1.1.2011 αρμόδιο δικαστήριο για την εκδίκαση των διαφορών που εμπίπτουν στον ν. 3886/2010 είναι το Διοικητικό Εφετείο της έδρας της αναθέτουσας αρχής, το οποίο κρίνει αμετάκλητα. Αιτήσεις προσωρινής δικαστικής προστασίας εκδικάζονται από τον Πρόεδρο Εφετών του οικείου Διοικητικού Εφετείου ή από τον Εφέτη που αυτός ορίζει (άρθρο 3 παρ. 1 και 2). Κατ' εξαίρεση, διαφορές που αφορούν συμβάσεις παραχώρησης δημοσίων έργων ή υπηρεσιών, συμβάσεις που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ ή συμβάσεις με προϋπολογισμό μεγαλύτερο των 15.000.000 €, περιλαμβανομένου Φ.Π.Α., εκδικάζονται από το Συμβούλιο της Επικρατείας. Με τη νέα αυτή ρύθμιση παρέχεται πλέον ενιαία προδικαστική προστασία, αντιμετωπίζεται δηλαδή το πρόβλημα της διάσπασης της δικαιοδοσίας μεταξύ πολιτικών και διοικητικών δικαστηρίων σε διαφορές που προκύπτουν κατά το προσυμβατικό στάδιο των δημοσίων συμβάσεων. 8.Καταργούμενες διατάξεις: Από την έναρξη ισχύος του ν. 3886/2010 καταργείται ο ν. 2522/1997, καθώς και ο ν. 2854/2000 με εξαίρεση το άρθρο 6 που αφορά τροποποιήσεις του Κώδικα Ποινικής Δικονομίας. Στην παρούσα εγκύκλιο επισυνάπτονται ο ν. 3886/2010, η αιτιολογική του έκθεση, καθώς και πίνακας με τις προθεσμίες που θέτει ο ν. 3886/2010. Ο Υφυπουργός Προθεσμίες που θέτει ο νομός 3886/2010 για τη δικαστική προστασία κατά τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων α/ α Ενέργεια Προθεσ μία Γεγονός από το οποίο Παρατηρήσεις άρχεται η προθεσμία για e-book Eκδοση 16.7.2015 4 1. 79 2 Προδικαστι κή προσφυγή ενώπιον της αναθέτουσα ς αρχής Υποχρέωση 10 ημέρ ες ορισμένη ενέργεια Αφότου ο ενδιαφερόμενος έλαβε πλήρη γνώση της παράνομη πράξης ή παράλειψης 1. Ως πλήρης νοείται η γνώση της πράξης (λ.χ. απόφ ασης) που βλάπτει τα συμφέροντα του ενδιαφερόμενου και της αιτιολογίας της. 2. Η πράξη και κάθε στοιχείο της αιτιολογίας μπορεί να αποσταλεί με τηλεομοιοτυπία ή ηλεκτρονικό μέσο. 15 ημέρ ες Από την άσκηση της προδικαστικής προσφυγής 3. Ειδικώς η απόφαση ανάθεσης της σύμβασης περι λαμβάνει τα στοιχεία της παρ. 2 του αρ. 40 του π.δ. 59/2007 ή κατά περίπτωση, της παρ. 2 του άρθρου 35 του π.δ. 60/2007 και αναφέρει τιςπροθεσμίες αναστολής σύναψης της σύ μβασης, όπως προκύπτουναπό την παρ. 2 του άρθρου 5 του νόμου. 1.Η άπρακτη παρέλευση της προθεσμίας τεκμαίρει την της απόρριψη της προδικαστικής προσφυγής. αναθέτουσα ς να αποφανθεί επί της προδικαστικ 2. Η αναθέτουσα αρχή μπορεί και μετά την πάροδο τ ης προθεσμίας να κάνει δεκτή την προσφυγή εν όλω ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ ής προσφυγής 3 Παράθεση αρχικής ή www.docman.gr ή εν μέρει. Τουλάχι στον 6 Πριν την αρχική ή τη μετ'αν αβολή ημέρες δικάσιμο της συμπληρωματ ικής αίτησης ασφαλιστικών μέτρων 1. Η καθυστερημένη περιέλευση του σχετικού εγγράφου δεν υποχρεώνει το δικαστήριο σε αναβολή. 2. Προσοχή!!! Το δικαστήριο δύναται Εφόσον κρίνει ότι η παράλειψη αιτιολόγησης ή η καθυστέρηση αιτιολογίας για την αιτιολόγησης της απόρριψης της προδικαστικής προσφυγής απόρριψη της προδικαστική ς προσφυγής από την αναθέτουσα αρχή 4 Αποδοχή από καθιστά ιδιαιτέρως δυσχερή την ουσιαστική παροχή έννομης προστασίας να επιβάλλει αυτεπαγγέλτως χρηματική 1 ημέρα την Πριν την πρώτη ορισθείσα δικάσιμο της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων αναθέτουσα κύρωση στην αρχή από 500 € έως 5.000 € Στην περίπτωση αυτή καταργείται αντιστοίχως η δίκη επί της εν λόγω αίτησης. αρχή εν όλω ή εν μέρει της Προδικαστική ς προσφυγής Άσκηση ασφαλιστικώ ν μέτρων 10 ημέρε ς Από τη ρητή ή σιωπηρή απόρριψη της προδικαστική προσφυγής. 1. Η προθεσμία για την άσκηση της προδικαστικής προσφυγής, η άσκηση αυτής και η άσκηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων κωλύουν τη σύναψη της σύμβασης, εκτός κι αν με την προσωρινή διαταγή ο αρμόδιος δικαστής αποφανθεί διαφορετικά. 2. Η άσκηση ασφαλιστικών μέτρων δεν κωλύει την πρόοδο της διαγωνιστικής διαδικασίας, εκτός αν ορίζεται άλλως με την προσωρινή διαταγή 3. Η άσκηση ασφαλιστικών μέτρων δεν εξαρτάται από την προηγούμενη άσκηση του κύριου ένδικου βοηθήματος. 4. Η προθεσμία άσκησης των ένδικων e-book Eκδοση 16.7.2015 5 80 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr βοηθημάτων διακόπτεται με την κατάθεση της αιτήσεως ασφαλιστικών μέτρων και αρχίζει από την επίδοση της σχετικής απόφασης. 6 Προσωρινή διαταγή Πριν από τη Από την κατάθεση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων 1. Εκδίδεται αυτεπαγγέλτως ή κατόπιν αιτήσεως 2. Απαιτείται προηγούμενη κλήση της αναθέτουσας αρχής συζήτησ η της προ 3ημερών. υπόθεση 3. Η προσωρινή διαταγή περιέχει τα μέτρα τα οποία πρέπει να ληφθούν μέχρι την έκδοση της απόφασης. Στα μέτρα περιλαμβάνεται και η άρση της απαγόρευσης σύναψης της σύμβασης. 4. Η προσωρινή διαταγή μπορεί να ανακληθεί είτε από τον δικαστή που τη χορήγησε μετά από αίτηση της αναθέτουσας αρχής και αφού κληθεί σε ακρόαση ο αιτών προ 3 ημερών είτε από το δικαστήριο που θα δικάσει 7 Υποχρέωση του αιτούντος να ειδοποιήσει την 10 ημέρε ς Από την άσκηση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων. την αίτηση ασφαλιστικών μέτρων. Η ενημέρωση μπορεί να γίνει με κάθε πρόσφορο μέσο, όπως με τηλεομοιοτυπία ή αναθέτουσα αρχή για την άσκηση των ασφαλιστικώ ν μέτρων e-book Eκδοση 16.7.2015 4 8 81 Εκδίκαση της αίτησης ασφαλιστικώ ν μέτρων ηλεκτρονικό μέσο Εντός 30 ημερών Από την κατάθεση της αίτησης 1. Κάθε ενδιαφερόμενος, του οποίου επηρεάζονται τα συμφέροντα δικαιούται να ασκήσει παρέμβαση. 2. Κατά την εκδίκαση της υπόθεσης οι διάδικοι οφείλουν να προσκομίσουν όλα τα κρίσιμα έγγραφα και τα αποδεικτικά στοιχεία που διαθέτουν. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ 9 Κλήτευση τη ς αναθέτουσας αρχής Τουλάχι στον15 η μέρες Πριν την συζήτηση των ασφαλιστικών μέτρων www.docman.gr Η κλήση κοινοποιείται με φροντίδα του αιτούντος προς την υπηρεσία που είναι αρμόδια για την παραλαβή των προσφορών, η οποία οφείλει να ενημερώνει σχετικά την αναθέτουσα αοχή, εφόσον δεν συμπίπτουν, καθώς και προς κάθε τρίτο ενδιαφερόμενο, του οποίου την 10 Έκδοση απόφασης επ ί της αιτήσεως ασφαλιστικώ ν μέτρων Εντός 20 ημερών Από την εκδίκαση της αίτησης κλήτευση θεωρεί αναγκαία ο δικαστής. Εφόσον γίνει δεκτή η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να συμμορφωθεί προς το διατακτικό ή και το εν γένει περιεχόμενο της απόφασης και να ανακαλέσει ή να τροποποιήσει κατάλληλα τη διοικητική πράξη που προκάλεσε τη διαφορά ή, 11 Άσκηση Εντός 30 ημερών Από την επίδοση της απόφασης κύριου ένδικου βοηθήματος επί παράλειψης, να εκδώσει την οφειλόμενη ρητή πράξη. Η δικάσιμος για την εκδίκαση του κύριου ένδικου βοηθήματος δεν πρέπει να απέχει πέραν του τριμήνου από την κατάθεση του δικογράφου.____________________________ Δικαστική προστασία μετά τη σύναψη της σύμβασης Άσκηση προσφυγής για την κήρυξη της σύμβασης ως άκυρης Εντός 30 1.Από την επομένη της δημοσίευσης της ημερών 1. Εφόσον ακυρωθεί η πράξη ο ενδιαφερόμενος μπορεί να αξιώσει αποζημίωση απόφασης κατά την παρ. και πάντ ως όχι μετά την 2. Προϋπόθεση για την κήρυξη της ακυρότητας σύμβασης 4 του αρ. 29 και τα αρ. 30και 31 του π.δ 60/2007,εφόσο ν στη δημοσίευση περιλαμβάνεται αιτιολογία νια τη σύνοψη της που υπογράφηκε είναι να έχει ανατεθεί χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης στην ΕΕ ή να μην έχει τηρηθεί η πάροδο 6 μηνών απ ό την επομένη της σύναψης της σύμβαση ς. σύυβασης_________χωρίς υποχρέωση αναστολής σύναψης (προθεσμία άσκησης δημοσίευση προκήρυξης ή από την επομένη της ενημέρωσης των προδικαστικής προσφυγής, ή άσκηση αυτής και η προθεσμία άσκησης ασφαλιστικών μέτρων). Επίσης,παρέχεται στον ενδιαφερομένων με άλλον τρόπο. ενδιαφερόμενο δικαίωμα ακύρωσης της σύμβασης Εφόσον η σύμβαση υπάγεται σε περίπτωση σύναψης συμφωνίας - πλαισίου και στο π.δ. 59/2007 η προθεσμία αρχίζει από την επομένη της δημοσίευσης της απόφασης κατά την παρ. εφαρμογής δυναμικού συστήματος αγορών, όταν 5 του άρ. 15 και τα αρ. παραβιάζονται οι υποχρεώσειςπου προκύπτουν από το άρθρο 26 παρ. 4 εδ.β' περ. β π.δ. 60/2007 και το άρθρο 27 παρ. 5 e-book Eκδοση 16.7.2015 12 82 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 33και 35 του π.δ. 59/2007. και 6 του ιδίου π.δ. 60/2007. 3. Το δικαστήριο εκτιμώντας τις περιστάσεις και ιδίως το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης, αλλά και λαμβάνοντας υπόψη λόγους δημοσίου συμφέροντος, μπορεί να μην κηρύξει την σύμβαση άκυρη ή να κηρύξει την ακυρότητα μόνο του ανεκτέλεστου μέρους της σύμβασης ή να συντμήσει τη διάρκεια της. Στις περιπτώσειςαυτές το δικαστήριο επιβάλλει πρόστιμο που δεν υπερβαίνει το 10% του χρηματικού αντικειμένου της σύμβασης 4. Στις υποθέσεις αυτές η προθεσμία και η κατάθεση της αίτησης ασφαλιστικών μέτρων δεν έχουν ανασταλτικό αποτέλεσμα. Η διαδικασίαπροσωρινής διαταγής εφαρμόζεται και εδώ. Αν η αίτηση ασφαλιστικών μέτρων γίνει δεκτή, το δικαστήριο μπορεί να διατάξει την αναστολή της περαιτέρω εκτέλεσης τηςσύμβασης.._______________________ 15.3.Ο έλεγχος τ ων αποφάσε ων ΟΤΑ α και β βαθμού. 132 133 15.3.1.Έλεγχος των πράξεων των Δήμ ων και των Περιφερει ών. 134 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 132ΥΠΕΣ/74895/2010.Έλεγχος 83 νομιμότητας πράξεων Ο.Τ.Α., Αστική και Πειθαρχική ευθύνη αιρετών μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. (άρθρο 238 του Ν. 3852/2010 «Πρόγραμμα Καλλικράτης»).ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ: 60 133ΥΠΕΣ/5370/2011.ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ: 15 ΘΕΜΑ:. Έλεγχος νομιμότητας πράξεων Ο.Τ.Α. και αναζήτηση πειθαρχικής ευθύνης αιρετών μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. (άρθρο 238 του Ν. 3852/2010 «Πρόγραμμα Καλλικράτης») 134ΥΠΕΣ/5370/2011.ΕΓΚΥΚΛΙΟΣ: 15 ΘΕΜΑ:. Έλεγχος νομιμότητας πράξεων Ο.Τ.Α. και αναζήτηση πειθαρχικής ευθύνης αιρετών μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. (άρθρο 238 του Ν. 3852/2010 «Πρόγραμμα Καλλικράτης») ΥΠΕΣ/74895/2010. Έλεγχος νομιμότητας πράξεων Ο.Τ.Α., Αστική και Πειθαρχική ευθύνη αιρετών μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. (άρθρο 238 του Ν. 3852/2010 «Πρόγραμμα Καλλικράτης»). ΑΡΙΘΜΟΣ ΕΓΚΥΚΛΙΟΥ: 60 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ασκεί τις αρμοδιότητες του Ελεγκτή Νομιμότητας κατά τον έλεγχο νομιμότητας των πράξεων των δήμων και των περιφερειών, σύμφωνα με τα άρθρα 225, 226 και 227 του «Καλλικράτη». 135 Οι αλλαγές που επιφέρει ο «Καλλικράτης» με τα ανωτέρω άρθρα στο ισχύον σύστημα εποπτείας των πράξεων των ΟΤΑ α΄ και β΄ βαθμού είναι οι ακόλουθες: 1. Στον έλεγχο νομιμότητας που διαρθρώνεται με τον «Καλλικράτη» εμπίπτουν και οι πράξεις των επιχειρήσεων των δήμων και των περιφερειών, εκτός από τις αποφάσεις των ανωνύμων εταιρειών, στις οποίες οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν έχουν την πλειοψηφία. Οι πράξεις των επιχειρήσεων αυτών εμπίπτουν στον υποχρεωτικό έλεγχο (άρθρο 225 του Καλλικράτη), όταν αφορούν: α) αύξηση μετοχικού κεφαλαίου β) εκποίηση παγίων περιουσιακών στοιχείων και γ) λήψη δανείων, ακολούθως, δε, όλες οι πράξεις των επιχειρήσεων αυτών εμπίπτουν στον αυτεπάγγελτο έλεγχο (άρθρο 226 του Καλλικράτη) 2. Κατά τον υποχρεωτικό έλεγχο ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης μέσα σε αποκλειστική προθεσμία σαράντα (40) ημερών από την περιέλευσή της σε αυτόν και εκδίδει υποχρεωτικά ειδική πράξη, έναντι του χρονικού διαστήματος των είκοσι (20) ημερών για τις πράξεις των Δήμων κατά τις διατάξεις του άρθρου 149, παρ. 1 του ΚΔΚ (Κώδικας Δήμων και Κοινοτήτων, κυρωτ. Ν. 3463/ 2006, Α΄114), 3. Κατά τον αυτεπάγγελτο έλεγχο ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης ελέγχει τις πράξεις για λόγους νομιμότητας εντός δύο (2) μηνών, αφότου η απόφαση δημοσιευθεί ή εκδοθεί, αντί του ενός (1) μηνός, κατά τις διατάξεις του άρθρου 149, παρ. 2 του ΚΔΚ, 4. Κατά την εξέταση ειδικής διοικητικής προσφυγής όποιου έχει έννομο συμφέρον κατά απόφασης οργάνων των Δήμων ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης αποφαίνεται μέσα σε αποκλειστική προθεσμία δύο (2) μηνών από την υποβολή της, αντί του ενός μηνός, κατά τις διατάξεις του άρθρου 150, παρ. 2 ΚΔΚ. Ν.3852/2010 (ΦΕΚ 87 Α/7-6-2010) : Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Πρόγραμμα Καλλικράτης.(….) Άρθρο 225 Υποχρεωτικός έλεγχος νομιμότητας 1.Οι αποφάσεις των συλλογικών οργάνων των δήμων και των περιφερειών αποστέλλονται υποχρεωτικά για έλεγχο νομιμότητας στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α., εφόσον αφορούν: α) ρυθμίσεις κανονιστικού περιεχομένου, β) την ανάθεση έργων, υπηρεσιών, μελετών και προμηθειών, γ) την αγορά και εκποίηση ακινήτων, δ) την κήρυξη αναγκαστικών απαλλοτριώσεων, ε) την επιβολή φόρων, τελών, δικαιωμάτων, στ) τη σύναψη κάθε μορφής συμβάσεων, στις οποίες συμπεριλαμβάνονται και εκείνες που προβλέπονται από ειδικές διατάξεις της κείμενης νομοθεσίας, ζ) τη σύναψη δανείων, η) τη διενέργεια τοπικού δημοψηφίσματος όταν τούτο προβλέπεται από την κείμενη νομοθεσία και θ) τις διαδικασίες κατάρτισης των επιχειρησιακών προγραμμάτων. Επίσης αποστέλλονται προς έλεγχο νομιμότητας οι αποφάσεις των επιχειρήσεων των δήμων και των περιφερειών, εκτός από τις αποφάσεις των ανωνύμων εταιρειών στις οποίες οι φορείς της Τοπικής Αυτοδιοίκησης δεν έχουν την πλειοψηφία, που αφορούν: α) αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου, β) εκποίηση παγίων περιουσιακών στοιχείων και γ) λήψη δανείων.«Ειδικά, σε ό,τι αφορά τις ΔΕΥΑ, εκτός από τις παραπάνω αποφάσεις, αποστέλλονται επιπλέον προς έλεγχο νομιμότητας οι αποφάσεις εκείνες που αφορούν: α) την ψήφιση του προϋπολογισμού της επιχείρησης και του τεχνικού προγράμματος έργων, καθώς και κάθε τροποποίησή τους, β) την αγορά και εκποίηση ακινήτων κτημάτων, γ) την επιβάρυνση των ακινήτων της επιχείρησης με εμπράγματα δικαιώματα και δ) τις μελέτες, τα έργα και τις προμήθειες.» 2.Η απόφαση αποστέλλεται για έλεγχο νομιμότητας συνοδευόμενη από αντίγραφο του αποδεικτικού δημοσίευσης και από τα έγγραφα στοιχεία που είναι αναγκαία για τη νόμιμη έκδοσή της, μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) ημερών από τη συνεδρίαση του συλλογικού οργάνου. Οι δήμοι, οι περιφέρειες και οι ανωτέρω επιχειρήσεις τους υποχρεούνται να διαβιβάζουν και κάθε επιπλέον στοιχείο που ζητείται από την Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α..3. «Ο Ελεγκτής Νομιμότητας ελέγχει τη νομιμότητα της απόφασης μέσα σε αποκλειστική προθεσμία τριάντα (30) ημερών από την περιέλευσή της στην Αυτοτελή Υπηρεσία Εποπτείας Ο.Τ.Α. και εκδίδει υποχρεωτικά ειδική πράξη.» Σε περίπτωση που διαπιστωθεί ότι η απόφαση είναι παράνομη, τότε αυτή ακυρώνεται. e-book Eκδοση 16.7.2015 135 84 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Ενώ, επιπλέον, ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης διοίκησης είναι αρμόδιος να αποφαίνεται επί i) αιτήσεων θεραπείας για έργα με προϋπολογισμό μέχρι 5.000.000 ευρώ προ Φ.Π.Α., μελετών και υπηρεσιών που υπάγονται στις διατάξεις του Ν. 3316/2005 (Α’ 42) και αφορούν δήμους, και ii) αιτήσεων θεραπείας για έργα με προϋπολογισμό μέχρι 5.000.000 ευρώ προ Φ.Π.Α., μελετών και υπηρεσιών που υπάγονται στις διατάξεις του Ν. 3316/2005 (Α’ 42) και αφορούν περιφέρειες, 5. Ο Γενικός Γραμματέας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης μπορεί, εφόσον υποβληθεί σχετικό αίτημα με την ειδική διοικητική προσφυγή, να αναστείλει με απόφασή του την εκτέλεση της προσβαλλόμενης πράξης, 6. Συνεχίζουν τη λειτουργία τους οι Ειδικές Επιτροπές του άρθρου 152 ΚΔΚ και οι επιτροπές Ελέγχου των Πράξεων του άρθρου 68 του ΚΝΑ (Κώδικας Νομαρχιακής αυτοδιοίκησης, ΠΔ 30/ 1996, Α΄21). Πιο αναλυτικά: α. Ειδική Επιτροπή άρθρου 152 ΚΔΚ Οι διατάξεις των άρθρων 151 και 152 του ΚΔΚ, κατά το μεταβατικό αυτό χρονικό διάστημα, εξακολουθούν να ισχύουν σε ό,τι αφορά τις αποφάσεις του Γενικού Γραμματέα της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, που εκδίδονται κατά τα άρθρα 225, 226 και 227 του Καλλικράτη. Οι Ειδικές Επιτροπές του άρθρου 152 ΚΔΚ συνεχίζουν να λειτουργούν με την ίδια συγκρότηση και χωρική αρμοδιότητα μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. Σε όσες περιπτώσεις έχει λήξει ή λήγει η θητεία τους, ανασυγκροτούνται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. Επισημαίνεται ότι, μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α., δεν εφαρμόζεται η παρ. 3 του άρθρου 227 του «Καλλικράτη». β. Επιτροπή Ελέγχου των Πράξεων του άρθρου 68 του ΚΝΑ136 Ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων των συλλογικών οργάνων των Περιφερειών διενεργείται, σύμφωνα με τα άρθρα 225 και 226 του Καλλικράτη, από το Γενικό Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης κατ’ αντιστοιχία με τις αρμοδιότητες του Ελεγκτή Νομιμότητας. Αντίθετα, ο έλεγχος νομιμότητας των πράξεων των μονομελών οργάνων των Περιφερειών (Περιφερειάρχης, Αντιπεριφερειάρχες), καθώς και η εξέταση προσφυγών του Ν. 3852/2010 κατά όλων των πράξεων των οργάνων (συλλογικών και μονομελών) των Περιφερειών ασκείται από τις Επιτροπές Ελέγχου των Πράξεων του άρθρου 68 του ΚΝΑ. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Οι επιτροπές αυτές συνεχίζουν να λειτουργούν με την ίδια συγκρότηση και την ίδια χωρική αρμοδιότητα μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α. Σε όσες περιπτώσεις έχει λήξει ή λήγει η θητεία τους, ανασυγκροτούνται με απόφαση του Γενικού Γραμματέα της οικείας Αποκεντρωμένης Διοίκησης. 85 Στις Επιτροπές αυτές, αντί του μονίμου υπαλλήλου της κρατικής Περιφέρειας, κατηγορίας ΠΕ, με βαθμό τουλάχιστον Α΄, συμμετέχει υπάλληλος της Αποκεντρωμένης Διοίκησης που ορίζεται με τον αναπληρωτή του από τον Γενικό Γραμματέα Περιφέρειας της Αποκεντρωμένης Διοίκησης, και αντί 136Σύμφωνα με το άρθρο 4 παρ. 1 της με αριθμ. 36156/ 25.10.2000 απόφαση ΥΠΕΣΔΔΑ «Κανονισμός λειτουργίας των Επιτροπών του άρθρου 18 του Ν. 2218/1994», η Επιτροπή αποφασίζει αιτιολογημένα μέσα σε αποκλειστική προθεσμία είκοσι (20) ημερών από τη λήψη της πράξης της οποίας ζητείται η ακύρωση, μαζί με τα προβλεπόμενα από το νόμο δικαιολογητικά για την έκδοσή της (Σ.τ.Ε. 1530/2006), σε μυστική συνεδρίαση, στην οποία δύναται να καλέσει τους ενδιαφερομένους. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr του αιρετού εκπροσώπου, που υποδεικνύονταν από τη Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση του κάθε νομού, θα συμμετέχει αιρετός εκπρόσωπος της Περιφέρειας, που θα ορίζεται από τον Περιφερειάρχη. Μέχρι την έναρξη λειτουργίας της Αυτοτελούς Υπηρεσίας Εποπτείας Ο.Τ.Α., η άσκηση της προσφυγής ενώπιον της Επιτροπής δεν αποτελεί προϋπόθεση για την άσκηση των ενδίκων βοηθημάτων ενώπιον των αρμόδιων δικαστηρίων 15.3.2.Έλεγχοι διαχει ριστικής αρχής. N.3614/2007 - ΦΕΚ A 267/3.12.2007 «Διαχείριση, έλεγχος και εφαρμογή αναπτυξιακών παρεμβάσεων για την προγραμματική περίοδο 2007 –2013.» -Άρθρο 3-Διαχειριστική Αρχή (…)«(ιδ) προβαίνει σε εξέταση της διαδικασίας διακήρυξης και τροποποίησης δημοσίων συμβάσεων. Για όσες συμβάσεις εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των Κοινοτικών Οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων προβαίνει επιπλέον σε εξέταση κατά τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης. Η διαχειριστική αρχή εκφράζει τη γνώμη της εντός αποκλειστικής προθεσμίας είκοσι (20) ημερών από τη λήψη των σχετικών στοιχείων. Σε περίπτωση άπρακτης παρέλευσης της ανωτέρω προθεσμίας, λογίζεται ότι η διαχειριστική αρχή έχει παράσχει σύμφωνη γνώμη, φέρουσα τη σχετική ευθύνη για τη σύμφωνη αυτή γνώμη. Η σύμφωνη γνώμη της διαχειριστικής αρχής ή η κατά το προηγούμενο εδάφιο τεκμαιρόμενη σύμφωνη γνώμη αυτής, αποτελεί όρο για τη χρηματοδότηση της πράξης σύμφωνα με τα οριζόμενα στο άρθρο 21. Σε περίπτωση δημόσιας σύμβασης που έχει ήδη συναφθεί κατά την ένταξη της σχετικής πράξης, καθώς και στις περιπτώσεις δημοσίων συμβάσεων που δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής των Κοινοτικών Οδηγιών περί δημοσίων συμβάσεων, η εξέταση της διαδικασίας ανάθεσης διενεργείται πριν από την καταχώριση δαπανών στο Ολοκληρωμένο Πληροφοριακό Σύστημα,». Άρθρο 16 1.Με την προσφορά, η τιμή του προς προμήθεια υλικού δίνεται ανά μονάδα, όπως καθορίζεται στη διακήρυξη. Στην τιμή περιλαμβάνονται οι τυχόν υπέρ τρίτων κρατήσεις, ως και κάθε άλλη επιβάρυνση, εκτός από το ΦΠΑ, για παράδοση του υλικού στον τόπο και με τον τρόπο που προβλέπεται στη διακήρυξη. 2.Η προσφερόμενη τιμή δίδεται σε ΕΥΡΩ ή σε συνάλλαγμα κατά τα καθοριζόμενα κάθε φορά στη διακήρυξη. Εφόσον από τη διακήρυξη προβλέπεται δυνατότητα προσφορών σε συνάλλαγμα, τότε η προσφερόμενη τιμή εκφράζεται στο νόμισμα που επιθυμεί ο προμηθευτής. Το Ελληνικό Δημόσιο δεν υποχρεούται να προβεί στην πληρωμή με το νόμισμα της προσφοράς, αλλά με το νόμισμα στο οποίο πραγματοποιούνται οι πληρωμές από την Τράπεζα της Ελλάδος, προς την χώρα καταγωγής του υλικού. e-book Eκδοση 16.7.2015 Προσφερόμενη τιμή 86 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 3.Για την σύγκριση των προσφορών, οι τιμές σε συνάλλαγμα μετατρέπονται σε ΕΥΡΩ με βάση την ισχύουσα τιμή FIXING του Επίσημου Δελτίου Συναλλαγμάτων έναντι ΕΥΡΩ (Ελεύθερη σύγκριση FIXING της Διατραπεζικής Αγοράς) κατά την ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού. 4.Προσφορά για εγχώριο προϊόν που περιέχει τιμή σε συνάλλαγμα ή με ρήτρα συναλλάγματος απορρίπτεται ως απαράδεκτη. 5.Προσφορά που θέτει όρο αναπροσαρμογής, χωρίς αυτό να προβλέπεται από την διακήρυξη, απορρίπτεται ως απαράδεκτη. 6. Εφόσον από την προσφορά δεν προκύπτει με σαφήνεια η προσφερόμενη τιμή, η προσφορά απορρίπτεται ως απαράδεκτη, με απόφαση του αρμοδίου Υπουργού ή του αρμοδίου για την διοίκηση του φορέα οργάνου, ύστερα από γνωμοδότηση του αρμοδίου για την αξιολόγηση των προσφορών οργάνου. Άρθρο 17 Αναπροσαρμογή τιμώ ν 1.Όταν από την διακήρυξη προβλέπεται χρόνος παράδοσης των υλικών μεγαλύτερος των δώδεκα (12) μηνών, τότε μπορεί να ορίζεται στην διακήρυξη όρος περί αναπροσαρμογής της τιμής. Στην περίπτωση αυτή πρέπει υποχρεωτικά να καθορίζεται στη διακήρυξη ο τύπος, ο τρόπος και οι προϋποθέσεις της αναπροσαρμογής. Μεταξύ αυτών που θα λαμβάνονται υπόψη για την αναπροσαρμογή των τιμών είναι και τα εξής : α) Χρόνος εκκίνησης της αναπροσαρμογής είναι η ημερομηνία υποβολής των προσφορών που καθορίζεται από τη διακήρυξη ή την πρόσκληση και υπολογίζεται μέχρι και την ημερομηνία παράδοσης των υλικών. β) Σε περιπτώσεις τμηματικών παραδόσεων, η τιμή αναπροσαρμόζεται για τις ποσότητες που σύμφωνα με τη διακήρυξη προβλέπεται να παραδοθούν μετά την παρέλευση των δώδεκα (12) μηνών. γ) Σε περίπτωση εκπρόθεσμης παράδοσης, με υπαιτιότητα του προμηθευτή, ο χρόνος του εκπροθέσμου δεν υπολογίζεται για την αναπροσαρμογή. δ) Τυχόν προκαταβολή που χορηγήθηκε αφαιρείται από την προς αναπροσαρμογή συμβατική αξία. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 2.Για την πληρωμή του επί πλέον ποσού που προκύπτει μετά την αναπροσαρμογή, δεν απαιτείται σύναψη συμπληρωματικής σύμβασης. 87 3. Όταν από την διακήρυξη προβλέπεται αναπροσαρμογή τιμών, προσφορά με τιμές σταθερές απορρίπτεται. Άρθρο 18 Καταγωγή των προσφερομένων υλικών και δήλωση της επιχείρησης κατασκευής του τελικού προϊόντος ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1.Οι προμηθευτές υποχρεούνται, ανάλογα, με τη μορφή του διαγωνισμού, να δηλώνουν στις αιτήσεις συμμετοχής ή στις προσφορές τους την χώρα καταγωγής του τελικού προϊόντος που προσφέρουν. 2.Ο προσφέρων, εφόσον κατασκευάζει ο ίδιος το τελικό προϊόν, πρέπει να δηλώνει στην προσφορά του, την επιχειρηματική μονάδα στην οποία θα κατασκευάσει το προσφερόμενο προϊόν, καθώς και τον τόπο εγκατάστασής της. Προσφορά στην οποία δεν θα υπάρχει η ανωτέρω δήλωση, θα απορρίπτεται ως απαράδεκτη. 3.Όταν οι προσφέροντες δεν θα κατασκευάσουν οι ίδιοι το τελικό προϊόν, σε δική τους επιχειρηματική μονάδα, στην προσφορά τους δηλώνουν την επιχειρηματική μονάδα, στην οποία θα κατασκευαστεί το προσφερόμενο προϊόν και τον τόπο εγκατάστασής της. Επίσης, στην προσφορά τους πρέπει να επισυνάψουν και υπεύθυνη δήλωσή τους προς τον φορέα ότι η κατασκευή του τελικού προϊόντος θα γίνει από την επιχείρηση στην οποία ανήκει ή η οποία εκμεταλλεύεται ολικά ή μερικά τη μονάδα κατασκευής του τελικού προϊόντος και ότι ο νόμιμος εκπρόσωπος της επιχείρησης αυτής έχει αποδεχθεί έναντί τους την εκτέλεση της συγκεκριμένης προμήθειας, σε περίπτωση κατακύρωσης στον προμηθευτή υπέρ του οποίου έγινε η αποδοχή. Προσφορά στην οποία δεν θα υπάρχουν οι ανωτέρω δηλώσεις θα απορρίπτεται ως απαράδεκτη. 4.Εάν διαπιστωθεί από την Υπηρεσία ανυπαρξία της επιχειρηματικής μονάδας που δηλώθηκε με την προσφορά, κατά την ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού, η προσφορά απορρίπτεται. Στην περίπτωση αυτή στον προσφέροντα επιβάλλεται με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης, ύστερα από γνωμοδότηση της Επιτροπής Πολιτικής και Προγραμματισμού Προμηθειών, η οποία υποχρεωτικά καλεί τον ενδιαφερόμενο για παροχή εξηγήσεων, και μετά από αιτιολογημένη εισήγηση του φορέα που διενεργεί το διαγωνισμό, ποινή προσωρινού αποκλεισμού τριών (3) μηνών έως και τριών (3) ετών ή οριστικού αποκλεισμού από το σύνολο των προμηθειών των φορέων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 2286/1995. Η προσφορά απορρίπτεται ως απαράδεκτη και όταν στην επιχειρηματική μονάδα που δηλώνεται για την κατασκευή του τελικού προϊόντος έχει επιβληθεί ποινή αποκλεισμού από τους διαγωνισμούς των φορέων που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του ν. 2286/1995, η οποία ισχύει κατά την ημερομηνία διενέργειας του διαγωνισμού. Άρθρο 19 Αποσφράγιση των προσφορών και ανακοίνωση τιμών 1.Το αρμόδιο όργανο παραλαβής και αποσφράγισης προσφορών προβαίνει στην έναρξη της διαδικασίας αποσφράγισης των προσφορών την ημερομηνία και ώρα που ορίζεται από τη σχετική διακήρυξη ή πρόσκληση. Προσφορές που υποβάλλονται στο παραπάνω όργανο μετά την έναρξη e-book Eκδοση 16.7.2015 5.Πριν και μετά τη σύναψη της σύμβασης, κατ’ αρχήν, δεν επιτρέπεται η αλλαγή της επιχειρηματικής μονάδας που δηλώθηκε με την προσφορά και με βάση την οποία έγινε η κατακύρωση. Κατ’ εξαίρεση, πριν τη σύναψη της σύμβασης μπορεί να εγκριθεί η ανωτέρω αλλαγή μόνο λόγω ανωτέρας βίας ή διακοπής λειτουργίας του δηλωθέντος εργοστασίου για οποιονδήποτε λόγο ενώ, μετά την σύναψη της σύμβασης, μπορεί να εγκριθεί η ανωτέρω αλλαγή, μετά από αιτιολογημένο αίτημα του προμηθευτή. Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται απόφαση του αρμοδίου αποφασίζοντος οργάνου, μετά από γνώμη του αρμόδιου συλλογικού οργάνου. 88 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr της διαδικασίας αποσφράγισης δεν αποσφραγίζονται αλλά παραδίδονται στην Υπηρεσία για επιστροφή, ως εκπρόθεσμες. Η αποσφράγιση γίνεται με την παρακάτω διαδικασία: α)Σε περίπτωση που ο διαγωνισμός γίνεται με κριτήριο τη χαμηλότερη μόνο τιμή, αποσφραγίζεται ο κυρίως φάκελος προσφοράς καθώς και ο φάκελος της τεχνικής προσφοράς μονογράφονται δε και σφραγίζονται από το παραπάνω όργανο όλα τα δικαιολογητικά που υποβάλλονται κατά το στάδιο αυτό και η τεχνική προσφορά ανά φύλλο. Οι φάκελοι των οικονομικών προσφορών δεν αποσφραγίζονται, αλλά μονογράφονται και σφραγίζονται από το παραπάνω όργανο και τοποθετούνται σ’ ένα νέο φάκελο ο οποίος επίσης σφραγίζεται και υπογράφεται από το ίδιο όργανο και παραδίδεται στην Υπηρεσία, προκειμένου να αποσφραγισθεί την ημερομηνία και ώρα που ορίζεται από τη διακήρυξη ή την πρόσκληση. β)Σε περίπτωση που διαγωνισμός γίνεται με κριτήριο την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, αποσφραγίζεται ο κυρίως φάκελος προσφοράς καθώς και ο φάκελος της τεχνικής προσφοράς μονογράφονται δε και σφραγίζονται από το παραπάνω όργανο όλα τα δικαιολογητικά και τα στοιχεία της τεχνικής προσφοράς ανά φύλλο. Για την οικονομική προσφορά ακολουθείται η ίδια παραπάνω διαδικασία. γ) Κατά την διαδικασία παραλαβής και αποσφράγισης μπορεί να γίνεται χρήση μηχανικού μέσου (διάτρηση), με το οποίο θα αποτυπώνεται η ημερομηνία και η ώρα αποσφράγισης. Με απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης μπορεί να ορίζονται οι αναγκαίες διαδικαστικές λεπτομέρειες. 2.Μετά την αποσφράγιση των προσφορών το παραπάνω όργανο προβαίνει στην καταχώρηση αυτών που υποβάλλουν προσφορές, καθώς και των δικαιολογητικών που υπέβαλαν, κατά διαγωνισμό, όταν πρόκειται για περισσότερους από ένα διαγωνισμούς, σε πρακτικό το οποίο υπογράφει και σφραγίζει. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 3.Αποσφράγιση των προσφορών γίνεται στην περίπτωση ανοικτού διαγωνισμού δημόσια, στην περίπτωση δε του κλειστού διαγωνισμού παρουσία μόνο αυτών που κλήθηκαν και υπέβαλαν προσφορά ή εξουσιοδοτημένων εκπροσώπων τους, τους οποίους καλεί το αρμόδιο όργανο με βάση πίνακα που του έχει παραδώσει η αρμόδια για την εκτέλεση της προμήθειας Υπηρεσία. Προσφορά που υποβλήθηκε από προμηθευτή που δεν περιλαμβάνεται στον παραπάνω πίνακα της Υπηρεσίας, δεν αποσφραγίζεται, αλλά παραδίδεται στην υπηρεσία για επιστροφή. 89 4.Μετά την παραπάνω διαδικασία ο σχετικός φάκελος του διαγωνισμού μαζί με τους σφραγισμένους φακέλους που περιέχουν τα οικονομικά στοιχεία των προσφορών, παραδίδεται με απόδειξη σε υπάλληλο της Υπηρεσίας που διενεργεί τον διαγωνισμό. Οι σφραγισμένοι φάκελοι με τα οικονομικά στοιχεία των προσφορών, μετά την ολοκλήρωση της αξιολόγησης των λοιπών στοιχείων αυτών, επαναφέρονται για όσες προσφορές κρίθηκαν αποδεκτές με απόφαση του αρμοδίου Υπουργού ή του αρμοδίου για τη διοίκηση του φορέα οργάνου, στο παραπάνω αρμόδιο όργανο, για την αποσφράγισή τους κατά την ημερομηνία και ώρα που ορίζεται από τη σχετική διακήρυξη ή ειδική πρόσκληση και ακολουθεί σχετική ανακοίνωση τιμών κατά τα ανωτέρω. Όσες προσφορές δεν κρίθηκαν αποδεκτές δεν αποσφραγίζονται, αλλά επιστρέφονται. Εφόσον το όργανο αποσφράγισης των προσφορών είναι αρμόδιο και για την αξιολόγησή τους, οι σφραγισμένοι φάκελοι με τα οικονομικά στοιχεία των προσφορών παραμένουν σε αυτό.137 138 139 137ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/43/2010Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων των άρθρων 3 π.δ. 60/2007 και 19 παράγραφοι 1 εδ.α΄, 2, 3 και 4 του π.δ. 118/2007 (όμοιες κατά περιεχόμενο με τις διατάξεις του άρθρου 19 του προϊσχύοντος Κανονισμού Προμηθειών Δημοσίου, π.δ. 394/1996) συνάγονται τα εξής: Με τις διατάξεις αυτές, καθιερώνεται ο κανόνας των αυτοτελών, διακριτών φάσεων αξιολόγησης των προσφορών των διαγωνιζομένων κατά τη διενέργεια διαγωνισμού για την ανάδειξη ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr προμηθευτή του Δημοσίου. Ο κανόνας αυτός απορρέει από την αρχή της αυστηρά τυπικής διαδικασίας του διαγωνισμού και αποσκοπεί στη διασφάλιση της διαφάνειας και του πραγματικού ανταγωνισμού. Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών τα στάδια του διαγωνισμού πρέπει να διενεργούνται διαδοχικά, με τους εναπομείναντες κάθε φορά διαγωνιζόμενους και όχι παράλληλα (VI Tμ. Ελ.Συν. 88/2005, ΣΤ΄ Κλιμάκιο 129/2008). Περαιτέρω, η μετάβαση στο στάδιο της αποσφράγισης των οικονομικών προσφορών γίνεται μετά την περάτωση του σταδίου της τεχνικής αξιολόγησης, μόνο για τις προσφορές που, με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή του αρμόδιου για τη διοίκηση του αναθέτοντος φορέα οργάνου (βλ. παρ. 4 του ως άνω άρθρου), ύστερα από τη σχετική γνωμοδότηση της αρμόδιας επιτροπής διενέργειας του διαγωνισμού, κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και αξιολογήθηκαν οριστικά, χωρίς πλέον η αναθέτουσα αρχή να έχει διακριτική ευχέρεια να επανέλθει σε προηγούμενα στάδια της διαδικασίας, τόσο αναφορικά με τη συμμετοχή των διαγωνιζομένων, όσο και με την τεχνική αξιολόγηση των υποβληθεισών προσφορών (Πράξεις IV Tμ. ΕΣ 65/2000, 78/2001, 79/2002, 67/2004). Επομένως, σύμφωνα με τον ως άνω κανόνα των αυτοτελών, διακριτών φάσεων του διαγωνισμού, στην περίπτωση υποβολής ενστάσεων (άρθρο 15 παρ.2 εδ.β π.δ. 118/2007) ή προσφυγών (ν.2522/1997) κατά του σταδίου διενέργειας της τεχνικής αξιολόγησης προσφορών, η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται να προχωρήσει παράλληλα σε αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών πριν ολοκληρωθεί η εκδίκαση των ενστάσεων ή προσφυγών με την έκδοση σχετικής απόφασης επ’ αυτών, δεδομένου ότι η υποβολή προσφυγών ή ενστάσεων είναι δυνατό, εφόσον κριθούν βάσιμες, να οδηγήσει σε αποδοχή ή απόρριψη τεχνικών προσφορών στο πλαίσιο του σταδίου της τεχνικής αξιολόγησης των υποβληθέντων στο διαγωνισμό προσφορών. ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/31/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά, προμήθειας υλικών από νοσοκομείο, καθόσον: α) κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 42 παρ. 1,2, 46 παρ. 1,2 και 6 και 51 παρ.1 α και 2 του Π.Δ/τος 60/2007 τέθηκε από τη διακήρυξη του διαγωνισμού ως στοιχείο τεχνικής αξιολόγησης των προσφορών η «αξιοπιστία αντιπροσώπου Ελλάδος, διάθεση παρομοίων αντιδραστηρίων και αναλυτών σε άλλα νοσοκομεία», διότι αποτελεί στοιχείο ποιοτικής επιλογής των υποψηφίων, β) δεν ήταν νόμιμη η συγκρότηση της Επιτροπής Διαγωνισμού αφού στην οικεία πράξη συγκρότησης αυτής δεν αναφερόταν ρητά η ιδιότητα των διοριζομένων μελών της, γ) δεν αξιολογήθηκε η οικονομική προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος, παρά το γεγονός ότι η τεχνική της προσφορά, μετά από την κατάθεση σχετικής ένστασης, κρίθηκε τελικά αποδεκτή, κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, δ) μη νομίμως αποκλείστηκε από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού η τεχνική προσφορά συμμετέχουσας στον διαγωνισμό εταιρείας για το λόγο ότι διέθετε μόνο εσωτερικό και όχι εξωτερικό ποιοτικό έλεγχο για συγκεκριμένο υπό προμήθεια είδος, καθόσον οι προσφορές άλλων εταιρειών που διέθεταν έναν εκ των δύο προαναφερόμενων ελέγχων κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και ε) μη νομίμως κρίθηκε οικονομικά αποδεκτή η προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος καθόσον δόθηκε τιμή μόνο για δύο(2) από τις συνολικά επτά (7) υποχρεωτικώς ζητούμενες εξετάσεις της διακήρυξης για το συγκεκριμένο είδος. Με την 1283/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ανακάλεσε εν μέρει την Πράξη αυτή και έκρινε ότι: α) εσφαλμένα το Κλιμάκιο δέχθηκε το στοιχείο «αξιοπιστία αντιπροσώπου διοριζομένων μελών της, γ) δεν αξιολογήθηκε η οικονομική προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος, παρά το γεγονός ότι η τεχνική της προσφορά, μετά από την κατάθεση σχετικής ένστασης, κρίθηκε τελικά αποδεκτή, κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, δ) μη νομίμως αποκλείστηκε από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού η τεχνική προσφορά συμμετέχουσας στον διαγωνισμό εταιρείας για το λόγο ότι διέθετε μόνο εσωτερικό και όχι εξωτερικό ποιοτικό έλεγχο για συγκεκριμένο υπό προμήθεια είδος, καθόσον οι προσφορές άλλων εταιρειών που διέθεταν έναν εκ των δύο προαναφερόμενων ελέγχων κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και ε) μη νομίμως κρίθηκε οικονομικά αποδεκτή η προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος καθόσον δόθηκε τιμή μόνο για δύο(2) από τις συνολικά επτά (7) υποχρεωτικώς ζητούμενες εξετάσεις της διακήρυξης για το συγκεκριμένο είδος. 138 τις προεκτιθέμενες διατάξεις, καθώς επίσης και από τα άρθρα 5 παρ. 6 και 6 της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού που έχουν το ίδιο περιεχόμενο, προβλέπεται μια αυστηρά τυπική διαδικασία διενέργειας διαγωνισμού για την παροχή υπηρεσιών προς ν.π.δ.δ., της οποίας η αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών και η ανακοίνωση των σχετικών τιμών συνιστά απολύτως διακριτό στάδιο από την προηγούμενη διαδικασία της εξέτασης του παραδεκτού της συμμετοχής των διαγωνιζομένων και της αποσφράγισης και αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών τους. Η μετάβαση στο στάδιο της αποσφράγισης των οικονομικών προσφορών γίνεται μετά την περάτωση του σταδίου της τεχνικής αξιολόγησης, μόνο για τις προσφορές που, με απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή του αρμόδιου για τη διοίκηση του αναθέτοντος φορέα οργάνου, ύστερα από σχετική γνωμοδότηση της επιτροπής διενέργειας του διαγωνισμού, κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και αξιολογήθηκαν οριστικά, χωρίς πλέον η αναθέτουσα αρχή να έχει διακριτική ευχέρεια να επανέλθει στο προηγούμενο στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης των υποβληθεισών προσφορών (πρβλ Πράξεις IV Tμ. ΕΣ 65/2000, 78/2001, 79/2002 και 17/2007). Επομένως τα γνωμοδοτούντα και αποφασίζοντα όργανα της διοίκησης οφείλουν να εξαντλήσουν τις δυνατότητες που έχουν για επανεξέταση ή ενδεχόμενη ανάκληση των εκδοθεισών πράξεων του τεχνικού σταδίου και να περατώσουν κάθε ενέργεια σχετική με την τεχνική αξιολόγηση πριν από την αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών, χωρίς να επιτρέπεται, μετά την αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών, επαναφορά στο προηγούμενο στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης και κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού μετά από ανατροπή των ήδη κριθέντων στο στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης. Τυχόν αντίθετη άποψη δεν συνάδει με την αυστηρώς τυπική διαδικασία και τον απόλυτα διακριτό χαρακτήρα εκάστου σταδίου, που ρητά καθιερώνουν οι ως άνω διατάξεις και αντίκειται στη θεσπιζόμενη μυστικότητα των οικονομικών προσφορών, την οποία και καθιστά άνευ ουσίας. Στο πλαίσιο αυτό οι γενικές αρχές περί ανάκλησης των διοικητικών πράξεων έχουν εφαρμογή μόνο εφόσον δεν αντίκεινται στον αυστηρά διακεκριμένο χαρακτήρα των προαναφερόμενων σταδίων που θεσμοθετείται από τις ως άνω διατάξεις, δηλαδή, προκειμένου περί των ζητημάτων τεχνικής αξιολόγησης, μόνο εφόσον δεν προχώρησε η διαδικασία στην αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών. Εάν δε σε συγκεκριμένη περίπτωση τα αρμόδια όργανα δεν διασφαλίσουν, όπως είναι εκ του νόμου e-book Eκδοση 16.7.2015 139ΕλΣυν/Τμ.6/16/2009.Από 90 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 5.Όσοι δικαιούνται, σύμφωνα με τα παραπάνω, να παρευρίσκονται στη διαδικασία αποσφράγισης των προσφορών, λαμβάνουν γνώση των συμμετασχόντων στον διαγωνισμό, καθώς επίσης και των τιμών που προσφέρθηκαν. Στη διακήρυξη ορίζεται η διαδικασία πρόσβασης των συμμετεχόντων στις προσφορές που θα υποβληθούν. 6.Μετά την αξιολόγηση των προσφορών και την ανάδειξη αυτού στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, το αρμόδιο όργανο παραλαβής και αποσφράγισης προσφορών προβαίνει επίσης στην αποσφράγιση του φακέλου των δικαιολογητικών του άρθρου 6 παρ. 2 την ημερομηνία και ώρα που ορίζεται από τη σχετική διακήρυξη ή πρόσκληση. Όσοι δικαιούνται, σύμφωνα με τα παραπάνω, να παρευρίσκονται στη διαδικασία αποσφράγισης του φακέλου των δικαιολογητικών του άρθρου 6 παρ. 2, λαμβάνουν γνώση των δικαιολογητικών που κατατέθηκαν. Τα δικαιολογητικά προσκομίζονται σε σφραγισμένο φάκελο, ο οποίος παραδίδεται εμπρόθεσμα στο αρμόδιο όργανο παραλαβής και αποσφράγισης των προσφορών. Στη διακήρυξη ορίζεται περαιτέρω η διαδικασία και ο χρόνος πρόσβασης των συμμετεχόντων στα δικαιολογητικά του άρθρου 6 παρ.2 μετά την υποβολή τους.140 141 Άρθρο 20 υποχρεωμένα, την ολοκληρωμένη και οριστική εξέταση όλων των ζητημάτων της τεχνικής αξιολόγησης και ανακαλυφθούν μετά την αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών πλημμέλειες της τεχνικής αξιολόγησης που πλήττουν τη νομιμότητα της κατακυρωτικής απόφασης υπέρ του προσώπου που με τη μέχρι τότε διαδικασία θα επιλεγόταν ανάδοχος, η μόνη νόμιμη δυνατότητα είναι αυτή της ματαίωσης του διαγωνισμού, καθόσον η διοίκηση στερείται στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, της διακριτικής ευχέρειας διαφοροποίησης του αποτελέσματός του μετά από επαναφορά στο προηγούμενο στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης. Άλλως ένας τέτοιος διαγωνισμός θα εξομοιωνόταν στην ουσία με διαγωνισμό που ακύρως διενεργήθηκε εξαρχής με ανοιχτές οικονομικές προσφορές (βλ. πράξη IV Τμ. Ε.Σ. 17/2007, πρβλ. Πράξεις 78/2001, 91/2003, 17/2007 IV Τμ. Ε.Σ. και 109/2004 VI Τμ. Ε.Σ.). Σε περίπτωση δε ακύρωσης της πράξης με την οποία οριστικοποιούνται οι τεχνικά αποδεκτές προσφορές ή η βαθμολογία, με την οποία αυτές αξιολογήθηκαν, είτε ύστερα από απόφαση αρμοδίου Δικαστηρίου είτε στο πλαίσιο άσκησης διοικητικής εποπτείας, η αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται καταρχήν από την παραγόμενη δεσμευτικότητα της δικαστικής αποφάσεως και, σε κάθε μία από τις προαναφερόμενες περιπτώσεις, υποχρεούται σε συμμόρφωση, πλην όμως, εάν ήδη έχουν ανοιχθεί οι οικονομικές προσφορές, η υποχρέωση αυτή συμμόρφωσης περιορίζεται στη ματαίωση του διαγωνισμού και την επαναπροκήρυξή του, αποκλειομένης της επαναφοράς της διαδικασίας στο σημείο όπου εμφιλοχώρησε νομική πλημμέλεια και της εκ του σημείου τούτου επανάληψής του. (βλ. Πρ. VI Τμ. 65/2004, 33/2005, πρβλ. ΣτΕ Ε.Α.192/2007, 613/2004, 226/2004, ΣτΕ 2478/1997). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 140ΣτΕ/3877/2010.Κατά 91 την έννοια των ανωτέρω διατάξεων του πδ/τος 118/2007 και της διακήρυξης, οι οποίες αποσκοπούν στην υποβολή επίκαιρων δικαιολογητικών συμμετοχής στο διαγωνισμό, νομίμως προσκομίζονται από τον ενδιαφερόμενο δικαιολογητικά τα οποία δεν είχαν μεν εκδοθεί σε χρόνο προγενέστερο του διαγωνισμού αλλ’ εξεδόθησαν μεταγενεστέρως και δη μετά την ανάδειξή του ως υποψηφίου για κατακύρωση και την σχετική περί τούτου έγγραφη ειδοποίησή του, πάντως, όμως, εντός της τασσόμενης εικοσαήμερης προθεσμίας, για τη θέσπιση της οποίας, άλλωστε, ουδείς δικαιολογητικός λόγος θα υπήρχε εάν ο κάθε διαγωνιζόμενος όφειλε να μεριμνήσει ώστε τα απαιτούμενα δικαιολογητικά να έχουν εκδοθεί από τις αρμόδιες αρχές πριν από την ανάδειξή του ως υποψηφίου προς κατακύρωση και την έγγραφη προς αυτόν ειδοποίηση για την προσκόμισή τους. 141ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/98/2010.Από τις διατάξεις των άρθρων 5α παρ. 2, 6 παρ. 2 και 3, 8, 8α, 19 παρ. 6 και 38 παρ. 1, 2 και 3 του π.δ. 118/2007 συνάγεται ότι, στους ανοιχτούς διαγωνισμούς, μετά την αξιολόγηση των προσφορών και την ανάδειξη του διαγωνιζομένου στον οποίο πρόκειται να γίνει η κατακύρωση, ο υποψήφιος ανάδοχος καλείται να υποβάλει τα δικαιολογητικά που αφορούν στην προσωπική του κατάσταση (αντί των οποίων υπέβαλε κατά την ημερομηνία του διαγωνισμού την υπεύθυνη δήλωση του άρθρου 6 παρ. 1 ΚΠΔ), καθώς και όσα δικαιολογητικά ζητούνται κατά τη διακήρυξη προς απόδειξη της τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητάς του (βλ. απόφ. VΙ Τμ. 281/2010). Επομένως, δεν είναι νόμιμη η κατακυρωτική απόφαση που εκδίδεται πριν από την υποβολή και αξιολόγηση των δικαιολογητικών κατακύρωσης (βλ. πράξ. Ζ΄ Κλιμ. 263/2010). ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ Κριτήρια ανάθεσης - Αξιολόγηση προσφορών. www.docman.gr 142 143 144 145 146 142 ΕλΣυν/Επταμ/610/2012 Με τις παραδοχές αυτές, και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά σε προηγούμενη (υπό ΙΙ) σκέψη, το Τμήμα μείζονος – επταμελούς σύνθεσης άγεται στην κρίση, κατά πλειοψηφία, ότι εσφαλμένως τα περιλαμβανόμενα στη συγκεκριμένη διακήρυξη κριτήρια υπελήφθησαν τόσο από το δικάσαν Τμήμα (VI) όσο και από το Κλιμάκιο (Z΄) ως κριτήρια ανάθεσης κατά την έννοια του άρθρου 51 του π.δ. 60/2007 και, συνακόλουθα, εσφαλμένως κρίθηκε ότι η διακήρυξη του ελεγχόμενου διαγωνισμού ήταν πλημμελής, με την αιτιολογία ότι έπληξε τον ελεύθερο ανταγωνισμό, αποτρέποντας, ενδεχομένως, πιθανούς υποψήφιους παρόχους υπηρεσιών να συμμετάσχουν στη διαγωνιστική διαδικασία και, κυρίως, συμβάλλοντας στην αλλοίωση τόσο της αξιολόγησης των προσφορών των διαγωνιζομένων όσο και στη διαμόρφωση του αποτελέσματος της δημοπρασίας. Τούτο, διότι τα εν λόγω κριτήρια είναι πρόσφορα για τον έλεγχο της καταλληλότητας των υποψηφίων, βάσει των επαγγελματικών και τεχνικών τους γνώσεων και ικανοτήτων, συνεπώς ορθώς αυτά συμπεριελήφθησαν μεταξύ των κριτηρίων «ποιοτικής επιλογής», κατά την έννοια των άρθρων 45 έως 50 του π.δ. 60/2007, προκειμένου να εξακριβωθεί η ικανότητά τους να εκτελέσουν τη σύμβαση, αξιολογήθηκαν και βαθμολογήθηκαν ειδικά για κάθε συμμετέχουσα εταιρεία. Ως εκ τούτου, λαμβάνοντας υπόψη την ως άνω τεχνική αξιολόγηση, η αναθέτουσα αρχή ορθώς προχώρησε, μετά την αξιολόγηση των οικονομικών προσφορών των υποψηφίων αναδόχων, βάσει συγκριτικού πίνακα, στην κατακύρωση των ελεγχόμενων υπηρεσιών καθαριότητας, έχοντας ως κριτήριο τη συμφερότερη προσφορά, για την επιλογή της οποίας εφάρμοσε τον προβλεπόμενο στο οικείο άρθρο της διακήρυξης τύπο. Κατά τη γνώμη, όμως, των Συμβούλων Χρυσούλας Καραμαδούκη και Μαρίας Βλαχάκη, τόσο το δικάσαν Τμήμα όσο και το Κλιμάκιο δεν έσφαλαν κρίνοντας ότι τα τεθέντα από την οικεία διακήρυξη ως κριτήρια αξιολόγησης των προσφορών στην ομάδα Α’ και Β΄ δεν είναι πρόσφορα για τον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας προσφοράς, αλλά αφορούν αποκλειστικά στην εξακρίβωση της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν τη σύμβαση και επομένως μη νομίμως τέθηκαν από τη διακήρυξη ως επιμέρους κριτήρια ανάθεσης της σύμβασης και ως εκ τούτου ο σχετικός λόγος περί αναθεωρήσεως πρέπει να απορριφθεί. Πλην όμως η γνώμη αυτή δεν κράτησε. Περαιτέρω, ορθώς το VI Τμήμα με την προσβαλλόμενη απόφασή του έκρινε ότι μη νομίμως η αξιολόγηση του διαγωνισμού έγινε από τη συγκροτηθείσα με την 12047/22.9.2010 απόφαση του Διοικητή του Νοσοκομείου επιτροπή, η οποία δεν συγκροτήθηκε παγίως και με ετήσια διάρκεια, σύμφωνα με το άρθρο 38 παρ. 3 του π.δ. 118/2007, αλλά για να καλύψει τις ανάγκες διενέργειας του συγκεκριμένου διαγωνισμού και μόνο. Πλην όμως, η εν λόγω πλημμέλεια, συνεκτιμωμένων και των ειδικότερων περιστάσεων της εξέλιξης της συγκεκριμένης διαγωνιστικής διαδικασίας, δεν παρίσταται ουσιώδης σε τέτοιο βαθμό που να μπορεί να επιφέρει ακυρότητα της όλης διαγωνιστικής διαδικασίας και να καθιστά εύλογη την επέλευση μιας τέτοιας συνέπειας, κωλύουσας την υπογραφή της οικείας σύμβασης. Τέλος, το Τμήμα της Μείζονος Επταμελούς Σύνθεσης κρίνει ότι ο περιλαμβανόμενος στο άρθρο 5 του ελεγχόμενου σχεδίου σύμβασης όρος περί δυνατότητας τρίμηνης παράτασης της σύμβασης δεν είναι νόμιμος και πρέπει να απαλειφθεί, καθόσον δεν αποτέλεσε περιεχόμενο της δημοσιευθείσας περίληψης της διακήρυξης του ελεγχόμενου διαγωνισμού. το συνδυασμό των άρθρων 42 παρ. 1-2, 46 παρ. 1-2,6, 51 παρ. 1 α, 2 του Π.Δ. 60/07 «Προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ «περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών» …» (Α΄ 64) σε συνδυασμό και με τα άρθρα 8 και 20 του Π.Δ. 394/1996 «Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου» (Α΄ 266), συνάγεται ότι στο σύστημα των οδηγιών που αφορούν τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων ο έλεγχος της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων και η ανάθεση της συμβάσεως αν και δεν αποκλείεται να πραγματοποιούνται ταυτόχρονα, αποτελούν δύο αυτοτελείς διαδικασίες και διέπονται από διαφορετικούς κανόνες. Ειδικότερα, ο έλεγχος της καταλληλότητας των προσφερόντων γίνεται από την αναθέτουσα αρχή σύμφωνα με τα κριτήρια οικονομικής, χρηματοδοτικής και τεχνικής ικανότητας (κριτήρια ποιοτικής επιλογής), για την αξιολόγηση των οποίων προσκομίζονται αντίστοιχα δικαιολογητικά. Αντίθετα, η ανάθεση βασίζεται είτε στη χαμηλότερη τιμή είτε στην πιο συμφέρουσα οικονομικά προσφορά. Στην τελευταία περίπτωση τα κριτήρια αξιολόγησης που μπορούν να γίνουν δεκτά από τις αναθέτουσες αρχές ποικίλουν, χωρίς να απαριθμούνται περιοριστικά στις ισχύουσες διατάξεις, επαφίεται δε στην αναθέτουσα αρχή να τα επιλέξει με τη διακήρυξη του διαγωνισμού. Η επιλογή αυτή, πάντως, δεν μπορεί να αναφέρεται παρά μόνο στα κριτήρια που αφορούν την εξακρίβωση της προσφοράς που είναι η πλέον συμφέρουσα οικονομικά. Συνεπώς, αποκλείονται ως κριτήρια αναθέσεως τα κριτήρια που δεν σκοπούν στον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας προσφοράς, αλλά συνδέονται με την εκτίμηση της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν τη σύμβαση. Κριτήρια όπως η εμπειρία των υποψηφίων από ανάλογες προμήθειες, ή από τη χρήση ομοίων προς τα υπό προμήθεια προϊόντων ή το πελατολόγιο αφορούν την καταλληλότητα των διαγωνιζομένων να εκτελέσουν τη σύμβαση, επομένως δεν επιτρέπεται να χρησιμοποιούνται ως κριτήρια αξιολόγησης της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής άποψης προσφοράς και αναθέσεως της συμβάσεως (ΔΕΚ, Απόφαση της 24ης Ιανουαρίου 2006, C 532/06, Λιανάκης ΑΕ κ.λπ., Απόφαση της 19ης Ιουνίου 2003, C- 315/2001, Gat, Πράξη 38/2009 VI Τμ., 26/2009 Στ΄ Κλ.). 144ΣτΕ/2644/2001.Κατ' ακολουθίαν, στα πλαίσια ενός τέτοιου διαγωνισμού, η επιτροπή εμπειρογνωμόνων, άπαξ και διατυπώσει, σύμφωνα με το άρθρο 20 παρ. 3, την γνωμοδότησή της ως προς την αξιολόγηση και την βαθμολογία των τεχνικών προσφορών, μπορεί να την ανακαλέσει (πριν βεβαίως, από την έκδοση της αντίστοιχης εκτελεστής πράξεως του αποφασίζοντος οργάνου) μόνον για λόγους νομιμότητας, δηλαδή για παράβαση νόμου ή πλάνη περί τα πράγματα. Ανάκληση κατόπιν ουσιαστικής επανεκτιμήσεως των πραγματικών δεδομένων της υποθέσεως και διατύπωση νέας, διαφορετικής κατά περιεχόμενο, γνωμοδοτήσεως δεν είναι επιτρεπτή και καθιστά παράνομη και ακυρωτέα την βάσει αυτής εκδιδομένη κατακυρωτική πράξη. Κατά την γνώμη, όμως, του συμβούλου Σ. Χαραλαμπίδη, στην οποία προσχώρησε και ο πάρεδρος Δ. e-book Eκδοση 16.7.2015 143ΕλΣυν/Κλ.6/103/2009.Από 92 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 1.Το κριτήριο για την κατακύρωση της προμήθειας και την τελική επιλογή του προμηθευτή (μόνο χαμηλότερη τιμή ή πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά) καθορίζεται κατά την διαδικασία ένταξης των ειδών στο Ενιαίο Πρόγραμμα Προμηθειών (Ε.Π.Π.) και ορίζεται στη διακήρυξη του διαγωνισμού. 2. Για την αξιολόγηση των προσφορών λαμβάνονται υπόψη τα παρακάτω στοιχεία: α. Όταν για την τελική επιλογή του προμηθευτή κριτήριο είναι μόνο η χαμηλότερη τιμή: Αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή.147 148 Μακρής, κατά την έννοια των διατάξεων του π.δ. 284/1989 σε συνδυασμό και με την προαναφερθείσα γενική αρχή του διοικητικού δικαίου, η διατύπωση εκ μέρους του γνωμοδοτούντος οργάνου νέας γνωμοδοτήσεως, κατόπιν ουσιαστικής επανεκτιμήσεως των πραγματικών δεδομένου της υποθέσεως, δεν αποκλείεται, εφ' όσον γίνεται πριν από την αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών και αιτιολογείται ειδικώς. 145ΕΣ/Τ6/16/2009.Oι γενικές αρχές περί ανάκλησης των διοικητικών πράξεων έχουν εφαρμογή μόνο εφόσον δεν αντίκεινται στον αυστηρά διακεκριμένο χαρακτήρα των προαναφερόμενων σταδίων που θεσμοθετείται από τις ως άνω διατάξεις, δηλαδή, προκειμένου περί των ζητημάτων τεχνικής αξιολόγησης, μόνο εφόσον δεν προχώρησε η διαδικασία στην αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών. Εάν δε σε συγκεκριμένη περίπτωση τα αρμόδια όργανα δεν διασφαλίσουν, όπως είναι εκ του νόμου υποχρεωμένα, την ολοκληρωμένη και οριστική εξέταση όλων των ζητημάτων της τεχνικής αξιολόγησης και ανακαλυφθούν μετά την αποσφράγιση των οικονομικών προσφορών πλημμέλειες της τεχνικής αξιολόγησης που πλήττουν τη νομιμότητα της κατακυρωτικής απόφασης υπέρ του προσώπου που με τη μέχρι τότε διαδικασία θα επιλεγόταν ανάδοχος, η μόνη νόμιμη δυνατότητα είναι αυτή της ματαίωσης του διαγωνισμού, καθόσον η διοίκηση στερείται στο στάδιο αυτό, σύμφωνα με όσα προαναφέρθηκαν, της διακριτικής ευχέρειας διαφοροποίησης του αποτελέσματός του μετά από επαναφορά στο προηγούμενο στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης. Άλλως ένας τέτοιος διαγωνισμός θα εξομοιωνόταν στην ουσία με διαγωνισμό που ακύρως διενεργήθηκε εξαρχής με ανοιχτές οικονομικές προσφορές (βλ. πράξη IV Τμ. Ε.Σ. 17/2007, πρβλ. Πράξεις 78/2001, 91/2003, 17/2007 IV Τμ. Ε.Σ. και 109/2004 VI Τμ. Ε.Σ.). Σε περίπτωση δε ακύρωσης της πράξης με την οποία οριστικοποιούνται οι τεχνικά αποδεκτές προσφορές ή η βαθμολογία, με την οποία αυτές αξιολογήθηκαν, είτε ύστερα από απόφαση αρμοδίου Δικαστηρίου είτε στο πλαίσιο άσκησης διοικητικής εποπτείας, η αναθέτουσα αρχή δεσμεύεται καταρχήν από την παραγόμενη δεσμευτικότητα της δικαστικής αποφάσεως και, σε κάθε μία από τις προαναφερόμενες περιπτώσεις, υποχρεούται σε συμμόρφωση, πλην όμως, εάν ήδη έχουν ανοιχθεί οι οικονομικές προσφορές, η υποχρέωση αυτή συμμόρφωσης περιορίζεται στη ματαίωση του διαγωνισμού και την επαναπροκήρυξή του, αποκλειομένης της επαναφοράς της διαδικασίας στο σημείο όπου εμφιλοχώρησε νομική πλημμέλεια και της εκ του σημείου τούτου επανάληψής του. (βλ. Πρ. VI Τμ. 65/2004, 33/2005, πρβλ. ΣτΕ Ε.Α.192/2007, 613/2004, 226/2004, ΣτΕ 2478/1997). 146ΣτΕ/662/2007.Δημόσιες Προμήθειες. Όταν σε διενεργούμενο διαγωνισμό, ανεξαρτήτως κριτηρίου κατακυρώσεως, έχουν μεν συμμετάσχει περισσότεροι από ένας υποψήφιοι προμηθευτές, πλην κρίνεται τελικά ως τεχνικώς αποδεκτή η προσφορά ενός μόνον προμηθευτή, η αναθέτουσα αρχή έχει, σε κάθε περίπτωση, την ευχέρεια να ματαιώσει το διαγωνισμό, δεν υποχρεούται δε στην περίπτωση που κριτήριο κατακυρώσεως είναι η πλέον συμφέρουσα προσφορά, να εξετάσει αν η μόνη τεχνικώς παραδεκτή προσφορά μπορεί ή όχι να κριθεί, από τεχνικοοικονομικής απόψεως, αυτοτελώς εκτιμώμενη, συμφέρουσα για το Δημόσιο (αντίθ. μειοψ. - παραπομπή στην επταμελή σύνθεση) e-book Eκδοση 16.7.2015 4 147ΣτΕ/396/2011 93 “6. Επειδή, από τον συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι το σύστημα της χαμηλότερης προσφοράς προϋποθέτει, λογικώς, προσφερόμενα είδη τα οποία είναι από άποψη τεχνικών χαρακτηριστικών, ιδιοτήτων και ποιότητας κατ’ αρχήν ισοδύναμα και τα οποία, ως εκ τούτου, διαφοροποιούνται ουσιαστικά μόνον ως προς την προσφερόμενη τιμή. Στην περίπτωση αυτή, η χρησιμοποίηση από τη Διοίκηση ως κριτηρίου επιλογής μόνο της χαμηλότερης τιμής έχει την έννοια της επιλογής του φθηνότερου μεταξύ των προσφερόμενων παρεμφερών προϊόντων, ευνοεί τον ανταγωνισμό, λόγω του ότι επιτρέπει την συμμετοχή περισσότερων προμηθευτών, αποβαίνει δε επωφελής για τη Διοίκηση, εφ’ όσον οδηγεί αναγκαίως σε συμπίεση των τιμών εκ μέρους των υποψήφιων προμηθευτών, αφού κριτήριο κατακυρώσεως είναι η χαμηλότερη τιμή προσφοράς. Αντιθέτως, το σύστημα της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς προσιδιάζει σε διαγωνισμούς όπου τα προσφερόμενα είδη διαφοροποιούνται κατά το μάλλον ή ήττον ουσιωδώς από απόψεως ποιότητας και τιμής, για το λόγο δε αυτόν, προκειμένου να ευρεθεί η πλέον συμφέρουσα προσφορά, δικαιολογείται η στάθμιση κατά την αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών και ποιοτικών κριτηρίων (βλ. ΣτΕ 2183/2004 επταμ., ΕΑ 114/2008-βλ. και απόφ. ΔΕΚ της 17.9.2002, C-513/99, Concordia Bus Finland , Συλλογή 2002, σ. I-7213,σκ.59, 61-63). Στην περίπτωση αυτή, οι τεχνικές προδιαγραφές των ιατροτεχνολογικών προϊόντων πρέπει να προσδιορίζουν με σαφήνεια το υπό προμήθεια προϊόν, η δε διοίκηση έχει ευρεία ευχέρεια να επιλέξει είτε προϊόν τεχνικώς αποδεκτό σε χαμηλή τιμή, είτε προϊόν τεχνικώς εξελιγμένο σε λογική τιμή, αφού ο προσφέρων το τελευταίο, για να έχει πιθανότητες να αναδειχθεί προμηθευτής, θα υποχρεωθεί να συμπιέσει την τιμή της προσφοράς. (...)8. Επειδή, οι ανωτέρω όροι της διακηρύξεως, στο βαθμό που προβλέπουν ως κριτήριο κατακυρώσεως τη χαμηλότερη τιμή ανά κατηγορία προϊόντων, η οποία μπορεί να καλύπτει μία ή και περισσότερες υποκατηγορίες, υπό την έννοια ότι αρκεί, για το παραδεκτό της προσφοράς, η πλήρωση ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Υπό την επιφύλαξη όσων ορίζονται αμέσως παρακάτω, στα στοιχεία I και II, η κατακύρωση γίνεται τελικά στον προμηθευτή με την χαμηλότερη τιμή, εκ των προμηθευτών των οποίων οι προσφορές έχουν κριθεί ως αποδεκτές με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές και τους όρους της διακήρυξης.149 έστω και ενός από τα «Τεχνικά Χαρακτηριστικά» που ταυτίζονται με τις εν λόγω υποκατηγορίες, θα προκρίνεται δε, μεταξύ ισοτίμων ανά κατηγορία οικονομικών προσφορών, εκείνη που θα καλύπτει μεγαλύτερο αριθμό υποκατηγοριών, δεν θεσπίζουν κατά τρόπο σαφή και συγκεκριμένο ένα κριτήριο αξιολογήσεως των προσφορών. Και τούτο, διότι, σε περιπτώσεις ταυτιζομένων σε σχέση με την προσφερομένη τιμή οικονομικών προσφορών, οι οποίες καλύπτουν τις αυτές μεν κατηγορίες αλλά διαφορετικές, από άποψη ποιοτική ή και ποσοτική, υποκατηγορίες, όπως επιτρέπεται από τη διακήρυξη, οι ανωτέρω όροι είναι δυνατόν να καταλήγουν, για την ανάδειξη μειοδότη, σε σύγκριση ανόμοιων και, συνακολούθως, εξ ορισμού μη συγκρίσιμων ως προς τα καλυπτόμενα τεχνικά χαρακτηριστικά προσφορών και να καθιστούν, ως εκ τούτου, αδύνατη την επί ίσοις όροις αξιολόγησή τους (πρβλ. ΕΑ 76/2011). Επομένως, ο σχετικός λόγος, με τον οποίο επαναλαμβάνεται αντίστοιχη αιτίαση προβληθείσα με την προδικαστική προσφυγή και μη απαντηθείσα, άλλωστε, από την αναθέτουσα αρχή, πιθανολογείται σοβαρώς ως βάσιμος.” ΕλΣυν/Τμ.6/2703/2010.Oρθώς το Κλιμάκιο έκρινε ότι κωλύεται η υπογραφή της σύμβασης καθόσον η κατακύρωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού βάσει κριτηρίου διαφορετικού από αυτό που ορίζεται στη διακήρυξη αποτελεί παραβίαση ουσιώδους όρου της και καθιστά το στάδιο αυτό του διαγωνισμού μη νόμιμο. Εξάλλου, και υπό την εκδοχή ότι τα κριτήρια που εφάρμοσε η αναθέτουσα αρχή (απόσταση από τη θάλασσα και το κέντρο της πόλης, ύπαρξη ανελκυστήρων, χαμηλότερη οικονομική προσφορά) αποσκοπούν στην επιλογή της πλέον συμφέρουσας προσφοράς, η κατακύρωση στην «….» είναι μη νόμιμη δεδομένου ότι η διακήρυξη προέβλεπε συγκεκριμένη διαδικασία για την επιλογή του αναδόχου, με την εφαρμογή μιας σειρά τύπων, η οποία (διαδικασία) αγνοήθηκε πλήρως από την αναθέτουσα αρχή. Περαιτέρω, ορισμένα από τα κριτήρια που εφαρμόσθηκαν για την επιλογή αναδόχου (απόσταση από τη θάλασσα και την πόλη, ύπαρξη ανελκυστήρα), είχαν ήδη ληφθεί υπόψιν κατά το στάδιο της αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζόμενων. Η αυθαίρετη αναγωγή επιμέρους κριτηρίων της τεχνικής αξιολόγησης σε αυτοτελή κριτήρια κατακύρωσης του αποτελέσματος του διαγωνισμού ισοδυναμεί με νέα αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών, η οποία δεν είναι επιτρεπτή μετά το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών εφόσον έτσι δεν διασφαλίζονται συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού. Κατόπιν αυτών, η υπό κρίση αίτηση ανάκλησης πρέπει να απορριφθεί στο σύνολό της. 148 Κλιμ/52/2010.Aπό τις διατάξεις των άρθρων 5α, 6, 19 και 20 του π.δ. 118/2007, 12 παρ. 2 (όπως αναριθμήθηκε με το άρθρο 2 παρ. 6 του π.δ. 105/2000) και 14 του π.δ. 370/1995 (βλ. αντιστοίχως άρθρα 44 παρ. 1 και 45 της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ), ερμηνευόμενες σε συνδυασμό με τις αρχές της διαφάνειας της αντικειμενικότητας και της τυπικότητας της διαδικασίας που διέπουν τους δημόσιους διαγωνισμούς, συνάγεται ότι σε κάθε δημόσιο διαγωνισμό (ανοικτό ή κλειστό) ο έλεγχος των προβλεπόμενων στα άρθρα 5α (περ. Α2 και Β1) και 6 παρ. 1 του π.δ. 118/2007 δικαιολογητικών συμμετοχής που υποβάλλονται από όσους συμμετέχουν σ’ αυτόν αποτελεί τυπική διαδικασία, η οποία πρέπει να προηγείται της αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών και του ανοίγματος των οικονομικών προσφορών τους, καθόσον στα μεταγενέστερα αυτά στάδια μπορούν να συμμετάσχουν μόνο όσοι εκ των ανωτέρω συμμετεχόντων δεν έχουν αποκλειστεί από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού λόγω ελλείψεως των απαιτούμενων από τις ως άνω διατάξεις και την οικεία διακήρυξη δικαιολογητικών. Σε περίπτωση δε που, κατά παράβαση των παραπάνω διατάξεων, η διοίκηση προβεί στη τεχνική αξιολόγηση των υποβληθεισών προσφορών, χωρίς να έχει προηγηθεί ο έλεγχος των εν λόγω δικαιολογητικών που κατέθεσαν οι υποψήφιοι προμηθευτές προκειμένου να κριθεί η νομιμότητα της συμμετοχής τους στον οικείο διαγωνισμό, η οικεία διαδικασία καθίσταται, λόγω της προαναφερόμενης ουσιώδους πλημμέλειας, μη νόμιμη (πρβλ. Πράξ. VI Τμ. 88/2005, 111/2003, Απόφ. 3556/2009 Στ΄ Κλιμ. 9/2003, 107/2003). V. Περαιτέρω, στο άρθρο 20 του π.δ.118/2007 ορίζεται, στην παράγραφο 2, ότι «Για την αξιολόγηση των προσφορών λαμβάνονται υπ' όψη κυρίως τα παρακάτω στοιχεία: α. Όταν για την τελική επιλογή του προμηθευτή κριτήριο είναι μόνο η χαμηλότερη τιμή: Αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή. Υπό την επιφύλαξη όσων ορίζονται αμέσως παρακάτω στα στοιχεία Ι και ΙΙ, η κατακύρωση γίνεται τελικά στον προμηθευτή με την χαμηλότερη τιμή, εκ των προμηθευτών των οποίων οι προσφορές έχουν κριθεί ως αποδεκτές με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές και τους όρους της διακήρυξης. … » και στην παράγραφο 4 ότι «Ως απαράδεκτες απορρίπτονται, επίσης, οι προσφορές που παρουσιάζουν αποκλίσεις από τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης. Η διαπίστωση για τη συμφωνία ή ασυμφωνία με τους απαράβατους όρους που ορίζονται ως τέτοιοι από τη διακήρυξη και με τις τεχνικές προδιαγραφές της … γίνεται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου, μετά από αιτιολογημένη γνώμη του αρμόδιου για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων οργάνου». Επίσης, στο άρθρο 17 παρ.2 του ν.2690/1999 (Κώδικας Διοικητικής Διαδικασίας, ΦΕΚ Α΄ 45), ορίζεται ότι η αιτιολογία της ατομικής διοικητικής πράξης «…πρέπει να είναι σαφής, ειδική, επαρκής και να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, εκτός αν προβλέπεται ρητώς στο νόμο ότι πρέπει να περιέχεται στο σώμα της πράξης». Από το συνδυασμό των προαναφερόμενων διατάξεων συνάγεται ότι το αρμόδιο όργανο για την αξιολόγηση των προσφορών που υποβάλλονται στο πλαίσιο διαγωνισμού προμήθειας με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή υποχρεούται, κατά το στάδιο της τεχνικής αξιολόγησης των προσφορών, να γνωμοδοτεί αιτιολογημένως υπέρ του αποκλεισμού από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού υποψήφιων προμηθευτών, των οποίων οι προσφορές παρουσιάζουν αποκλίσεις από απαράβατους όρους ή τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης. Η ως άνω ειδικά αιτιολογημένη γνώμη του αρμόδιου για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου είναι αναγκαία τόσο για τη διατύπωση αντιρρήσεων από τους διαγωνιζόμενους όσο και για το δικαστικό έλεγχο της κρίσης αυτής. Επομένως, απόφαση της αναθέτουσας αρχής, με την οποία αποκλείονται από τη συνέχεια της διαδικασίας του διαγωνισμού, λόγω υποβολής τεχνικά μη αποδεκτών προσφορών, υποψήφιοι προμηθευτές χωρίς να υφίσταται προηγουμένως ειδικά αιτιολογημένη γνώμη e-book Eκδοση 16.7.2015 149ΕλΣυν/ΣΤ 94 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Ισότιμες θεωρούνται οι προσφορές με την αυτή ακριβώς τιμή και που είναι σύμφωνες με τους όρους και τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης και της πρόσκλησης. Ι.Στους κλειστούς διαγωνισμούς, όταν ο προμηθευτής ο οποίος προσφέρει τη χαμηλότερη τιμή δεν προσκομίζει, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη αυτή, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή που προσφέρει την αμέσως επόμενη χαμηλότερη τιμή. Σε περίπτωση που και αυτός δεν προσκομίζει ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται κατά τα ανωτέρω, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή με την αμέσως επόμενη χαμηλότερη τιμή και ούτω καθ΄ εξής. Αν κανένας από τους προμηθευτές δεν προσκομίζει, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται από αυτές, ο διαγωνισμός ματαιώνεται. Στις περιπτώσεις αυτές όταν ο συμμετέχων υποβάλλει ψευδή ή ανακριβή υπεύθυνη δήλωση της παρ. 1 του άρθρου 6 του παρόντος π.δ/τος ή ο υπόχρεος προς τούτο προσφέρων δεν προσκομίσει εγκαίρως και προσηκόντως κατά το στάδιο της κατακύρωσης ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά της παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος Δ/τος, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής του. ΙΙ.Στους ανοικτούς διαγωνισμούς, όταν ο προμηθευτής ο οποίος προσφέρει τη χαμηλότερη τιμή δεν προσκομίζει ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος ή, εφόσον τούτο προβλέπεται στη διακήρυξη, στο άρθρο 8α του παρόντος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις αυτές, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή με την αμέσως επόμενη χαμηλότερη τιμή. Σε περίπτωση που και αυτός δεν προσκομίζει ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται κατά τα ανωτέρω, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή με την αμέσως επόμενη χαμηλότερη τιμή και ούτω καθ΄ εξής. Αν κανένας από τους προμηθευτές δεν προσκομίζει, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται από αυτές, ο διαγωνισμός ματαιώνεται. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Στις περιπτώσεις αυτές όταν ο συμμετέχων υποβάλλει ψευδή ή ανακριβή υπεύθυνη δήλωση της παρ. 1 του άρθρου 6 ή/και της παρ. 3 του άρθρου 8α του παρόντος Δ/τος ή ο υπόχρεος προς τούτο προσφέρων δεν προσκομίσει εγκαίρως και προσηκόντως κατά το στάδιο της κατακύρωσης ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά της παρ. 2 του άρθρου 6 και, εφόσον έχουν ζητηθεί από την διακήρυξη, των περιπτώσεων α, β, και ζ της παρ. 2 του άρθρου 8 του παρόντος Δ/τος, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής του μειοδότη. Επίσης, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής του μειοδότη, εφόσον από τα υποβληθέντα δικαιολογητικά προκύπτει ότι δεν πληρούνται τα στη διακήρυξη καθοριζόμενα ελάχιστα αναγκαία όρια των οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων του άρθρου 8α. 95 β.Όταν για την τελική επιλογή του προμηθευτή κριτήριο είναι η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά : 150 151 152 153 154 σχετικά με τους λόγους που καθιστούν τεχνικά απαράδεκτες τις προσφορές τους, πάσχει ακυρότητας και καθιστά μη νόμιμο το συγκεκριμένο διαγωνισμό (Πραξ. Στ΄ Κλιμ. Ελ. Συν. 103/2005, 117/2005, 38/2006, 51/2006, 209/2008, VI Τμ. Ελ. Συν. 106/2006, Αποφ. ΣτΕ 1656/2005, Ε.Α. ΣτΕ 1159/2006, 436/2007). 150ΕλΣυν/Τμ.6/2402/2010.Από το συνδυασμό δε των διατάξεων του άρθρου 53 του π.δ/τος 60/2007 με αυτές του άρθρου 8α του π.δ/τος 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών του Δημοσίου» (Α΄ 150), το οποίο εφαρμόζεται αναλόγως εν προκειμένω, συνάγεται ότι ναι μεν, εφόσον οι προϋποθέσεις οικονομικού και τεχνικού περιεχομένου που πρέπει να πληρούν οι υποψήφιοι δεν απαριθμούνται στο νόμο περιοριστικά, καταλείπεται στην Αναθέτουσα Αρχή ευρεία διακριτική ευχέρεια να θέσει η ίδια τα κριτήρια επιλογής που προτίθεται να εφαρμόσει, αυτά, όμως, πρέπει να συνδέονται στενά με το αντικείμενο της υπό ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ανάθεση υπηρεσίας, να είναι δεκτικά αντικειμενικής και συγκεκριμένης αιτιολόγησης και να εξασφαλίζουν ισότιμη πρόσβαση στους ενδιαφερόμενους, χωρίς να ευνοούν ορισμένες επιχειρήσεις, ούτε να συνεπάγονται αδικαιολόγητους φραγμούς στην ελεύθερη ανάπτυξη ανταγωνισμού (πρβλ. την 106/2007 Πράξη VI Τμ. Ελ. Συν.). 151ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/96/2010.Η διακήρυξη ανοικτού διαγωνισμού που αφορά στην προμήθεια οχημάτων, μέσω σύμβασης χρηματοδοτικής μίσθωσης (leasing), με κριτήριο ανάθεσης τη συμφερότερη προσφορά και συνακόλουθα όλη η διαδικασία διενέργειας του διαγωνισμού, είναι μη νόμιμες, καθόσον τέθηκαν με τη διακήρυξη και λήφθηκαν υπόψη για την εξεύρεση της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής άποψης προσφοράς, κριτήρια α) όπως «Αξιοπιστία του κατασκευαστή, του αντιπροσώπου (θα ληφθεί υπόψη «η διαγωγή» του οχήματος και του προμηθευτή στην Έλληνική αγορά, η οργάνωση, η εμπειρία, ο απαιτούμενος εξοπλισμός του διαγωνιζομένου, πιστοποίηση σειράς ISO κλπ)» και β) «Πωλήσεις παρομοίων οχημάτων στην Έλλάδα». Τα ως άνω κριτήρια τέθηκαν μη νομίμως, καθόσον α) τα κριτήρια «Αξιοπιστία του κατασκευαστή, του αντιπροσώπου, η οργάνωση, η εμπειρία, ο απαιτούμενος εξοπλισμός, πιστοποίηση σειράς !SO» αφορούν αποκλειστικά στην εξακρίβωση της καταλληλότητας των υποψηφίων οικονομικών φορέων να εκτελέσουν τη σύμβαση και δεν μπορούν να ληφθούν υπόψη για την εξεύρεση της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής άποψης προσφοράς και β) ως προς το μέρος που αναφέρονται σε πωλήσεις των υπό προμήθεια ειδών στην Έλλάδα και στη «διαγωγή» του οχήματος και του προμηθευτή στην Έλληνική αγορά, τα εν λόγω κριτήρια αφενός τελούν σε αντίθεση προς τις αρχές της ίσης μεταχείρισης των οικονομικών φορέων και της απαγόρευσης των διακρίσεων και διαφάνειας, αφετέρου δεν μπορούν νομίμως να ληφθούν υπόψη για την εξεύρεση της πλέον συμφέρουσας από οικονομικής άποψης προσφοράς, αλλά μπορούν να εκτιμηθούν από την αναθέτουσα αρχή μόνο στο πλαίσιο ελέγχου της καταλληλότητας του οικονομικού φορέα για την εκτέλεση της σύμβασης σε σχέση με τις πραγματοποιηθείσες από αυτόν κυριότερες παραδόσεις. Οι ως άνω μη νόμιμοι όροι της διακήρυξης έπληξαν ουσιωδώς τον ελεύθερο ανταγωνισμό, διότι ενδεχομένως απέτρεψαν τυχόν υποψήφιους οικονομικούς φορείς να συμμετάσχουν στη διαγωνιστική διαδικασία, υποβάλλοντας σχετική προσφορά. Με την 3144/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την ως άνω Πράξη του Κλιμακίου αναγνωρίζοντας συγγνωστή πλάνη στα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής. 152ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/31/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη συμφερότερη προσφορά, προμήθειας υλικών από νοσοκομείο, καθόσον: α) κατά παράβαση των διατάξεων των άρθρων 42 παρ. 1,2, 46 παρ. 1,2 και 6 και 51 παρ.1 α και 2 του Π.Δ/τος 60/2007 τέθηκε από τη διακήρυξη του διαγωνισμού ως στοιχείο τεχνικής αξιολόγησης των προσφορών η «αξιοπιστία αντιπροσώπου Ελλάδος, διάθεση παρομοίων αντιδραστηρίων και αναλυτών σε άλλα νοσοκομεία», διότι αποτελεί στοιχείο ποιοτικής επιλογής των υποψηφίων, β) δεν ήταν νόμιμη η συγκρότηση της Επιτροπής Διαγωνισμού αφού στην οικεία πράξη συγκρότησης αυτής δεν αναφερόταν ρητά η ιδιότητα των διοριζομένων μελών της, γ) δεν αξιολογήθηκε η οικονομική προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος, παρά το γεγονός ότι η τεχνική της προσφορά, μετά από την κατάθεση σχετικής ένστασης, κρίθηκε τελικά αποδεκτή, κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, δ) μη νομίμως αποκλείστηκε από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού η τεχνική προσφορά συμμετέχουσας στον διαγωνισμό εταιρείας για το λόγο ότι διέθετε μόνο εσωτερικό και όχι εξωτερικό ποιοτικό έλεγχο για συγκεκριμένο υπό προμήθεια είδος, καθόσον οι προσφορές άλλων εταιρειών που διέθεταν έναν εκ των δύο προαναφερόμενων ελέγχων κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και ε) μη νομίμως κρίθηκε οικονομικά αποδεκτή η προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος καθόσον δόθηκε τιμή μόνο για δύο(2) από τις συνολικά επτά (7) υποχρεωτικώς ζητούμενες εξετάσεις της διακήρυξης για το συγκεκριμένο είδος. Με την 1283/2010 Απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου, ανακάλεσε εν μέρει την Πράξη αυτή και έκρινε ότι: α) εσφαλμένα το Κλιμάκιο δέχθηκε το στοιχείο «αξιοπιστία αντιπροσώπου διοριζομένων μελών της, γ) δεν αξιολογήθηκε η οικονομική προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος, παρά το γεγονός ότι η τεχνική της προσφορά, μετά από την κατάθεση σχετικής ένστασης, κρίθηκε τελικά αποδεκτή, κατά παράβαση της αρχής της διαφάνειας, της αντικειμενικότητας και της ίσης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων, δ) μη νομίμως αποκλείστηκε από την περαιτέρω διαδικασία του διαγωνισμού η τεχνική προσφορά συμμετέχουσας στον διαγωνισμό εταιρείας για το λόγο ότι διέθετε μόνο εσωτερικό και όχι εξωτερικό ποιοτικό έλεγχο για συγκεκριμένο υπό προμήθεια είδος, καθόσον οι προσφορές άλλων εταιρειών που διέθεταν έναν εκ των δύο προαναφερόμενων ελέγχων κρίθηκαν τεχνικά αποδεκτές και ε) μη νομίμως κρίθηκε οικονομικά αποδεκτή η προσφορά συμμετέχουσας στο διαγωνισμό εταιρείας για υπό προμήθεια είδος καθόσον δόθηκε τιμή μόνο για δύο(2) από τις συνολικά επτά (7) υποχρεωτικώς ζητούμενες εξετάσεις της διακήρυξης για το συγκεκριμένο είδος. .Επειδή, σύμφωνα με τις θεμελιώδεις αρχές της ισότητος των διαγωνιζομένων και της διαφάνειας, οι οποίες διέπουν το δίκαιο των δημοσίων συμβάσεων και κατοχυρώνονται ήδη ρητώς στο άρθρο 2 της οδηγίας 2004/18/ΕΚ, όταν η αναθέτουσα αρχή επιλέγει ως κριτήριο αναθέσεως δημοσίας συμβάσεως το προβλεπόμενο στο άρθρο 53 της αυτής οδηγίας κριτήριο της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, οφείλει, προκειμένου να διασφαλισθούν συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού, να οργανώσει κατά τέτοιο τρόπο τη διαγωνιστική διαδικασία, ώστε να καταστεί απολύτως αδύνατος ο επηρεασμός της αξιολογήσεως των τεχνικών προσφορών από το ύψος των οικονομικών προσφορών (πρβλ. ΣτΕ 2283/2006, 1452/2000, 2478/1997, καθώς και Ε.Α. 1234/2007, 599/2007, 374/2007, 21/2006, 44/2005, 51/2002 κ.ά.). Κατά συνέπεια, διατάξεις Διακηρύξεως, οι οποίες δεν διασφαλίζουν πλήρως ότι η αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών διενεργείται και περατώνεται σε χρόνο κατά τον οποίον δεν έχουν ακόμη αποσφραγισθεί οι οικονομικές προσφορές ή διατάξεις Διακηρύξεως, οι οποίες επιτρέπουν έστω και τον έμμεσο ή κατά προσέγγιση προσδιορισμό του ύψους των οικονομικών προσφορών προ της αποσφραγίσεώς τους, είναι ανίσχυρες ως αντικείμενες στις ανωτέρω θεμελιώδεις αρχές. Και ναι μεν θα μπορούσε να υποστηριχθεί ότι η ως άνω ερμηνεία της οδηγίας 2004/18/ΕΚ δεν είναι απηλλαγμένη από κάθε εύλογη αμφιβολία και ότι, ως εκ τούτου, τίθεται ζήτημα υποβολής σχετικού προδικαστικού ερωτήματος στο Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (βλ. σχετικώς Δ.Ε.Κ. απόφαση της 6.10.1982, 283/1981, CILFIT, Συλλογή 1982, σελ. 3415), τούτο, όμως, δεν υποχρεώνει την Επιτροπή Αναστολών στην υποβολή προδικαστικού e-book Eκδοση 16.7.2015 153ΣτΕ/326/2008 96 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr (1) Η τιμή. (2) Το κόστος εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης, όταν και όπως αυτά καθορίζονται συγκεκριμένα στην διακήρυξη. (3)Η συμφωνία των προσφερομένων υλικών με τις τεχνικές προδιαγραφές, όπως αυτές καθορίζονται στη διακήρυξη, σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 2. (4) Η παρεχόμενη εγγύηση καλής λειτουργίας ή διατήρησης. (5) Η ποιότητα της εξυπηρέτησης (SERVICE) μετά την πώληση και της τεχνικής βοήθειας εκ μέρους του προμηθευτή, καθώς και η εξασφάλιση ύπαρξης ανταλλακτικών. (6)Ο χρόνος παράδοσης των υλικών. (7)Κάθε άλλο στοιχείο ανάλογα με την φύση των υπό προμήθεια υλικών ή και των ιδιαίτερων αναγκών του φορέα, εφόσον ζητείται από την διακήρυξη. Για την επιλογή της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς αξιολογούνται μόνον οι προσφορές που έχουν κριθεί ως τεχνικά αποδεκτές και σύμφωνες με τους λοιπούς όρους της Διακήρυξης. Υπό την επιφύλαξη όσων ορίζονται αμέσως παρακάτω, στα στοιχεία I και II, η κατακύρωση γίνεται τελικά στον εντός των όρων και τεχνικών προδιαγραφών της Διακήρυξης και της ερωτήματος στο Δ.Ε.Κ. κατ’ εφαρμογή του άρθρου 234 παράγραφος 3 της Συνθήκης περί Ιδρύσεως της Ευρωπαϊκής Κοινότητος, δοθέντος ότι η υπό κρίση αίτηση αφορά, πάντως, στην παροχή προσωρινής δικαστικής προστασίας, ενώ το τιθέμενο ζήτημα ερμηνείας της οδηγίας 2004/18/ΕΚ και, επομένως, το ενδεχόμενο να παραπεμφθεί επί του ζητήματος τούτου προδικαστικό ερώτημα στο Δ.Ε.Κ., θα εξετασθεί εκ νέου στο πλαίσιο της ακυρωτικής δίκης, η οποία θα ανοιγεί εάν η αιτούσα ασκήσει συναφή αίτηση ακυρώσεως (βλ. Δ.Ε.Κ. αποφάσεις της 24.5.1977, 107/76, Hoffmann – La Roche, Rec. 1977, p. 957, σκέψεις 4-6 και της 27.10.1982, 35-6/82, Morson και Jhanjan, Συλλογή 1982, σελ. 3723, σκέψεις 8 – 10, καθώς και Ε.Α 400/2005, 80-3/2005, 240/2004, 81/2004, 684/2003, 73/1999 κ.ά). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 154ΕλΣυν/Τμ.6/106/2007.Κατά 97 την έννοια των προρρηθεισών κοινοτικών διατάξεων, οι παράγοντες που δύνανται να ληφθούν υπόψη ως κριτήρια σύναψης μιας δημόσιας σύμβασης βάσει της οικονομικά πλέον συμφέρουσας προσφοράς δεν απαριθμούνται περιοριστικά, ως εκ τούτου, παρέχεται ευρεία διακριτική ευχέρεια στην αναθέτουσα αρχή να επιλέξει τα κριτήρια ποσοτικής και ποιοτικής επιλογής και όχι αμιγώς οικονομικής φύσης που προτίθεται να εφαρμόσει, πλην όμως τα τελευταία πρέπει να συνδέονται στενά με το αντικείμενο της σύμβασης, βάσει της αναγκαίας τεχνικής ικανότητας των υποψηφίων και των πραγματικών απαιτήσεων της προς ανάθεση σύμβασης, να είναι δεκτικά αντικειμενικής και συγκεκριμένης αιτιολόγησης και να συνεπάγονται οικονομικό άμεσο όφελος για την αναθέτουσα αρχή, τηρώντας, ταυτοχρόνως, όλες τις θεμελιώδεις αρχές του κοινοτικού δικαίου και, ιδίως, την αρχή της απαγόρευσης των διακρίσεων, όπως η τελευταία απορρέει από τις διατάξεις της Συνθήκης περί του δικαιώματος εγκατάστασης και ελεύθερης παροχής των υπηρεσιών (πρβλ. Απόφαση Δ.Ε.Κ. της 17.09.2002, C-513/99, σκέψεις 81επ., Πράξη VI Τμ. 107/2003 κ.α.). Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, το Τμήμα άγεται στην κρίση ότι τα θεσπιζόμενα στην οικεία διακήρυξη κριτήρια αποδοχής των συμμετεχουσών στον ελεγχόμενο διαγωνισμό εταιρειών, αναφορικά με τον απαιτούμενο ελάχιστο ετήσιο κύκλο εργασιών αυτών για κάθε ένα από τα τρία τελευταία έτη σε συνδυασμό με την εξαετή και πλέον δραστηριοποίησή τους στην παροχή υπηρεσιών φύλαξης είναι κατάλληλα, αντικειμενικά και πρόσφορα, ενόψει των ιδιαίτερων απαιτήσεων του αντικειμένου της σύμβασης (φύλαξη του συνόλου των κτιριακών εγκαταστάσεων και εξωτερικών χώρων που ανήκουν στο Α.Π.Θ.), καθώς και της δαπάνης του ελεγχόμενου διαγωνισμού, ως άνω αναφέρεται, καθόσον αποβλέπουν προφανώς στη συμμετοχή διαγωνιζομένων, οι οποίοι διαθέτουν χρηματοοικονομική επάρκεια και ανάλογη πολυετή εμπειρία σε υπηρεσίες φύλαξης μεγάλου οικονομικού αντικειμένου. Περαιτέρω, ο όρος περί ύπαρξης πιστοληπτικής ικανότητας ύψους τουλάχιστον 3.000.000 Ευρώ δεν εισάγει αδικαιολόγητο περιορισμό στην άσκηση του δικαιώματος συμμετοχής των προτιθέμενων να συμμετάσχουν στην υπό κρίση διαδικασία επιχειρήσεων, περιορίζοντας ούτως τον ανταγωνισμό, αφού αποσκοπεί στη συμμετοχή εύρωστων οικονομικά υποψηφίων αναδόχων, ικανών να αντεπεξέλθουν στις υποχρεώσεις της προς ανάθεση σύμβασης, ειδικότερα όσον αφορά τη μισθοδοσία του απασχολούμενου προσωπικού, ώστε να μην κωλύεται σε κάθε περίπτωση η εύρυθμη λειτουργία της υπηρεσίας. Τέλος, η πρόβλεψη περί ελαχίστου ορίου προσωπικού τριακοσίων (300) ατόμων δεν συνιστά όρο δυσανάλογο σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες της αναθέτουσας αρχής και του επιδιωκόμενου σκοπού του διαγωνισμού, παρά τα αντιθέτως κριθέντα με την προσβαλλόμενη Πράξη του Κλιμακίου, δεδομένου ότι, βάσει των τεχνικών προδιαγραφών της οικείας διακήρυξης (βλ. Παράρτημα Δ΄ αυτής), απαιτείται η απασχόληση διακοσίων (200) ατόμων, με δυνατότητα περαιτέρω αύξησης του προσωπικού σε ποσοστό μέχρι 20%, εφόσον προσληφθεί νέο προσωπικό (μόνιμο) ή δημιουργηθούν έκτακτες ανάγκες. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr πρόσκλησης, προμηθευτή, η προσφορά του οποίου κρίθηκε ως η πλέον συμφέρουσα. με βάση τα παραπάνω κριτήρια. Η διαδικασία της οικονομοτεχνικής αξιολόγησης είναι η παρακάτω: 155 156 157 ΣτΕ/1216/2006/ΕΑ .Δοθέντος δε ότι η επί τεχνικών ζητημάτων κρίση της Διοικήσεως καθίσταται ανέλεγκτη από το Δικαστήριο μόνον υπό την προϋπόθεση ότι είναι ειδικώς και πλήρως αιτιολογημένη, η φύση ορισμένης κρίσεως ως κατ’ αρχήν τεχνικής δεν απαλλάσσει τα αρμόδια όργανα του διαγωνισμού από την υποχρέωση ειδικής και πλήρους αιτιολογήσεώς της όταν η κρίση αυτή αμφισβητείται δια της προβολής, με την προσφυγή, ουσιωδών ισχυρισμών (Ε.Α. 1017/2005). Αν υπάρξει ειδική και ορισμένη αμφισβήτηση ,με ένταση κατά του πρακτικού της επιτροπής ,της διαδικασίας αξιολόγησης και των συμπερασμάτων της επιτροπής ,πρέπει να υπάρξει αντίστοιχα ειδική και ορισμένη απάντηση της Π.Α. η οποία θα αποδεχθεί ή θα απορρίψει την ένταση. Δεν απαιτείται ειδική και ορισμένη απάντηση σε αόριστα και γενικόλογα παράπονα 155 Ελεγκτικό Συνέδριο. Απόσπασμα πρακτικού οδηγού για τον έλεγχο Δημοσίων Συμβάσεων. Ιούνιος 2011.Αξιολόγηση - Βαθμολογία τεχνικών προσφορών Τι πρέπει να περιέχει το οικείο Πρακτικό αξιολόγησης για να είναι αιτιολογημένο. α) Θα πρέπει να παρατίθενται τα στοιχεία που έλαβε υπόψη της η αναθέτουσα αρχή και τα οποία δικαιολογούν, για κάθε συγκεκριμένο κριτήριο αξιολόγησης που τίθεται από τη διακήρυξη, την ποιοτική και ποσοτική υπεροχή της προσφοράς του αναδόχου συγκριτικά με τις προσφορές των λοιπών διαγωνιζόμενων. Σε κάθε περίπτωση, τα ως άνω στοιχεία θα πρέπει τουλάχιστον να προκύπτουν με σαφήνεια από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου (πρακτικά εισηγήσεις, γνωμοδοτήσεις, κ.λ.π). Η εν λόγω ειδική κρίση της αναθέτουσας αρχής δεν δύναται να αναπληρωθεί από την παρεχόμενη βαθμολογία στα κριτήρια αξιολόγησης της προσφοράς, καθόσον η αναφορά συγκεκριμένων στοιχείων που δικαιολογούν τη δοθείσα ανά κριτήριο βαθμολογία, πέραν του ότι επιβάλλεται για λόγους διαφάνειας, είναι αναγκαία τόσο για την υποβολή αντιρρήσεων από τους λοιπούς διαγωνιζόμενους, όσο κυρίως για το δικαστικό έλεγχο της κρίσης της αναθέτουσας αρχής (Πρ. VII Τμ. 41/2008, βλ., όμως και αντιθ. Πρ. VI Τμ. 13/2008 , σύμφωνα με την οποία η δοθείσα βαθμολογία σε καθένα από τα κριτήρια χωρίς ειδική αιτιολογία καθιστά αιτιολογημένο το οικείο πρακτικό στο μέτρο που τα στοιχεία τα οποία συνθέτουν τα προς αξιολόγηση κριτήρια περιγράφονται λεπτομερώς στη διακήρυξη και προκύπτουν από το φάκελο των οικείων προσφορών που υπέβαλαν οι διαγωνιζόμενοι). Η έλλειψη στο οικείο Πρακτικό τεχνικής αξιολόγησης έστω και συνοπτικά μιας εξατομικευμένης για κάθε διαγωνιζόμενο αναφοράς με παραπομπή σε συγκεκριμένα στοιχεία της τεχνικής του προσφοράς που να δικαιολογεί τη βαθμολογία που δόθηκε στα επί μέρους κριτήρια της διακήρυξης, καθιστά το πρακτικό αυτό αναιτιολόγητο και τη διαδικασία επιλογής του αναδόχου μη νόμιμη, ενόψει και της μικρής απόκλισης που παρουσίαζαν μεταξύ τους οι οικονομικές προσφορές των διαγωνιζομένων (Πρ. Ζ΄ Κλιμ. 327/2007 ). β) Η αιτιολογία του πρακτικού τεχνικής αξιολόγησης δεν πρέπει να περιέχει γενικού και συμπερασματικού χαρακτήρα παρατηρήσεις από την επιτροπή διαγωνισμού (Πρ. VI. Τμ. 205/2007 , 224/2006 ). Ειδικότερα γενικού και συμπερασματικού χαρακτήρα αιτιολογία συνιστά η παραδοχή α) ότι ο διαγωνιζόμενος «υπέβαλε μια πάρα πολύ καλή τεχνική έκθεση, που όμως δεν έχει την πληρότητα της έκθεσης του προηγούμενου διαγωνιζόμενου και την άριστη γνώση του αντικειμένου…», χωρίς να επεξηγείται, περαιτέρω, ποιο είναι το ελλείπον της έκθεσης αναφορικά με τον προηγούμενο διαγωνιζόμενο, ή β) ότι ο διαγωνιζόμενος «υπέβαλε …μια πολύ καλή τεχνική έκθεση, που όμως δεν έχει την πληρότητα της έκθεσης του προηγούμενου διαγωνιζόμενου και την άριστη γνώση του αντικειμένου, έχει όμως, μια αρκετά ικανοποιητική εκτίμηση του αντικειμένου της προς ανάθεση μελέτης…», χωρίς να τεκμηριώνονται και να αιτιολογούνται βάσει συγκεκριμένων στοιχείων οι εν λόγω αξιολογικές κρίσεις (Πρ. Ζ΄ Κλ. 263/2008 ). γ) Η συνοπτική και σε μεγάλο βαθμό αόριστη αιτιολογία του Πρακτικού Αξιολόγησης νομίμως συμπληρώνεται από τον επισυναπτόμενο στο Πρακτικό αυτό Πίνακα ειδικής αιτιολόγησης της βαθμολογίας που συνέταξε η επιτροπή διαγωνισμού(Πρ. VI Τμ. 168/2008). Ο μη ομοιόμορφος, όμως, λεκτικός χαρακτηρισμός από την ΕΔ των καθορισμένων από την διακήρυξη κριτηρίων και υποκριτηρίων με την προσήκουσα αντιστοίχησή του προς την βαθμολογία καθώς και η επισήμανση μόνο των ελλείψεων των προσφορών κάποιων εκ των υποψηφίων χωρίς θετική κρίση με χαρακτηρισμό εφ’ εκάστου κριτηρίου ή υποκριτηρίου, δεν καθιστά δυνατό τον έλεγχο του ενιαίου της εφαρμογής των κριτηρίων αξιολογήσεως σε όλους τους υποψηφίους και του αιτιολογημένου της συγκρίσεως των προσφορών τους, με αποτέλεσμα η τεχνική αξιολόγηση να είναι πλημμελής (Πρ. Ζ΄ Κλ. 304/2010 ). δ) Κατά την τεχνική αξιολόγηση – βαθμολόγηση των προσφορών είναι ανεπίτρεπτη οποιαδήποτε εκτίμηση από την επιτροπή διαγωνισμού ειδικότερου κριτηρίου που δεν περιλαμβάνεται στο νόμο ή στην πρόσκληση εκδήλωσης ενδιαφέροντος. Η επίκληση δε του κριτηρίου αυτού στην αιτιολογία της απόφασης για την επιλογή της συμφερότερης προσφοράς και την ανάθεση της μελέτης καθιστά αυτήν μη νόμιμη (Πρ. VII Τμ. 16/2009 ). Με βάση την ανωτέρω γενική παραδοχή έχει κριθεί ειδικότερα ότι: 1) όταν η συνολική προεκτιμώμενη αμοιβή της μελέτης υπερβαίνει τα 120.000 ευρώ, η γνώση από τους υποψηφίους των ιδιαίτερων συνθηκών του τόπου εκτέλεσης του έργου, για το οποίο θα εκπονηθεί η υπό ανάθεση μελέτη κτηματογράφησης– πολεοδόμησης, μη νομίμως συνεκτιμάται από την επιτροπή διαγωνισμού κατά τη βαθμολόγηση των προσφορών με βάση το κριτήριο αξιολόγησης του άρθρου 7 παρ. 6 του ν. 3316/2005 και της οικείας διακήρυξης «πληρότητα και αρτιότητα της εκτίμησης του αντικειμένου της μελέτης όπως προκύπτει από την τεχνική έκθεση, επισήμανση τυχόν προβλημάτων και αποτελεσματικότητα των προτάσεων για την αντιμετώπισή τους» (Πρ. Ζ΄ Κλ. 304/2010 ). 2) Κατά τη βαθμολόγηση των προσφορών με βάση το οριζόμενο στο άρθρο 7 παρ. 6 του ν. 3316/2005 και στη διακήρυξη υποκριτήριο «οργανωτική αποτελεσματικότητα της ομάδας μελέτης», η εκτίμηση από την επιτροπή διαγωνισμού της ύπαρξης εμπειρίας e-book Eκδοση 16.7.2015 156 98 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Τα προαναφερόμενα στοιχεία αξιολόγησης, πλην των οικονομικών [τιμή, κόστος εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης, ήτοι, στοιχεία β(1) και β(2)], κατατάσσονται σε δύο ομάδες. (1)Ομάδα Τεχνικών Προδιαγραφών και Ποιότητας και Απόδοσης, στην οποία περιλαμβάνονται τα στοιχεία β(3). (2) Ομάδα Τεχνικής Υποστήριξης και Κάλυψης, στην οποία περιλαμβάνονται τα στοιχεία β (4), β (5), β(6). Για τις παραπάνω δύο ομάδες ορίζεται συντελεστής βαρύτητας που μπορεί να ανέρχεται μέχρι ποσοστό επί τοις εκατόν 80 και 30 για κάθε ομάδα αντίστοιχα. Το άθροισμα των ποσοστών αυτών ανέρχεται σε 100. Για κάθε στοιχείο των ομάδων, καθορίζεται από την διακήρυξη ο επί μέρους συντελεστής βαρύτητας, ώστε το άθροισμά τους, για κάθε ομάδα, να ισούται με τον καθορισθέντα συντελεστή βαρύτητας της ομάδας. των διαγωνιζομένων σε παρόμοιες μελέτες με την προκηρυσσόμενη είναι μη νόμιμη, αφού η εμπειρία συνιστά κριτήριο καταλληλότητας του υποψήφιου μελετητή και όχι αναθέσεως της μελέτης, έχει δε ελεγχθεί σε προηγουμένη αυτοτελή φάση της διαδικασίας του διαγωνισμού και 3) η εκτίμηση από την επιτροπή διαγωνισμού της «εμπειρίας του συντονιστή» δεν αποτελεί σύμφωνα με το νόμο και την διακήρυξη αξιολογικό στοιχείο για την βαθμολόγηση του κριτηρίου «Οργανωτική αποτελεσματικότητα της προταθείσας Ομάδα Μελέτης», αφού από το νόμο και τη διακήρυξη έχει καθορισθεί ως τέτοιο στοιχείο μόνο ο βαθμός αποτελεσματικότητος του συντονιστή σε σχέση με τα προβλεπόμενα γι’ αυτόν καθήκοντα (Πρ. Ζ΄ Κλ. 304/2010 ) Οικονομικές προσφορές κατώτερες του ελάχιστου ορίου που προβλέπεται στην απόφαση ΔΜΕΟ/α/οικ./1161/15.7.2005 απόφαση του Υπουργού ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε., με την οποία καθορίζεται ελάχιστη αμοιβή για μελέτες και υπηρεσίες που ανατίθενται σύμφωνα με τις διατάξεις του ν. 3316/2005. Κρίνονται ως υπερβολικά χαμηλές και ως εκ τούτου δεν πρέπει να απορρίπτονται ως απαράδεκτες πριν μεσολαβήσει στάδιο αιτιολόγησής τους από τους προσφέροντες (Πρ Ζ΄ Κλ. 326, 327/2007 ). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 157ΕλΣυν/Κλ.Ζ/304/2010.Από 99 τις ανωτέρω διατάξεις (3316/2005,2690/1999)διατάξεις , σε συνδυασμό με το άρθρο 20 παρ. 1 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (κυρωθέντος με το άρθρο πρώτο του ν.2690/1999, ΦΕΚ Α΄ 45), που ορίζει ότι: «Όπου ο νόμος, για την έκδοση διοικητικής πράξης, προβλέπει προηγούμενη γνώμη (απλή ή σύμφωνη) (…) άλλου οργάνου (…) η γνώμη (…) πρέπει να είναι έγγραφη, αιτιολογημένη και επίκαιρη κατά το περιεχόμενό της» αλλά και με τη γενική αρχή του δικαίου των δημοσίων συμβάσεων, η οποία απορρέει από τις αρχές της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης των συμμετεχόντων στους δημόσιους διαγωνισμούς, συνάγεται, πλην άλλων, ότι η αξιολόγηση των προσφορών των υποψηφίων για την ανάληψη δημοσίας συμβάσεως μελετών πρέπει να είναι ειδικώς και εμπεριστατωμένως αιτιολογημένη, με την παράθεση, στο οικείο πρακτικό, των στοιχείων που ελήφθησαν υπ' όψιν για την επιλογή του αναδόχου (βλ. Πρ. VI Tμ. 168/2008, 253/2007). Η επιλογή αυτή λαμβάνει χώρα κατόπιν αξιολογήσεως, κατ' εκτίμηση των οριζομένων στο νόμο και τη διακήρυξη κριτηρίων, των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, η δε βαθμολόγηση, ερειδομένη επί συγκριτικής εκτιμήσεως των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, με αναφορά σε συγκεκριμένα στοιχεία, ανταποκρινόμενα στα προμνησθέντα νόμιμα κριτήρια (βλ. ΣτΕ 2321/2009, Ε.Α. ΣτΕ 541/2009 και πρβλ. ΕΑ ΣτΕ 1073/2008, 944/2007). Τέλος, από τις προδιαληφθείσες διατάξεις του ν. 3316/2005 σε συνδυασμό με τις ρυθμίσεις της οικείας διακηρύξεως, ερμηνευόμενες υπό το πρίσμα του Δικαίου της Ευρωπαϊκής Ενώσεως (οδηγίες 2004/18 και 2004/17) και των εξ αυτού απορρεουσών αρχών της ίσης μεταχειρίσεως και της διαφάνειας, συνάγεται ότι α) η αναθέτουσα αρχή έχει υποχρέωση να αναφέρει στην προκήρυξη, όλα τα κριτήρια για την ανάθεση του έργου τα οποία πρόκειται να χρησιμοποιήσει προς τον σκοπό όπως καταστήσει γνωστό στους εν δυνάμει προσφέροντες, πριν από την υποβολή των προσφορών τους, τα κριτήρια αναθέσεως στα οποία πρέπει αυτές να ανταποκρίνονται, καθώς και τη σχετική τους σημασία (βλ. αποφάσεις ΔΕΚ της 12ης Δεκεμβρίου 2002, Universale – Bau AG κ.λ.π. κατά Entsorgungsbetriebe Simmering Gmbh, C-470/99, σκ. 97 και 98), β) η αναθέτουσα αρχή δεν δύναται να εφαρμόζει υποκριτήρια για τα κριτήρια αναθέσεως που δεν είχαν προηγουμένως γνωστοποιηθεί στους υποψηφίους (βλ. απόφαση ΔΕΚ της 24ης Ιανουαρίου 2008, Λιανάκης κ.λ.π.. κατά Δήμου Αλεξανδρουπόλεως, C- 532/06, σκ. 34 έως 38 και πρβλ. ΣτΕ 798/2009, 4024, 1794/2008, ΣτΕ 3497/2006) και γ) τα κριτήρια αναθέσεως πρέπει να διατυπώνονται, στην προκήρυξη του διαγωνισμού, κατά τρόπο που να επιτρέπει σε όλους τους προσφέροντες οι οποίοι είναι καλώς πληροφορημένοι και επιμελείς να τα ερμηνεύουν κατά τον αυτό τρόπο, τα κριτήρια δε αυτά πρέπει να εφαρμόζονται κατά τρόπο αντικειμενικό και ενιαίο για όλους τους προσφέροντες (βλ. αποφάσεις ΔΕΚ της 17ης Σεπτεμβρίου 2002 Concordia Bus Finland Oy Ab και Ηelsingin Kaupunki,HKL –Bussiliikenne, C-513/99, σκ. 81 έως 83, της 18ης. 10.2001, SIAC Construction Ltd κατά County Council of the County of Mayo, C-19/00, σκ . 41 έως 44). Τεχνική αξιολόγηση.Μη νομίμως βαθμολογήθηκαν η γνώση των δεδομένων της περιοχής και η εμπειρία των συμπράξεων ως κριτήρια αξιολογήσεως, καθόσον αυτά δεν συγκαταλέγονται στα βαθμολογικά κριτήρια της διακηρύξεως, ενώ σε κάθε περίπτωση η εμπειρία δεν αποτελεί επιτρεπόμενο κριτήριο αναθέσεως ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Όλα τα επί μέρους στοιχεία των ομάδων βαθμολογούνται αυτόνομα με βάση τους 100 βαθμούς. Η βαθμολογία των επί μέρους στοιχείων των προσφορών είναι 100 βαθμοί για τις περιπτώσεις που καλύπτονται ακριβώς όλοι οι απαράβατοι όροι. Η βαθμολογία αυτή αυξάνεται έως 110 βαθμούς όταν υπερκαλύπτονται οι τεχνικές προδιαγραφές. Η σταθμισμένη βαθμολογία του κάθε στοιχείου των ομάδων είναι το γινόμενο του επί μέρους συντελεστή βαρύτητας του στοιχείου επί τη βαθμολογία του και η συνολική βαθμολογία της κάθε προσφοράς είναι το άθροισμα των σταθμισμένων βαθμολογιών όλων των στοιχείων και των δύο ομάδων. Η τελική βαθμολογία με βάση τα παραπάνω κυμαίνεται από 100 έως 110 βαθμούς.158 Για τη διαμόρφωση της συγκριτικής τιμής, λαμβάνεται υπόψη η τιμή της προσφοράς και, όταν από την διακήρυξη προβλέπεται, το κόστος εγκατάστασης, λειτουργίας και συντήρησης. Πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά είναι εκείνη που παρουσιάζει τον μικρότερο λόγο της τιμής προσφοράς (συγκριτικής) προς την βαθμολογία της. Ο διαγωνισμός κατακυρώνεται στον προμηθευτή που έχει κάνει την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Από τον φορέα για τον οποίο προορίζονται τα υλικά καθορίζονται τα στοιχεία που απαρτίζουν τις δύο ομάδες, οι συντελεστές βαρύτητας, τόσο της κάθε ομάδας συνολικά όσον και των στοιχείων της κάθε ομάδας ξεχωριστά, και αυτά αναφέρονται απαραίτητα στην διακήρυξη. Όταν πρόκειται για προμήθειες που εκτελούνται από το Υπουργείο Ανάπτυξης, τα παραπάνω (στοιχεία ομάδων και συντελεστές βαρύτητας) ελέγχονται, τροποποιούνται όπου αυτό απαιτείται και εγκρίνονται από το Υπουργείο αυτό και περιλαμβάνονται σε κάθε περίπτωση στην διακήρυξη. Ι.Στους κλειστούς διαγωνισμούς, όταν ο προμηθευτής με την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά δεν προσκομίζει, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στη διάταξη αυτή, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή που προσφέρει την αμέσως επόμενη πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Σε περίπτωση που και αυτός δεν προσκομίζει ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται κατά τα ανωτέρω, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή με την αμέσως επόμενη πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά και ούτω καθ΄ εξής. Αν κανένας από τους προμηθευτές δεν προσκομίζει, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται από αυτές, ο διαγωνισμός ματαιώνεται. τεχνικών προσφορών. Εκ των ανωτέρω διατάξεων της διακηρύξεως εν συνδυασμώ προς τας διατάξεις του άρθρου 20 παρ. 2 π.δ. 394/1996 (φ. 266 τ. Α΄) προκύπτει, ότι η βαθμολόγησις της τεχνικής προσφοράς του διαγωνιζομένου ως προς επί μέρους κριτήριον με βαθμόν 100, η κρίσις, δηλαδή, ότι η προσφορά, ως προς το κριτήριον αυτό, καλύπτει ακριβώς τας οριζομένας τεχνικάς προδιαγραφάς, δεν χρήζει ειδικωτέρας αιτιολογήσεως. Αντιθέτως, η βαθμολόγησις με βαθμόν κατώτερον του 100 (80 - 99) πρέπει να είναι αιτιολογημένη, πρέπει, δηλαδή, να προσδιορίζωνται, εις το οικείον πρακτικόν αι προδιαγραφαί, από των οποίων εμφανίζει η προσφορά απόκλισιν και να επεξηγείται εις τι συνίσταται η απόκλισις αυτή. Ομοίως, δέον να αιτιολογήται και η βαθμολόγησις της τεχνικής προσφοράς εις ωρισμένον κριτήριον δια βαθμολογίας άνω του 100 δι` αναφοράς εις τα στοιχεία, εκ των οποίων προκύπτει διατί και κατά τι η προσφορά του διαγωνιζομένου υπερκαλύπτει τας τασσομένας δια της διακηρύξεως τεχνικάς προδιαγραφάς. Η εν λόγω δε ειδική κρίσις της επιτροπής δεν δύναται να αναπληρωθή από την διδομένην εις το συγκεκριμένον κριτήριον βαθμολογίαν, διότι η λεκτική διατύπωσις της κρίσεως της επιτροπής είναι εις την περίπτωσιν αυτήν αναγκαία, τόσον δια την υποβολήν αντιρρήσεων από τους ενδιαφερομένους, όσον και δια τον έλεγχον του αιτιολογημένου της κρίσεως από τον ακυρωτικόν δικαστήν και τον δικαστήν των ασφαλιστικών μέτρων (ΕΑ 50/07, πρβλ. ΣτΕ 1029/2002, 220/2000, 299/1999, 477/1998 κ.ά.) e-book Eκδοση 16.7.2015 158ΣτΕ/118/2009.Προμήθειες.Βαθμολόγηση 100 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στις περιπτώσεις αυτές όταν ο συμμετέχων υποβάλλει ψευδή ή ανακριβή υπεύθυνη δήλωση της παρ. 1 του άρθρου 6 του παρόντος π.δ/τος ή ο υπόχρεος προς τούτο προσφέρων δεν προσκομίσει εγκαίρως και προσηκόντως κατά το στάδιο της κατακύρωσης ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά της παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος δ/τος, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής. ΙΙ.Στους ανοικτούς διαγωνισμούς, όταν ο προμηθευτής ο οποίος προσφέρει την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά δεν προσκομίζει, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και τα δικαιολογητικά που προβλέπονται στην παρ. 2 του άρθρου 6 του παρόντος ή, εφόσον τούτο προβλέπεται στη διακήρυξη, στο άρθρο 8α του παρόντος, σύμφωνα με τα οριζόμενα στις διατάξεις αυτές, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή που προσφέρει την αμέσως επόμενη πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. Σε περίπτωση που και αυτός δεν προσκομίζει ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται κατά τα ανωτέρω, η κατακύρωση γίνεται στον προμηθευτή με την αμέσως επόμενη πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά και ούτω καθ΄ εξής. Αν κανένας από τους προμηθευτές δεν προσκομίζει, σύμφωνα με τους όρους και τις προϋποθέσεις των ανωτέρω διατάξεων, ένα ή περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά τα οποία απαιτούνται από αυτές, ο διαγωνισμός ματαιώνεται. Στις περιπτώσεις αυτές όταν ο συμμετέχων υποβάλλει ψευδή ή ανακριβή υπεύθυνη δήλωση της παρ. 1 του άρθρου 6 και της παρ.3 του άρθρου 8α του παρόντος Δ/τος ή ο υπόχρεος προς τούτο προσφέρων δεν προσκομίσει εγκαίρως και προσηκόντως κατά το στάδιο της κατακύρωσης ένα η περισσότερα από τα έγγραφα και δικαιολογητικά της παρ. 2 του άρθρου 6 και, εφόσον έχουν ζητηθεί από την διακήρυξη, των περιπτώσεων α, β, και ζ της παρ. 2 του άρθρου 8 του παρόντος δ/τος, καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής του μειοδότη. Επίσης καταπίπτει υπέρ του Δημοσίου η εγγύηση συμμετοχής του μειοδότη εφόσον από τα υποβληθέντα δικαιολογητικά προκύπτει ότι δεν πληρούνται τα στη διακήρυξη καθοριζόμενα ελάχιστα αναγκαία όρια των οικονομικών και τεχνικών προϋποθέσεων του άρθρου 8α. 3.Προσφορά που είναι αόριστη και ανεπίδεκτη εκτίμησης ή είναι υπό αίρεση, απορρίπτεται ως απαράδεκτη, μετά από προηγούμενη, γνωμοδότηση του αρμόδιου για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου. 4.Ως απαράδεκτες απορρίπτονται, επίσης, οι προσφορές που παρουσιάζουν αποκλίσεις από τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Η διαπίστωση για την συμφωνία ή ασυμφωνία με τους απαράβατους όρους που ορίζονται ως τέτοιοι από την διακήρυξη και με τις τεχνικές προδιαγραφές της κατά το ανωτέρω άρθρο 3 παρ. 6 καθώς και η βαθμολόγηση των προσφορών γίνεται με απόφαση του αρμοδίου οργάνου, μετά από αιτιολογημένη γνώμη του αρμοδίου για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων οργάνου. 101 20.1.Οδηγίες για την ορθή διεξαγωγή της διαδικασίας ανάθεσης και αποφυγή της σύγχυσης των κριτηρίων καταλληλότητας και ανάθεσης159 160 161 162 159Δ17γ/07/116/3.8.2005-Εγκ.29.Συμπλήρωση προτύπων τευχών προκηρύξεων του ν.3316/05 και οδηγίες για την ορθή διεξαγωγή της διαδικασίας ανάθεσης και αποφυγή της σύγχυσης των κριτηρίων καταλληλότητας και ανάθεσης. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 160ΕλΣυν/Τμ.6/467/2011.Στο άρθρο 3 (άρθρο 2 οδηγίας 2004/18/ΕΚ) του π.δ. 60/2007 «Προσαρμογή της Ελληνικής Νομοθεσίας στις διατάξεις της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ «περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών» …» (ΦΕΚ Α΄ 64) ορίζεται ότι: «Οι αναθέτουσες αρχές αντιμετωπίζουν τους οικονομικούς φορείς ισότιμα και χωρίς διακρίσεις ενεργώντας με διαφάνεια». Σύμφωνα με το περιεχόμενο της διάταξης αυτής στο πλαίσιο του συντονισμού σε κοινοτικό επίπεδο των διαδικασιών για τη σύναψη δημοσίων συμβάσεων, κύριος σκοπός είναι η κατάργηση των περιορισμών στην ελευθερία εγκαταστάσεως, παροχής υπηρεσιών και προϊόντων στον τομέα των δημοσίων συμβάσεων προκειμένου να ισχύσει πραγματικός ανταγωνισμός μεταξύ των οικονομικών φορέων των κρατών μελών και, περαιτέρω, η αποσόβηση του κινδύνου να προτιμηθούν οι ημεδαποί υποψήφιοι κατά τη σύναψη συμβάσεως καθώς και ο αποκλεισμός του ενδεχομένου η δημοσίου δικαίου αναθέτουσα αρχή να καθορίζει τη στάση της με βάση εκτιμήσεις μη οικονομικής φύσεως (ΔΕΚ C-380/98 University of Cambridge, σκέψεις 16-17, C-285/99 Lombardini σκέψεις 34-38, όπου περαιτέρω παραπομπές). Περαιτέρω, στο άρθρο 51 του ίδιου π.δ. (άρθρο 53 Οδηγίας 2004/18/ΕΚ) ορίζεται ότι: «1. (…) τα κριτήρια βάσει των οποίων οι αναθέτουσες αρχές αναθέτουν τις δημόσιες συμβάσεις, είναι: όταν η σύμβαση ανατίθεται στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά κατά την κρίση της αναθέτουσας, κριτήρια συνδεόμενα με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας σύμβασης, ιδίως η ποιότητα, η τιμή, η τεχνική αξία, τα αισθητικά και λειτουργικά χαρακτηριστικά, τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά, το κόστος λειτουργίας, η αποδοτικότητα, η εξυπηρέτηση μετά την πώληση και η τεχνική συνδρομή, η ημερομηνία παράδοσης και η προθεσμία παράδοσης ή εκτέλεσης (…)». Από το συνδυασμό των προαναφερομένων διατάξεων, συνάγεται ότι το στάδιο του ελέγχου της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων είναι διακριτό από εκείνο της ανάθεσης της σύμβασης, αφού αποτελούν δύο αυτοτελείς διαδικασίες και διέπονται από διαφορετικούς κανόνες, ακόμα και στις περιπτώσεις που κατά την κείμενη νομοθεσία πραγματοποιούνται ταυτόχρονα. Ειδικότερα, ο έλεγχος της καταλληλότητας των διαγωνιζομένων, που λογικά και χρονικά προηγείται της ανάθεσης της σύμβασης και συνδέεται με την αποδοχή ως υποψηφίων διαγωνιζομένων μόνον όσων πληρούν ένα ελάχιστο επίπεδο οικονομικής και χρηματοοικονομικής επάρκειας και τεχνικών ή και επαγγελματικών ικανοτήτων, γίνεται από την αναθέτουσα αρχή σύμφωνα με τα κριτήρια οικονομικής, χρηματοδοτικής και τεχνικής ικανότητας (κριτήρια ποιοτικής επιλογής, που αναφέρονται στα άρθρα 45 έως 50 του π.δ. 60/2007), για την αξιολόγηση των οποίων προσκομίζονται αντίστοιχα δικαιολογητικά. Η ανάθεση της σύμβασης γίνεται αφού ελεγχθεί η καταλληλότητα του διαγωνιζομένου και πραγματοποιείται σύμφωνα με τα κριτήρια που ορίζει η διακήρυξη βάσει είτε της χαμηλότερης τιμής είτε της πιο συμφέρουσας οικονομικά προσφοράς. Όταν η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται βάσει του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, καταλείπεται στην αναθέτουσα αρχή περιθώριο επιλογής ως προς τον καθορισμό των επιμέρους κριτηρίων, τα οποία λαμβάνονται υπ’ όψιν για την ανάδειξη του αναδόχου, όμως, η επιλογή αυτή αφορά αποκλειστικά τα κριτήρια βάσει των οποίων θα καθορισθεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά και μόνον. Ως εκ τούτου, δεν δύνανται να ανάγονται σε κριτήρια αναθέσεως, τα στοιχεία βάσει των οποίων πιστοποιείται η τεχνική και επαγγελματική επάρκεια των διαγωνιζομένων, προκειμένου να τους επιτραπεί η συμμετοχή στο διαγωνισμό (δηλαδή τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής), τα οποία μόνον στο πλαίσιο του ελέγχου της συνδρομής των τυπικών προϋποθέσεων συμμετοχής στο διαγωνισμό μπορούν να εκτιμηθούν (ΔΕΚ απόφαση της 20.9.1988, C-31/1987, Beentjes, Συλλογή 1988, σελ. 4635, σκέψεις 17 έως 20 και 24, απόφαση της 19.6.2003, C-315/2001, Gesellschaft fur Abfallentsorgungs-Technik GmbH (GAT), σκέψεις 59 έως 67, απόφαση της 24.1.2008, C-532/2006, Εμ. Γ. Λιανάκης Α.Ε., σκέψεις 26 έως 32, απόφαση της 12.11.2009, C-199/2007 Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, σκέψεις 50 έως 58, ΣτΕ 2229/2010, 1128/2009, Ε.Α. ΣτΕ 1318/2009, 1148/2009, 101/2009). Ο Σύμβουλος Γεώργιος Βοΐλης διατύπωσε την εξής γνώμη: Όταν η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται βάσει του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας προσφοράς καταλείπεται στην αναθέτουσα αρχή περιθώριο επιλογής ως προς τον καθορισμό των επί μέρους κριτηρίων τα οποία λαμβάνονται υπ’ όψιν για την επιλογή του αναδόχου. Και ναι μεν εκτός από την προσφερόμενη τιμή μπορεί να τίθενται και κριτήρια συνδεόμενα με την ποιότητα των προσφερόμενων υπηρεσιών και την οργάνωση του διαγωνιζομένου για την εκτέλεση της συγκεκριμένης συμβάσεως, δεν δύνανται ωστόσο να άγονται σε κριτήρια αναθέσεως, τα στοιχεία που αναφέρονται στα άρθρα 45 και 46 του π.δ. 60/2007 δηλαδή τα στοιχεία εκείνα, βάσει των οποίων πιστοποιείται η οικονομική φερεγγυότητα και η τεχνική και επαγγελματική επάρκεια των διαγωνιζομένων προκειμένου να τους επιτραπεί η συμμετοχή στο διαγωνισμό (τα αναφερόμενα, δηλαδή στις διατάξεις του π.δ. 60/2007 και της Οδηγίας 2004/18 Εκ άρθρα 47 και 48 ως κριτήρια ποιοτικής επιλογής) εφόσον πάντως τα στοιχεία αυτά δεν συνδέονται με τον τρόπο εκτελέσεως της συγκεκριμένης προς ανάθεση υπηρεσίας. Συνακόλουθα η εμπειρία μπορεί να συνδέεται κατά περίπτωση με την εκτίμηση της ποιότητας της συγκεκριμένης προς ανάθεση υπηρεσίας με την παραπάνω έννοια οπότε και μόνο μ’ αυτή την προϋπόθεση επιτρεπτώς βαθμολογείται και συνακόλουθα επηρεάζει την επιλογή αναδόχου (απόφαση Επιτροπής Αναστολών ΣτΕ 100/2009 κλπ.). τις ως άνω διατάξεις συνάγονται, μεταξύ άλλων, τα ακόλουθα : Κατά τη διαδικασία για την κατάρτιση δημόσιας συμβάσεως για την εκπόνηση μελετών, λαμβάνουν χώρα δύο διακριτά και αυτοτελή στάδια, τα οποία διέπονται από διαφορετικούς κανόνες και ικανοποιούν διαφορετικούς στόχους : στο πρώτο στάδιο επιλέγονται οι υποψήφιοι, οι οποίοι είναι κατάλληλοι από άποψη τεχνικής – επαγγελματικής ικανότητας και χρηματοοικονομικών δεδομένων να αναλάβουν την εκτέλεση της συγκεκριμένης συμβάσεως, με κριτήρια ποιοτικής επιλογής, ενώ στο δεύτερο στάδιο προσδιορίζεται, επί τη βάσει των κριτηρίων αναθέσεων που συνδέονται με το αντικείμενο της συγκεκριμένης δημόσιας συμβάσεως, ποια από τις προσφορές των υποψηφίων, οι οποίες κρίθηκαν στο πρώτο στάδιο «κατάλληλες», είναι η καλύτερη για την εκτέλεση της συμβάσεως (ΔΕΚ απόφαση της 20.9.1988, C-31/1987 , …, Συλλογή 1988, σελ. 4635, σκέψεις 15 και 16, απόφαση της 12.11.2009, C-199/2007 , Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, σκέψεις 51 έως 53, Ε.Α. ΣτΕ 1148/2009, 1318/2009, 100/2009 , 1091/2006). Όταν η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται βάσει του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, καταλείπεται στην αναθέτουσα αρχή περιθώριο επιλογής ως προς τον καθορισμό των επιμέρους κριτηρίων, τα οποία λαμβάνονται υπ’ όψιν για την ανάδειξη του αναδόχου, όμως, η επιλογή αυτή αφορά αποκλειστικά τα κριτήρια βάσει των οποίων θα καθορισθεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομικής απόψεως προσφορά και μόνον. Ως εκ τούτου, δεν δύνανται να ανάγονται σε κριτήρια αναθέσεως, τα στοιχεία βάσει των οποίων e-book Eκδοση 16.7.2015 161ΕλΣυν/Τμ.6/472/2011.Από 102 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr πιστοποιείται η τεχνική και επαγγελματική επάρκεια των διαγωνιζομένων, προκειμένου να τους επιτραπεί η συμμετοχή στο διαγωνισμό (δηλαδή τα κριτήρια ποιοτικής επιλογής), τα οποία μόνον στο πλαίσιο του ελέγχου της συνδρομής των τυπικών προϋποθέσεων συμμετοχής στο διαγωνισμό μπορούν να εκτιμηθούν (ΔΕΚ απόφαση της 20.9.1988, C-31/1987, …, Συλλογή 1988, σελ. 4635, σκέψεις 17 έως 20 και 24, απόφαση της 19.6.2003, C-315/2001 , …. (GAT), σκέψεις 59 έως 67, απόφαση της 24.1.2008, C-532/2006 , …., σκέψεις 26 έως 32, απόφαση της 12.11.2009, C-199/2007 Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, σκέψεις 50 έως 58, ΣτΕ 2229/2010, 1128/2009, Ε.Α. ΣτΕ 1318/2009, 1148/2009, 101/2009). Κατά τη γνώμη όμως ενός μέλους του Τμήματος με αποφασιστική ψήφο, του Συμβούλου Γεωργίου Βοΐλη, όταν η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται βάσει του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας προσφοράς καταλείπεται στην αναθέτουσα αρχή περιθώριο επιλογής ως προς τον καθορισμό των επί μέρους κριτηρίων τα οποία λαμβάνονται υπ’ όψιν για την επιλογή του αναδόχου. Και ναι μεν εκτός από την προσφερόμενη τιμή μπορεί να τίθενται και κριτήρια συνδεόμενα με την ποιότητα των μελετών και την οργάνωση του διαγωνιζομένου για την εκτέλεση της συγκεκριμένης συμβάσεως, δεν δύνανται ωστόσο να άγονται σε κριτήρια αναθέσεως, τα στοιχεία που αναφέρονται στα άρθρα 45 και 46 του π.δ. 60/2007 δηλαδή τα στοιχεία εκείνα, βάσει των οποίων πιστοποιείται η οικονομική φερεγγυότητα και η τεχνική και επαγγελματική επάρκεια των διαγωνιζομένων προκειμένου να τους επιτραπεί η συμμετοχή στο διαγωνισμό (τα αναφερόμενα, δηλαδή στις διατάξεις του π.δ. 60/2007 και της Οδηγίας 2004/18 Εκ άρθρα 47 και 48 ως κριτήρια ποιοτικής επιλογής) εφόσον πάντως τα στοιχεία αυτά δεν συνδέονται με τον τρόπο εκτελέσεως της συγκεκριμένης προς ανάθεση μελέτης. Συνακόλουθα η εμπειρία μπορεί να συνδέεται κατά περίπτωση με την εκτίμηση της ποιότητας της συγκεκριμένης προς ανάθεση μελέτης με την παραπάνω έννοια οπότε και μόνο μ’ αυτή την προϋπόθεση επιτρεπτώς βαθμολογείται και συνακόλουθα επηρεάζει την επιλογή αναδόχου (Ε.Α. ΣτΕ 100/2009). Ακολούθως, η αναθέτουσα αρχή έχει υποχρέωση να αναφέρει στην προκήρυξη όλα τα κριτήρια αναθέσεως, τα οποία πρόκειται να χρησιμοποιήσει κατά την επιλογή αναδόχου, προκειμένου τα να καταστήσει γνωστά στους εν δυνάμει προσφέροντες, πριν από την υποβολή των προσφορών τους (ΔΕΚ απόφαση της 12.12.2002, ΔΕC-470/1999 , … κ.λπ., σκέψεις 97 και 98) ενώ, περαιτέρω, δεν δύναται να εφαρμόσει υποκριτήρια για τα κριτήρια αναθέσεως, τα οποία δεν είχαν προηγουμένως γνωστοποιηθεί στους υποψηφίους (ΔΕΚ απόφαση της 24.12.2008, C-532/2006, ….Ε., σκέψεις 34 έως 38, ΣτΕ 798/2009, 4024/2008, 1794/2008). Τα κριτήρια αναθέσεως πρέπει να διατυπώνονται κατά τρόπον ώστε, αφενός να επιτρέπεται στους ενδιαφερόμενους, οι οποίοι είναι καλώς πληροφορημένοι και επιμελείς να τα κατανοούν πλήρως και να τα ερμηνεύουν με τον ίδιο τρόπο, και, αφετέρου, να παρέχεται επαρκής εγγύηση περί της εφαρμογής τους από τη Διοίκηση κατά τρόπο αντικειμενικό και ενιαίο ως προς όλους τους προσφέροντες (ΔΕΚ απόφαση της 17.9.2002, C-513/1999 , … κ.λπ., σκέψεις 81 έως 83, απόφαση της 18.10.2001, C-19/2000 , …, σκέψεις 41 έως 44, ΣτΕ 2183/2004, Ε.Α. ΣτΕ 1148/2009, 603/2009, 113/2008). Τέλος, από τις ως άνω διατάξεις σε συνδυασμό με αυτή του άρθρου 20 παρ.1 του Κώδικα Διοικητικής Δικονομίας, σύμφωνα με το οποίο όταν εκ του νόμου προβλέπεται η έκδοση γνώμης από το αρμόδιο διοικητικό όργανο, αυτή πρέπει να είναι έγγραφη και αιτιολογημένη, συνάγεται ότι η αξιολόγηση των προσφορών των υποψηφίων για την ανάληψη δημόσιας συμβάσεως μελετών πρέπει να είναι ειδικώς και εμπεριστατωμένως αιτιολογημένη, με την παράθεση, στο οικείο πρακτικό, όλων των στοιχείων που ελήφθησαν υπ’ όψιν για την επιλογή του αναδόχου (Πράξεις VI Τμήματος 168/2008, 253/2007). Η επιλογή αυτή λαμβάνει χώρα μετά από αξιολόγηση, κατ’ εκτίμηση των οριζομένων στο Νόμο και τη διακήρυξη, κριτηρίων, των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, η δε βαθμολόγηση, ερειδομένη επί συγκριτικής εκτιμήσεως των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, πρέπει να αιτιολογείται ειδικώς, με αναφορά σε συγκεκριμένα στοιχεία, ανταποκρινόμενα στα προμνησθέντα νόμιμα κριτήρια (ΣτΕ 2321/2009, Ε.Α. ΣτΕ 541/2009, 1073/2008). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 162ΕλΣυν/Τμ.VII/41/2008.Για 103 τη σύναψη από την αναθέτουσα αρχή δημόσιας σύμβασης υπηρεσιών μετά τη διενέργεια τακτικού δημόσιου διαγωνισμού κατά τις διατάξεις του π.δ. 346/1998, συντάσσεται διακήρυξη σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ του εν λόγω π.δ., η οποία, ως κανονιστική διοικητική πράξη που διέπει τον διαγωνισμό και δεσμεύει με τους κατά νόμο όρους της τόσο την αναθέτουσα αρχή όσο και τους διαγωνιζομένους (βλ. Πράξη IV Τμήματος 103/2006), πρέπει να περιλαμβάνει, μεταξύ άλλων, σαφή κριτήρια κατακύρωσης του διαγωνισμού και να προσδιορίζει τη βαρύτητα καθενός από αυτά, προκειμένου να γνωρίζουν οι ενδιαφερόμενοι κατά την υποβολή των προσφορών τους την ύπαρξη και τη σημασία τους, στοχεύοντας στην επίτευξη πλήρους διαφάνειας και στην προστασία του ανταγωνισμού, χωρίς να επιτρέπεται η μετά τη δημοσίευση της διακήρυξης θέσπιση νέων κριτηρίων, ο προσδιορισμός της σειράς σπουδαιότητάς τους και των συντελεστών βαρύτητάς τους (βλ. σχετ. ΔΕΚ/C-225/1998 ,Επιτροπή κατά Γαλλίας, C-513/1999 , Concordia Bus κ.ά.).Ειδικότερα, η αξιολόγηση των προσφορών των συμμετεχόντων στη διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων υπηρεσιών πρέπει να είναι ειδικώς αιτιολογημένη, δηλαδή να παρατίθενται στο πρακτικό αξιολόγησης τα στοιχεία που έλαβε υπόψη της η αναθέτουσα αρχή και τα οποία δικαιολογούν, για κάθε συγκεκριμένο κριτήριο αξιολόγησης που τίθεται από τη διακήρυξη, την ποιοτική και ποσοτική υπεροχή της προσφοράς του αναδόχου συγκριτικά με τις προσφορές των λοιπών διαγωνιζόμενων. Σε κάθε περίπτωση, τα ως άνω στοιχεία θα πρέπει τουλάχιστον να προκύπτουν με σαφήνεια από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου (πρακτικά εισηγήσεις, γνωμοδοτήσεις, κ.λ.π). Η εν λόγω ειδική κρίση της αναθέτουσας αρχής δεν δύναται να αναπληρωθεί από την παρεχόμενη βαθμολογία στα κριτήρια αξιολόγησης της προσφοράς, καθόσον η αναφορά συγκεκριμένων στοιχείων, πέραν του ότι επιβάλλεται για λόγους διαφάνειας, είναι αναγκαία τόσο για την υποβολή αντιρρήσεων από τους λοιπούς διαγωνιζόμενους, όσο κυρίως για το δικαστικό έλεγχο της κρίσης (πρβλ. ΔΕΚ/Τ-4/2001 , Renco κατά Συμβουλίου, Τ-169/2000 , Esedra κατά Επιτροπής, T-166/1994 , Koyo Seiko κατά Συμβουλίου κ.ά.). Συνεπώς, η έλλειψή της αποτελεί ουσιώδη πλημμέλεια που καθιστά μη νόμιμη τη διαδικασία αξιολόγησης των προσφορών και συναφώς τη διαδικασία ανάθεσης της μελέτης. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr «Β. (…)1.Διάκριση κριτηρίων επιλογής και ανάθεσης κατά το κοινοτικό δίκαιο. Σύμφωνα με τις κοινοτικές οδηγίες για τις δημόσιες συμβάσεις (τις παλαιές 92/50/ΕΟΚ, 93/36/ΕΟΚ, 93/37/ΕΟΚ και 93/38/ΕΟΚ, αλλά και τις νέες 2004/17/ΕΚ και 2004/18/ΕΚ) η διαδικασία επιλογής των κατάλληλων αναδόχων πρέπει να διακρίνεται πλήρως από τη διαδικασία ανάθεσης της σύμβασης. Κάθε διαδικασία ανάθεσης δημόσιας σύμβασης (υπηρεσιών, έργων αλλά και προμηθειών) διεξάγεται σε δύο διαδοχικές φάσεις, οι οποίες είναι απολύτως διακριτές μεταξύ τους. Η ύπαρξη αυτών των φάσεων αντιστοιχεί σε διαφορά του περιεχομένου τους, η οποία έχει ως συνέπεια τη διαφοροποιούμενη κρίση της αναθέτουσας αρχής σε κάθε φάση. Παρότι η ταυτόχρονη πραγματοποίηση του ελέγχου καταλληλότητας των προσφερόντων και της ανάθεσης δεν απαγορεύεται, οι δύο διαδικασίες διέπονται από διαφορετικούς κανόνες και έχουν διαφορετικούς στόχους: - Η πρώτη διακρίνει ανάμεσα στους υποψηφίους εκείνους που είναι κατάλληλοι ( από άποψη εμπειρίας και τεχνικών δεδομένων) να αναλάβουν τη συγκεκριμένη σύμβαση, ενώ -η δεύτερη να διακρίνει ποιά από τις προσφορές των υποψηφίων που κρίθηκαν κατάλληλοι είναι η καλύτερη για την εκτέλεση της συγκεκριμένης σύμβασης (σχετικές με το ζήτημα αυτό είναι οι αποφάσεις του ΔΕΚ επί των υποθέσεων C – 31/87163 και C-315/01164). 1. Οργανισμός του οποίου η σύνθεση και οι αρμοδιότητες προβλέπονται από το νόμο και ο οποίος εξαρτάται από τη δημόσια εξουσία με το διορισμό των μελών του, την εγγύηση για την τήρηση των υποχρεώσεων που απορρέουν από τις πράξεις του και τη χρηματοδότηση των συμβάσεων δημοσίων έργων με τη σύναψη των οποίων είναι επιφορτισμένος, πρέπει να θεωρείται ότι υπάγεται στο Δημόσιο, κατά την έννοια του άρθρου 1 της οδηγίας 71/305 έτσι ώστε η τελευταία εφαρμόζεται στις συμβάσεις δημοσίων έργων που συνάπτει. 2. 'Οταν πρόκειται για τη σύναψη συμβάσεως δημοσίων έργων που εμπίπτει στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 71/305, - το κριτήριο της ειδικής πείρας για το προς εκτέλεση έργο είναι εύλογο κριτήριο τεχνικής ικανότητας για τον έλεγχο της καταλληλότητας των εργοληπτών κατά την έννοια των άρθρων 20 και 26 της οδηγίας. 'Οταν ένα τέτοιο κριτήριο προκύπτει από διάταξη της εθνικής νομοθεσίας στην οποία παραπέμπει η προκήρυξη, το κριτήριο αυτό δεν υπόκειται, δυνάμει της οδηγίας, σε ειδικές απαιτήσεις δημοσιότητας στην προκήρυξη η τη συγγραφή υποχρεώσεων - το κριτήριο της "πιο ικανοποιητικής προσφοράς", όπως προκύπτει από διάταξη της εθνικής νομοθεσίας, μπορεί να είναι σύμφωνο προς την οδηγία αν αναφέρεται στην εξουσία εκτιμήσεως που αναγνωρίζεται στις αναθέτουσες αρχές για να καθορίσουν την προσφορά που είναι η πιο συμφέρουσα οικονομικά, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων, και επομένως αν δεν περιέχει κανένα στοιχείο αυθαίρετης επιλογής. Από το άρθρο 29, παράγραφοι 1 και 2, της οδηγίας προκύπτει ότι, όταν οι αναθέτουσες αρχές δεν χρησιμοποιούν ως αποκλειστικό κριτήριο αναθέσεως του έργου τη χαμηλότερη τιμή, αλλά στηρίζονται σε διάφορα κριτήρια για να αναθέσουν το έργο βάσει της προσφοράς που είναι η πιο συμφέρουσα οικονομικά, υποχρεούνται ν' αναφέρουν τα κριτήρια αυτά είτε στην προκήρυξη είτε στη συγγραφή υποχρεώσεων - η προϋπόθεση απασχολήσεως ατόμων που βρίσκονται επί μακρό χρονικό διάστημα σε ανεργία είναι σύμφωνη προς την οδηγία, αν δεν δημιουργεί άμεσες ή έμμεσες διακρίσεις σε βάρος των προσφερόντων που προέρχονται από άλλα κράτη μέλη της Κοινότητας. Μια τέτοια πρόσθετη ειδική προϋπόθεση πρέπει υποχρεωτικά ν' αναφέρεται στην προκήρυξη. Οι ιδιώτες μπορούν να επικαλεσθούν τις προαναφερθείσες διατάξεις των άρθρων 20, 26 και 29 ενώπιον των δικαστηρίων. 3. Η απορρέουσα από τις οδηγίες υποχρέωση επιτεύξεως εκ μέρους των κρατών μελών του επιδιωκόμενου από αυτές αποτελέσματος, καθώς και το καθήκον τους, κατά το άρθρο 5 της Συνθήκης, να λαμβάνουν κάθε γενικό ή ειδικό μέτρο κατάλληλο να εξασφαλίσει την εκπλήρωση της υποχρεώσεως αυτής, επιβάλλονται σε όλες τις αρχές των κρατών μελών, συμπεριλαμβανομένων, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων τους, των δικαστικών αρχών. Από αυτό προκύπτει ότι, εφαρμόζοντας το εθνικό δίκαιο, και ιδίως τις διατάξεις εθνικού νόμου που εκδόθηκε ειδικά για την εκτέλεση οδηγίας, το εθνικό δικαστήριο οφείλει να ερμηνεύει το εθνικό του δίκαιο υπό το φως του γράμματος και του πνεύματος της οδηγίας για να επιτευχθεί το αποτέλεσμα που αναφέρεται στο άρθρο 189, τρίτο εδάφιο, της Συνθήκης. 4. Σε όλες τις περιπτώσεις κατά τις οποίες, οι διατάξεις μιας οδηγίας είναι από απόψεως περιεχομένου απαλλαγμένες αιρέσεων και επαρκώς ακριβείς, οι ιδιώτες μπορούν να τις επικαλούνται έναντι του κράτους, όταν το κράτος αυτό είτε παραλείπει να μεταφέρει εμπροθέσμως την οδηγία στο εσωτερικό δίκαιο είτε προβαίνει σε εσφαλμένη μεταφορά της εν λόγω οδηγίας. 164ΔΕΚ/C-315/2001.1. Η οδηγία 89/665, για τον συντονισμό των νομοθετικών, κανονιστικών και διοικητικών διατάξεων περί της εφαρμογής των διαδικασιών [εκδικάσεως] προσφυγής στον τομέα της σύναψης συμβάσεων κρατικών προμηθειών και δημοσίων έργων, όπως τροποποιήθηκε με την οδηγία 92/50, για τον συντονισμό των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων υπηρεσιών, δεν εμποδίζει όπως - στο πλαίσιο μέσου ένδικης προστασίας που ασκήθηκε από υποβαλόντα προσφορά προκειμένου να διαπιστωθεί, με σκοπό να του καταβληθεί μεταγενέστερα αποζημίωση, η παρανομία της αποφάσεως περί αναθέσεως δημοσίας συμβάσεως - η αρμόδια αρχή της διαδικασίας προσφυγής εγείρει αυτεπαγγέλτως το παράνομο άλλης αποφάσεως της αναθέτουσας αρχής πλην της προσβαλλόμενης από τον υποβαλόντα προσφορά. Αντιθέτως, η οδηγία αυτή εμποδίζει όπως η εν λόγω αρχή απορρίπτει το αίτημά του με το αιτιολογικό ότι, λόγω της εγερθείσας αυτεπαγγέλτως e-book Eκδοση 16.7.2015 163ΔΕΚ/C-31/1987. 104 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στόχος του κοινοτικού νομοθέτη είναι να αποφεύγεται η ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων με βάση υποκειμενικά κριτήρια, συνδεδεμένα με το πρόσωπο του συμμετέχοντος στο διαγωνισμό, ευνοώντας έτσι κάποιους διαγωνιζόμενους εις βάρος κάποιων άλλων. Σύμφωνα με τη νομολογία αυτή η εμπειρία του διαγωνιζόμενου φορέα, αλλά και η εμπειρία της ομάδας που προορίζεται για την παροχή της σύμβασης μπορεί να αποτελέσει κριτήριο επιλογής και όχι ανάθεσης. 2. Τα κριτήρια ανάθεσης των συμβάσεων κατά τις κοινοτικές οδηγίες.165 166 παρανομίας, η διαδικασία διαγωνισμού ήταν οπωσδήποτε παράτυπη και η ενδεχόμενη ζημία του προσφέροντος θα είχε έτσι προκληθεί ακόμα και χωρίς την παρανομία που αυτός προβάλλει. ( βλ. σκέψη 56, διατακτ. 1 ) 2. Η οδηγία 93/36, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, εμποδίζει όπως, στο πλαίσιο διαδικασίας αναθέσεως δημοσίας συμβάσεως προμηθειών, η αναθέτουσα αρχή λαμβάνει υπόψη τον αριθμό των συστάσεων σχετικά με τα προϊόντα που οι υποψήφιοι προσφέρουν σε άλλους πελάτες όχι ως κριτήριο εξακριβώσεως της ικανότητας αυτών να εκτελέσουν την εν λόγω σύμβαση, αλλά ως κριτήριο αναθέσεως της εν λόγω συμβάσεως. Πράγματι, η υποβολή ενός καταλόγου των κυριοτέρων παραδόσεων που πραγματοποιήθηκαν κατά τα τελευταία τρία έτη, που αναφέρει το ποσό, την ημερομηνία και τον δημόσιο ή ιδιωτικό αποδέκτη, περιλαμβάνεται ρητά μεταξύ των αποδεικτικών αναφορών ή αποδεικτικών στοιχείων που, βάσει του άρθρου 23, παράγραφος 1, στοιχείο α_, της εν λόγω οδηγίας, μπορούν να απαιτούνται για να δικαιολογήσουν την τεχνική ικανότητα των προμηθευτών. Εξάλλου, ένας απλός κατάλογος αναφορών, ο οποίος περιλαμβάνει αποκλειστικά την ταυτότητα και τον αριθμό των προγενέστερων πελατών των υποψηφίων, δεν περιλαμβάνει όμως άλλες διευκρινίσεις σχετικά με τις πραγματοποιηθείσες στους πελάτες αυτούς παραδόσεις, δεν παρέχει καμιά ένδειξη που να επιτρέπει να εξακριβωθεί η πλέον συμφέρουσα οικονομικώς προσφορά, κατά την έννοια του άρθρου 26, παράγραφος 1, στοιχείο β_, της οδηγίας 93/36, και, επομένως, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να αποτελέσει κριτήριο αναθέσεως κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. ( βλ. σκέψεις 65-67, διατακτ. 2 ) 3. Η οδηγία 93/36, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων προμηθειών, εμποδίζει όπως, στο πλαίσιο δημοσίας συμβάσεως προμηθειών, η απαίτηση όπως τα προϊόντα τα οποία αποτελούν αντικείμενο των προσφορών μπορούν να ελεγχθούν από την αναθέτουσα αρχή εντός συγκεκριμένης χιλιομετρικής αποστάσεως από τον τόπο εγκαταστάσεως της τελευταίας χρησιμοποιείται ως κριτήριο αναθέσεως της εν λόγω συμβάσεως. Πράγματι, αφενός, από το άρθρο 23, παράγραφος 1, στοιχείο δ_, της οδηγίας 93/36 προκύπτει ότι, στο πλαίσιο δημοσίας συμβάσεως προμηθειών, οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να απαιτήσουν την υποβολή δειγμάτων, περιγραφών και/ή φωτογραφιών των προς προμήθεια προϊόντων ως αποδεικτικών αναφορών ή αποδεικτικών στοιχείων της τεχνικής ικανότητας των προμηθευτών προς εκτέλεση της οικείας συμβάσεως. Αφετέρου, ένα τέτοιο κριτήριο δεν είναι ικανό να επιτρέψει την εξακρίβωση της πλέον συμφέρουσας οικονομικώς προσφοράς, κατά την έννοια του άρθρου 26, παράγραφος 1, στοιχείο β_, της εν λόγω οδηγίας και, επομένως, δεν μπορεί σε καμιά περίπτωση να αποτελέσει κριτήριο αναθέσεως κατά την έννοια της διατάξεως αυτής. ( βλ. σκέψεις 71-72, 74, διατακτ. 3 ) e-book Eκδοση 16.7.2015 4 165ΣτΕ/100/2009.Νόμιμα 105 τίθενται ως κριτήρια όπως η προηγούμενη εμπειρία και ο αριθμός του απασχολούμενου προσωπικού ,αν κριθεί ότι συνδέονται με την εκτίμηση της ποιότητας των παρεχομένων υπηρεσιών. Αντίθετα το ύψος του κύκλου εργασιών δεν μπορεί να αποτελέσει κριτήριο αναθέσεως: …7. Επειδή, κατά την έννοια των άρθρων 42,43, 46 και 55 διατάξεων του π.δ. 60/2007, οι οποίες επαναλαμβάνουν τις σχετικές ρυθμίσεις της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ, όταν η ανάθεση της συμβάσεως γίνεται βάσει του κριτηρίου της πλέον συμφέρουσας προσφοράς, καταλείπεται στην αναθέτουσα αρχή περιθώριο επιλογής ως προς τον καθορισμό των επί μέρους κριτηρίων, τα οποία λαμβάνονται υπ' όψιν για την επιλογή του αναδόχου. Και ναι μεν, εκτός από την προσφερόμενη τιμή, μπορεί να τίθενται και κριτήρια συνδεόμενα με την ποιότητα των παρεχομένων υπηρεσιών και την οργάνωση του διαγωνιζομένου για την εκτέλεση της συγκεκριμένης συμβάσεως, δεν δύνανται, ωστόσο, να ανάγονται σε κριτήρια αναθέσεως, τα στοιχεία που αναφέρονται στα άρθρα 45 και 46 του π.δ. 60/2007 ,δηλαδή τα στοιχεία εκείνα, βάσει των οποίων πιστοποιείται η οικονομική φερεγγυότητα και η τεχνική και επαγγελματική επάρκεια των διαγωνιζομένων, προκειμένου να τους επιτραπεί η συμμετοχή στον διαγωνισμό (τα αναφερόμενα, δηλαδή, στις διατάξεις του π.δ. 60/2007 και της Οδηγίας 2004/18/ΕΚ - άρθρα 47 και 48 - ως «κριτήρια ποιοτικής επιλογής»), εφ' όσον, πάντως, τα στοιχεία αυτά - δεν συνδέονται με τον τρόπο εκτελέσεως της συγκεκριμένης προς ανάθεση υπηρεσίας και συνεπώς, μόνον στο πλαίσιο του ελέγχου της συνδρομής των τυπικών προϋποθέσεων συμμετοχής στον διαγωνισμό μπορούν να εκτιμηθούν (πρβλ. Δ.Ε.Κ. απόφαση της 20.9.1988, C-31/87 , Beentjes, Συλλογή 1988, σ. 4635, σκέψεις 17 έως 20 και 24, απόφαση της 19.6.2003/C-315/2001 , Ge-sellschaft fur Abfallentsorgungs-Technik GmbH (GA Τ) σκέψεις 59 έως 67, απόφαση της 24.1.2008, C- 532/2006/ Εμμ. Γ. Λιανάκης Α.Ε., σκέψεις 26 έως 32, καθώς και Π.Ε.Κ. απόφαση της 6.7.2005, Τ-148/2004 Travel Solutions Belgium SA/Επιτροπής E.K., σκέψεις 86-89, πρβλ επίσης Ε.Α 1091/2006).8. Επειδή, στο άρθρο 21 της διακήρυξης του προκειμένου διαγωνισμού περιγράφονται η διαδικασία και τα κριτήρια αξιολόγησης των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων, τα οποία κατατάσσονται σε δύο ομάδες με διαφορετικό συντελεστή βαρύτητας. Κατά τα οριζόμενα στο ως άνω άρθρο, στην Α' Ομάδα Κριτηρίων, για την οποία καθορίζεται συντελεστής βαρύτητας 75%, περιλαμβάνονται τα κριτήρια «προϋπηρεσία της επιχείρησης και εμπειρία σε εργασίες συναφούς αντικειμένου» (κριτήριο ΑΙ), «πλήθος απασχολουμένων στην επιχείρηση καθαριστών και καθαριστριών ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr σε πλήρη απασχόληση» (κριτήριο Α2) και «κύκλος εργασιών της επιχείρησης προερχόμενος από εργασίες καθαρισμού» (κριτήριο A3). Συναφώς, στο άρθρο 9,1 παρ. Α της διακήρυξης προβλέπεται ότι «Για την απόδειξη της χρηματοοικονομικής ικανότητας των συμμετεχόντων απαιτείται να υποβάλλεται η δήλωση περί του συνολικού ύψους του κύκλου εργασιών ως προς την παροχή παρόμοιων με τις ζητούμενες υπηρεσίες κατά την διάρκεια των τριών προηγουμένων ετών, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 45 του Π.Δ. 60/2007, σε συνδυασμό με τη παρ. 2 εδαφ. (α) του άρθρου 8 του Π.Δ. 118/2007», ενώ στο άρθρο 12.5 της διακήρυξης ορίζεται ότι για την τεκμηρίωση της τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας των συμμετεχόντων υποβάλλεται, μεταξύ άλλων, περιγραφή της επιχειρηματικής δομής, της οργάνωσης, της στελέχωσης και των δραστηριοτήτων της εταιρείας του συμμετέχοντος καθώς και κατάλογος με συνοπτική περιγραφή προσφάτων έργων ή υπηρεσιών αναλόγου φύσεως και μεγέθους, που πραγματοποιήθηκαν κατά την προηγούμενη τριετία, συνοδευόμενος από πιστοποιητικά ορθής εκτέλεσης των σημαντικότερων εργασιών. Περαιτέρω, στο άρθρο 22 της διακήρυξης προβλέπεται ότι κριτήριο κατακυρώσεως των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού αποτελεί η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά και καθορίζεται ο μαθηματικός τύπος βάσει του οποίου εξάγεται ο τελικός βαθμός κάθε προσφοράς και αναδεικνύεται ο ανάδοχος. Σύμφωνα δε με τον τύπο αυτό, ο συνολικός βαθμός της τεχνικής προσφοράς πολλαπλασιάζεται με συντελεστή βαρύτητας 75%, ενώ ο συνολικός βαθμός της οικονομικής προσφοράς πολλαπλασιάζεται με συντελεστή βαρύτητας 25%. 9. Επειδή, με την υπό κρίση αίτηση η εταιρεία επαναλαμβάνει τους ισχυρισμούς που είχε προβάλει και με την διοικητική προσφυγή της, σύμφωνα με τους οποίους μη νομίμως καθορίζονται με την διακήρυξη ως κριτήρια αξιολογήσεως των τεχνικών προσφορών τα κριτήρια: 1) της προηγούμενης εμπειρίας, 2) του απασχολουμένου προσωπικού και 3) της οικονομικής καταστάσεως των διαγωνιζομένων, δεδομένου ότι στο άρθρο 51 του π.δ. 60/2007 δεν προβλέπονται τέτοια κριτήρια για την επιλογή του αναδόχου, η δε εφαρμογή των κριτηρίων αυτών έχει ως συνέπεια να εισάγονται διακρίσεις μεταξύ των διαγωνιζομένων. Σύμφωνα με τους ανωτέρω παρατεθέντες όρους της διακηρύξεως, η βαθμολογία των διαγωνιζομένων στα επί μέρους κριτήρια αξιολόγησης καθορίζει τον συνολικό βαθμό της τεχνικής τους προσφοράς, ο οποίος, εν συνεχεία, συνυπολογίζεται, βάσει του οικείου μαθηματικού τύπου, με τον συνολικό βαθμό της οικονομικής προσφοράς, για την ανάδειξη του αναδόχου. Συνεπώς, τα ως άνω κριτήρια, τα οποία συνεκτιμώνται για την ανάθεση της συμβάσεως, πρέπει να σκοπούν, πράγματι, στον εντοπισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς, υπό την έννοια που έχει εκτεθεί ανωτέρω. Ειδικότερα, ως προς συγκεκριμένα κριτήρια αξιολόγησης, τη νομιμότητα των οποίων αμφισβητεί η αιτούσα εταιρεία, πρέπει να σημειωθούν τα εξής: Από τους σχετικούς όρους της διακηρύξεως προκύπτει ότι ο κατάλογος παρομοίων εργασιών προηγουμένης τριετίας, τον οποίο οφείλουν να υποβάλουν οι διαγωνιζόμενοι, πρέπει να περιλαμβάνει και συνοπτική περιγραφή των εκτελεσθεισών εργασιών και να συνοδεύεται από πιστοποιητικό καλής εκτελέσεως αυτών. Υπό τα δεδομένα αυτά, μπορεί να θεωρηθεί ότι τα σχετικά στοιχεία συνδέονται με την εκτίμηση της ποιότητας των παρεχομένων από τους υποψηφίους υπηρεσιών και συνεπώς, εν όψει των ανωτέρω εκτεθέντων, δεν πιθανολογείται σοβαρώς ότι πάσχουν οι επίμαχοι όροι της διακηρύξεως, καθ' μέρος προβλέπουν ότι το κριτήριο αυτό συνεκτιμάται για τον καθορισμό της πλέον συμφέρουσας προσφοράς. Περαιτέρω, και το κριτήριο του απασχολουμένου από την διαγωνιζομένη επιχείρηση προσωπικού μπορεί να θεωρηθεί ότι συνδέεται με την οργάνωση του διαγωνιζομένου για την εκτέλεση της προς ανάθεση υπηρεσίας, υπό την έννοια ότι στο πλαίσιο του κριτηρίου αυτού εκτιμάται ο αριθμός του προσωπικού, το οποίο πρόκειται να διαθέσει κάθε διαγωνιζόμενος για την κάλυψη των αναγκών της υπηρεσίας, λαμβανομένου, άλλωστε, υπ' όψιν ότι στην διακήρυξη δεν ορίζεται - συγκεκριμένος - αριθμός απαιτουμένου προσωπικού για την εκτέλεση των σχετικών εργασιών. Επομένως, ούτε κατά τούτο πιθανολογείται σοβαρώς ότι πάσχει η προσβαλλομένη διακήρυξη. Ως προς «το κριτήριο του ύψους του κύκλου εργασιών, ωστόσο, δεν προκύπτει ότι τα υποβαλλόμενα στο πλαίσιο της αξιολογήσεως του κριτηρίου αυτού στοιχεία συνδέονται με τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των παρεχομένων υπηρεσιών, αλλά πρόκειται περί στοιχείων αναγομένων στην οικονομική φερεγγυότητα των διαγωνιζομένων, η οποία μπορεί μεν να εξετάζεται στο στάδιο του ελέγχου των τυπικών προϋποθέσεων συμμετοχής, δεν μπορεί, όμως, να αποτελεί κριτήριο αναθέσεως της συμβάσεως. Συνεπώς, σύμφωνα με τα ανωτέρω εκτεθέντα, πιθανολογείται σοβαρώς ότι μη νομίμως τίθεται το κριτήριο του ύψους του κύκλου εργασιών από εργασίες καθαρισμών ως στοιχείο αξιολόγησης για την ανάδειξη της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς. Για τον λόγο αυτό, η υπό κρίση αίτηση πρέπει να γίνει δεκτή και να ανασταλεί η περαιτέρω πρόοδος της διαδικασίας του διαγωνισμού Τα κριτήρια ανάθεσης σύμφωνα με την οδηγία 2004/18. (Προίμνιο)..(46) Η ανάθεση της σύμβασης θα πρέπει να πραγματοποιείται βάσει αντικειμενικών κριτηρίων που εξασφαλίζουν την τήρηση της αρχής της διαφάνειας, της αρχής της αποφυγής των διακρίσεων και της αρχής της ίσης μεταχείρισης και εγγυώνται την αξιολόγηση των προσφορών υπό συνθήκες πραγματικού ανταγωνισμού . Συνεπώς, ενδείκνυται να γίνεται δεκτή η εφαρμογή δύο μόνο κριτηρίων ανάθεσης, ήτοι των κριτηρίων της «χαμηλότερης τιμής» και της «πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς». Προκειμένου να εξασφαλίζεται ο σεβασμός της αρχής της ίσης μεταχείρισης κατά τη διάρκεια της ανάθεσης των συμβάσεων, ενδείκνυται να προβλεφθεί η παγιωμένη βάσει νομολογίας υποχρέωση να διασφαλίζεται η απαραίτητη διαφάνεια ώστε να επιτρέπεται σε κάθε προσφέροντα να ενημερώνεται σε λογικά πλαίσια για τα κριτήρια και τους τρόπους που θα εφαρμόζονται για τον προσδιορισμό της από οικονομική άποψη πλέον συμφέρουσας προσφοράς. Εναπόκειται, συνεπώς, στις αναθέτουσες αρχές να αναφέρουν τα κριτήρια ανάθεσης καθώς και τη σχετική στάθμιση που δίνεται σε καθένα από αυτά τα κριτήρια, και τούτο εγκαίρως ώστε οι προσφέροντες να την γνωρίζουν για την κατάρτιση των προσφορών τους. Οι αναθέτουσες αρχές μπορούν να εφαρμόζουν παρέκκλιση από την αναφορά της στάθμισης των κριτηρίων ανάθεσης σε πλήρως δικαιολογημένες περιπτώσεις, τις οποίες πρέπει να μπορούν να αιτιολογούν, όταν η στάθμιση αυτή δεν μπορεί να καταρτισθεί εκ των προτέρων, λόγω ιδίως της πολυπλοκότητας της σύμβασης. Στις περιπτώσεις αυτές, πρέπει να αναφέρουν τη φθίνουσα σειρά σπουδαιότητας αυτών των κριτηρίων. e-book Eκδοση 16.7.2015 166 106 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Ως κριτήρια ανάθεσης των δημοσίων συμβάσεων μπορούν να χρησιμοποιηθούν είτε αποκλειστικά η χαμηλότερη τιμή, είτε η πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά. ΄Οταν η αναθέτουσα αρχή αναθέτει τη σύμβαση στον ανάδοχο που προσφέρει την πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, μπορεί να χρησιμοποιήσει ως υποκριτήρια167 για την αξιολόγηση της προσφοράς κάποια από αυτά που αναφέρουν ενδεικτικά οι κοινοτικές οδηγίες και συνδέονται με τη συγκεκριμένη σύμβαση, όπως η τιμή, η προθεσμία εκτέλεσης, τα έξοδα λειτουργίας, η αποδοτικότητα, η τεχνική αξία κ.λ.π. Θα μπορούσαν επίσης να αναφερθούν κριτήρια όπως η μεθοδολογία των εργασιών και η διαθεσιμότητα του προσωπικού. Εν κατακλείδι χρήση των κριτηρίων ποιοτικής επιλογής ως κριτηρίων ανάθεσης συγκεκριμένης σύμβασης παραβιάζει τις διατάξεις των οδηγιών για τις δημόσιες συμβάσεις, σφάλμα που συνέβη πολλές φορές στο παρελθόν, υπό την ισχύ του ν.716/77, με αποτέλεσμα να υπάρξουν σοβαρά προβλήματα στις σχέσεις της χώρας μας με την Ευρωπαϊκή ΄Ενωση, αλλά και επώδυνες οικονομικές περικοπές στα έργα που συγχρηματοδοτούνται από κοινοτικούς πόρους. 3. Η διάκριση των κριτηρίων επιλογής και ανάθεσης κατά το ν.3316/05. Εν γνώσει αυτών των προβλημάτων, τόσο ο ν.3316/05 όσο και πρότυπα υποδείγματα Προκηρύξεων που ήδη σας εστάλησαν και συμπληρώνονται με την εγκύκλιό μας αυτή, συντάχθηκαν με στόχο την πλήρη διάκριση των κριτηρίων επιλογής από τα κριτήρια ανάθεσης. Συγκεκριμένα στο άρθρο 15 του νόμου αναφέρεται ότι εκτός από τον έλεγχο του δικαιώματος συμμετοχής και της προσωπικής καταλληλότητας, που διεξάγεται στη διαδικασία ανάθεσης κάθε σύμβασης, μπορεί να διεξάγεται, με σχετική πρόβλεψη της Προκήρυξης ποιοτική επιλογή των υποψηφίων, δηλαδή επιλογή των καταλλήλων διαγωνιζομένων, που πληρούν ορισμένα κριτήρια τεχνικής και επαγγελματικής ικανότητας. Τα κριτήρια απαριθμούνται περιοριστικά στο άρθρο 17 του νόμου. Στα πρότυπα υποδείγματα των προκηρύξεων αναφέρονται ενδεικτικά τα κυριότερα εξ αυτών, τούτο όμως δε σημαίνει ότι οι αναθέτουσες αρχές κωλύονται να προσθέσουν και άλλα (απ΄αυτά πάντως που αναφέρονται στο άρθρο 17). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Όταν οι αναθέτουσες αρχές επιλέγουν να αναθέσουν τη σύμβαση στην πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά, αξιολογούν τις προσφορές προκειμένου να προσδιορίσουν εκείνη που παρουσιάζει την καλύτερη σχέση ποιότητας/τιμής. Για τον σκοπό αυτόν, καθορίζουν τα οικονομικά και ποιοτικά κριτήρια τα οποία, στο σύνολό τους, πρέπει να επιτρέπουν τον προσδιορισμό της πλέον συμφέρουσας από οικονομική άποψη προσφοράς για την αναθέτουσα αρχή. Ο καθορισμός αυτών των κριτηρίων είναι συνάρτηση του αντικειμένου της σύμβασης, στο μέτρο που τα κριτήρια αυτά πρέπει να επιτρέπουν την αξιολόγηση του επιπέδου επίδοσης που παρουσιάζεται από κάθε προσφορά σε σχέση με το αντικείμενο της σύμβασης, όπως αυτό ορίζεται στις τεχνικές προδιαγραφές, καθώς και τη μέτρηση της σχέσης ποιότητας/τιμής κάθε προσφοράς. 107 Για τη διασφάλιση της ίσης μεταχείρισης, τα κριτήρια ανάθεσης θα πρέπει να επιτρέπουν τη σύγκριση των προσφορών και την αντικειμενική αξιολόγησή τους. Εάν πληρούνται αυτές οι προϋποθέσεις, τα οικονομικά και ποιοτικά κριτήρια ανάθεσης, όπως εκείνα που αφορούν την ικανοποίηση των περιβαλλοντικών απαιτήσεων, μπορούν να επιτρέπουν στην αναθέτουσα αρχή να ικανοποιήσει τις ανάγκες του σχετικού δημόσιου φορέα, όπως αυτές εκφράζονται στις προδιαγραφές της αγοράς. Με βάση τις ίδιες αυτές προϋποθέσεις, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να χρησιμοποιεί κριτήρια που αποβλέπουν στην ικανοποίηση κοινωνικών απαιτήσεων που ανταποκρίνονται ιδίως στις οριζόμενες στις προδιαγραφές της αγοράς ανάγκες κατηγοριών πληθυσμού, οι οποίες μειονεκτούν ιδιαιτέρως και στις οποίες ανήκουν οι δικαιούχοι/χρήστες των έργων, προμηθειών και υπηρεσιών που αποτελούν αντικείμενο της σύμβασης. ΔΕΚ/C-532/2006.«Οδηγία 92/50/ΕΟΚ – Δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών – Πραγματοποίηση μελέτης περί της κτηματογραφήσεως, της πολεοδομήσεως και της πράξεως εφαρμογής για έναν οικισμό – Κριτήρια που μπορούν να γίνουν δεκτά ως “κριτήρια ποιοτικής επιλογής” ή ως “κριτήρια αναθέσεως” – Πλέον συμφέρουσα από οικονομική άποψη προσφορά – Τήρηση των προβλεπομένων στη συγγραφή υποχρεώσεων ή στη διακήρυξη του διαγωνισμού κριτηρίων αναθέσεως – Μεταγενέστερος καθορισμός συντελεστών βαρύτητας και υποκριτηρίων για τα κριτήρια αναθέσεως – Αρχή της ίσης μεταχειρίσεως των επιχειρηματιών και υποχρέωση διαφάνειας» 167 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Τα κριτήρια ανάθεσης ορίζονται στις κατ΄ιδίαν διατάξεις περί διαδικασιών (άρθρο 6 παρ.4 και 9, άρθρο 7 παρ.6, άρθρο 8 παρ.6 και άρθρο 9 παρ.6). Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στην ορθή κατανόηση κάποιων από τα κριτήρια ανάθεσης, που θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι προσομοιάζουν με τα κριτήρια επιλογής και ιδίως την εμπειρία του διαγωνιζομένου και της ομάδας εκπόνησης της μελέτης και παροχής υπηρεσιών. Συγκεκριμένα σε όλες τις διαδικασίες απαντάται ως κριτήριο η «οργανωτική αποτελεσματικότητα της ομάδας εκπόνησης της μελέτης, όπως προκύπτει από τη σύνθεσή της και τα στοιχεία αυτής, λαμβανομένων κυρίως υπόψη των στελεχών και των αποδεδειγμένα μονίμων συνεργατών και η διαπιστωμένη ικανότητα του συντονιστή της ομάδας στην εξεύρεση τεχνικών λύσεων». Το κριτήριο τούτο αναφέρεται σαφώς στην εκτίμηση της απόδοσης ( που προκύπτει από ποσοτικά και ποιοτικά στοιχεία ) της ομάδας μελέτης και όχι στην εμπειρία της ή την εμπειρία των μελών της που σαφώς, κατά τη νομολογία του ΔΕΚ αποτελεί κριτήριο επιλογής και όχι ανάθεσης. Δηλαδή θα αξιολογείται κατ΄αρχήν η συνύπαρξη των μελών της ομάδας σε άλλες συμβάσεις (ποσοτικό στοιχείο) και το αποτέλεσμα (ποιοτικό στοιχείο) της κοινής δράσης των στελεχών της. Επίσης ένα άλλο κριτήριο που απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή είναι η «αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία του προταθέντος χρονοδιαγράμματος, σε συνδυασμό με τη στελέχωση της ομάδας μελέτης και την απασχόληση του υποψηφίου και της ομάδας του από εκπονούμενες μελέτες και παρεχόμενες υπηρεσίες». Εν προκειμένω αυτό που αξιολογείται είναι η «αποτελεσματικότητα και αξιοπιστία του προταθέντος χρονοδιαγράμματος». Τούτο προκύπτει από την ομάδα μελέτης που θα διατεθεί για την παροχή της υπηρεσίας, σε συνδυασμό με την επιβάρυνση της συγκεκριμένης ομάδας σε ανειλημμένες υποχρεώσεις στις οποίες θα είναι υποχρεωμένος ο ανάδοχος να ανταποκριθεί την κρίσιμη χρονική περίοδο. Είναι σαφές πως το κριτήριο επιφανειακά και μόνο προσομοιάζει με το φόρτο εργασιών του ν.716/77. Τούτο γιατί με το ν.716/77 αξιολογούνταν ως απόλυτο μέγεθος ο φόρτος της μελετητικής επιχείρησης και όχι ο φόρτος των συγκεκριμένων στελεχών της και η δυνατότητά τους να ανταποκριθούν σε μια πιθανή ανάληψη του βάρους της συγκεκριμένης προς ανάθεση σύμβασης. 4. Αξιολόγηση και Βαθμολόγηση των κριτηρίων ανάθεσης. Προς το σκοπό της επαρκούς αιτιολόγησης του πρακτικού που τηρείται από την Επιτροπή Διαγωνισμού, στα Πρότυπα Τεύχη των Προκηρύξεων τίθενται οι ελάχιστοι κανόνες που πρέπει να τηρούνται. Αναφέρεται συγκεκριμένα ότι «η Επιτροπή ελέγχει, κρίνει αξιολογεί και βαθμολογεί και τις Τεχνικές Προσφορές των διαγωνιζομένων...Το Πρακτικό συνοδεύεται από πίνακες με τις βαθμολογίες των διαγωνιζομένων επί του καθενός κριτηρίου και αναγράφει την τελική βαθμολογία. κάθε Τεχνικής Προσφοράς, με αιτιολόγηση της βαθμολογίας , η οποία στηρίζεται στο περιεχόμενο των φακέλων της τεχνικής προσφοράς των διαγωνιζομένων». e-book Eκδοση 16.7.2015 Είναι ιδιαίτερα σημαντική η ύπαρξη διαφάνειας στους διαγωνισμούς για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων . Ως διαφάνεια ορίζεται, μεταξύ των άλλων η διεξαγωγή του διαγωνισμού με κανόνες που έχουν τεθεί στη διακήρυξη (π.χ. ορισμένα κριτήρια επιλογής και ανάθεσης, ορισμένη βαρύτητα των κριτηρίων ανάθεσης κ.λπ.), είναι συνεπώς γνωστοί στους ενδιαφερόμενους κατά τη φάση του διαγωνισμού και μπορεί να ελεγχθεί η τήρηση τους. Επιπλέον πρέπει να πείθει ο τρόπος και η διαδικασία διεξαγωγής του διαγωνισμού ότι εφαρμόστηκαν οι κανόνες που τέθηκαν και ότι η επιλογή του αναδόχου στηρίχτηκε αποκλειστικά στην υπεροχή της προσφοράς του. Για τους λόγους αυτούς πρέπει στο πρακτικό του διαγωνισμού να τίθεται όσο το δυνατόν επαρκέστερη αιτιολογία για την αξιολόγηση και βαθμολόγηση των διαγωνιζομένων. Ανεπαρκής αιτιολογία υφίσταται (κατά τη νομολογία) όταν δεν προκύπτει πώς η Επιτροπή Διαγωνισμού αξιολόγησε τους διαγωνιζόμενους και γιατί τέθηκε στον καθένα η βαθμολογία του. 108 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Η τήρηση των κανόνων αυτών είναι απόλυτα απαραίτητη προκειμένου να διασφαλισθεί ότι δεν θα προκύψουν ακυρότητες της διαδικασίας λόγω της αναιτιολόγητης κρίσης των επιτροπών. » 20.2.Η πρόσβαση στα διοικητικά έγγραφα -Θεσμικό πλαίσιο: H χορήγηση αντιγράφων εγγράφων, προβλέπεται από τις διατάξεις του άρθρου 5 του N.2690/99 «Κύρωση του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας και άλλες διατάξεις» (Φ.Ε.Κ. 45/τ. Α΄/9-3-1999), όπως αυτές συμπληρώθηκαν από τις διατάξεις της παρ.2 του άρθρου 8 του Ν.2880 (ΦΕΚ 9/ τ. Α΄, 301-2001) και αντικαταστάθηκαν με αυτές της παρ.2 του άρθρου 11 του Ν. 3230 (ΦΕΚ 44/ τ. Α΄,11-22004), 3345/2005,και 3731/2008. Ειδικότερα: Ν.2690/1999 , Άρθρο 5. Πρόσβαση σε έγγραφα168 Ι . Κάθε ενδιαφερόμενος έχει το δικαίωμα , ύστερα από γραπτή αίτηση του , να λαμβάνει γνώση των διοικητικών εγγράφων169. Ως διοικητικά έγγραφα νοούνται όσα συντάσσονται από τις δημόσιες υπηρεσίες , όπως εκθέσεις , μελέτες , πρακτικά , στατιστικά στοιχεία , εγκύκλιες οδηγίες , απαντήσεις της Διοίκησης , γνωμοδοτήσεις και αποφάσεις . 2. Όποιος έχει ειδικό έννομο συμφέρον δικαιούται , ύστερα από γραπτή αίτηση του , να λαμβάνει γνώση των ιδιωτικών εγγράφων που φυλάσσονται στις δημόσιες υπηρεσίες και είναι σχετικά με υπόθεση του η οποία εκκρεμεί σε αυτές ή έχει διεκπεραιωθεί από αυτές . 3. Το κατά τις προηγούμενες παραγράφους δικαίωμα δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που το έγγραφο αφορά την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου , ή αν παραβλάπτεται απόρρητο το οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις170 .Η αρμόδια διοικητική αρχή μπορεί να αρνηθεί την ικανοποίηση του Π.Δ. 456/1984 (Αστικός Κώδικας), Άρθρο 902.«Όποιος έχει έννομο συμφέρον να πληροφορηθεί το περιεχόμενο ενός εγγράφου που βρίσκεται στην κατοχή άλλου έχει δικαίωμα να απαιτήσει την επίδειξη ή και αντίγραφό του, αν το έγγραφο συντάχθηκε για το συμφέρον αυτού που το ζητεί, ή πιστοποιεί έννομη σχέση που αφορά και αυτόν, ή σχετίζεται με διαπραγματεύσεις που έγιναν σχετικά με τέτοια έννομη σχέση είτε απευθείας από τον ίδιο είτε για το συμφέρον του, με τη μεσολάβηση τρίτου.» 168 Αρθρο 5α Συντάγματος. 1. Καθένας έχει δικαίωμα στην πληροφόρηση, όπως νόμος ορίζει. Περιορισμοί στο δικαίωμα αυτό είναι δυνατόν να επιβληθούν με νόμο μόνο εφόσον είναι απολύτως αναγκαίοι και δικαιολογούνται για λόγους εθνικής ασφάλειας, καταπολέμησης του εγκλήματος ή προστασίας δικαιωμάτων και συμφερόντων τρίτων. 169 2. Καθένας έχει δικαίωμα συμμετοχής στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Η διευκόλυνση της πρόσβασης στις πληροφορίες που διακινούνται ηλεκτρονικά, καθώς και της παραγωγής, ανταλλαγής και διάδοσής τους αποτελεί υποχρέωση του Κράτους, τηρουμένων πάντοτε των εγγυήσεων των άρθρων 9, 9Α και 19. -ΦΕΚ Α 57/15-3-2006.Για την περαιτέρω χρήση πληροφοριών του δημόσιου τομέα και τη ρύθμιση θεμάτων αρμοδιότητας Υπουργείου Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης. …Άρθρο 3 Πεδίο εφαρμογής 1. Οι διατάξεις των άρθρων 1 έως 14 αυτού του νόμου δεν εφαρμόζονται σε έγγραφα: α) Η χορήγηση των οποίων δεν εμπίπτει στη δημόσια αποστολή των οικείων φορέων του δημόσιου τομέα, όπως αυτή ορίζεται από τις ισχύουσες κάθε φορά διατάξεις. β) Για τα οποία τρίτοι ή φορείς του δημόσιου τομέα έχουν δικαίωμα πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας. γ) Στα οποία η πρόσβαση αποκλείεται σύμφωνα με τις διατάξεις των παραγράφων 3 και 5 του άρθρου 5 του ν. 2690/1999 (ΦΕΚ 45 Α΄), καθώς και σύμφωνα με κάθε άλλη σχετική διάταξη και ιδίως για λόγους που αφορούν: αα) την εθνική ασφάλεια, άμυνα ή δημόσια τάξη και ββ) το στατιστικό, εμπορικό ή βιομηχανικό απόρρητο. δ) Που βρίσκονται στην κατοχή δημόσιων ραδιοτηλεοπτικών φορέων και των θυγατρικών τους εταιρειών ή άλλων οργανισμών και των θυγατρικών τους εταιρειών, με σκοπό την εκπλήρωση δημόσιας αποστολής με τη μορφή ραδιοτηλεοπτικής εκπομπής. ε) Σε έγγραφα που βρίσκονται στην κατοχή εκπαιδευτικών, ερευνητικών ή και πολιτιστικών ιδρυμάτων, όπως σχολεία, Α.Ε.Ι., Τ.Ε.Ι., αρχεία, βιβλιοθήκες, μουσεία, ορχήστρες, λυρικές σκηνές, θέατρα και ερευνητικών εγκαταστάσεων ή άλλων οργανισμών τήρησης αποτελεσμάτων ερευνών. Τα υπό στοιχεία δ΄ και ε΄ έγγραφα μπορεί να χορηγούνται για περαιτέρω χρήση, εφόσον αυτό προβλέπεται από γενικές διατάξεις ή διατάξεις που διέπουν τον οικείο φορέα. 2. Η περαιτέρω χρήση εγγράφων γίνεται πάντοτε με την επιφύλαξη τήρησης των διατάξεων για την προστασία του ατόμου από την επεξεργασία δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα (ν. 2472/1997, ΦΕΚ 50 Α΄), όπως αυτές κάθε φορά ισχύουν, και, σε κάθε περίπτωση, ύστερα από ειδική επεξεργασία, προκειμένου να απαλειφθούν τα παραπάνω στοιχεία. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 170N.3448/2006 109 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr δικαιώματα τούτου αν το έγγραφο αναφέρεται στις συζητήσεις του Υπουργικού Συμβουλίου , ή αν η ικανοποίηση του δικαιώματος αυτού είναι δυνατόν να δυσχεράνει ουσιωδώς την έρευνα δικαστικών , «διοικητικών»171 , αστυνομικών ή στρατιωτικών αρχών σχετικώς με την τέλεση εγκλήματος ή διοικητικής παράβασης . 4. Το δικαίωμα των παρ . 1 και 2 ασκείται : α ) με μελέτη του εγγράφου στο κατάστημα της υπηρεσίας , ή β) με χορήγηση αντιγράφου , εκτός αν η αναπαραγωγή τούτου μπορεί να βλάψει το πρωτότυπο . Η σχετική δαπάνη αναπαραγωγής βαρύνει τον αιτούντα , εκτός αν ο νόμος ορίζει διαφορετικά . Αν πρόκειται για πληροφορίες ιατρικού χαρακτήρα , αυτές γνωστοποιούνται στον αιτούντα με τη βοήθεια γιατρού , ο οποίος ορίζεται για το σκοπό αυτόν . 5. Η άσκηση του κατά τις παρ . 1 και 2 δικαιώματος γίνεται με την επιφύλαξη της ύπαρξης τυχόν δικαιωμάτων πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας . « 6. Η χρονική προθεσμία για τη χορήγηση εγγράφων κατά τις παραγράφους 1 και 2 ή την αιτιολογημένη απόρριψη της σχετικής αίτησης του πολίτη είναι είκοσι (20) ημέρες» 172. Νομολογία173 Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αριθ. 620/1999 , Τμήμα Ε’ «Διοικητικά έγγραφα κατά την έννοια και το σκοπό του νόμου θα πρέπει να θεωρηθούν και τα μη προερχόμενα μεν από δημόσιες υπηρεσίες, αλλά χρησιμοποιηθέντα ή ληφθέντα υπ’ όψιν για τον καθορισμό της διοικητικής δράσεως, ή την διαμόρφωση γνώμης ή κρίσεως διοικητικού οργάνου.» Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αριθ. 243/2000 , Τμήμα Β’ «Η μελέτη εφαρμογής, που εκπονείται από ανάδοχο Κοινοπραξία, μετά από την εκ μέρους του Δημοσίου δημοπράτηση έργου με το σύστημα μελέτη – κατασκευή, πρέπει να θεωρηθεί ότι έχει το χαρακτήρα του διοικητικού εγγράφου, αν και δε συντάσσεται από Δημόσια Υπηρεσία δεδομένου ότι υποβάλλεται στην Διοίκηση (αρμόδιο φορέα) προς έγκριση και σφράγιση και αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της διοικητικής σύμβασης. Ενδεικτικά εκθέτουμε ότι έχει θεωρηθεί ότι φέρουν το χαρακτήρα του διοικητικού εγγράφου και τα ιδιωτικά έγγραφα που υποβάλλει ο ενδιαφερόμενος, εφόσον ενσωματώνονται στο διοικητικό έγγραφο όπως συμβαίνει με την εκδιδόμενη από την πολεοδομική Υπηρεσία οικοδομική άδεια, που ενσωματώνει τα υποβληθέντα από τον ενδιαφερόμενο σχέδια της τεχνικής μελέτης, δοθέντος ότι η άδεια αναφέρεται σ’ αυτά» Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αριθ. 383/2000 , Τμήμα Β’ 171 Η λέξη «διοικητικών» προστέθηκε με την παρ .2 του άρθρου 8 του ν . 2880/2001 .( ΦΕΚ 9 Α /30.1.2001) 172 Η παρ . 6 αντικαταστάθηκε ως άνω με την παρ . 2 του άρθρου 11 του ν .3230/2004.( ΦΕΚ 44 Α /11.2.2004) 173ΝΣΚ/598/2004.Κρατικές Προμήθειες. Χορήγηση αντιγράφων τεχνικών προσφορών. Μπορούν να χορηγηθούν σε συμμετέχοντα σε ανοικτό δημόσιο διαγωνισμό, αντίγραφα των τεχνικών προσφορών των λοιπών συμμετεχόντων. e-book Eκδοση 16.7.2015 «Ως διοικητικά έγγραφα για την απόλαυση του ανωτέρου δικαιώματος, θεωρούνται κατά το νόμο, όλα τα έγγραφα που συντάσσονται από τις Δημόσιες Υπηρεσίες, όπως εκθέσεις, μελέτες, πρακτικά κ.λ.π Η απαρίθμηση είναι ενδεικτική, διότι ουσιαστικά με τον όρο διοικητικό έγγραφο εννοείται όχι μόνο το έγγραφο με τη στενή έννοια του όρου, αλλά ό,τι υπάρχει μέσα στα αρχεία της διοίκησης. Ωστόσο 110 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ως έγγραφο (ή διοικητικό στοιχείο) πρέπει να θεωρηθεί μόνο εκείνο του οποίου έχει τελειωθεί η διαδικασία της έκδοσης ή τουλάχιστον της κατάρτισης (σχέδιο) και όχι εκείνο το σχέδιο ή τμήμα τούτου που βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της επεξεργασίας και συνεπώς δεν έχει οριστικοποιηθεί το περιεχόμενό του…. …. Σημειώνεται ότι για την ολοκλήρωση του διοικητικού εγγράφου απαιτείται αυτό να πρωτοκολληθεί και να υπογραφεί, οπότε και απαγορεύεται κάθε επέμβαση προς αλλοίωση του περιεχομένου του σύμφωνα με το άρθρο 242 παρ. 2 του Ποιν. Κώδικα.» Γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους αριθ. 552/2004 ,.Ολομέλεια «1) Η Δ.Ε.Η και για τον ίδιο και μάλιστα σπουδαιότερο λόγο και ο Ο.Τ.Ε., δεν υπάγονται στις διατάξεις του άρθρου 5 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (Ν.2690/1999), όπως αυτός τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τους νόμους 3230/2004 και 3242/2004 σε ότι αφορά την πρόσβαση των πολιτών σε διοικητικά έγγραφα, 2) Στις δεσμεύσεις των παραπάνω νόμων δεν υπόκεινται ούτε οι φορείς που εξέρχονται από τον δημόσιο τομέα σε εφαρμογή των άρθρων 30 του Ν.1914/1990 και 22 του Ν.1947/1991, ούτε οι δημοτικές και κοινοτικές επιχειρήσεις που συστήνονται με βάση το άρθρο 277 του Π.Δ. 410/1995.» ΝΣΚ/135/2010. Δεδομένου ότι εκ μέρους της εταιρείας «…ΑΕ» προβάλλεται εντελώς αορίστως ότι αυτή έχει δικαίωμα πνευματικής ιδιοκτησίας, και μάλιστα χωρίς καθόλου να εξειδικεύεται σε τι ακριβώς συνίσταται το δικαίωμα αυτό, η διοίκηση οφείλει να επιτρέψει στην εταιρεία «…ΕΠΕ» την πρόσβαση στα αιτηθέντα έγγραφα και την χορήγηση αντιγράφου των αιτηθησών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, εκτός εάν η εταιρεία «…ΑΕ» προβάλλει με ορισμένο και προσήκοντα τρόπο και αποδείξει στη Διοίκηση ότι στην προκειμένη περίπτωση παραβλάπτεται απόρρητο, το οποίο προβλέπεται από συγκεκριμένες διατάξεις, οπότε, οφείλει με απόφασή της, ειδικώς αιτιολογημένη, να αρνηθεί τη χορήγηση αντιγράφων των αιτηθεισών Μελετών Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων και ειδικότερα του τμήματος εκείνου των ως άνω μελετών στο οποίο ο συντάκτης τους προβάλλει και αποδεικνύει ότι έχει νόμιμα κατοχυρωμένα δικαιώματα και συνεπώς ότι παραβλάπτεται το απόρρητο που προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. ΣΥΝΟΨΙΖΟΝΤΑΣ: Σε ό,τι αφορά στο δικαίωμα πρόσβασης σε έγγραφα και στη χορήγηση αντιγράφων εγγράφων ισχύουν τα εξής: e-book Eκδοση 16.7.2015 4 - Κάθε ενδιαφερόμενος έχει το δικαίωμα να λαμβάνει γνώση των διοικητικών εγγράφων, ύστερα από γραπτή αίτησή του, με την επίκληση απλού ευλόγου ενδιαφέροντος, χωρίς να είναι υποχρεωμένος να θεμελιώσει έννομο συμφέρον. 111 - Ως διοικητικά έγγραφα για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης νοούνται, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Ν. 2690/99, όσα συντάσσονται από τις δημόσιες υπηρεσίες, όπως εκθέσεις, μελέτες, πρακτικά, στατιστικά στοιχεία, εγκύκλιες οδηγίες, απαντήσεις της Διοίκησης, γνωμοδοτήσεις και αποφάσεις. - Όποιος έχει ειδικό έννομο συμφέρον δικαιούται, ύστερα από γραπτή αίτησή του, να λαμβάνει γνώση των ιδιωτικών εγγράφων που φυλάσσονται στις δημόσιες υπηρεσίες και είναι σχετικά με υπόθεσή του η οποία εκκρεμεί σε αυτές ή έχει διεκπεραιωθεί από αυτές. - Το προαναφερόμενο δικαίωμα δεν υφίσταται στις περιπτώσεις που το έγγραφο αφορά την ιδιωτική ή οικογενειακή ζωή τρίτου, ή αν παραβλάπτεται απόρρητο το οποίο προβλέπεται από ειδικές διατάξεις. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Η αρμόδια διοικητική αρχή μπορεί να αρνηθεί την ικανοποίηση του δικαιώματος τούτου αν η ικανοποίησή του είναι δυνατόν να δυσχεράνει ουσιωδώς την έρευνα δικαστικών, διοικητικών αστυνομικών ή στρατιωτικών αρχών σχετικώς με την τέλεση διοικητικής παράβασης. Η άσκηση του δικαιώματος γίνεται, σύμφωνα με την παράγραφο 5 του άρθρου 5 του Κώδικα, με την επιφύλαξη της ύπαρξης τυχόν δικαιωμάτων πνευματικής ή βιομηχανικής ιδιοκτησίας. - Η χρονική προθεσμία για τη χορήγηση εγγράφων ή την αιτιολογημένη απόρριψη της σχετικής αίτησης του πολίτη είναι είκοσι (20) ημέρες. Το δικαίωμα της πρόσβασης σε έγγραφα ασκείται σύμφωνα με την παράγραφο 4 του άρθρου 5 με μελέτη του εγγράφου στο κατάστημα της Υπηρεσίας ή με χορήγηση αντιγράφου, εκτός αν η αναπαραγωγή τούτου μπορεί να βλάψει το πρωτότυπο. Τα συνηθέστερα ερωτήματα 1.Τι νοείται «εύλογο ενδιαφέρον» για την άσκηση του δικαιώματος πρόσβασης σε έγγραφα; Ως εύλογο ενδιαφέρον, νοείται εκείνο το οποίο προκύπτει, κατά τρόπο αντικειμενικό, από την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης, προσωπικής εννόμου σχέσεως, συνδεόμενης με το περιεχόμενο των διοικητικών στοιχείων στα οποία ζητείται η πρόσβαση και όχι το ενδιαφέρον κάθε πολίτη για την εύρυθμη άσκηση των γενικών καθηκόντων της Διοίκησης και την τήρηση των νόμων, σύμφωνα με την αριθμ. 1214/2000 απόφαση του Δ’ τμήματος του ΣτΕ. (σχετ. έγγραφο ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/2214/28-2-2006). 2.Νομιμοποιείται μια Διοικητική Αρχή να χορηγεί ιδιωτικά έγγραφα με την επίκληση απλού ευλόγου ενδιαφέροντος, χωρίς να απαιτείται η ύπαρξη ειδικού έννομου συμφέροντος; (π.χ. σχέδια οικοδομικής άδειας;) Σύμφωνα με την αριθμ. 243/2000 γνωμοδότηση του Β’ Τμήματος του Ν.Σ.Κ. «Διοικητικά έγγραφα, κατά την έννοια και το σκοπό του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας, θα πρέπει να θεωρηθούν και τα μη προερχόμενα μεν από δημόσιες Υπηρεσίες, αλλά χρησιμοποιηθέντα ή ληφθέντα υπόψη για τον καθορισμό της διοικητικής δράσης ή τη διαμόρφωση γνώμης ή κρίσεως διοικητικού οργάνου. Συνεπώς χορηγούνται με την επίκληση απλού ευλόγου ενδιαφέροντος, με την επιφύλαξη όσων ορίζονται στις παρ. 3 και 5 του Ν.2690/99. (σχετ. έγγραφο ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/17175/12-10-2005) 3.Η επίκληση «αθέμιτου ανταγωνισμού» συνιστά λόγο απόρριψης αιτήματος χορήγησης διοικητικών εγγράφων; Η επίκληση «αθέμιτου ανταγωνισμού» δεν προβλέπεται από τις σχετικές διατάξεις, ως λόγος απόρριψης αιτήματος χορήγησης. Εντός του πλαισίου αυτού, η αποδοχή του αιτήματος π.χ. του Συνδέσμου Ιδρυτών Ελληνικών Ιδιωτικών Εκπαιδευτηρίων, που υποβλήθηκε στη Διεύθυνση Ιδιωτικής Εκπαίδευσης του Υπουργείου Εθνικής Παιδείας και Θρησκευμάτων, θα συνιστούσε υιοθέτηση αιτήματος τρίτων, για την πάγια απαγόρευση άσκησης του δικαιώματος πρόσβασης για μια κατηγορία εγγράφων, που τίθεται κατά τρόπο προληπτικό, έναντι δυνητικών βλαβών, για τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι μπορούν, σε κάθε περίπτωση, να προσφύγουν στην Ελληνική Δικαιοσύνη. (σχετ. ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/10460/16-6-2005) e-book Eκδοση 16.7.2015 Το γεγονός ότι διοικητικά έγγραφα αφορούν σε εμπορικές επιχειρήσεις καθώς και η μη συνδρομή ειδικού εννόμου συμφέροντος δεν συνιστούν λόγους απόρριψης του αιτήματος χορήγησης διοικητικών εγγράφων. 112 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr 4.Απαιτείται η «έγκριση» των Υπηρεσιών για τη χορήγηση διοικητικών εγγράφων; Σε πλήρη εναρμόνιση με το πνεύμα και το σκοπό του νόμου 2690/99, που είναι η ακώλυτη πρόσβαση του αιτούντα στα τηρούμενα από τη Διοίκηση στοιχεία, η «έγκρισή» τους, δεν είναι προαπαιτούμενο για τη χορήγησή τους, εφόσον συντρέχουν βεβαίως οι προϋποθέσεις που αναφέρονται στις διατάξεις (σχετ. ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/οικ.11808/13-6-2005). 5.Χορηγείται έγγραφο με το χαρακτηρισμό «εμπιστευτικό»; Ο χαρακτηρισμός από τη Διοίκηση ενός εγγράφου ως «εμπιστευτικού», δεν συνιστά, αφ’ εαυτού απόρρητο προβλεπόμενο από ειδικές διατάξεις και κατά συνέπεια δεν είναι λόγος απόρριψης του αιτήματος, σύμφωνα με τις διατάξεις της παρ. 3 του άρθρου 5 του Κ.Δ.Δ. , εκτός αν το έγγραφο αφορά θέμα, η γνωστοποίηση του οποίου μπορεί, ενδεχομένως, να προκαλέσει βλάβη του δημοσίου συμφέροντος. (σχετ. ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/6228/19-4-2005). 6.Νομιμοποιείται μια Διοικητική Αρχή να χορηγεί αντίγραφα τεχνικών προσφορών174 συμμετέχοντες σε διαγωνισμούς Δημοσίου; 175 176, σε Όπως προκύπτει από τις διατάξεις του Π.Δ. 394/96 (ΦΕΚ 266/Α’/1996) «Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου (Κ.Π.Δ.)», υφίσταται το δικαίωμα γνώσης των τεχνικών προσφορών και λοιπών στοιχείων των συμμετεχόντων σε διαγωνισμό, μετά όμως την ολοκλήρωση της σχετικής διαδικασίας αξιολόγησής τους, από την αρμόδια Υπηρεσία, με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές και τους όρους της διακήρυξης. Κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η αντικειμενικότητα του διαγωνισμού, τηρείται η αρχή της αμεροληψίας, έναντι των λοιπών συμμετεχόντων και διαφυλάσσεται η εμπιστευτική φύση κάθε πληροφορίας που παρέχεται από τους συμμετέχοντες στο διαγωνισμό. (σχετ. έγγραφο ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/11567/26-7-2005). 7.Νομιμοποιείται μια Διοικητική Αρχή να χορηγεί αντίγραφο σύμβασης που συνάφθηκε μεταξύ Υπηρεσίας και αναδόχου εταιρίας, για την εκτέλεση έργου, σε οποιοδήποτε πολίτη το ζητήσει; Σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 902 του Αστικού Κώδικα, οι οποίες έχουν εφαρμογή παράλληλα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Ν2690/99, «όποιος έχει έννομο συμφέρον να πληροφορηθεί το περιεχόμενο ενός εγγράφου που βρίσκεται στην κατοχή άλλου, έχει δικαίωμα να απαιτήσει την επίδειξη ή και το αντίγραφό του, αν το έγγραφο συντάχθηκε για το συμφέρον αυτού Άρθρο 6.Εχεμύθεια.Με την επιφύλαξη των διατάξεων της παρούσας οδηγίας, ιδίως εκείνων που αφορούν τις υποχρεώσεις σχετικά με τη δημοσιοποίηση των συν- απτομένων συμβάσεων και την ενημέρωση των υποψηφίων και των προσφερόντων, κατά τα οριζόμενα στο άρθρο 35 παράγραφος 4 και στο άρθρο 41, και σύμφωνα προς το εθνικό δίκαιο στο οποίο υπόκειται η αναθέτουσα αρχή, η τελευταία δεν αποκαλύπτει πληροφορίες που της έχουν διαβιβάσει οικονομικοί φορείς και τις οποίες έχουν χαρακτηρίσει ως εμπιστευτικές. Οι πληροφορίες αυτές περιλαμβάνουν, ιδίως, τα τεχνικά ή εμπορικά απόρρητα και τις εμπιστευτικές πτυχές των προσφορών. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 174Κοιν.Οδηγία.2004/18- 113 175ΝΣΚ/606/1997.Διοίκηση. Χορήγηση αντιγράφων εγγράφων. Πρακτικά αξιολόγησης. Η Διοίκηση υποχρεούται να χορηγήσει στον αιτούντα, - ο οποίος μετέσχε στη σχετική διαδικασία για την ανάθεση της εκπονήσεως συγκεκριμένων τεχνικών (υδραυλικών) μελετών, αλλά δεν επελέγη,- αντίγραφα τόσο των συνταχθέντων πρακτικών αξιολογήσεως των υποβληθεισών αιτήσεων εκδηλώσεως ενδιαφέροντος όσο και των στοιχείων τα οποία υποβλήθηκαν από τους επιλεγέντες (πτυχίων επιλεγέντων, υπευθύνων δηλώσεων, πινάκων εμπειρίας και φόρτου εργασίας αυτών), εφ'όσον αυτά έχουν ληφθεί υπόψη προς θεμελίωση ή διαμόρφωση της κρίσεώς της και έχουν αποτελέσει αμέσως ή εμμέσως περιεχόμενο των ως άνω πρακτικών, πέραν τούτου δε ο αιτών στοιχειοθετεί πρόδηλο προς λήψη αντιγράφων αυτών συμφέρον. 176ΔΕΚ/C-450/2006.«Δημόσιες συμβάσεις – Προσφυγή – Οδηγία 89/665/ΕΟΚ – Αποτελεσματική προσφυγή – Έννοια – Τήρηση της ισορροπίας μεταξύ της αρχής της εκατέρωθεν ακροάσεως και του δικαιώματος για σεβασμό των επιχειρηματικών απορρήτων – Προστασία, εκ μέρους της αρμόδιας για τις προσφυγές αρχής, του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών που παρέχονται από τους επιχειρηματίες» ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr που το ζητεί, ή πιστοποιεί έννομη σχέση που αφορά και αυτόν ή σχετίζεται με διαπραγματεύσεις που έγιναν σχετικά με τέτοια έννομη σχέση, είτε απ’ ευθείας από τον ίδιο, είτε για το συμφέρον του, με τη μεσολάβηση τρίτου». (σχετ. έγγραφα ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/17781/26-9-2005, ΔΙΣΚΠΟ/Φ16/14800/15-92005). Άρθρο 21 Κρίσεις αποτελεσμάτων διαγωνισμού Το αρμόδιο για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού όργανο, με αιτιολογημένη γνωμοδότησή του, μπορεί να προτείνει:177 178 α.Κατακύρωση της προμήθειας179 180 181για ολόκληρη ή μεγαλύτερη ή μικρότερη ποσότητα κατά ποσοστό στα εκατό, που θα καθορίζεται στη διακήρυξη. Το ποσοστό αυτό δεν μπορεί να 177ΕΣ/ΚΛΙΜ Ζ/230/2008 «Στο άρθρο 14 του Κώδικα Διοικητικής Διαδικασίας (ν.2690/1999) ορίζεται ότι «Το συλλογικό όργανο συνεδριάζει νομίμως όταν στη σύνθεσή του μετέχουν, ως τακτικά ή αναπληρωματικά μέλη, περισσότερα από τα μισά των διορισμένων τακτικών μελών (απαρτία)…» (παρ. 1), ότι «Ο πρόεδρος καθορίζει την ημέρα, την ώρα και τον τόπο των συνεδριάσεων και καλεί τα τακτικά και τα αναπληρωματικά μέλη να συμμετάσχουν. Η πρόσκληση … γνωστοποιείται από το γραμματέα στα μέλη του συλλογικού οργάνου … μπορεί δε να γίνει με τηλεφώνημα, τηλεγράφημα, τηλεμοιοτυπία, ή άλλο πρόσφορο μέσο, εφόσον το γεγονός τούτο αποδεικνύεται από σχετική σημείωση σε ειδικό βιβλίο, η οποία πρέπει να φέρει χρονολογία και την υπογραφή του προσώπου που έκανε την πρόσκληση … πρόσκληση των μελών του συλλογικού οργάνου δεν απαιτείται όταν οι συνεδριάσεις γίνονται σε ημερομηνίες τακτές που ορίζονται με απόφασή του, η οποία γνωστοποιείται στα μέλη του …» (παρ. 2) και ότι «Αν κατά τη συνεδρίαση απουσιάσει τακτικό μέλος, το οποίο δεν είχε προσκληθεί, η συνεδρίαση είναι παράνομη …» (παρ. 4). Στην προκειμένη περίπτωση, …… κλήθηκαν τα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της ως άνω Επιτροπής να συμμετάσχουν στο παρόντα διαγωνισμό της …. Η πρόσκληση αυτή, όπως προκύπτει από τις προσκομιζόμενες σε φωτοτυπία σελίδες του Βιβλίου Διεκπεραίωσης Εγγράφων, επιδόθηκε στα τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της Επιτροπής του διαγωνισμού στις …. Κατά τη συνεδρίαση της Επιτροπής στις …. συμμετείχαν τα τακτικά μέλη ……., ενώ απουσίασαν τόσον τα λοιπά τακτικά, όσο και τα αναπληρωματικά μέλη. Στις επόμενες, όμως, συνεδριάσεις της Επιτροπής του διαγωνισμού, δεν συμμετείχαν και πάλι τα ως άνω δύο τακτικά και αναπληρωματικά μέλη, …..,χωρίς να προκύπτει η νομότυπη πρόσκλησή τους, ούτε, εν πάση περιπτώσει, η συνδρομή των προϋποθέσεων υπό τις οποίες θα ήταν δυνατόν, κατά τις ως άνω διατάξεις, να παραλειφθεί η κλήση των εν λόγω μελών που απουσίαζαν και κατά την πρώτη…, αλλά και κατά τη δεύτερη ….συνεδρίαση της Επιτροπής του διαγωνισμού (πρβλ. ΣτΕ 2893/2007, 3928/2005). Ενόψει τούτων, η Επιτροπή του Διαγωνισμού κατά τις συνεδριάσεις αυτής της … και …., δεν είχε νόμιμη σύνθεση, με συνέπεια οι πράξεις που διενήργησε η Επιτροπή αυτή από το 2ο πρακτικό και εφεξής να είναι νομικώς πλημμελείς, γεγονός που καθιστά την αντίστοιχη διαδικασία του διαγωνισμού έως την κατακυρωτική απόφαση νομικώς πλημμελή.» 178ΕλΣυν/Τμ.7/96/2012.Η αρμοδιότητα της ανάθεσης των επίμαχων εργασιών επισκευής και προμήθειας ανταλλακτικών δεν ανήκε στα αναφερόμενα στο άρθρο 23 παρ. 2 του Ενιαίου Κανονισμού Προμηθειών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όργανα, όπως εσφαλμένα υποστηρίζεται από την Επίτροπο, αλλά στην Επιτροπή συντήρησης και επισκευής οχημάτων του Δήμου, η οποία είναι και το μόνο αρμόδιο όργανο για την ανάθεση των σχετικών υπηρεσιών καθώς και της προμήθειας ανταλλακτικών στην ειδικότερη περίπτωση της επισκευής οχημάτων του Δήμου, που παρουσιάζουν βλάβη ή έχουν ανάγκη συντήρησης ή επισκευής και μάλιστα ανεξαρτήτως του ύψους της απαιτούμενης κατά περίπτωση δαπάνης. προβάλλεται ότι η αναθέτουσα αρχή, «εάν τυχόν… έκρινε ως απαράδεκτη την προσφορά της [αιτούσας], είχε υποχρέωση, αφ’ ενός…να εκδώσει σχετικό πρακτικό προ του ανοίγματος των οικονομικών προσφορών, αφ’ ετέρου…να είχε επιστρέψει σφραγισμένη την οικονομική της προσφορά» και ότι, συνεπώς, τίθεται ζήτημα παραβιάσεως της προαναφερθείσης διατάξεως του π.δ/τος 394/1996 περί υποχρεωτικής επιστροφής, χωρίς ν’ αποσφραγισθούν, όσων προσφορών δεν κρίθηκαν αποδεκτές. Ο λόγος αυτός, καθ’ ό μέρος επικαλείται αδυναμία της αναθέτουσας αρχής να απορρίψει ως απαράδεκτη την προσφορά της αιτούσας μετά το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών, είναι απορριπτέος ως αβάσιμος δεδομένου ότι στις διαδικασίες των δημοσίων προμηθειών η αναθέτουσα αρχή δεν κωλύεται ακόμα και κατά την κατακύρωση να απορρίψει προσφορά ως απαράδεκτη λόγω μη τηρήσεως απαράβατου όρου της διακηρύξεως, εφ’ όσον η νομιμότητα της κατακυρωτικής πράξεως, με την οποία ολοκληρώνεται η σύνθετη διοικητική ενέργεια του διαγωνισμού, εξαρτάται από τη νομιμότητα των προηγουμένων πράξεων της οικείας διοικητικής διαδικασίας (ΣτΕ 4166/1996 επταμ., 3335/1998, 1262/1999, 2662/2004, 810, 1580, 4025/2008). Κατά τα λοιπά, ο λόγος προβάλλεται αλυσιτελώς, δεδομένου ότι η κατά την αιτούσα παράνομη αποσφράγιση της οικονομικής προσφοράς της δεν επάγεται, πάντως, την ακυρότητα της κατακυρωτικής πράξεως. e-book Eκδοση 16.7.2015 179ΣτΕ/2013/2010.Επειδή, 114 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr υπερβαίνει το 30% για διαγωνισμούς προϋπολογισθείσης αξίας μέχρι 100.000 Ευρώ περιλαμβανομένου ΦΠΑ και το 15% για διαγωνισμούς προϋπολογισθείσης αξίας από 100.001 Ευρώ και άνω περιλαμβανομένου ΦΠΑ στην περίπτωση μεγαλύτερης ποσότητας ή το 50% στην περίπτωση μικρότερης ποσότητας.182 Για κατακύρωση μέρους της ποσότητας κάτω του καθοριζομένου από την διακήρυξη ποσοστού, απαιτείται προηγούμενη αποδοχή από τον προμηθευτή.183 184 180ΕλΣυν/ΣΤΚλιμ/5/2010.Όταν κριτήριο για την κατακύρωση του αποτελέσματος του διενεργούμενου διαγωνισμού είναι η χαμηλότερη τιμή, η επιτροπή αξιολόγησης των αποτελεσμάτων του υποχρεούται να προτείνει και το αποφασίζον όργανο έχει δέσμια αρμοδιότητα να κατακυρώσει την προμήθεια σε εκείνους από τους συμμετέχοντες, που προσέφεραν τη χαμηλότερη τιμή, εφόσον η προσφορά τους, η οποία πρέπει σε κάθε περίπτωση να αφορά στα είδη που προκηρύχθηκαν, κρίνεται σύμφωνη με τους όρους και τις τεχνικές προδιαγραφές της διακήρυξης. ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/32/2010.Νόμιμη η απόρριψη προσφοράς ως απαράδεκτης διαγωνισμού ανάθεσης προμήθειας με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, καθόσον η προσφορά αυτή έπασχε κατά το στάδιο της κατακύρωσης ως ερχόμενη σε αντίθεση με ουσιώδεις όρους της διακήρυξης, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να κατακυρωθούν τα αποτελέσματα του διαγωνισμού στην αναδειχθείσα ανάδοχο εταιρεία, διότι στην περίπτωση αυτή η κατακυρωτική απόφαση θα έπασχε ακυρότητας. Σε κάθε δε περίπτωση, από το γεγονός ότι δεν εκδόθηκε πρακτικό απόρριψης της προσφοράς προ του ανοίγματος των οικονομικών προσφορών και δεν επιστράφηκε σφραγισμένη η οικονομική προσφορά της εταιρείας αυτής, δεν επλήγησαν οι αρχές της διαφάνειας ούτε στερήθηκε η εταιρεία αυτή της δυνατότητας δικαστικής προστασίας. 181 182ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/11/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας αναλώσιμου υλικού για κάλυψη αναγκών νοσοκομείου, καθόσον: α) μη νομίμως κατακυρώθηκαν σε προμηθεύτριες εταιρείες είδη, κατά παράβαση των άρθρων 52 του π.δ.60/2007 και της ελεγχόμενης διακήρυξης, διότι δεν ζητήθηκαν από την αναθέτουσα αρχή οι διευκρινίσεις που θα επέτρεπαν την εκτίμηση της αξιοπιστίας των προσφερθεισών για κάθε ένα εκ των ανωτέρω ειδών τιμών, οι οποίες υπολειπόμενες κατά πολύ του 50% της προϋπολογισθείσας για κάθε είδος δαπάνης, παρίστανται ασυνήθιστα χαμηλές και για το λόγο αυτό απορριπτέες, β) μη νομίμως κατακυρώθηκαν είδη σε προμηθεύτριες εταιρείες, διότι, κατά παράβαση του άρθρου 4 παρ.3 του ν.2955/2001, η αναθέτουσα αρχή προέβη στην κατακύρωση των ανωτέρω ειδών αντί στην εν μέρει ματαίωση του διαγωνισμού γι' αυτά, εφόσον οι προσφερθείσες για κάθε ένα εκ των ανωτέρω ειδών, τιμές, υπερέβαιναν κατά ποσοστό πέραν του 10%, την προϋπολογισθείσα ανά συγκεκριμένο είδος δαπάνη, γ) μη νομίμως κατακυρώθηκε σε προμηθεύτρια εταιρεία είδος σε ποσοστό μικρότερο του 50% της προκηρυχθείσας ποσότητας χωρίς να ληφθεί προηγουμένως η προς τούτο συναίνεση του προμηθευτή (άρθρο 21 παρ.1 του π.δ.394/1996), δ) μη νομίμως και κατά παράβαση του άρθρου 20 παρ.3 του π.δ.394/1996, συμπεριελήφθησαν στα υποβληθέντα για έλεγχο σχέδια συμβάσεων, είδη, για τα οποία η εταιρεία δεν φέρεται να υπέβαλε προσφορά, ε) μη νομίμως δεν συμπεριελήφθησαν στα υποβληθέντα για έλεγχο νομιμότητας σχέδια συμβάσεων με τις προμηθεύτριες εταιρείες, είδη που τους κατακυρώθηκαν ενώ συμπεριελήφθησαν είδη που δεν τους κατακυρώθηκαν και στ) μη νομίμως υπολογίστηκε για ορισμένα είδη ο, επιβαρύνων το νοσοκομείο, αναλογών Φ.Π.Α. σε ποσοστό 19% αντί του νομίμου 9%. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 183ΕλΣυν/Τμ6/896/2012.Προμήθεια 115 αντιδραστηρίων αιμοδοσίας με συνοδό εξοπλισμό (..) Με τις ανωτέρω διατάξεις (π.δ. 118/2007 άρθρο 21 ) παρέχεται στην αναθέτουσα αρχή δημόσιας σύμβασης προμηθειών η δυνατότητα για κατακύρωση στον προμηθευτή, που αναδεικνύεται μειοδότης ποσότητας μεγαλύτερης ή μικρότερης από εκείνη που προκηρύχθηκε, μέχρι ποσοστού 15% ή 50%, αντίστοιχα (για διαγωνισμούς προϋπολογισθείσης αξίας από 100.001 ευρώ και άνω με Φ.Π.Α.). Το δικαίωμα, όμως, αυτό της αναθέτουσας αρχής για αύξηση ή μείωση της προκηρυχθείσας ποσότητας των προς προμήθεια ειδών, μπορεί, κατά την έννοια των ίδιων διατάξεων, να ασκηθεί, με την ενεργοποίηση της σχετικής δυνατότητας, μόνο κατά το χρόνο κατακύρωσης των αποτελεσμάτων του σχετικού διαγωνισμού, με αιτιολογημένη απόφαση του αρμοδίου για την έγκριση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου, ύστερα από σχετική εισήγηση της επιτροπής του διαγωνισμού (βλ. Ε.Σ. VI Tμ. 1646/2011). Εξάλλου, το ποσοστό της κατακυρούμενης ποσότητας δύναται να μειωθεί περαιτέρω, σε ποσοστό μεγαλύτερο του 50%, υπό την προϋπόθεση της προηγούμενης αποδοχής του από τον ανάδοχο προμηθευτή. Επομένως, μη νομίμως κατακυρώνεται είδος σε ποσότητα που υπολείπεται του 50% της ζητούμενης από την οικεία διακήρυξη ποσότητας, χωρίς την προηγούμενη προς τούτο ρητή συναίνεση του οικείου αναδόχου (βλ. Ε.Σ. VI Τμ. 2385, 1645/2011). 184ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/64/2010.Προμήθεια υγρών καυσίμων από Νομαρχιακή Αυτοδιοίκηση Με την ως άνω Πράξη κρίθηκε ότι σύμφωνα με τις διατάξεις των άρθρων 2 παρ.1 και 2 εδ.β' και 21 παρ.1 περ.α' του π.δ/τος 118/2007, τόσο στην προκήρυξη του διαγωνισμού για την προμήθεια υλικών του Δημοσίου όσο και στην κατακυρωτική απόφαση πρέπει να προσδιορίζεται σαφώς η ποσότητα του υπό προμήθεια υλικού, ενώ παρέχεται στην αναθέτουσα αρχή η δυνατότητα να προβλέψει στην οικεία διακήρυξη δικαίωμα για κατακύρωση στον προμηθευτή που αναδεικνύεται μειοδότης ποσότητας μεγαλύτερης από εκείνη που προκηρύχθηκε μέχρι ποσοστού 15% (για διαγωνισμούς προϋπολογισθείσης αξίας από 100.001 ευρώ και άνω με Φ.Π.Α.). Το δικαίωμα όμως αυτό για αύξηση της προκηρυχθείσας ποσότητας μπορεί να ασκηθεί μόνο κατά το χρόνο κατακύρωσης των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και όχι κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης. Συνεπώς, όρος της διακήρυξης που προβλέπει δυνατότητα της αναθέτουσας αρχής να αυξήσει την κατακυρωθείσα ποσότητα κατά το στάδιο εκτέλεσης της σύμβασης είναι μη νόμιμος. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr β.Την κατανομή της προς προμήθεια ποσότητας, εφόσον πρόκειται για διαιρετό υλικό, μεταξύ περισσοτέρων μειοδοτών με ισότιμες ή ισοδύναμες προσφορές. Εφόσον το υλικό δεν είναι διαιρετό και υπάρχουν ισότιμες ή ισοδύναμες προσφορές τελικός προμηθευτής επιλέγεται ο μειοδότης που προκύπτει κατόπιν διαπραγμάτευσης, αφού κληθούν όλοι οι προσφέροντες που είχαν ισότιμες ή ισοδύναμες προσφορές.185 γ.Χορήγηση εξουσιοδότησης στην ενδιαφερόμενη Υπηρεσία για να προβεί στην πραγματοποίηση της προμήθειας σε περιπτώσεις που ο διαγωνισμός διενεργείται από κεντρική αναθέτουσα αρχή. δ. Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και επανάληψη του με τροποποίηση ή μη των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών. ε.Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και προσφυγή στην διαδικασία της διαπραγμάτευσης, όταν συντρέχει λόγος επείγοντος που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της Υπηρεσίας. στ.Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού σύμφωνα με τις διατάξεις των υπό στοιχεία Ι και ΙΙ των περ. α και β της παρ. 2 του άρθρου 20 του παρόντος. ζ.Οριστική ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού στις εξής περιπτώσεις: i) Όταν ο φορέας δε χρειάζεται πλέον το υλικό είτε λόγω αλλαγών στην τεχνολογία είτε λόγω διακοπής ή περιορισμού της δραστηριότητας, για την οποία επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί το υλικό. ii) Όταν συντρέχουν άλλοι λόγοι δημοσίου συμφέροντος που επιβάλλουν την ματαίωση.186 η.Ειδικά σε περιπτώσεις διαγωνισμών με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή στους οποίους υποβάλλεται μία μόνο προσφορά ή τελικά γίνεται αποδεκτή μία μόνο προσφορά και εφόσον δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία τιμών είτε προηγούμενων διαγωνισμών είτε της αγοράς που να επιβεβαιώνονται με παραστατικά, ο διαγωνισμός ματαιώνεται και επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά.187 188 189 190 191 192 185ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/8/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας προμήθειας υλικών από νοσοκομείο, με ανοικτό διαγωνισμό και κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή, καθόσον: α) μη νομίμως κατακυρώθηκαν είδη στη δεύτερη κατά σειρά μειοδοσίας προμηθεύτρια εταιρεία διότι αφενός η προμηθεύτρια εταιρεία που αναδείχθηκε πρώτη μειοδότρια για τα είδη αυτά αρνήθηκε να παρατείνει εκ νέου την ισχύ της προσφοράς της, ζητώντας ματαίωση του διαγωνισμού και αφετέρου ο ελεγχόμενος διαγωνισμός έπρεπε να ματαιωθεί ως προς τα είδη αυτά, αφού κατά το χρόνο έκδοσης της κατακυρωτικής απόφασης είχε παρέλθει ο κατ' ανώτατο νόμιμο όριο χρόνος παράτασης της ισχύος των υποβαλλόμενων στο διαγωνισμό προσφορών και β) μη νομίμως και κατά παράβαση των άρθρων 20 παρ.2 και 21 περ. β'του π.δ.394/1996, κατανεμήθηκε είδος της διακήρυξης τόσο στον πρώτο όσο και στον δεύτερο κατά σειρά μειοδοσίας προμηθευτή, καθόσον δεν προέκυπτε η υποβολή ισότιμης προσφοράς από αυτούς. ή μη ματαίωσης πρόχειρου διαγωνισμού προμήθειας και επανάληψή του με τροποποίηση του αντικειμένου και των όρων του.Η αδυναμία πραγματοποίησης της προμήθειας, λόγω έλλειψης, πλέον, των απαιτούμενων για την πραγματοποίησή της πιστώσεων, συνιστά νόμιμο λόγο για την οριστική ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού.Η αναθέτουσα αρχή έχει τη διακριτική ευχέρεια να προβαίνει στη ματαίωση του αποτελέσματος του διαγωνισμού και την επαναπροκήρυξή του, εφ’ όσον, όμως, συντρέχει νόμιμος λόγος, η δε απόφαση περί ματαιώσεως του διαγωνισμού πρέπει να φέρει πλήρη και ειδική αιτιολογία, αναφερόμενη στους λόγους για τους οποίους αποφασίζεται η (ματαίωση και) επανάληψή του. Συντρέχει δε νόμιμος λόγος ματαίωσης του διαγωνισμού, σε περίπτωση κατά την οποία διαπιστώνεται αιτιολογημένως η ανάγκη τροποποίησης του αντικειμένου της προμήθειας και επαναπροκήρυξης του διαγωνισμού. 187Ν.3918/2011 (ΦΕΚ 31 Α/2-3-2011) (…)Άρθρο 13 Ρύθμιση για τη διενέργεια διαγωνισμών. Η υποχρέωση προσκόμισης από τους υποψήφιους αναδόχους υπεύθυνης δήλωσης με τις τρεις χαμηλότερες τιμές των προϊόντων ή των υπηρεσιών που προσφέρονται, στα άλλα κράτη – μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία προβλέπεται στο εδάφιο 1 της παραγράφου 12 του άρθρου 27 του ν. 3867/2010 (ΦΕΚ 128 Β΄), καταργείται από την ημερομηνία έναρξης της ισχύος του ν. 3867/ 2010. «Στο στάδιο της κατακύρωσης των διαγωνισμών του προγράμματος προμηθειών υπηρεσιών υγείας (ΠΠΥΥ) του 2011 και εφεξής γίνεται σύγκριση των τιμών των οικονομικών προσφορών με αυτές του Παρατηρητηρίου Τιμών, όπως καταγράφηκαν κατά την τελευταία ημέρα της προθεσμίας υποβολής προσφορών ανά διαγωνισμό, εφόσον η ανωτέρω e-book Eκδοση 16.7.2015 186ΝΣΚ/46/2011.Δυνατότητα 116 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr καταληκτική ημερομηνία έπεται της έναρξης ισχύος του άρθρου 24 του ν. 3846/2010.» Οι οικονομικές προσφορές που είναι ανώτερες από τις κατά τα ανωτέρω παραδεκτές τιμές, απορρίπτονται. 188ΕΣ/Τμ.6/408/2012 .Προμήθεια καυσίμων.Ο προσδιορισμός της ποσότητας αποτελεί ουσιώδες στοιχείο του ελαχίστου περιεχομένου της διακηρύξεως και στοχεύει στην επίτευξη πλήρους διαφάνειας και στην προστασία του ανταγωνισμού, η δε παράλειψη προσδιορισμού του καθιστά ασαφή τη διακήρυξη και συνεπώς μη νόμιμη (Πρακτικά Ολομ.ΕΣ της 27ης Γεν.Συν. της 29.11.2000, και της 32ης Γεν.Συν. της 20.12.2000, Αποφάσεις VI Τμήματος 295/2010, 373/2010, 46/2009, 36/2009, 22/2009, Πράξεις VI Τμήματος 5/2008, 8/2004, 2/2003, ΣτΕ 375/2009, 1808/1987, ΕΑ ΣτΕ 184/1999, Γνμδ ΝΣΚ 588/2008, 338/2001, Απόφαση ΔΕΚ C-241/2009,Lammerzahl). Ωσαύτως, η αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να δημοσιεύει περίληψη των ουσιωδών στοιχείων της διακηρύξεως του διαγωνισμού (στα οποία συγκαταλέγονται τα είδη των προς προμήθεια αγαθών και η ακριβής ποσότητα αυτών κατά κατηγορία και είδος) στον ημεδαπό τύπο και στην Επίσημη Εφημερίδα των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων, η οποία δεν επιτρέπεται να περιέχει πληροφορίες διαφορετικές από τις δημοσιευόμενες στον ελληνικό τύπο (Αποφάσεις VI Τμήματος 2263/2011, 2016/2010). Η παράλειψη ή η πλημμελής τήρηση των διατυπώσεων δημοσιότητας συνιστά παράβαση ουσιώδους τύπου της διαδικασίας του διαγωνισμού, η οποία πλήττει τις αρχές του ανταγωνισμού, της πρόσβασης στις διαδικασίες ανάθεσης δημοσίων συμβάσεων και της διαφάνειας και καθιστά μη νόμιμη τη διενέργειά του (Αποφάσεις VI Τμήματος 2263/2011, 1780/2011, 1646/2011).(...)από την κείμενη νομοθεσία δεν αποκλείεται μεν η κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού στο μοναδικό υποψήφιο ούτε όμως προκύπτει υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να κατακυρώσει την προμήθεια στον μοναδικό προσφέροντα που κρίθηκε ικανός να μετάσχει στο διαγωνισμό, στην περίπτωση που το αποτέλεσμα αυτού, με βάση τα υπάρχοντα συγκριτικά στοιχεία κρίνεται ασύμφορο ή μη ικανοποιητικό (Πρακτικό Ολομ. ΕΣ της 24ης Γεν.Συν. της 23.11.1998, Αποφάσεις VI Τμήματος 2709/2010, 2702/2010, 1285/2010, Πράξεις ΙV Τμήματος 121/2010, 76/2010, 55/2010, 153/2009, ΣτΕ 761/2010, 375/2009, ΕΑ ΣτΕ 33/2009, Γνμδ. ΝΣΚ 369/2009, ΔΕΚ C-138/2008, Hochtief AG, C-27/1998, Fracasso και Leitschutz). e-book Eκδοση 16.7.2015 4 189ΕΣ/Τμ.6/1285/2010 117 Το άρθρο 21 του Κανονισμού Προμηθειών του Δημοσίου (π.δ. 118/2007-Α΄ 150), που φέρει τον τίτλο «Κρίσεις αποτελεσμάτων διαγωνισμών», ορίζει, μεταξύ άλλων, ότι: «Το αρμόδιο για την αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού όργανο, με αιτιολογημένη γνωμοδότησή του, μπορεί να προτείνει: α. … δ. Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και επανάληψή του με τροποποίηση ή μη των όρων και των τεχνικών προδιαγραφών. ε. Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού και προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, όταν συντρέχει λόγος επείγοντος που δεν οφείλεται σε υπαιτιότητα της Υπηρεσίας. στ. Ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού σύμφωνα με τις διατάξεις των υπό στοιχεία Ι και ΙΙ των περ. α και β της παρ. 2 του άρθρου 20 του παρόντος. ζ. Οριστική ματαίωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού στις εξής περιπτώσεις: i) Όταν ο φορέας δε χρειάζεται πλέον το υλικό είτε λόγω αλλαγών στην τεχνολογία είτε λόγω διακοπής ή περιορισμού της δραστηριότητας, για την οποία επρόκειτο να χρησιμοποιηθεί το υλικό. ii) Όταν συντρέχουν άλλοι λόγοι δημοσίου συμφέροντος που επιβάλλουν την ματαίωση. η. Ειδικά σε περιπτώσεις διαγωνισμών με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή στους οποίους υποβάλλεται μία μόνο προσφορά ή τελικά γίνεται αποδεκτή μία μόνο προσφορά και εφόσον δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία τιμών είτε προηγούμενων διαγωνισμών είτε της αγοράς που επιβεβαιώνονται με παραστατικά, ο διαγωνισμός ματαιώνεται και επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά. Στον επαναληπτικό διαγωνισμό και εφόσον συντρέχουν εκ νέου οι παραπάνω περιστάσεις, ο διαγωνισμός ολοκληρώνεται με διαπραγμάτευση της τιμής». Από τη γραμματική διατύπωση και τη διάρθρωση των προαναφερόμενων διατάξεων συνάγεται, μεταξύ άλλων, ότι με την παρ. (η) εισάγεται μία ειδική περίπτωση υποχρεωτικής ματαίωσης διαγωνισμού. Ειδικότερα, η διοίκηση οφείλει να προβεί στη ματαίωση του διαγωνισμού όταν συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: α) ο διαγωνισμός διεξήχθη με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή, β) υποβλήθηκε μία μόνο προσφορά ή τελικά έγινε αποδεκτή μία μόνο προσφορά και γ) δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία τιμών είτε προηγούμενων διαγωνισμών είτε της αγοράς. Προφανής δε δικαιολογητικός λόγος για τη θέσπιση της τρίτης προϋπόθεσης είναι η αναγκαιότητα εξέτασης από την αναθέτουσα αρχή του ασύμφορου/ικανοποιητικού ή μη του αποτελέσματος του διαγωνισμού. Και τούτο διότι από την κείμενη νομοθεσία δεν αποκλείεται μεν η κατακύρωση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού, για τον οποίο τηρήθηκαν οι απαιτούμενοι κανόνες δημοσιότητας για την επιλογή αναδόχου προμηθευτή, στον μοναδικό υποψήφιο, ούτε όμως προκύπτει υποχρέωση της αναθέτουσας αρχής να αναθέσει το έργο στον μοναδικό προσφέροντα που κρίθηκε ικανός να μετάσχει στον διαγωνισμό, στην περίπτωση που το αποτέλεσμα του διαγωνισμού με βάση τα υπάρχοντα συγκριτικά στοιχεία είναι ασύμφορο - μη ικανοποιητικό (βλ. Πρακτικό 24ης/23.11.1998 Συν. Ολ. Ελ. Συν. Θέμα Β΄ , Πράξη 39/2009 Στ΄ Κλιμακίου, πρβλ. απόφαση της 16ης Σεπτεμβρίου 1999, C-27/98, Fracasso και Leitschutz, απόφαση της 15ης Οκτωβρίου 2009, C-138/2008, Hochtief AG, ΣτΕ 375/2009, ΕΑ ΣτΕ 33/2009). Περαιτέρω, από τη γραμματική διατύπωση της παρ. (η) του άρθρου 21 του Κ.Π.Δ., και σε αντιδιαστολή με τη διατύπωση των λοιπών παραγράφων του άρθρου αυτού που αναφέρονται στις περιπτώσεις δυνητικής ματαίωσης, όπου ρητά απαιτείται αιτιολογημένη γνωμοδότηση του αρμοδίου για την κρίση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου όταν αυτό προτείνει την ματαίωση του διαγωνισμού, προκύπτει ότι ο νομοθέτης περιορίστηκε στην αναγραφή και μόνο των προϋποθέσεων της υποχρεωτικής ματαίωσης, προτάσσοντας μάλιστα την πραγματική ανυπαρξία συγκριτικών στοιχείων, και δε συμπεριέλαβε σχετική ρύθμιση ως προς το περιεχόμενο της εισήγησης του αρμοδίου για την κρίση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου στην περίπτωση που αυτό κρίνει ότι η διαδικασία πρέπει να συνεχιστεί παρά τον ένα και μοναδικό προσφέροντα. Από τα ανωτέρω συνάγεται συνεπώς ότι δεν απαιτείται εκ του νόμου να παρατίθενται στη σχετική εισήγηση εκείνα τα συγκριτικά στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη από το γνωμοδοτούν όργανο που προτείνει τη συνέχιση της διαδικασίας, αλλά αρκεί αυτά να ενυπάρχουν στα λοιπά στοιχεία της διαγωνιστικής διαδικασίας. Το έχον συμβουλευτική γνώμη μέλος του Τμήματος Χρυσούλα Μιχαλάκη, Πάρεδρος, διατύπωσε την άποψη ότι, προεχόντως για λόγους διαφάνειας, αλλά, και για λόγους που άπτονται της χρηστής οικονομικής διαχείρισης, πρέπει στην εισήγηση του αρμοδίου για την κρίση των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού οργάνου να αναφέρονται, έστω και συνοπτικά, τα συγκριτικά εκείνα στοιχεία που ελήφθησαν υπόψη για την αξιολόγηση του αποτελέσματος του διαγωνισμού ως ικανοποιητικού, παρά την ύπαρξη ενός και μοναδικού υποψηφίου. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Στον επαναληπτικό διαγωνισμό και εφόσον συντρέχουν εκ νέου οι παραπάνω περιστάσεις, ο διαγωνισμός ολοκληρώνεται με διαπραγμάτευση της τιμής.193 194 190ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/84/2010.Σε ανοικτό διαγωνισμό με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή παρέχεται η δυνατότητα στους υποψήφιους προμηθευτές να υποβάλουν προσφορά για ολόκληρες τις ποσότητες ενός ή περισσοτέρων από τα προκηρυχθέντα είδη. Μη νομίμως κατακυρώνεται με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή η προμήθεια είδους στο μοναδικό προσφέροντα προμηθευτή εάν προηγουμένως δεν έχει εξετασθεί η προσφορά του με βάση συγκριτικά στοιχεία τιμών προηγούμενων διαγωνισμών ή της αγοράς, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 παρ.η του π.δ.118/2007. Με την 2709/2010 απόφασή του το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την ως άνω Πράξη και έκρινε, μετά την προσκόμιση στοιχείων, ότι τα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής εισηγήθηκαν, χωρίς πρόθεση καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, την κατακύρωση στον μοναδικό προσφέροντα προμηθευτή, αφού έλαβαν υπόψη τους τιμές κατακύρωσης παρελθόντων ετών. 191ΕλΣυ/Τμ.6/2709/2010.Το π.δ. 118/2007 «Κανονισμός Προμηθειών Δημοσίου» (ΦΕΚ Α’ 150) ορίζει στο άρθρο 21 υπό τον τίτλο «Κρίσεις αποτελεσμάτων διαγωνισμού» ότι: «(…) η. Ειδικά σε περιπτώσεις διαγωνισμών με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή στους οποίους υποβάλλεται μία μόνο προσφορά ή τελικά γίνεται αποδεκτή μία μόνο προσφορά και εφόσον δεν υπάρχουν συγκριτικά στοιχεία τιμών είτε προηγούμενων διαγωνισμών είτε της αγοράς που να επιβεβαιώνονται με παραστατικά, ο διαγωνισμός ματαιώνεται και επαναλαμβάνεται υποχρεωτικά». Από τη διάταξη αυτή προκύπτει ότι μη νομίμως κατακυρώνεται με κριτήριο τη χαμηλότερη τιμή η προμήθεια είδους στο μοναδικό προσφέροντα προμηθευτή, εάν προηγουμένως δεν έχει εξετασθεί η προσφορά του με βάση συγκριτικά στοιχεία τιμών προηγούμενων διαγωνισμών ή της αγοράς. (…) Με τα δεδομένα αυτά και σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην προηγούμενη σκέψη, ορθώς το Κλιμάκιο ήχθη στην κρίση ότι μη νομίμως και δη κατά παράβαση του άρθρου 21 εδ. η του π.δ. 118/2007 κατακυρώθηκε στην εταιρεία «…. .» η προμήθεια έντεκα (11) ειδών και, συγκεκριμένα, των επτά (7) ειδών με α/α 1-7 της κατηγορίας Β (έντυπα σε κιβώτια) και των ειδών με α/α 1, 3, 4 και 5 της κατηγορίας Α (έντυπα σε ρολούς), για τα οποία ήταν η μοναδική προσφέρουσα, καθόσον διαπίστωσε ότι οι σχετικές προσφερθείσες τιμές δεν είχαν προηγουμένως συγκριθεί με αυτές της αγοράς ή προηγούμενων διαγωνισμών, επομένως, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 21 του π.δ. 118/2007, ο διαγωνισμός, ως προς τα είδη αυτά όφειλε να ματαιωθεί. Πλην όμως, όπως προκύπτει από το επικαλούμενο και προσκομιζόμενο ενώπιον του Τμήματος από 30.09.2010 Πρακτικό της Επιτροπής Διαγωνισμού, με το συνημμένο σε αυτό Πίνακα συγκριτικών στοιχείων παρελθόντων ετών, τα μέλη της τελευταίας, κατά την αξιολόγηση των κατατεθεισών προσφορών των υποψηφίων και πριν την έκδοση του προμνησθέντος από 25.08.2010 Πρακτικού, είχαν λάβει υπόψη τις τιμές κατακύρωσης των εν λόγω ειδών κατά τα έτη 2007 192ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/43/2010.Μη νόμιμη η διαδικασία διενέργειας ανοικτού διαγωνισμού με κριτήριο κατακύρωσης τη χαμηλότερη τιμή για την προμήθεια υλικών για νοσοκομείο, καθόσον: α) δεν προσκομίζεται απόφαση της Έπιτροπής Προμηθειών Υγείας, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ.7 του ν.3580/2007, για τη διενέργεια του διαγωνισμού από το Νοσοκομείο και επιπλέον υπό την ισχύ του άνω νόμου, δεν προβλέπεται η διεξαγωγή διαγωνισμού για λογαριασμό άλλων φορέων (νοσοκομείων) εκτός του αναθέτοντος φορέα με βάση τις τεχνικές προδιαγραφές που εγκρίθηκαν από τον ίδιο αναθέτοντα φορέα και με επιτροπή συγκροτηθείσα από τον φορέα αυτόν και όχι από την Επιτροπή Προμηθειών Υγείας, β) δεν τηρήθηκε ο κανόνας των αυτοτελών, διακριτών φάσεων του διαγωνισμού και η αρχή της αυστηρά τυπικής διαδικασίας του διαγωνισμού, διότι το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών πραγματοποιήθηκε ενώ εκκρεμούσε η εκδίκαση ενστάσεων που υποβλήθηκαν κατά του σταδίου τεχνικής αξιολόγησης των προσφορών και επιπλέον η αναθέτουσα αρχή, μετά το άνοιγμα των οικονομικών προσφορών, επανήλθε στην αξιολόγηση των τεχνικών προσφορών, ως προς ορισμένα είδη, για την τεχνική αξιολόγηση των οποίων δεν είχαν υποβληθεί ενστάσεις ή προσφυγές και γ) δεν αιτιολογήθηκε, σύμφωνα με τη διάταξη του άρθρου 21 εδ. η του π.δ.118/2007, η κατακύρωση υπό προμήθεια ειδών σε εταιρείες που ήταν οι μοναδικά προσφέρουσες ούτε από τα λοιπά στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η αναθέτουσα αρχή έλαβε υπόψη συγκριτικά στοιχεία τιμών προηγούμενων διαγωνισμών ή της αγοράς, που να επιβεβαιώνονται με παραστατικά και τα οποία να δικαιολογούν την κατακύρωση στις προσφερόμενες για τα είδη αυτά τιμές. προμήθεια ειδών από το Δημόσιο διενεργείται, κατά κανόνα, με τη διαδικασία του διαγωνισμού, καθόσον κατ’ αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται η ευρύτερη δημοσιότητα και επιτυγχάνεται η επιλογή της συμφερότερης προσφοράς. Ακολούθως, η προμήθεια ειδών με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) αποτελεί εξαιρετική διαδικασία, η προσφυγή στην οποία επιτρέπεται μόνο στις περιοριστικώς αναφερόμενες στο Νόμο περιπτώσεις, μεταξύ των οποίων και η περίπτωση κατά την οποία η συνολική δαπάνη για την προμήθεια όμοιων ή ομοειδών ειδών δεν υπερβαίνει, σε ετήσια βάση, το ποσό των 15.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α. Στην περίπτωση όμως αυτή, προς αποφυγή καταστρατήγησης των οικείων διατάξεων, απαγορεύεται ο επιμερισμός της συνολικής ποσότητας των όμοιων ή ομοειδών προς προμήθεια ειδών σε περισσότερες μικρότερες ποσότητες ή μερικότερες κατηγορίες και η, εν συνεχεία, χωριστή απευθείας ανάθεση των οικείων τμηματικών προμηθειών (βλ. ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009, 126, 102, 22/2008, 160, 137/2007). Προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) επιτρέπεται, επίσης, όταν, λόγω επείγουσας ανάγκης, οφειλόμενης σε απρόβλεπτες περιστάσεις, καθίσταται αδύνατη η τήρηση των προθεσμιών διενέργειας τακτικού ή πρόχειρου, όταν το ποσό της προϋπολογιζόμενης δαπάνης των οικείων προμηθειών δεν υπερβαίνει το ποσό των 45.000 ευρώ, συμπεριλαμβανομένου του Φ.Π.Α., διαγωνισμού. Σε αυτή την περίπτωση απαιτείται να συντρέχουν σωρευτικά τρεις προϋποθέσεις: α) ύπαρξη απρόβλεπτου γεγονότος, β) δημιουργία επείγουσας ανάγκης, η οποία δεν συμβιβάζεται με τις προθεσμίες που προβλέπονται στη διαδικασία του δημόσιου διαγωνισμού και γ) ύπαρξη αιτιώδους συνδέσμου μεταξύ του απρόβλεπτου γεγονότος και της επείγουσας ανάγκης. Ως απρόβλεπτα γεγονότα, νοούνται τα αιφνίδια ή εξαιρετικά πραγματικά γεγονότα, που δεν ήταν γνωστά στην οικεία υπηρεσία ή δεν μπορούσαν να προβλεφθούν και να συνυπολογισθούν, καθώς δεν ανάγονται στη σφαίρα επιρροής της, και καθιστούν ανέφικτο τον έγκαιρο προγραμματισμό της e-book Eκδοση 16.7.2015 193ΕΣ/Τ4/50/2010.H 118 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Άρθρο 22 Διαδικασία με διαπραγμάτευση 195 196 197 198 199 ανάθεσης των αναγκαίων για την αντιμετώπισή τους προμηθειών (βλ. Ελ.Σ. ΙV Τμ. πράξεις 176, 177, 24/2009, 230/2008, 145/2007). Τέλος, ανάθεση με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης (απευθείας ανάθεσης) χωρεί και στην περίπτωση που για λόγους τεχνικούς ή σχετιζόμενους με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, τα προς προμήθεια είδη δύνανται να κατασκευαστούν ή να παραδοθούν μόνο από ορισμένο προμηθευτή. Στην περίπτωση αυτή, δεν αρκεί να αποδεικνύεται ότι τα οικεία είδη είναι μοναδικά από τεχνική άποψη ή ότι προστατεύονται από δικαιώματα αποκλειστικότητας, αλλά και ότι η παρασκευή ή η παράδοσή τους είναι δυνατή μόνο από τον οικείο προμηθευτή (πρβλ. ΔΕΚ απόφαση της 3.5.1994 στην υπόθεση C-328/1992, I-1569). Κατά συνέπεια, πρέπει να προσκομίζονται αποδεικτικά στοιχεία όχι μόνο για την αποκλειστική τεχνική καταλληλότητα των οικείων ειδών ή τη μοναδικότητα του κατασκευαστή τους αλλά και για τη μη ύπαρξη ανταγωνιστικών προμηθευτών ή κατασκευαστών των ίδιων προϊόντων (ΕλΣ ΙV Τμ. πράξεις 176, 177/2009). 194ΝΣΚ/489/2000.Όπως γίνεται δεκτό, τη διεξαγωγή του δημόσιου διαγωνισμού διέπουν οι εξής γενικές αρχές: α) η αρχή του πραγματικού e-book Eκδοση 16.7.2015 4 συναγωνισμού, κατά την οποία απαγορεύεται οποιαδήποτε απατηλή προσυνεννόηση (συμπαιγνία) μεταξύ των συναγωνιζόμενων προς το σκοπό διενέργειας εικονικού συναγωνισμού, β) η αρχή του ελεύθερου συναγωνισμού, κατά την οποία οι όροι που τίθενται για το διαγωνισμό δεν μπορούν να περιορίζουν υπέρμετρα το δικαίωμα συμμετοχής των ενδιαφερομένων στο δημόσιο συναγωνισμό, γ) η αρχή του δημόσιου συναγωνισμού ή της δημοσιότητας του διαγωνισμού, κατά την οποία οι απαρτίζουσες τη διαδικασία του διαγωνισμού πράξεις πρέπει να εκτελούνται υπό το φως της δημοσιότητας και κυρίως πρέπει η διοίκηση να προβαίνει εμπροθέσμως και προσηκόντως στη δημοσίευση των όρων διακηρύξεως του διαγωνισμού και δ) η αρχή της ίσης μεταχείρισης των μετεχόντων στο δημόσιο διαγωνισμό. Η τρίτη από τις προαναφερόμενες γενικές αρχές έχει καθιερωθεί αφενός για την εξασφάλιση της προσέλευσης περισσοτέρων υποψηφίων και ενίσχυση του πνεύματος συναγωνισμού μεταξύ τους και αφετέρου προς άρση κάθε αμφιβολίας ή δυσπιστίας για την αμερόληπτη διεξαγωγή του διαγωνισμού (Βλ. Δημ. Παπανικολαΐδου, Δίκαιον των Διοικητικών Συμβάσεων, έκδοση 1966, σελ. 83-86). Γενική αρχή του δικαίου που να επιτάσσει την προσέλευση στο διαγωνισμό ορισμένου ελαχίστου αριθμού υποψηφίων δεν υπάρχει. Όπως προκύπτει από τις διατάξεις του ν. 1418/84, του πδ. 609/85 και τη λοιπή νομοθεσία που προβλέπουν την όλη διαδικασία δημοπράτησης και ανάθεσης των δημοσίων έργων, η βασική επιδίωξη είναι η ανάθεση ενός δημοσίου έργου δια μέσου διαγωνισμού, ο οποίος να διασφαλίζει αφενός την ανάδειξη αναδόχου ικανού για την άρτια, έγκαιρη και οικονομική κατασκευή του έργου και αφετέρου της διαφάνειας της διαδικασίας, του ελεύθερου ανταγωνισμού και του δημοσίου συμφέροντος. 119 Στοιχεία προς επίτευξη των άνω σκοπών είναι, μεταξύ των άλλων, και η δημοσιότητα του διαγωνισμού που προβλέπεται από τις άνω διατάξεις, η οποία συμβάλλει στην ανάπτυξη ενός πραγματικού ανταγωνισμού μεταξύ των ενδιαφερομένων υποψηφίων. Ένδειξη του επιτευχθέντος ανταγωνισμού είναι και ο αριθμός των υποψηφίων που δήλωσαν συμμετοχή και υπέβαλαν προσφορά σε ένα διαγωνισμό, ο οποίος δεν αναιρείται εκ του αποκλεισμού κατά τη διαδικασία του διαγωνισμού ορισμένων εξ αυτών, λόγω παραβάσεων όρων της διακήρυξης. Εξάλλου το ποσοστό των προσφερομένων εκπτώσεων σε ένα διαγωνισμό, δεν αποτελεί, αυτό καθεαυτό, σκοπό για την αναθέτουσα αρχή, ούτε σημαντικό στοιχείο για την ανάδειξη αναδόχου, δοθέντος ότι η διαμόρφωση του ύψους τους εξαρτάται από πολλούς παράγοντες όπως από τις τεθείσες τιμές στο τιμολόγιο μελέτης της υπηρεσίας, τις δυσκολίες του έργου κλπ. (Ούτω Γνωμ/ση Ν.Σ.Κρ. 493/99, ad hoc).β) Αναφέρθηκε ήδη ότι στο διαγωνισμό που προκάλεσε την αποστολή του σχετικού ερωτήματος - για τον οποίο τηρήθηκαν όλοι οι προβλεπόμενοι κανόνες δημοσιότητας-προσήλθαν και υπέβαλαν προσφορά τρεις εργοληπτικές επιχειρήσεις, αλλά οι δύο αποκλείσθηκαν για τυπικούς λόγους, πράγμα που δεν είναι ασύνηθες σε παρόμοιες περιπτώσεις, λόγω του πλήθους των απαιτούμενων τυπικών δικαιολογητικών. Όσοι λοιπόν ενδιεφέροντο για τη συμμετοχή τους στη δημοπρασία, είχαν τη δυνατότητα να το πληροφορηθούν και να συμμετάσχουν σ αυτή και κατά συνέπεια αναπτύχθηκε ο αναμενόμενος συναγωνισμός, ανάλογα με τη φύση του έργου, τις τιμές του τιμολογίου της υπηρεσίας και τις λοιπές παραμέτρους, που επηρεάζουν τη βούληση των εργολάβων, για τη συμμετοχή τους ή όχι στη δημοπρασία για την κατασκευή του συγκεκριμένου έργου και δεν υπάρχουν στο σχετικό φάκελο στοιχεία από τα οποία να πιθανολογείται, ότι σε περίπτωση επανάληψης της, θα υπάρξει εντονότερος συναγωνισμός. Αν βέβαια, η Αναθέτουσα Αρχή, έχει στοιχεία από τα οποία να προκύπτει- ή έστω να πιθανολογείται σε σημαντικό βαθμό - ότι ο συναγωνισμός υπήρξε ανεπαρκής και σε περίπτωση επανάληψης του θα είναι ουσιαστικότερος και η έκπτωση μεγαλύτερη μπορεί να κρίνει άγονο και να ακυρώσει το διαγωνισμό, σύμφωνα με το άρθρο 24 παρ. 4 περ. β και γ του Π.Δ. 609/85, αλλά κατά την ομόφωνη γνώμη του Τμήματος, η ύπαρξη μιας μόνο έγκυρης προσφοράς, δεν συνεπάγεται από μόνη της, την ακύρωση του διαγωνισμού και την επαναδημοπράτηση του έργου. ΕΑΔΗΣΥ/1/2013 . ΒΙ6ΜΟΞΤΒ-ΔΚΦ .Θέμα: “Διαδικασία έκδοσης απόφασης της Ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων επί αιτημάτων αναθετουσών αρχών/αναθετόντων φορέων περί παροχής σύμφωνης γνώμης για την προσφυγή σε διαδικασία διαπραγμάτευσης του αρ. 2 παρ. 2 περ. (γ) υποπερ. (δδ) Ν.4013/2011”. 195 N. 4013/2011 -ΦΕΚ 204 Α/15-9-2011 .Σύσταση ενιαίας Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Συμβάσεων και Κεντρικού Ηλεκτρονικού Μητρώου Δημοσίων Συμβάσεων (…) Άρθρο 2 Πεδίο εφαρμογής – Αρμοδιότητες της Αρχής 2.(…) «δδ) Οι αποφάσεις των αναθετουσών Αρχών που αφορούν προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης για την ανάθεση των δημόσιων συμβάσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 25 παρ. 3 του π.δ. 59/2007 και των άρθρων 24 και 25 του π.δ. 60/2007, εξαιρουμένων των περιπτώσεων ανωτέρας βίας, εκδίδονται μετά από σύμφωνη γνώμη της Αρχής, εφόσον οι συμβάσεις αυτές εμπίπτουν, λόγω της εκτιμώμενης αξίας τους, στο πεδίο εφαρμογής των ανωτέρω προεδρικών διαταγμάτων Η εν λόγω αρμοδιότητα ασκείται μέσα σε προθεσμία δεκαπέντε (15) «εργάσιμων» ημερών ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr από την περιέλευση του σχεδίου απόφασης στην Αρχή, συνοδευόμενου από όλα τα στοιχεία στα οποία θεμελιώνεται, κατά περίπτωση, η προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, με μέριμνα της αναθέτουσας αρχής. Με την άπρακτη παρέλευση της ως άνω προθεσμίας τεκμαίρεται η σύμφωνη γνώμη της Αρχής. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις και ιδίως λόγω της πολυπλοκότητας της υπό ανάθεση σύμβασης, η Αρχή δύναται με απόφασή της, η οποία κοινοποιείται στην αιτούσα αναθέτουσα αρχή, να παρατείνει άπαξ την ως άνω προθεσμία για δεκαπέντε (15) επιπλέον «εργάσιμες» ημέρες. Οι αποφάσεις των αναθετουσών Αρχών που αφορούν προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης για την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 25 παρ. 3 του π.δ. 59/2007 (Α΄63) και των άρθρων 24 και 25 του π.δ. 60/2007 (Α΄64) οι οποίες, από την έναρξη ισχύος του ν. 4013/2011 και μέχρι την 31η.12.2012 εκδόθηκαν χωρίς να έχουν υποβληθεί ή πριν να υποβληθούν στην Ενιαία Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Συμβάσεων για παροχή σύμφωνης γνώμης, σύμφωνα με την παρ. 2γ (δδ) του άρθρου 2 του ν. 4013/2011 δεν πάσχουν εξ αυτού του λόγου και παράγουν όλα τα έννομα αποτελέσματά τους.» 196ΕΣ/Τ4/61/1999.Eπιτακτικά επείγουσα ανάγκη, που προκύπτει από γεγονότα απρόβλεπτα για τις ενδιαφερόμενες αναθέτουσες αρχές, δεν είναι δυνατόν να τηρηθούν οι προθεσμίες που προβλέπονται για τις ανοικτές, κλειστές ή με διαπραγμάτευση διαδικασίες, αλλά μόνο στο βαθμό που αυτό είναι απολύτως αναγκαίο. Ως απρόβλεπτα δε γεγονότα νοούνται αιφνίδια πραγματικά περιστατικά, που αντικειμενικά δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν, σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής, και να ληφθούν υπόψη κατά τον προγραμματισμό των αναγκών της αναθέτουσας αρχής. ΔΕΚ-C-318/1994.Η δυνατότητα, την οποία προβλέπει η οδηγία 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, στο άρθρο 9, στοιχείο δ', της αρχικής μορφής της και κατόπιν στο άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο γ', της μορφής που έλαβε μετά την τροποποίησή της από την οδηγία 89/440, να παρακάμπτεται η διαδικασία δημοπρατήσεως προκειμένου να γίνει προσφυγή στη διαδικασία με διαπραγμάτευση, εξαρτάται από τη συνδρομή πολλών σωρευτικών προϋποθέσεων, μεταξύ των οποίων η ύπαρξη απροβλέπτου γεγονότος. Αν μια από τις προϋποθέσεις αυτές δεν πληρούται, η προσφυγή στη διαδικασία με διαπραγμάτευση δεν δικαιολογείται. Δεν συνιστά απρόβλεπτο γεγονός το ότι ένας φορέας κράτους μέλους, ο οποίος πρέπει να δώσει, στο πλαίσιο της προβλεπομένης από την εθνική νομοθεσία διαδικασίας εγκρίσεως των σχεδίων δημοσίων έργων, τη συγκατάθεσή του για συγκεκριμένο σχέδιο, προβάλλει, πριν από την προς τούτο προβλεπομένη οριακή ημερομηνία, αντιρρήσεις για λόγους που δικαιούται να επικαλεστεί. Παραβαίνει επομένως τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της οδηγίας το κράτος μέλος του οποίου οι αρμόδιες αρχές, μετά τη μη σύναψη συμβάσεως δημοσίων έργων κατά την ανοικτή διαδικασία λόγω της καθυστερήσεως που προκάλεσε η άρνηση ενός φορέα να δώσει την έγκρισή του για τα αρχικώς προβλεπόμενα σχέδια έργων, αναθέτουν τμήμα της συμβάσεως ακολουθώντας τη διαδικασία με διαπραγμάτευση, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού. 197ΣτΕ/1059/2008.Επειδή, με την προδικαστική προσφυγή η αιτούσα είχε ισχυρισθεί και με την υπό κρίση αίτηση επαναλαμβάνει, ότι η αναθέτουσα αρχή παρέβη την υποχρέωση που υπείχε από τη διάταξη του άρθρου 3 του π.δ. 60/2007 να αντιμετωπίζει ισότιμα, χωρίς διακρίσεις και με διαφάνεια τους διαγωνιζομένους, διότι διενήργησε διαπραγματεύσεις με την αιτούσα και την παρεμβαίνουσα μόνο για τη τιμή του τομογράφου 16 τομών και στη συνέχεια διαπραγματεύθηκε μόνο με την παρεμβαίνουσα την τιμή των 40 τομών που τελικώς επελέγη προς προμήθεια. Με τον τρόπο αυτό, η αιτούσα ισχυρίζεται ότι αυτή στερήθηκε της δυνατότητας να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις για το εν τέλει αντικείμενο της προμήθειας. Ο λόγος αυτός πιθανολογείται σοβαρώς ως βάσιμος, δεδομένου ότι, αφού αποφασίσθηκε η αναβάθμιση του προς προμήθεια μηχανήματος και η συνέχιση με τον τρόπο αυτό του διαγωνισμού, θα έπρεπε, ενόψει της αρχής της ισότιμης μεταχείρισης των διαγωνιζομένων (αρθ.3 και 24 παρ. 3 π.δ.60/2007), να κληθούν ξανά και οι δύο συμμετασχούσες στο διαγωνισμό εταιρείες προκειμένου να συνεχίσουν τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης και για το αναβαθμισμένο μηχάνημα. ΣτΕ/515/2008.Κατά την έννοια των διατάξεων αυτών(π.δ.60/2007) και ειδικότερα του άρθρου 24 παρ. 1 περ. α΄ εδάφιο β και παρ. 2, είναι δυνατή η κατ’ εξαίρεση χωρίς δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού προσφυγή σε διαπραγματεύσεις όταν η αναθέτουσα αρχή προσκαλέσει όσους στην προηγηθείσα ανοικτή ή κλειστή διαδικασία υπέβαλαν παραδεκτές προσφορές, οπότε, με δεδομένο το παραδεκτό των προσφορών αυτών, ακολουθεί το στάδιο των διαπραγματεύσεων, κατά το οποίο οι προσφέροντες μπορούν να προσαρμόσουν τις προσφορές τους, οικονομικές και τεχνικές, στους όρους της προκήρυξης του διαγωνισμού, της συγγραφής υποχρεώσεων κ.λ.π. Συνεπώς, κατά νόμο, κατά την εφαρμογή του συστήματος αυτού, ούτε κρίση περί παραδεκτού των δικαιολογητικών, ούτε κρίση περί του παραδεκτού των -προσαρμόσιμων, άλλωστε, κατά την διαδικασία των διαπραγματεύσεων- τεχνικών προσφορών γίνεται, αφού έχει ήδη γίνει και, μάλιστα, προϋποτίθεται. τις προπαρατιθέμενες διατάξεις, συνάγεται ότι οι δημόσιες συμβάσεις προμηθειών είναι δυνατόν να ανατίθενται με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση διακήρυξης, σε όλως εξαιρετικές και περιοριστικώς αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις, που, επειδή εισάγουν παρέκκλιση από τον κανόνα της ανάδειξης προμηθευτή με τη διαδικασία του διαγωνισμού με προηγούμενη δημοσίευση διακήρυξης, είναι στενά ερμηνευτέες. Τέτοιες είναι, μεταξύ άλλων, οι περιπτώσεις: α) της ματαίωσης του προηγηθέντος ανοικτού διαγωνισμού, εξαιτίας υποβολής μη κανονικών ή ακατάλληλων (για παράδειγμα ασύμφορων) προσφορών, υπό την προϋπόθεση ότι δεν μεταβάλλονται ουσιωδώς οι όροι της διακήρυξης του ματαιωθέντος διαγωνισμού, οπότε στη διαπραγμάτευση προσκαλούνται όλοι όσοι είχαν υποβάλει στο ματαιωθέντα διαγωνισμό παραδεκτές προσφορές (βλ. ΕλΣ VI Τμ αποφάσεις 2845/2010, 3723, 3558/2009, ΣτΕ ΕπΑν 1059, 515/2008), β) της συνδρομής κατεπείγουσας ανάγκης, οφειλόμενης σε απρόβλεπτες περιστάσεις, ήτοι σε έκτακτα και ασυνήθιστα γεγονότα που αντικειμενικά δεν ήταν δυνατόν να προβλεφθούν σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής κατά τον προγραμματισμό των οικείων προμηθειών από τα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής και σε καμία περίπτωση δεν απορρέουν από δική τους ευθύνη, που καθιστούν αδύνατη την τήρηση των νόμιμων προθεσμιών για τη διενέργεια σχετικού τακτικού διαγωνισμού. Στην περίπτωση αυτή, η απόφαση την αναθέτουσας αρχής για την προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, πρέπει να αιτιολογεί πλήρως τη συνδρομή των οικείων απρόβλεπτων περιστάσεων (βλ. ΕλΣ VI Τμ αποφάσεις 2050, 935/2010, 3355/2009). e-book Eκδοση 16.7.2015 198ΕλΣυν/Τμ.VI/93/2011.Από 120 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Προμήθειες με διαπραγμάτευση (εξαιρετική ή απ’ ευθείας ανάθεση) με ή χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης μπορεί να γίνουν εάν συντρέχει μία από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στο άρθρο 2 παράγραφος 13 του ν. 2286/1995200. Ειδικότερα, η περίπτωση του εδ. 199ΝΣΚ/431/2009 .Από τη διάταξη του άρθρου 25 § 1γ' του Π.Δ. 60/2007 προκύπτει ότι είναι δυνατή η σύναψη δημόσιας σύμβασης, με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς τη δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, και στην περίπτωση που λόγω κατεπείγουσας ανάγκης, οφειλομένης σε γεγονότα απρόβλεπτα για την αναθέτουσα αρχή, δεν είναι δυνατή η τήρηση των προβλεπομένων, για τις ανοικτές, κλειστές ή με διαπραγμάτευση διαδικασίες, προθεσμιών. Πρέπει όμως να πρόκειται για γεγονότα έκτακτα και όλως ασυνήθη που δεν εμπίπτουν στην ευθύνη ή την σφαίρα δράσης της αναθέτουσας αρχής και δεν μπορούν, σύμφωνα με τους κανόνες της κοινής εμπειρίας και λογικής, να προβλεφθούν, ώστε να ληφθούν υπόψη κατά τον προγραμματισμό των αναγκών της (βλ. Δημ. Σολδάτου, οι προμήθειες του Δημόσιου Τομέα, ο.π. στην απόφαση Δ.Ε.Κ. Υποθ. C-318/1994 Ε.Ε.Κ. και Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γερμανίας, Πράξης 2/1999 και 46/2000 IV Τμήμα Ελ. Συν. Και Πρακτικά 50/2000 Κλιμακίου και 115, 129/2000 ΣΤ' Κλιμακίου Ελ. Συν. ΣΤ' Κλιμ. Ελ. Συν. Πράξ. 135/2000). Εξάλλου, εκτός από τη συνδρομή των λόγων της επείγουσας ανάγκης, απαιτείται αυτοί να οφείλονται σε απρόβλεπτες καταστάσεις και επί πλέον να μην είναι δυνατή συνεπεία αυτών η τήρηση των διατυπώσεων και προθεσμιών, έστω και των συντετμημένων που τάσσονται για τις κανονικές διαδικασίες (ΣτΕ 4169/96 Δ.Δίκη 1997 σελ. 1239). Από τη διάταξη της παραγράφου 4β' του άρθρου 25 του Π.Δ/τος 60/2007 προκύπτει ότι προκειμένου για δημόσιες συμβάσεις έργων και υπηρεσιών είναι δυνατή η σύναψη δημόσιας σύμβασης (συμπληρωματικής), με προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, όταν έχουν ως αντικείμενο νέα έργα ή υπηρεσίες. Ειδικότερα οι νέες υπηρεσίες πρέπει να είναι κατά κάποιο τρόπο παρεμφερείς με αυτές που προβλέφθηκαν στη διακήρυξη και αποτέλεσαν αντικείμενο της πρώτης σύμβασης και να μην αφορούν αντικείμενο εντελώς άσχετο με αυτό της αρχικής συμβάσεως, αλλά και συγχρόνως να έχει γίνει πρόβλεψη τέτοιου είδους προσφυγής στην πρώτη προκήρυξη (Γνμδση ΝΣΚ 689/2001). Δηλαδή οι νέες αυτές υπηρεσίες θα πρέπει να κείνται, οπωσδήποτε, εντός του πλαισίου του ανατεθέντος αρχικώς έργου ή παρόμοιου έργου, ήτοι να ανατίθενται κατά διεύρυνση των αρχικών ενεργειών του αυτού ή παρόμοιου έργου και να μην αφορούν σε άλλα, διάφορα, έργα, έστω και του αυτού βασικού προγράμματος, να συνίστανται δε, προεχόντως σε επανάληψη άλλων παρόμοιων υπηρεσιών (Γνμδση ΝΣΚ 775/97). Οι διατάξεις, για τις συμπληρωματικές συμβάσεις στις προμήθειες του Δημοσίου, με διαπραγμάτευση, απαιτούν τη συνδρομή τόσο ουσιαστικών όσο και διαδικαστικών προϋποθέσεων, οι οποίες εξετάζονται από την αρμόδια αρχή, με βάση τον κανόνα ότι η διαπραγμάτευση, ως τρόπος σύναψης σύμβασης αποτελεί εξαιρετικό καθεστώς (βλ. το προϊμιο των Οδηγιών 92/50 για τις δημόσιες συμβάσεις παροχής υπηρεσιών και 93/36 για τις δημόσιες συμβάσεις προμηθειών). Ο έλεγχος ότι συντρέχει περίπτωση για την προσφυγή στην διαπραγμάτευση και μάλιστα χωρίς την σχετική δημοσίευση της προκήρυξης, όταν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του κοινοτικού δικαίου, αποτελεί λόγο ακυρώσεως της εν λόγω συμβάσεως, αφού παραβιάζεται η αρχή της δημοσιότητος (βλ. C-20/01, C-28/01 αποφ. του Δ.Ε.Κ. της 10-4-2003, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Γερμανίας) και είναι ιδιαίτερα ουσιώδης, αφού οι σχετικές διατάξεις προβλέπουν, ρητά, τους λόγους για τους οποίους μπορεί να γίνει προσφυγή στην διαπραγμάτευση. Οι σχετικοί λόγοι πρέπει να αποδεικνύονται από τη διοίκηση. Θα πρέπει, επομένως, να γίνει δεκτό ότι οι συμπληρωματικές συμβάσεις, και μάλιστα χωρίς την σχετική δημοσίευση, συνάπτονται, μόνο όταν πληρούνται οι ουσιαστικές προϋποθέσεις των διατάξεων για τις συμπληρωματικές συμβάσεις και τελούν υπό τον χρονικό περιορισμό, κατά κανόνα του χρόνου εκτελέσεως της συμβάσεως ή άλλως της τριετίας από την σύναψη της αρχικής συμβάσεως (Γνμδση Ν.Σ.Κ. 421/2003), εκτός εάν ιδιαίτερος λόγος επιβάλλει την απόκλιση από τον κανόνα αυτό (βλ. Ε.Σ., Πρακτικό 19/1999). Η τριετία αυτή αναφέρεται στην εφαρμογή της διαδικασίας και όχι στη διάρκεια της συμβάσεως (Γνμδση Ν.Σ.Κ. 413/2007) και η χρονική αυτή περίοδος εφαρμογής της δυνατότητος αυτής υφίσταται από τη σύναψη της συμβάσεως και όχι από την ολοκλήρωση του έργου (Δ.Ε.Κ. C-385/02 της 14-9-2004 Επιτροπή κατά Ιταλίας, σκέψη 34). 200Ν.2286/30.1.1995 (ΦΕΚ Α' 19/1.2.1995)-Αρθρο 2 παρ.12,13 «12.Οι διαδικασίες συνάψεως συμβάσεων προμηθειών διακρίνονται σε συνοπτικές, ανοικτές, κλειστές και με διαπραγμάτευση. e-book Eκδοση 16.7.2015 4 α)Ανοικτές είναι οι διαδικασίες (ανοικτός διαγωνισμός) που κάθε ενδιαφερόμενος προμηθευτής μπορεί να υποβάλλει πρόσφορα. 121 β) Κλειστές είναι εκείνες (κλειστός διαγωνισμός) που μόνο οι προμηθευτές οι οποίοι έχουν προσκληθεί από το φορέα, που διενεργεί το διαγωνισμό, μπορούν να υποβάλλουν προσφορά γ)Συνοπτικές (πρόχειρος διαγωνισμός) είναι οι διαδικασίες που διενεργούνται μόνο για τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών αγαθών αξίας κάτω των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ECU, ετήσιας συνολικής δαπάνης, καθοριζομένης εκάστοτε με απόφαση του Υπουργού Εμπορίου. Στις διαδικασίες των εδαφίων α' και β' απαιτείται προηγουμένη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού. δ)Με διαπραγμάτευση (εξαιρετική ή απευθείας ανάθεση) είναι η διαδικασία που οι επί μέρους φορείς προσφεύγουν στους προμηθευτές της επιλογής τους και διαπραγματεύονται τους όρους των υπό σύναψη συμβάσεων με έναν ή περισσότερους από αυτούς, με ή χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr VΙΙ της παραγράφου 13 του άρθρου 2 του ν.2286/1995 δεν εφαρμόζεται προκειμένου για προμήθειες των οποίων η αξία είναι ίση ή μεγαλύτερη των ορίων της περ. ε της παρ. 2 του άρθρου 4 του παρόντος201 και η περίπτωση του εδαφίου 1. β. ββ202 της εν λόγω παραγράφου δεν εφαρμόζεται για προμήθειες των οποίων η αξία είναι μικρότερη των ως άνω ορίων. 13.Η διαδικασία του τελευταίου εδαφίου της προηγουμένης παραγράφου μπορεί να τηρηθεί στις ακόλουθες περιπτώσεις: Ι. Εφόσον κατά τη διενέργεια ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας: α) υποβλήθηκαν προσφορές μη κανονικές και υπό τους όρους ότι αα) κλήθηκαν για διαπραγμάτευση όσοι υπέβαλαν προσφορές και αξιολογήθηκαν κατά την προηγηθείσα διαδικασία και ββ) δεν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της διακήρυξης. β) δεν υποβλήθηκαν προσφορές ή οι υποβληθείσες κρίνονται απαράδεκτες και υπό τις προϋποθέσεις ότι : αα) μεταβλήθηκαν ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της διακήρυξης και δεν ββ) διαβιβάζεται σχετική έκθεση στην Επιτροπή της Ευρωπαϊκής 'Ένωσης. ΙΙ.'Όταν για τεχνικούς ή καλλιτεχνικούς λόγους ή για λόγους που σχετίζονται με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, τα προς προμήθεια αγαθά κατασκευάζονται ή παραδίδονται μόνο από ορισμένο προμηθευτή. ΙΙΙ.'Όταν τα είδη κατασκευάζονται αποκλειστικά για σκοπούς έρευνες, πειραμάτων, μελετών και προτύπων εφαρμογής. ΙV.'Όταν στα πλαίσια ερευνητικών κατασκευών κριθεί σκόπιμο, με απόφαση του αρμόδιου κατά περίπτωση φορέα, ότι αγαθά που παράγονται σε πειραματικό στάδιο, πρέπει να χρησιμοποιηθούν από τις συμμετέχουσες στην πειραματική κατασκευή επιχειρήσεις. V.'Όταν για λόγους επείγουσας ανάγκης, που οφείλεται σε αυταπόδεικτα απρόβλεπτες καταστάσεις δεν είναι δυνατόν να τηρηθούν οι προθεσμίες που προβλέπονται από τους κανονισμούς προμηθειών. VI.Για συμπληρωματικές προμήθειες αγαθών από τον αρχικό προμηθευτή, εφόσον η αλλαγή του θα υποχρέωνε τον ενδιαφερόμενο φορέα να αγοράσει αγαθά με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά, που θα ήταν ασυμβίβαστα ή θα προκαλούσαν δυσανάλογες τεχνικές δυσχέρειες ή οικονομικές επιβαρύνσεις στη λειτουργία ή συντήρησή τους. VII. 'Οταν η προμήθεια αγαθών κρίνεται σκόπιμο από τον αρμόδιο κατά περίπτωση φορέα να ανατεθεί σε σωφρονιστικά ιδρύματα, ιδρύματα νεότητας, εκπαιδευτικά, ερευνητικά ή παρόμοια ιδρύματα για ερευνητικούς, πειραματικούς, μελετητικούς ή αναπτυξιακούς σκοπούς και VIII. Για την προμήθεια αγαθών, αξίας κάτω των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ECU η δαπάνη των οποίων δεν υπερβαίνει κατ' είδος σε ετήσια βάση το ποσό που καθορίζεται εκάστοτε από τον Υπουργό Εμπορίου. "Ειδικώς για τους οργανισμούς τοπικής αυτοδιοίκησης πρώτου βαθμού (ΟΤΑ) τους συνδέσμους τους, τα δημοτικά και κοινοτικά τους ιδρύματα, τα νομικά τους πρόσωπα δημοσίου δικαίου και τα συμβούλια περιοχής του άρθρου 48 του ν. 2218/1994 (ΦΕΚ 90 Α) το ανωτέρω ποσό καθορίζεται με κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Ανάπτυξης"» 201Δ11δ/520/5/2014 .ΘΕΜΑ : Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις έργων και μελετών, τα οποία θα εφαρμόζονται από την 1-12014. ΥΠΕΣ/163/2014 .ΘΕΜΑ: Κατώτατα όρια δημοσίευσης για τις δημόσιες συμβάσεις των Οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ τα οποία εφαρμόζονται από 1-1-2014 από τους Ο.Τ.Α. Α΄και Β΄ βαθμού, τα νομικά τους πρόσωπα και τις επιχειρήσεις τους. Π1/155/2014 -ΘΕΜΑ: «Κανονισμός (EE) αριθ. 1336/2013 της Επιτροπής σχετικά με τα κατώτατα όρια εφαρμογής των Κανονισμός (ΕΕ) αριθμ. 1336/2013 της Ευρωπαϊκής Επιτροπής της 13ης Δεκεμβρίου 2013 «για την τροποποίηση των οδηγιών του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ όσον αφορά τα κατώτατα όρια εφαρμογής τους κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων».Με τον ανωτέρω Κανονισμό καταργείται ο αντίστοιχος με αριθμό 1251/2011 και καθορίζονται τα κατώτερα όρια τα οποία θα εφαρμόζονται από 1 Ιανουαρίου 2014 και θα ισχύσουν για δύο (2) έτη.Συνοπτικά για τις συνήθεις περιπτώσεις συμβάσεων, με βάση τον εν λόγω Κανονισμό, τα κατώτερα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις που εμπίπτουν: Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/17/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 59/2007 – ΦΕΚ 63 Α/16-3-2007) και συγκεκριμένα:α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 414.000 €.β. Για δημόσιες συμβάσεις έργων είναι 5.186.000 €. 2. Στο πεδίο εφαρμογής της οδηγίας 2004/18/ΕΚ (που ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.Δ. 60/2007-ΦΕΚ 64 Α/16-32007) και συγκεκριμένα προκειμένου για φορείς πλην των κεντρικών κυβερνητικών αρχών (ΟΤΑ Α’ και Β’ Βαθμού και λοιποί φορείς της τοπικής αυτοδιοίκησης):α. Για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων e-book Eκδοση 16.7.2015 οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ κατά τις διαδικασίες σύναψης συμβάσεων» 122 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr Προκειμένου να ακολουθηθεί η διαδικασία με διαπραγμάτευση, απαιτείται απόφαση του αρμόδιου Υπουργού ή του αρμόδιου για την διοίκηση του φορέα οργάνου203 204, ύστερα από γνωμοδότηση του διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά στο συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) είναι 207.000 € Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 134.000 €..β.Για δημόσιες συμβάσεις έργων (συμπεριλαμβανομένων και των συμβάσεων παραχώρησης δημοσίων έργων) είναι 5.186.000 €.Επισημαίνεται ότι για την εφαρμογή των παραπάνω ορίων οι αναθέτουσες αρχές πρέπει να συμπεριλαμβάνουν και το ποσό που αντιστοιχεί σε τυχόν δικαιώματα προαίρεσης που προτίθενται να συμπεριλάβουν στη σύμβαση ανεξαρτήτως αν τα ασκήσουν. Στα παραπάνω ποσά δεν συμπεριλαμβάνεται ο Φ.Π.Α. και για τα δημόσια έργα συμπεριλαμβάνονται τα απρόβλεπτα και η αναθεώρηση. Κατώτατα όρια για τις δημόσιες συμβάσεις τα οποία εφαρμόζονται από 1-1-2012:Σύμφωνα με τον ΚΑΝΟΝΙΣΜΟ (ΕΚ) αριθ. 1251/2011 ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ της 30ής Νοεμβρίου 2011 για την τροποποίηση των οδηγιών 2004/17/ΕΚ, 2004/18/ΕΚ και 2009/81/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου ισχύουν τα ακόλουθα κατώτατα όρια: •Oδηγία 2004/18/ΕΚ.Περί συντονισμού των διαδικασιών σύναψης δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών (ενσωματώθηκε στην ελληνική νομοθεσία με το Π.∆. 60/2007-ΦΕΚ 64 Α/16-3-2007):Προκειμένου για φορείς πλην των κεντρικών κυβερνητικών αρχών η ανωτέρω οδηγία εφαρμόζεται για δημόσιες συμβάσεις προμηθειών, υπηρεσιών και μελετών (συμπεριλαμβανομένων των περιπτώσεων διαγωνισμών μελετών, όσον αφορά το συνολικό ύψος των χρηματικών βραβείων συμμετοχής στους διαγωνισμούς και των ποσών που καταβάλλονται στους συμμετέχοντες) των οποίων η εκτιμώμενη αξία εκτός φόρου προστιθέμενης αξίας (ΦΠΑ) είναι ίση ή ανώτερη με το ποσό των 200.000 €.. Για τις κεντρικές αναθέτουσες αρχές το αντίστοιχο όριο είναι 130.000 €. 2 παρ.13 «13.Η διαδικασία του τελευταίου εδαφίου της προηγουμένης παραγράφου μπορεί να τηρηθεί στις ακόλουθες περιπτώσεις: 2022286/1995,Αρθρο Ι. Εφόσον κατά τη διενέργεια ανοικτής ή κλειστής διαδικασίας: α) υποβλήθηκαν προσφορές μη κανονικές και υπό τους όρους ότι αα) κλήθηκαν για διαπραγμάτευση όσοι υπέβαλαν προσφορές και αξιολογήθηκαν κατά την προηγηθείσα διαδικασία και ββ) δεν έχουν μεταβληθεί ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της διακήρυξης. β) δεν υποβλήθηκαν προσφορές ή οι υποβληθείσες κρίνονται απαράδεκτες και υπό τις προϋποθέσεις ότι : αα) δεν μεταβλήθηκαν ουσιωδώς οι αρχικοί όροι της διακήρυξης και ββ) διαβιβάζεται σχετική έκθεση στην Επιτροπή της Ευρωπαϊκής 'Ένωσης.» e-book Eκδοση 16.7.2015 4 203ΕλΣυν/Κλ.Ζ/215/2012.Μεταφορές-μαθητών.1) 123 Κατά παράβαση των όσων έγιναν δεκτά σε προηγούμενη σκέψη της παρούσας δεν εκδόθηκε απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου ….., με την οποία αποφασίζεται η διενέργεια του διαγωνισμού για τη μεταφορά μαθητών. Την έλλειψη της ανωτέρω απόφασης δεν δύναται να αναπληρώσει η 510/2011 απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής του Δήμου, με την οποία εγκρίθηκε η διενέργεια του διαγωνισμού και καταρτίσθηκαν οι όροι αυτού, δεδομένου ότι η απόφαση για τη διενέργεια του διαγωνισμού ανήκει στο έχον το τεκμήριο αρμοδιότητας για την άσκηση αυτής όργανο του Δημοτικού Συμβουλίου και, συνεπώς, αναρμοδίως με την προαναφερόμενη απόφαση της Οικονομικής Επιτροπής εγκρίθηκε η διενέργεια αυτού (βλ. την 52224/52/15.12.2011 εγκύκλιο του Υφυπουργού Εσωτερικών, ΑΔΑ: 45ΨΟΝ-ΚΔ9). 2) Συνιστά ουσιώδη νομική πλημμέλεια της ελεγχόμενης διαγωνιστικής διαδικασίας η δημοσίευση στο συμπλήρωμα της Επίσημης Εφημερίδας της Ευρωπαϊκής Ενώσεως πληροφοριών που είναι ευθέως αντίθετες στις ρυθμίσεις της διακήρυξη, σχετικά με τον διαχωρισμό του αντικειμένου της υπηρεσίας σε περισσότερα τμήματα και, συνακόλουθα, τη δυνατότητα υποβολής προσφοράς για ένα ή περισσότερα δρομολόγια μεταφοράς μαθητών και όχι υποχρεωτικά για το σύνολο αυτών. 3) Μη νομίμως προκηρύχθηκε δημόσιος διαγωνισμός, χωρίς να αποδεικνύεται ότι τηρήθηκε η προπαρασκευαστική διαδικασία του άρθρου 4 της ΚΥΑ και ότι έχουν εξετασθεί και εξαντληθεί όλες οι δυνατότητες που παρέχονται από τις παραγράφους Α και Β του άρθρου 2 της κ.υ.α., ήτοι η πραγματοποίηση της μεταφοράς με την δημόσια αστική συγκοινωνία ακόμη και με προσπάθεια τροποποιήσεως των ήδη υφισταμένων δρομολογίων κατόπιν αιτήσεως στην Περιφέρεια, ή με την σύσταση γραμμών δημοτικής, διαδημοτικής ή υπεραστικής συγκοινωνίας διά της συνάψεως συμβάσεων παραχωρήσεως δημόσιας υπηρεσίας με τους φορείς συγκοινωνιακού έργου (άρθρο 19 του ν. 2963/2001), άλλως με την χρήση ιδίων μεταφορικών μέσων βάσει της παρ. Β του άρθρου 2 της κ.υ.α.. 4) Η προσφυγή στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων με την αιτιολογία της κηρύξεως αγόνου του διαγωνισμού είναι μη νόμιμη, δοθέντος ότι στην περίπτωση αυτή η διαδικασία της διαπραγματεύσεως συνέχεται άμεσα με τον προηγηθέντα αυτής διαγωνισμό, με συνέπεια η μη νομιμότητα της υποκείμενης διαγωνιστικής διαδικασίας να καθιστά για τους ανωτέρω λόγους παρακολουθηματικά παράνομη στο σύνολό της και τη συγκεκριμένη διαδικασία. Ούτε δύναται η επίκληση επείγουσας ανάγκης και η επικαλούμενη έλλειψη υπαιτιότητας του Δήμου για την μη (παραδεκτή) κατάθεση προσφορών για τα 138 από τα 157 δρομολόγια να αποτελέσει λόγο αυτοτελώς δικαιολογητικό της προσφυγής στην εν λόγω διαδικασία, καθόσον η κατά τα ανωτέρω πραγματοποίηση πλημμελούς διαγωνιστικής διαδικασίας είναι εξ’ ορισμού ασύμβατη με την έλλειψη ευθύνης της αναθέτουσας αρχής και την πρόκληση του κατεπείγοντος χαρακτήρα της προς κάλυψη ανάγκης και αν είχαν τηρηθεί πλήρως οι επιβαλλόμενες διατυπώσεις νομιμότητας μπορεί να είχαν κατατεθεί παραδεκτές προσφορές και για τα συγκεκριμένα δρομολόγια. 204ΕλΣυν/Τμ.7/96/2012.Η αρμοδιότητα της ανάθεσης των επίμαχων εργασιών επισκευής και προμήθειας ανταλλακτικών δεν ανήκε στα αναφερόμενα στο άρθρο 23 παρ. 2 του Ενιαίου Κανονισμού Προμηθειών Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης, όργανα, όπως εσφαλμένα υποστηρίζεται από την Επίτροπο, αλλά στην Επιτροπή συντήρησης και επισκευής οχημάτων του Δήμου, η οποία είναι και το μόνο αρμόδιο όργανο για την ανάθεση των σχετικών υπηρεσιών καθώς και της προμήθειας ανταλλακτικών στην ειδικότερη περίπτωση της επισκευής οχημάτων του Δήμου, που παρουσιάζουν βλάβη ή έχουν ανάγκη συντήρησης ή επισκευής και μάλιστα ανεξαρτήτως του ύψους της απαιτούμενης κατά περίπτωση δαπάνης. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr αρμόδιου συλλογικού οργάνου. Η απόφαση αυτή δεν απαιτείται για την περίπτωση του εδ. VΙΙΙ205 της παραγράφου 13 του άρθρου 2 του ν. 2286/1995. Σε περίπτωση που της διαπραγμάτευσης προηγείται διαγωνισμός, η παραπάνω απόφαση υποκαθίσταται από την απόφαση κρίσεως των αποτελεσμάτων του διαγωνισμού. Από τις διατάξεις του π.δ.60/2007, με το οποίο προσαρμόστηκε η ελληνική νομοθεσία περί δημοσίων συμβάσεων έργων, προμηθειών και υπηρεσιών προς τις διατάξεις της οικείας κοινοτικής οδηγίας (2004/18/ΕΚ), συνάγεται, μεταξύ άλλων, ότι μία αναθέτουσα αρχή υποχρεούται να συνάπτει τις συμβάσεις παροχής υπηρεσιών κατά κανόνα με τη διαδικασία του ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού και μόνο κατ’ εξαίρεση με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης. Οι περιπτώσεις της κατ’ εξαίρεση δυνατότητας σύναψης των συμβάσεων παροχής υπηρεσιών με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση σχετικής προκήρυξης διαγωνισμού, παρατίθενται στο άρθρο 25 του π.δ.60/2007, ενώ παράλληλα τέτοια δυνατότητα αναγνωρίζεται και στο άρθρο 24 παρ. 1 περ. α΄ εδάφιο β του ως άνω π.δ.. Κατά τα παγίως κριθέντα από το Δικαστήριο των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων (Δ.Ε.Κ.), οι διατάξεις των κοινοτικών οδηγιών, όπως αυτές που αφορούν στην ανάθεση με διαδικασία διαπραγμάτευσης χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, οι οποίες εισάγουν παρεκκλίσεις από την εφαρμογή των κανόνων που διέπουν την ανάθεση των δημοσίων συμβάσεων, πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά, το δε βάρος απόδειξης ότι συντρέχουν πράγματι οι εξαιρετικές περιστάσεις που δικαιολογούν την παρέκκλιση φέρει εκείνος ο οποίος τις επικαλείται (βλ. Δ.Ε.Κ.: απόφαση της 14.9.2004, Υπόθεση C-385/02, απόφαση της 18.5.1995, Υπόθεση C-57/94, απόφαση της 12.1.1994, Υπόθεση C-296/92, απόφαση της 17.11.1993, Υπόθεση C-71/02, απόφαση της 10.3.1987, Υπόθεση C-199/85). Στα πλαίσια αυτά, με τις διατάξεις του άρθρου 25 παρ.1 περ. α΄ του π.δ.60/2007, παρέχεται η δυνατότητα στις αναθέτουσες αρχές να χρησιμοποιούν τη διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού, όταν πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες τρεις προϋποθέσεις: α) έχει προηγηθεί προκήρυξη διαγωνισμού, β) καμία προσφορά δεν υποβλήθηκε ή καμία από τις υποβληθείσες προσφορές δεν ήταν κατάλληλη και γ) δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιαστικά οι αρχικοί όροι της σύμβασης, ενώ με τις διατάξεις του άρθρου 24 παρ. 1 περ. α΄ εδ. β΄ του ίδιου π.δ., η ίδια δυνατότητα (προσφυγής στη διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού) δίδεται στις αναθέτουσες αρχές, όταν πληρούνται σωρευτικά οι ακόλουθες προϋποθέσεις: α) έχει προηγηθεί προκήρυξη διαγωνισμού, β) υποβλήθηκαν μη κανονικές προσφορές ή κατατέθηκαν απαράδεκτες προσφορές, γ) δεν έχουν τροποποιηθεί ουσιαστικά οι αρχικοί όροι της σύμβασης και δ) στη διαδικασία με διαπραγμάτευση περιλαμβάνονται όλοι οι προσφέροντες που πληρούν τα κριτήρια των άρθρων 43 έως 50 και οι οποίοι είχαν υποβάλει παραδεκτές προσφορές κατά τον προηγηθέντα διαγωνισμό. Από το συνδυασμό των ανωτέρω διατάξεων συνάγεται ότι προσφορά που κατατέθηκε στην προηγηθείσα της διαπραγμάτευσης ανοικτή ή κλειστή διαδικασία διαγωνισμού νοείται ως «ακατάλληλη» όταν το περιεχόμενό της δεν έχει καμία σχέση με τις υπό ανάθεση υπηρεσίες και δεν μπορεί, συνεπώς, να ανταποκριθεί στις ανάγκες της αναθέτουσας αρχής, όπως 205VIII. Για την προμήθεια αγαθών, αξίας κάτω των διακοσίων χιλιάδων (200.000) ECU η δαπάνη των οποίων δεν υπερβαίνει κατ' είδος σε ετήσια βάση το ποσό που καθορίζεται εκάστοτε από τον Υπουργό Εμπορίου. e-book Eκδοση 16.7.2015 22.1.Προυποθέσεις ανάθεσης με διαπραγμάτευση 124 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr αυτές καθορίστηκαν στα έγγραφα (τεχνικές προδιαγραφές) του διαγωνισμού (βλ. Δ.Ε.Κ. απόφαση της 4.6.2009, Υπόθεση C-250/07, Πράξη VI Τμ.Ε.Σ. 44/2007), για το λόγο δε αυτό η υποβολή «ακατάλληλης» προσφοράς εξομοιώνεται με τη μη υποβολή προσφοράς. Όσον αφορά δε στην έννοια της «μη κανονικής» προσφοράς του άρθρου 24 παρ. 1 περ. α΄ του π.δ.60/2007, η υποβολή τέτοιας προσφοράς εξομοιώνεται με την υποβολή απαράδεκτης προσφοράς. Τούτο σαφώς συνάγεται από τη γραμματική ερμηνεία των ως άνω διατάξεων, καθόσον υφίσταται συνάρτηση, αφενός μεταξύ της περίπτωσης απουσίας προσφοράς και της περίπτωσης υποβολής ακατάλληλης προσφοράς, αφετέρου μεταξύ της περίπτωσης υποβολής απαράδεκτης (σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, τηρουμένων των οριζομένων στις διατάξεις των άρθρων 28, 39 έως 52 και 55 του π.δ.60/2007) προσφοράς και εκείνης της υποβολής μη κανονικής προσφοράς, οι οποίες προβλέπεται ότι μπορούν, εναλλακτικά, να αποτελέσουν λόγο απευθείας ανάθεσης. Οι περιπτώσεις αυτές είναι ισοδύναμες όχι μόνον όσον αφορά στις συνέπειες που απορρέουν από αυτές, αλλά και όσον αφορά στις δυσκολίες που συνεπάγονται για τον αναθέτοντα φορέα, δεδομένου ότι είτε δεν καλύπτονται οι σχετικές με τις υπό ανάθεση υπηρεσίες ανάγκες λόγω μη συμβατότητας των υποβληθεισών προσφορών με τις τεχνικές προδιαγραφές, είτε δεν πληρούνται κάποιες προϋποθέσεις που τίθενται από το νόμο ή τη διακήρυξη σχετικά με τη συμμετοχή στο διαγωνισμό και την υποβολή παραδεκτής προσφοράς. Επομένως, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να συνάψει σύμβαση ανάθεσης υπηρεσιών χωρίς να ακολουθήσει τη συνήθη διαδικασία διαγωνισμού, μόνον εάν οι προσφορές που υποβλήθηκαν είναι «ακατάλληλες» ή «μη κανονικές», στην κατηγορία δε των προσφορών αυτών δεν εμπίπτουν σε καμία περίπτωση οι οικονομικά «μη συμφέρουσες» για την αναθέτουσα αρχή προσφορές. Τέλος, η αναθέτουσα αρχή μπορεί να προσφύγει στη διαδικασία με διαπραγμάτευση χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού και στην προβλεπόμενη στο άρθρο 25 παρ. 1 περ. γ΄ του π.δ.60/2007 περίπτωση κατεπείγουσας ανάγκης, μη απορρέουσας από ευθύνη της αναθέτουσας αρχής, οφειλόμενης σε γεγονότα απρόβλεπτα, λόγω της οποίας δεν είναι δυνατή η τήρηση των προθεσμιών που απαιτούνται για τους ανοικτούς ή κλειστούς διαγωνισμούς ή τις προβλεπόμενες στο άρθρο 24 του ως άνω π.δ. με διαπραγμάτευση διαδικασίες με δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού. Οι περιστάσεις που επικαλείται η αναθέτουσα αρχή για την αιτιολόγηση της κατεπείγουσας ανάγκης δεν πρέπει σε καμία περίπτωση να απορρέουν από δική της ευθύνη.(ΕλΣυν/ΤμVI/3558/2009) 22.2.Η περί πτ ωση της «κατεπείγουσας ανάγκης». Η περίπτωση αυτή αναφέρεται σε διαγωνισµούς δηµοσίων συµβάσεων έργων, προµηθειών και υπηρεσιών, όταν η επιτακτικά επείγουσα ανάγκη (η κατεπείγουσα ανάγκη) που προκύπτει από γεγονότα απρόβλεπτα206 207 208 209για την Αναθέτουσα Αρχή, δεν επιτρέπει την τήρηση των ΕλΣυν/Κλ.ΣΤ/159/2012 .Για τη σύναψη συμβάσεων προμηθειών θα πρέπει, καταρχήν, να διενεργείται ανοιχτός ή κλειστός διαγωνισμός, ενώ η αναθέτουσα αρχή μπορεί να συνάψει σύμβαση προμήθειας με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς την προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, εξαιρετικά, στις περιοριστικά αναφερόμενες περιπτώσεις του ως άνω άρθρου 25, οι οποίες, καθώς εισάγουν παρέκκλιση από τον κανόνα της διενέργειας διαγωνισμού, είναι στενά ερμηνευτέες (βλ. πράξη VI Tμημ. Ελ. Συν. 171/2007). Ειδικότερα, η απευθείας ανάθεση δημοσίων συμβάσεων με τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης, χωρίς να έχει προηγηθεί δημοσίευση σχετικής προκήρυξης, αποτελεί μια εξαιρετική διαδικασία που προβλέπεται μόνο σε ορισμένες περιοριστικά αναφερόμενες στο νόμο περιπτώσεις, και υπό ορισμένες προϋποθέσεις, διότι συνιστά παρέκκλιση από τις αρχές της διαφάνειας και του ελεύθερου ανταγωνισμού στις διαγωνιστικές διαδικασίες για την κατάρτιση δημοσίων συμβάσεων, ενόψει του γεγονότος ότι δεν γίνεται γνωστή η πρόθεση της αναθέτουσας αρχής στο ευρύ κοινό, αλλά μόνο σε αυτόν ή αυτούς που η ίδια εκ των προτέρων επιλέγει. Στην περίπτωση δε κατά την οποία νομικά πρόσωπα δημοσίου δικαίου προτίθενται να συνάπτουν συμβάσεις προμηθειών με απευθείας ανάθεση αυτών, λόγω αδυναμίας τήρησης των προθεσμιών που απαιτούνται για τη διενέργεια σχετικού ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού, πρέπει να πληρούνται σωρευτικά οι εξής προϋποθέσεις: α) οι εν λόγω προμήθειες πρέπει να παρασχεθούν κατεπειγόντως και β) η ως άνω κατεπείγουσα ανάγκη πρέπει να οφείλεται αποκλειστικά σε απρόβλεπτες περιστάσεις, ήτοι σε έκτακτα πραγματικά γεγονότα, τα οποία αφενός δεν απορρέουν από παραλείψεις ή έλλειψη προγραμματισμού και επιμέλειας της αναθέτουσας αρχής, αφετέρου δεν μπορούσαν, σύμφωνα με τα διδάγματα της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής, σε καμία περίπτωση να προβλεφθούν (βλ. πράξεις IV Τμ. Ελ. Συν. 7/2007, 175, 109, 98, 34 και 4/2006, και πράξεις e-book Eκδοση 16.7.2015 4 206 125 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr προθεσµιών που προβλέπονται από τις άλλες διαδικασίες.Οι περιστάσεις που επικαλείται η Αναθέτουσα Αρχή για την αιτιολόγηση της επιτακτικής επείγουσας ανάγκης, δεν θα πρέπει σε καµία περίπτωση να απορρέουν από δική της ευθύνη. Ως απρόβλεπτα210 γεγονότα θεωρούνται τα γεγονότα που ξεφεύγουν από το πεδίο της συνήθους οικονοµικής και κοινωνικής δραστηριότητας, όπως για παράδειγµα οι περιπτώσεις πληµµυρών και σεισµών, που απαιτούν άµεσες παρεµβατικές ενέργειες αποκαταστάσεων και βοήθειας των θιγοµένων.Πρέπει να σηµειώσουµε ότι η επίκληση της περίπτωσης αυτής επιτρέπεται για την προκήρυξη µόνο εκείνων των έργων, προµηθειών και υπηρεσιών που είναι αναγκαίες για την άµεση εξυπηρέτηση και ανακούφιση των παραπάνω αναγκών που προέκυψαν από τα απρόβλεπτα γεγονότα και όχι αφορµή για να καλυφθούν πρόσθετες ανάγκες.Επειδή η επίκληση της περίπτωσης των απροβλέπτων γεγονότων είναι σύνηθες φαινόµενο των Αναθετουσών Αρχών που εξυπηρετούνται µε «απ΄ ευθείας αναθέσεις» για να καλύψουν τις ανάγκες τους, µε αποφυγή εφαρµογής των κλασσικών διαδικασιών των κοινοτικών οδηγιών (ανοικτές και κλειστές διαδικασίες κλπ) που επιβάλλουν συγκεκριµένους περιοριστικούς όρους επιλογής και ανάθεσης και συγκεκριµένους χρόνους προθεσµιών, ο κοινοτικός νοµοθέτης είναι ιδιαίτερα αυστηρός στην εφαρµογή και ερµηνεία των κοινοτικών προβλέψεων για τις περιπτώσεις αυτές. Οι Αναθέτουσες Αρχές θα πρέπει να λαµβάνουν υπόψη τους ότι οι ελάχιστες προθεσµίες που θέτουν τόσο οι κοινοτικές οδηγίες όσο και το εθνικό δίκαιο µεταγραφής για επείγουσες περιπτώσεις «λόγω απροβλέπτων γεγονότων» ενδέχεται να καλύπτουν τις απαιτήσεις τους χωρίς να είναι αναγκαία η VI Tμ. Ελ. Συν , 91, 105, 171/2007). Η δε απόφαση του αρμοδίου οργάνου περί προσφυγής στην προρρηθείσα διαδικασία ανάθεσης, πρέπει, ως εκ της φύσεώς της, να είναι ειδικώς και επαρκώς αιτιολογημένη ώστε να καθίσταται εφικτός από το Ελεγκτικό Συνέδριο ο έλεγχος της νομιμότητάς της (πρβλ. πράξεις VI Tμ. 91, 105, 171/2007, VII 86/2008, ΣΤ΄ Κλιμ. 27/2012, 205/2007 κ.ά). 207ΣτΕ/1747/2011.Η αναθέτουσα αρχή έχει μεν ευχέρεια, κατ’ απόκλιση από το γενικό κανόνα διενέργειας ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού, να συνάπτει δημόσια σύμβαση με προσφυγή στην εξαιρετική διαδικασία της διαπραγμάτευσης χωρίς δημοσίευση της σχετικής προκήρυξης, μόνον όμως εφόσον συντρέχουν οι προς τούτο νόμιμες προϋποθέσεις, ήτοι κατεπείγουσα ανάγκη οφειλόμενη σε γεγονότα απρόβλεπτα και δη μη απορρέοντα από δική της ευθύνη. Η σχετική απόφαση της αναθέτουσας αρχής πρέπει να φέρει πλήρη και ειδική αιτιολογία, αναφερόμενη στους λόγους για τους οποίους αποφασίζεται η προσφυγή στην εν λόγω εξαιρετική διαδικασία. Όταν, εξ άλλου, η αναθέτουσα αρχή προσφεύγει για δεύτερη φορά στην εξαιρετική διαδικασία, τότε δεν αρκεί η αναφορά στους λόγους που την οδήγησαν να προσφύγει για πρώτη φορά στη διαδικασία, αλλά πρέπει να βεβαιώνεται αιτιολογημένα ότι οι ανωτέρω λόγοι (αρχικοί ή νέοι) συντρέχουν και για την εκ δευτέρου προσφυγή στη διαδικασία. 208ΕλΣυν/Τμ.4/61/1999.Ως απρόβλεπτα γεγονότα νοούνται αιφνίδια πραγματικά περιστατικά που αντικειμενικά δεν ήταν δυνατό να προβλεφθούν ,σύμφωνα με τους κανόνες της ανθρώπινης εμπειρίας και λογικής και να ληφθούν υπόψη κατά τον προγραμματισμό της αναθέτουσας αρχής. 209Ευ. Κουτούπα-Ρεγκάκου, Δημόσιες Συμβάσεις και Κοινοτικό Δίκαιο, Εκδόσεις Σάκκουλα 1995 Ως απρόβλεπτες περιστάσεις πρέπει να νοούνται γεγονότα που υπερβαίνουν κατά πολύ τον συνήθη ρου του οικονομικού και κοινωνικού βίου, όπως λ.χ. οι θεομηνίες (πλημμύρες, σεισμοί κλπ.), οι οποίες καθιστούν κατεπειγόντως απαραίτητη την παράδοση διαφόρων προμηθειών στους πληγέντες η δυνατότητα, την οποία προβλέπει η οδηγία 71/305, περί συντονισμού των διαδικασιών για τη σύναψη συμβάσεων δημοσίων έργων, στο άρθρο 9, στοιχείο δ', της αρχικής μορφής της και κατόπιν στο άρθρο 5, παράγραφος 3, στοιχείο γ', της μορφής που έλαβε μετά την τροποποίησή της από την οδηγία 89/440, να παρακάμπτεται η διαδικασία δημοπρατήσεως προκειμένου να γίνει προσφυγή στη διαδικασία με διαπραγμάτευση, εξαρτάται από τη συνδρομή πολλών σωρευτικών προϋποθέσεων, μεταξύ των οποίων η ύπαρξη απροβλέπτου γεγονότος. Αν μια από τις προϋποθέσεις αυτές δεν πληρούται, η προσφυγή στη διαδικασία με διαπραγμάτευση δεν δικαιολογείται.Δεν συνιστά απρόβλεπτο γεγονός το ότι ένας φορέας κράτους μέλους, ο οποίος πρέπει να δώσει, στο πλαίσιο της προβλεπομένης από την εθνική νομοθεσία διαδικασίας εγκρίσεως των σχεδίων δημοσίων έργων, τη συγκατάθεσή του για συγκεκριμένο σχέδιο, προβάλλει, πριν από την προς τούτο προβλεπομένη οριακή ημερομηνία, αντιρρήσεις για λόγους που δικαιούται να επικαλεστεί. Παραβαίνει επομένως τις υποχρεώσεις που υπέχει δυνάμει της οδηγίας το κράτος μέλος του οποίου οι αρμόδιες αρχές, μετά τη μη σύναψη συμβάσεως δημοσίων έργων κατά την ανοικτή διαδικασία λόγω της καθυστερήσεως που προκάλεσε η άρνηση ενός φορέα να δώσει την έγκρισή του για τα αρχικώς προβλεπόμενα σχέδια έργων, αναθέτουν τμήμα της συμβάσεως ακολουθώντας τη διαδικασία με διαπραγμάτευση, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκηρύξεως διαγωνισμού.» e-book Eκδοση 16.7.2015 210ΔΕΚ-C-318/1994.« 126 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr προσφυγή στην περίπτωση της «κατεπείγουσας ανάγκης» της παραγράφου αυτής.Θα πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι η επίκληση της «κατεπείγουσας ανάγκης» δικαιολογείται για ενέργειες της Αναθέτουσας Αρχής χρονικά περιορισµένες (µικρότερες από τις ελάχιστες των κλασσικών διαδικασιών που αναφέρονται σε περιπτώσεις επείγοντος). Για έργα, υπηρεσίες και προµήθειες που απαιτούνται µετά από την περίοδο αυτή οι Αναθέτουσες Αρχές έχουν επαρκή χρόνο για δηµοσίευση προκήρυξης και ανάθεση συµβάσεων µε τις κλασσικές διαδικασίες (ανοικτές ή κλειστές κλπ.). (Περίπτωση ΔΕΚ/C-24/1991, Commission v Spain, [1992] ECR I-1989, όπου το Ευρωπαϊκό ∆ικαστήριο θεώρησε ασυµβίβαστο το επιχείρηµα της Ισπανικής Κυβέρνησης περί κατεπείγοντος διότι τα χρονικά όρια που έθετε ξεπερνούσαν τις προθεσµίες των κοινοτικών οδηγιών για τις επείγουσες περιπτώσεις). 22.3.ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΔΙΑΠΡΑΓΜΑΤΕΥΣΗΣ (ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΗ Η ΑΠΕΥΘΕΙΑΣ ΑΝΑΘΕΣΗ) απο τους ΟΤΑ Α ΚΑΙ Β ΒΑΘΜΟΥ211 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 Eίναι η διαδικασία που οι επί μέρους φορείς προσφεύγουν στους προμηθευτές της επιλογής τους και διαπραγματεύονται τους όρους των υπό σύναψη συμβάσεων με έναν ή περισσότερους από αυτούς με ή χωρίς δημοσίευση προκήρυξης διαγωνισμού212. Για την προσφυγή στη ανωτέρω διαδικασία εφαρμόζονται: Ι) Οταν φορέας ανάθεσης της προμήθειας είναι Ο.Τ.Α α' βαθμού (Δήμοι), οι διατάξεις των άρθρων: α) 2 παρ. 12 εδ. δ' και 13 του ν. 2285/1995, β) 3 παρ. 3 περ. β', γ' και δ' και 23 παρ. 1 έως 3 του Ειδικού Κανονισμού Προμηθειών Ο.Τ.Α. (Ε.Κ.Π.Ο.Τ.Α.)213 και γ) 24 και 25 του π.δ. 60/2007 (όταν η αξία της προμήθειας είναι μεγαλύτερη των «200.000» ευρώ χωρίς Φ.Π.Α). ΙΙ) Οταν φορέας ανάθεσης της προμήθειας είναι Ο.Τ.Α. β' βαθμού (Περιφέρειες)214, οι διατάξεις των άρθρων 2 παρ. 12 εδ. δ' και 13 του ν. 2285/1995 και 22 του ισχύοντος Κανονισμού Προμηθειών Δημοσίου (Κ.Π.Δ)215, στις οποίες, μεταξύ άλλων, παραπέμπει το άρθρο 100 παρ. 3 του π.δ. 30/1996216, το οποίο με βάση το άρθρο 282 παρ. 4 ν. 3852/2010 εξακολουθεί να ισχύει. Η ανάθεση της προμήθειας με διαπραγμάτευση (εξαιρετική ή απευθείας ανάθεση) επιτρέπεται: 1) Οταν η αξία της προμήθειας είναι μικρότερη ή ίση των 15.000 € με Φ.Π.Α. 217 και υπό την προϋπόθεση ότι η αξία αυτή αθροιζόμενη με άλλα όμοια ή ομοειδή υλικά δεν υπερβαίνει σε ετήσια βάση το ποσό αυτό. Επισημαίνεται ότι το όριο που καθορίζει η απόφαση Π1/3305/3.11.2010 (ΦΕΚ Β' 1789) του Υφυπουργού Οικονομίας, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), μέχρι το οποίο επιτρέπεται η απευθείας ανάθεση προμήθειας βάσει του άρθρου 2 παρ. 13 περ. VIII του ν. 2286/1995, δεν ισχύει για τους Ο.Τ.Α. α' βαθμού, σύμφωνα με το άρθρο 2 παρ. 13 περ. 1, υποπερ. VIII εδάφ. β του ν.2286/1995, όπως προστέθηκε με το άρθρο 13 παρ. 3 του ν.2503/1997, αφού απαιτείται για το καθορισμό του ορίου αυτού κοινή απόφαση των Υπουργών Εσωτερικών, Δημόσιας Διοίκησης και Αποκέντρωσης και Οικονομικών, Ανταγωνιστικότητας και Ναυτιλίας (βλ. άρθρο 2 211Δημήτριος Τσακανίκας-Βασιλική Προβίδη ,Πάρεδροι Ελ.Συνεδρίου-Πρακτικός οδηγός για τον έλεγχο Δημ.Συμβάσεων 212 213 214 215 216 217 127 Αρθρο 2 παρ. 11 περ. γ' π.δ. 60/2007, 2 παρ. 12 εδ. τελευτ. ν. 2286/1995 (βλ. επίσης και άρθρο 2 παρ. 6 του ΕΚΠΟΤΑ) 11389/8.3.1993 Βλ. άρθρο 3 παρ. 1 ν. 3852/2010 Π.Δ. 118/2007 Κώδικας Νομαρχιακής Αυτοδιοίκησης Βλ. 27319/18.7.2002 Κ.Υ.Α. (ΦΕΚΒ' 945) ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr παρ. 13 περ. 1, υποπερ. VIII εδ. β' του ν. 2286/1995, όπως προστέθηκε με το άρθρο 13 παρ. 3 του ν. 2503/1997). Το νέο χρηματικό όριο (20.000 ευρώ χωρίς Φ.Π.Α.), που καθορίζει η νέα αυτή υπουργική απόφαση για την χωρίς προϋποθέσεις απευθείας ανάθεση προμηθειών, ισχύει για τους λοιπούς φορείς που εμπίπτουν στις διατάξεις του ν. 2286/1995, δηλαδή και για τις αιρετές Περιφέρειες του άρθρου 3 του ν. 3852/2010, που συνιστούν Ο.Τ.Α. β' βαθμού. Αγαθά και υλικά που έχουν κριθεί κατά τη νομολογία του Ελεγκτικού Συνεδρίου όμοια ή ομοειδή είναι, μεταξύ άλλων: τα καύσιμα παντός είδους και λιπαντικά, - τα βυτιοφόρα και απορριμματοφόρα οχήματα, τα υλικά σιδήρου και οικοδομικά υλικά - το φωτοαντιγραφικό και μηχανογραφικό χαρτί οι μελανοταινίες διαφόρων τύπων εκτυπωτών τα οικοδομικά, υδραυλικά και ηλεκτρολογικά υλικά για την υλοποίηση διαφόρων έργων τα φωτιστικά σώματα, λαμπτήρες και ειδικοί λαμπτήρες. Συνεπώς η διενέργεια ξεχωριστών διαγωνισμών, καθώς και η σύναψη των οικείων συμβάσεων για την προμήθειά τους θα είναι μη νόμιμη στο μέτρο που είτε η συνολική αξία αυτών κατ' έτος υπερβαίνει το ποσό των «200.000» ή 500.000 ευρώ αντίστοιχα και δεν έχουν υπαχθεί προηγουμένως στον προληπτικό έλεγχο του Επιτρόπου ή του Κλιμακίου είτε υπερβαίνει τις «200.000» ευρώ (όριο εφαρμογής των κοινοτικών οδηγιών) και δεν έχουν τηρηθεί κυρίως οι διατυπώσεις δημοσιότητας του π.δ. 60/2007. Για όσες από τις παραπάνω προμήθειες η δαπάνη δεν υπερβαίνει το προαναφερόμενο χρηματικό όριο (15.000 ευρώ με Φ.Π.Α) και πρόκειται για προμήθειες τυποποιημένων ειδών, για τις οποίες δεν απαιτείται τεχνική γνώση και εμπειρία του προμηθευτή, μπορούν να ανατίθενται απευθείας χωρίς να απαιτείται ειδικό τεύχος τεχνικών προδιαγραφών των υπό ανάθεση ειδών. Στην περίπτωση αυτή η προμήθεια ανατίθεται με βάση την προϋπολογιζόμενη δαπάνη, την περιγραφή της προμήθειας και τυχόν άλλους όρους που επιθυμεί ο Ο.Τ.Α. Τα ανωτέρω στοιχεία περιλαμβάνονται στη σχετική απόφαση ανάθεσης και υποκαθιστούν το τεύχος τεχνικών προδιαγραφών. 2) Οταν, ανεξαρτήτως αξίας της προμήθειας, συντρέχει μία από τις περιπτώσεις που προβλέπονται στα άρθρα 2 παρ. 13 του ν. 2286/1995 και 3 παρ. 3 περ. β' και γ' του ΕΚΠΟΤΑ. Ειδικότερα οι περιπτώσεις αυτές είναι οι εξής: Ι) Να έχει προηγουμένως διενεργηθεί ανοικτός ή κλειστός διαγωνισμός, κατά τον οποίο: i) να έχουν υποβληθεί μη κανονικές προσφορές και με την προϋπόθεση ότι κλήθηκαν για διαπραγμάτευση όσοι υπέβαλαν προσφορές και αξιολογήθηκαν κατά τον αρχικό διαγωνισμό218 , ή Κλιμ/13/2010 .Διαπραγμάτευση μετά από ματαίωση των αποτελεσμάτων ανοικτού διαγωνισμού Μη νόμιμη η προσφυγή στην ανωτέρω διαδικασία διότι: α) δεν κλήθηκαν στη διαπραγμάτευση όλοι οι προμηθευτές που είχαν υποβάλει προσφορές και αξιολογήθηκαν κατά την προηγηθείσα διαδικασία του ανοικτού διαγωνισμού και β) η διαδικασία της διαπραγμάτευσης διενεργήθηκε με όρους ουσιωδώς διάφορους από αυτούς με τους οποίους είχε διεξαχθεί ο προηγηθείς αυτής διαγωνισμός, αφού τα προς προμήθεια είδη που ανατέθηκαν με βάση τη διαδικασία αυτή δεν ταυτίζονται ως προς τον αριθμό, την τεχνική περιγραφή και την ποσότητά τους με εκείνα που αναφέρονται στη διακήρυξη, του ματαιωθέντος διαγωνισμού. Με την 701/2010 απόφαση του VI Τμήματος του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακλήθηκε η προ-μνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου, διότι α) ως προς την πρώτη πλημμέλεια, νομίμως δεν προ-σκλήθηκαν στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης όλοι οι υποψήφιοι του αρχικού διαγωνισμούαφού i) για ορισμένα από τα προκηρυσσόμενα είδη δεν είχε υποβληθεί προσφορά από τους υποψήφιους στο ματαιωθέντα διαγωνισμό, ii) η τεχνική προσφορά ενός από τους συμμετέχοντες στο διαγωνισμό αυτό είχε κριθεί ως εκτός προδιαγραφών και iii) ένας από τους συμμετέχοντες στον αρχικό διαγωνισμό δεν βρέθηκε στη διεύθυνση που είχε δηλώσει με τη προσφορά του στο ματαιωθέντα διαγωνισμό και β) ως προς τη δεύτερη πλημμέλεια αναγνώρισε συγγνωστή πλάνη των αρμοδίων οργάνων της αναθέτουσας αρχής. e-book Eκδοση 16.7.2015 218ΕλΣυν/ΣΤ 128 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr ii)να μην έχουν υποβληθεί καθόλου προσφορές (περίπτωση άγονου διαγωνισμού) ή οι προσφορές που υποβλήθηκαν να μην μπορούν να γίνουν αποδεκτές 219. Στην έννοια των μη κανονικών προσφορών που αφορά η πρώτη υποπερίπτωση, εμπίπτουν και οι οικονομικά ασύμφορες προσφορές ή οι μη κατάλληλες επειδή δεν πληρούν τους όρους της διακήρυξης220 . Και στις δύο ανωτέρω υποπεριπτώσεις η διαδικασία της διαπραγμάτευσης γίνεται με βάση τους όρους της διακήρυξης του αρχικού διαγωνισμού, οι οποίοι δεν πρέπει να έχουν τροποποιηθεί ουσιωδώς221. Κατά τη νομολογία του VI Τμήματος222 , ουσιώδη τροποποίηση της διακήρυξης συνιστά η προσθήκη όρων, οι οποίοι, αν είχαν γνωστοποιηθεί στο πλαίσιο του αρχικού διαγωνισμού θα είχαν ως αποτέλεσμα τη συμμετοχή στη διαδικασία και άλλων διαγωνιζομένων από εκείνους που αρχικά έγιναν δεκτοί ή την επιλογή προσφοράς διαφορετικής από αυτή που τελικώς επελέγη. Με βάση την ανωτέρω παραδοχή, ουσιώδεις αποκλίσεις της διακήρυξης, οι οποίες καθιστούν μη νόμιμη τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης έχει κριθεί ότι συνιστούν μεταξύ άλλων: α) η μη ταύτιση ως προς τον αριθμό, τις ποσότητες και τις τεχνικές προδιαγραφές των ειδών της διαπραγμάτευσης με τα είδη της διακήρυξης του ματαιωθέντος διαγωνισμού223 , β) η αλλαγή του τρόπου υποβολής της οικονομικής προσφοράς για ορισμένα είδη κατά τη διαδικασία της διαπραγμάτευσης σε σχέση με τον τρόπο που υπεδείκνυε η διακήρυξη του αρχικού διαγωνισμού και γ) η αποδοχή δυνατότητας υποβολής προσφοράς για μέρος των ζητούμενων ειδών στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης όταν στο ματαιωθέντα διαγωνισμό η διακήρυξη ζητούσε επί ποινή απαραδέκτου την υποβολή προσφοράς για το σύνολο των προκηρυσσόμενων ειδών224 . ΙΙ) όταν τα υπό προμήθεια είδη προορίζονται για ερευνητικούς ή πειραματικούς σκοπούς ή όταν στο πλαίσιο ερευνητικών κατασκευών κριθεί σκόπιμο ότι υλικά που παράγονται σε πειραματικό στάδιο πρέπει να ανατεθούν στις επιχειρήσεις που συμμετείχαν στην πειραματική κατασκευή225 . ΙΙΙ) Οταν για τεχνικούς και καλλιτεχνικούς λόγους ή όταν για λόγους προστασίας δικαιωμάτων αποκλειστικότητας μπορούν τα είδη να κατασκευαστούν μόνο από ορισμένο προμηθευτή226 . Στην περίπτωση αυτή, το πρόσωπο (φυσικό ή νομικό), στο οποίο ανατίθεται απευθείας η προμήθεια, δεν αρκεί να είναι απλώς ικανό να παράσχει με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο τη ζητούμενη προμήθεια, αλλά απαιτείται να είναι και το μοναδικό έναντι οποιουδήποτε άλλου προμηθευτή227 . Έπίσης, τεχνικοί λόγοι, για τους οποίους επιβάλλεται η απευθείας ανάθεση της προμήθειας σε 219ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/20/2010 .Προμήθεια υγρών καυσίμων από νοσοκομείο. Διαπραγμάτευση χωρίς δημοσίευση διακήρυξης κατ' εφαρμογή των άρθρων 25 του π.δ/τος 60/2007 και 2 παρ.13 Ι του ν.2286/1995. Νόμιμη η προσφυγή στην ανωτέρω διαδικασία μετά από διαγωνισμό, ο οποίος κηρύχθηκε άγονος διότι δεν υποβλήθηκε καμία προσφορά. 220 221 222 e-book Eκδοση 16.7.2015 4 223 224 ΕλΣυν/ΣΤ Κλιμ/189/2009.Προμήθειες. Προσφυγή στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης μετά την κήρυξη προηγούμενου ανοικτού διαγωνισμού ως άγονου διότι δεν υποβλήθηκε σ' αυτόν καμία προσφορά Μη νόμιμη η ανωτέρω διαδικασία διότι α) το αντικείμενο της προμήθειας στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης διευρύνθηκε, σε σχέση με εκείνο που περιγραφόταν στη διακήρυξη του ματαιωθέντος διαγωνισμού, περιλαμβάνοντας επιπλέον ζητούμενα είδη και β) ο όρος περί υποβολής οικονομικής προσφοράς για τη μεταφορά στις εγκαταστάσεις της αναθέτουσας αρχής δύο εκ των ανωτέρω επιπλέον ζητούμενων ειδών ερχόταν σε αντίθεση με διάταξη της διακήρυξης του ματαιωθέντος διαγωνισμού, σύμφωνα με την οποία τα έξοδα μεταφοράς, τοποθέτησης και ασφάλισης των προς προμήθεια ειδών βαρύνουν τον προμηθευτή. Με την 282/2010 απόφασή του, το VI Τμήμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου ανακάλεσε την προμνησθείσα Πράξη του Κλιμακίου αναγνωρίζοντας συγγνωστή πλάνη στα αρμόδια όργανα της αναθέτουσας αρχής. 225 226 227 129 Απόφ. VI Τμήμ. 701/2010 Αρθρο 2 παρ. 13 περ. Ι ν. 2286/1995, 3 παρ. 3 περ. β' και γ' εδ. (1) ΕΚΠΟΤΑ Απόφ. VI Τμήμ. 701/2010,4/2009 Απόφ. VI Τμήμ. 701/2010 Αρθρα 2 παρ. 13 περ. ΙΙΙ ν. 2286/1995, 3 παρ. 3 περ. γ (2) ΕΚΠΟΤΑ, 25 περ. 2 εδ. α' π.δ. 60/2007 Αρθρα 2 παρ. 13 περ. ΙΙ ν. 2286/1995, 3 παρ. 3 περ. γ' εδ. (2) ΕΚΠΟΤΑ, 25 περ. 1 εδ. β' π.δ. 60/2007. Πρ. VI Τμήμ. 263/2007, πρβλ. Πρ. VI Τμήμ. 77/2008, Απόφ. VI Τμήμ. 3334/2009. ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr συγκεκριμένο προμηθευτή, συνιστούν η κατοχή εκ μέρους του προμηθευτή αποκλειστικών τεχνικών μέσων, γνώσεων ή μεθόδων για την υλοποίηση της προμήθειας228 , ενώ στους λόγους που σχετίζονται με την προστασία δικαιωμάτων αποκλειστικότητας εμπίπτουν και εκείνοι που άπτονται δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας. Η προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων, ως προϋπόθεση προσφυγής στην εξαιρετική διαδικασία της απευθείας ανάθεσης, έχει την έννοια ότι ο ανάδοχος που επιλέχθηκε είναι ο μοναδικός που δύναται να εκτελέσει τη συγκεκριμένη προμήθεια λόγω του δικαιώματος αποκλειστικότητας που κατέχει επί του δημιουργή-ματός του. Συνεπώς, δεν αρκεί για τη νόμιμη ανάθεση το εν λόγω δημιούργημα να προστατεύεται απλώς από τις διατάξεις περί πνευματικής ιδιοκτησίας αλλά πρέπει επιπλέον η υλοποίηση της προμήθειας να είναι δυνατή μόνο από το συγκεκριμένο προμηθευτή. Στην περίπτωση απευθείας ανάθεσης λόγω μοναδικότητας του προμηθευτή, όπως και στην περίπτωση της ανάθεσης συμπληρωματικών προμηθειών, η αναθέτουσα αρχή πρέπει να έχει προηγουμένως σταθμίσει όλες τις οικονομοτεχνικές παραμέτρους που καθιστούν συμφερότερη την προσφυγή στην απευθείας ανάθεση και πρέπει στη σχετική πράξη να υπάρχει περί τούτου ειδική αιτιολογία229 . Τα στοιχεία και οι ειδικοί λόγοι που στηρίζουν την ανωτέρω αιτιολογία αρκεί να προκύπτουν από τα στοιχεία του φακέλου230. Σε περίπτωση που τα στοιχεία αυτά δεν έχουν υποβληθεί ή είναι ελλιπή μπορεί να ζητηθεί από τον Έπίτροπο, όπως ζητείται από το Κλιμάκιο, οποιοδήποτε συμπληρωματικό στοιχείο ή έγγραφο που να στηρίζει τη βασιμότητα της αιτιολογίας της αναθέτουσας αρχής231. Ιν) Οταν συντρέχουν λόγοι επείγοντος που οφείλονται σε απρόβλεπτες περιστάσεις και καθιστούν αδύνατη την τήρηση των διαδικασιών ανοικτού ή κλειστού διαγωνισμού232.Απρόβλεπτες περιστάσεις 228 Απόφ. VI Τμήμ. 3334/2009, 2055/2010. 229ΕλΣυν/Τμ.6/1281/2010.Διαπραγμάτευση, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση σχετικής προκήρυξης Επαρκώς αιτιολογείται η συνδρομή των προϋποθέσεων προσφυγής στην ανωτέρω διαδικασία, δοθέντος ότι η αλλαγή προμηθευτή θα υποχρέωνε την αναθέτουσα αρχή να προμηθευτεί υλικό με διαφορετικά τεχνικά χαρακτηριστικά, τα οποία είναι ασυμβίβαστα ή προκαλούν δυσανάλογες τεχνικές δυσχέρειες ως προς τη χρήση και συντήρηση, αφού από τα στοιχεία του φακέλου προκύπτει ότι η ανατιθέμενη προμήθεια αναφέρεται σε εργαλεία με ειδικές τεχνικές προδιαγραφές και όχι σε απλά εργαλεία συντήρησης και επιπλέον προκύπτουν οι τεχνικοί λόγοι που αναδεικνύουν τις δυσανάλογες τεχνικές δυσχέρειες, οι οποίες θα προκαλούνταν από την επιλογή άλλου προμηθευτή «ειδικών εργαλείων» που προσφέρονται στην αγορά. η αναθέτουσα αρχή μπορεί να προσφύγει στη διαδικασία της διαπραγμάτευσης όταν, εκτός των άλλων, για λόγους τεχνικούς (όπως η κατοχή αποκλειστικών τεχνικών μέσων, γνώσεων ή μεθόδων) ή σχετικούς με την προστασία αποκλειστικών δικαιωμάτων, καθίσταται απολύτως αναγκαίο να ανατεθεί η εκτέλεση της προμήθειας σε συγκεκριμένο προμηθευτή ο οποίος όμως δεν αρκεί να είναι απλώς ικανός να εκτελέσει με τον πλέον αποτελεσματικό τρόπο τη ζητούμενη προμήθεια, αλλά απαιτείται να είναι και ο μοναδικός έναντι οιουδήποτε άλλου προμηθευτή (ΔΕΚ 199/85 Επιτροπή κατά Ιταλίας, ΔΕΚ 296/92 Επιτροπή κατά Ιταλικής Δημοκρατίας, ΔΕΚ 57/94 Επιτροπή κατάΙταλικής Δημοκρατίας). Συνεπώς, εφόσον συντρέχουν οι ανωτέρω προϋποθέσεις, η αναθέτουσα αρχή δύναται να προβεί, ύστερα από διαπραγματεύσεις, σε απευθείας ανάθεση προμηθειών για λόγους τεχνικούς ή προστασίας δικαιωμάτων αποκλειστικότητας, χωρίς προηγούμενη δημοσίευση προκήρυξης, έχοντας όμως προηγουμένως σταθμίσει όλες τις οικονομοτεχνικές παραμέτρους, που καθιστούν συμφερότερη την προσφυγή σε αυτήν την όλως εξαιρετική διαδικασία, με πλήρη και ειδική αιτιολογία που πρέπει να προκύπτει από τα στοιχεία του φακέλου, για τους λόγους που επέβαλαν την απόφασή της αυτή, διαφορετικά η διαδικασία της απευθείας ανάθεσης δεν είναι νόμιμη (βλ. Πράξεις 186, 187, 188, 189, 190, 191/2006, 263/2007, 77/2008, 3334/2009, VI Τμ Ελ.Συν.). Τα προαναφερόμενα διέπουν και τις προμήθειες φαρμάκων. Ειδικότερα, τα φάρμακα αποτελούν ιδιόμορφα κοινωνικά αγαθά, γιατί πρέπει να εξασφαλίζεται η επάρκειά τους, η υψηλή ποιοτική τους στάθμη και ασφάλεια και η προσιτή τιμή τους, καθόσον συμβάλλουν τα μέγιστα στην προστασία και διατήρηση της δημόσιας υγείας και της ευεξίας του κοινωνικού συνόλου. Για τον λόγο αυτό η παραγωγή, εμπορία και διακίνηση αυτών υπόκεινται σε ειδικό καθεστώς που ρυθμίζεται άμεσα από το κανονιστικό νομοθέτη και ελέγχεται από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρμάκων (Ε.Ο.Φ.) και τον Υπουργό Ανάπτυξης, όπου συντρέχει περίπτωση, αφορά, δε, στη θέσπιση ορισμένων περιορισμών στην διαδικασία παρασκευής και διάθεσής τους, επιβαλλόμενων από την ανάγκη εξασφάλισης επαρκούς ποσότητας και συγκεκριμένης ποιότητας φαρμάκων σε εύλογο κόστος. Πέραν, όμως, των ανωτέρω παρατιθέμενων τα φάρμακα δεν χαρακτηρίζονται ως προϊόντα εξαιρούμενα του ελεύθερου ανταγωνισμού παρά τις μονοπωλιακές τάσεις της αγοράς, αφού η τιμή πώλησής τους μπορεί να μειωθεί έτι περαιτέρω, σύμφωνα με τις προπαρατιθέμενες διατάξεις (βλ. Πράξεις 203/2003, 116, 117/2008, 25/2010 IV Τμ. Ελ.Συν.). 231 232 Πρ. ΣΤ' Κλιμ. 49/2006, 224/2008, Ζ' Κλιμ. 264/2007,198/2009 Αρθρα 2 παρ. 13 περ. V ν. 2286/1995, 3 παρ. 3 περ. γ' εδ. (4) ΕΚΠΟΤΑ, 25 περ. 1 εδ. γ π.δ. 60/2007 e-book Eκδοση 16.7.2015 230ΕλΣυν/Τμ.6/2055/2010.Ειδικότερα, 130 ΣΥΛΛΟΓΗ ΝΟΜΟΘΕΣΙΑΣ –ΕΓKΥΚΛΙΩΝ- ΝΟΜΟΛΟΓΙΑΣ www.docman.gr κατά τη νομολογία είναι τα γεγονότα π